جمعه ۱ بهمن ۱۴۰۰ - الجمعة 18 جماد ثاني 1443

(۱۳۸۵/۱۲/۰۴) خطبه های نماز جمعه خوی – ۴ اسفند ۱۳۸۵

خطبه اول :  موضوع : الف : ویژگیهای متقین در نهج البلاغه (۳) حجت الاسلام شکوری خطیب نماز جمعه این هفته شهرستان خوی با دعوت مردم به رعایت کردن تقوی در ادامه مباحث مربوط به خطبه همّام اظهار داشتند ششمین ویژگی متقین از دیدگاه امیرالمؤمنین (ع) عبارت است از : ۶- وَ لُو لا الأَجَلُ […]

خطبه اول : 

موضوع : الف : ویژگیهای متقین در نهج البلاغه (۳)

حجت الاسلام شکوری خطیب نماز جمعه این هفته شهرستان خوی با دعوت مردم به رعایت کردن تقوی در ادامه مباحث مربوط به خطبه همّام اظهار داشتند ششمین ویژگی متقین از دیدگاه امیرالمؤمنین (ع) عبارت است از :

۶- وَ لُو لا الأَجَلُ الذّی کَتَبَ اللهُ عَلَیْهِمْ لَمْ تَستَقِرَّ أرواحُهُمْ فی أجسادِهِمْ طَرفَهَ عَیْنٍ شُوقاً اِلی الثَواب وَ خَوفاً مِنَ العِقابِ ”

اگر أجل معینی که خداوند برای (زندگی) آنان مقرر داشته نمی بود یک چشم برهم زدن ارواحشان از شوق پاداش الهی و ترس از کیفر او در جسمشان قرار نمی گرفت .

 

توضیح :

یکی دیگر از ویژگیهای پرهیزکاران حاکمیت خوف و رجا بر وجودشان است ، از یک طرف به لطف و رحمت پروردگارشان امیدوارند و از سویی دیگر در اثر گناهان خود از کیفر و عذاب او وحشت دارند .

در حدیثی می خوانیم لقمان به فرزند فرمود :

فرزندم آن گونه از خدا بترس که اگر روز قیامت اعمال نیک انس و جنّ را با خود داشته باشی باز از عذاب خدا بترسی و آن قدر به لطف خدا امیدوار باش که اگر در روز قیامت با گناه انس و جن وارد محشر شوی باز امید به عفو او داشته باشی .

 

 

ب : اجتماعی بودن انسان ریشه در فطرت او دارد . (۲)

جلسه گذشته مطرح گردید که یکی از مباحث جنجالی در میان علمای اخلاق موضوع اجتماع گرایی یا انزوا طلبی است .

پنج آیه و دو حدیث در زمینه ضرورت حضور و مشارکت در امور اجتماعی مطرح گردید اکنون ادامه بحث را پی می گیریم .

۳- انسان منزوی طعمه شیطان است :

زیباترین ، جامع ترین و در عین حال تندترین تعبیر که اهمیت و ضرورت اجتماع گرایی و نهی از انزوا طلبی را با بهترین وجه به نمایش می گذارد بیان امیرالمؤمنین (ع) در خطبه ۱۲۷ نهج البلاغه است . می فرماید :

“وَ الْزَموا السَّواد الأَعْظَمْ فَاِنَّ یَدَ اللهِ مَعَ الْجَماعَهِ وَ اِیّاکُمْ وَ الْفُرقَهِ فَاِنَّ الشّاذَّ مِنَ النّاسِ لِلْشَّیْطانِ کَما أَنَّ الْشّاذَّ مِنَ الغَنَمِ لِلْذِّ ئْبِ ”

همیشه همراه جمعیت های بزرگ (اکثریت طرفدار حق ) باشید که دست خدا با جمعیت است از جدایی بپرهیزید زیرا افراد تنها و جدا نصیب شیطانند همان گونه که گوسفند تک رو طعمه گرگ است .

بعد امام (ع) ادامه می دهند :

“ أَلا مَنْ دَعی إلی هذا الْشِّعار فَاقْتُلُوهُ وَ لَوکانَ تَحْتَ عِما مَتی هذِه ”

آگاه باشید هر کس مردم را به این شعار (شعار تفرقه انگیز خوارج لاحُکْمَ اِلاّ لله ) دعوت کند او را بکشید هرچند زیر عمامه من باشد .

 

 

توضیح :

بیان امیرالمؤمنین (ع) دارای چند پیام مهم و اساسی به ترتیب زیر است :

۱-    توصیه بر اجتماعی بودن :

پیروان خود را به همراهی و هماهنگی با مردم و اجتماع توصیه می فرمایند و در مقام بیان علت آن می فرماید : فَاَنَّ یَدَ الله مَعَ الْجَماعَه

۲-   برحذر داشتن از تفرقه :

و از جدائی و منزوی شدن برحذر می دارند اِیّاکُمْ وَ الفِرقَه

و در بیان علت نهی از تفرقه و جدائی می فرمایند : فَاِنَّ الْشّاذَّ مِنَ الْنّاسِ لِلْشِیطان

۳-    اختلاف انگیزان را بکشید :

امام در آخرین قسمت فرمایش خود از مردم درخواست فرمودند که انسانهای اختلاف انگیز و دعوت کننده بسوی تفرقه و جدائی را بکشید مَنْ دَعی إلی هذا الْشِعار فَاقْتُلُوه

برای اینکه آثار منفی اختلاف و تفرقه را بصورت روشن مشخص کند در ادامه می فرمایند :

وَ لَو کانَ تَحتَ عَمّا مَتی هذِه ”  

 

 

 

خطبه دوم :

هفته جاری دارای مناسبتهای متعددی است که خطیب نماز جمعه به موارد زیر اشاره فرمودند:

یکشنبه هفتم صفر میلاد با سعادت امام موسی کاظم (ع) است .

این مناسبت را به عموم نمازگزاران و محضر حضرت ولی عصر (عج) تبریک می گویم . از کلمات قصار آن بزرگوار است :

التَّودُّدُ اِلی النّاس نِصفُ الْعَقلِ

یعنی مهرورزی با مردم نیمی از عقل است (تحف العقول)

مرحوم شیخ مفید در الارشاد می فرماید :

امام موسی بن جعفر (ع) بیشترین پیوند را با خانواده و خویشان خود داشت و شبها از فقیران مدینه دستگیری می کرد و برای آنان درهم ، دینار ، آرد و خرما می برد .

درسی که از این بخش فرمایش و سیره عملی امام موسی بن جعفر (ع) می گیریم این است که: اگر در حرف و سخنرانی و شعار دم از مردم می زنیم در مقام عمل نیز همانند امام خویش در فکر نیازمندان و فقیران جامعه باشیم .

دوشنبه مصادف با ۸ صفر سالگرد رحلت مرحوم آیه ا… العظمی سیدابوالقاسم موسوی خوئی است . در ارتباط با ایشان در دو بُعد می توان بحث کرد یکی بُعد علمی ، دیگری بُعد سیاسی .

 

الف : بعد علمی :

در مورد مقام علمی ، تألیفات ، تربیت شاگردان و خدمات اجتماعی ایشان زیاد گفته و نوشته شده است بدلیل نبود فرصت لازم من یک مورد را یادآوری می کنم .

آن مرحوم از نظر مقام علمی در جایگاهی قرار داشتند که مرجعیت خودش ، بصورت طبیعی به سراغ ایشان رفت و الاّ دیگران نه تنها در این زمینه کاری نکردند بلکه بعضی از همشهریان وی از روی حسادت کارشکنی کردند و نسبت های ناروائی به ایشان دادند .

 

 

ب : بعد سیاسی :

در این زمینه موضوعی را مطرح می کنم که ندیدم کسی اشاره کرده باشد ، با بیان چند مطلب مقدماتی:

خود مرحوم آیه ا… خوئی در جلد ۲۳ معجم رجال الحدیث شرح زندگی کوتاهی از خودشان مرقوم فرموده اند در بخشی از این شرح حال در علت هجرت پدر بزرگوار خود مرحوم آیه ا… سید علی اکبر خوئی به نجف الاشرف می نویسند :

به خاطر انقلاب مشروطه اختلاف شدیدی در میان مردم بوجود آمد و موجب گردید مرحوم پدرم در سال ۱۳۲۸ قمری به نجف اشرف هجرت فرمود و در سال ۱۳۳۰ من نیز به ایشان ملحق شدم .

در بخش دیگری در زمینه استمرار تحصیل در حوزه علمیه نجف می نویسند :

بعداً در مباحث خارج اساتید نجف حضور پیدا کردم و از آنان پنج نفر را نام می برم که عبارتند حضرات آیات شیخ الشریعه اصفهانی ، شیخ مهدی مازندرانی ، شیخ ضیاءالدین عراقی ، شیخ محمد حسین اصفهانی و شیخ محمد حسین نائینی بعد می نویسند :

دو استاد اخیر یعنی مرحوم اصفهانی و نائینی ، بیشترین تلمذّ من در محضر آن دو بزرگوار بوده ، در حضور هر کدام یک دوره اصول و تعدادی از کتب فقهی را خواندم .

در ادامه می نویسند : مرحوم نائینی آخرین استادی بودند که ملازم وی بودم . لازم به یادآوری است که مرحوم نائینی یکی از رهبران انقلاب مشروطه بود و در جهت تبیین چهارچوب حکومت اسلامی کتابی نوشتند بنام تنبیه الامه و تنزیه المله ، نظر دو شخصیت علمی و انقلابی را در مورد این کتاب می آوریم .

۱-    آیه ا… طالقانی (ره) :

آن مرحوم این کتاب را توأم با شرح عبارات مشکل به چاپ رساند و در مقدمه آن چنین       می نویسند : آنهایی که خواهان دانستن نظر اسلام و شیعه درباره حکومت هستند در این کتاب نظرنهایی و عالی اسلامی عموماً و شیعه را بخصوص با مدرک و ریشه خواهند یافت . برای علماء و مجتهدین کتاب استدلالی و اجتهادی و برای عوام رساله تقلیدی راجع به وظایف اجتماعی است .

 

۲-    آیه ا… شهید مطهری (ره) :

در مورد جایگاه کتاب تنبیه الامه می فرماید : انصاف این است که تفسیر دقیق از توحید عملی ، اجتماعی و سیاسی اسلام را هیچ کس به خوبی علامه بزرگ و مجتهد سترک مرحوم میرزا محمد حسین نائینی قدس سره توأم با استدلالها و استشهادهای متقن از قرآن و نهج البلاغه در کتاب ذی قیمت تنبیه الأمه بیان نکرده است …      

ولی افسوس که جوّ عوام زده محیط ما کاری کرد که آن مرحوم پس از نشر آن کتاب یکباره مهر سکوت بر لب زده دم فرو بست.

 

 

نتیجه :

بعد از انقلاب مشروطه در ایجاد اختلاف در میان روحانیت و اقشار مختلف مردم ، استعمار انگلستان و عوامل داخلی او نقش اساسی داشتند که به شکست انقلاب منجر گردید و موجب شد یک نوع سرخوردگی و انفعال در مردم مذهبی و حوزه های علمیه بوجود بیاید .

از جمله حوادث :

۱- اختلاف شدید میان روحانیت در ایران و نجف .      

۲- به شهادت رسیدن تعداد زیادی از روحانیون از جمله آیه ا… حاج میرزا ابراهیم در خوی و حاج شیخ فضل ا… در تهران .      

۳- رحلت مرموز مرحوم آیه ا… العظمی آخوند خراسانی یکی از رهبران مشروطه .      

۴- منزوی شدن مرجعیت در ایران و نجف .

لذا این حوادث در بسیاری از رهبران فکری و سیاسی جامعه مؤثر بود که در مواضع آنان در حوادث سیاسی بعدی اثر منفی گذاشت .