دوشنبه ۲۶ مهر ۱۴۰۰ - الإثنين 12 ربيع أول 1443

(۱۳۸۶/۰۱/۱۷) خطبه های نماز جمعه خوی – ۱۷ فروردین ۱۳۸۶

موضوع خطبه اول : الف : ویژگیهای متقین در نهج البلاغه (۸) خطیب در خطبه اول نماز جمعه با دعوت عموم نماز گزاران به رعایت تقوی به فراز ۱۶ و ۱۷ از خطبه متقین امیرالمؤمنین (ع) در نهج البلاغه اشاره کرده و اظهار داشتند : ۱۶– أرادَتْهُمُ الْدُّنیا فَلَمْ یُریدُوها دنیا با جلوه گیرهایش به […]

موضوع خطبه اول :

الف : ویژگیهای متقین در نهج البلاغه (۸)

خطیب در خطبه اول نماز جمعه با دعوت عموم نماز گزاران به رعایت تقوی به فراز ۱۶ و ۱۷ از خطبه متقین امیرالمؤمنین (ع) در نهج البلاغه اشاره کرده و اظهار داشتند :

۱۶أرادَتْهُمُ الْدُّنیا فَلَمْ یُریدُوها

دنیا با جلوه گیرهایش به سراغ آنان آمد ولی آنها فریب نخوردند .

۱۷وَأسَرَتْهُمْ فَفَدَوْا أنْفُسَهُمْ مِنْها

دنیا می رفت که آنها را اسیر خود سازد ولی آنان با فدیه دادن جان ، خود را از اسارتش نجات دادند .

 

توضیح :

دنیا برای فریب دادن و اسیر ساختن انسانها ابراز متعددی در اختیار دارد از جمله :

مقام و پست ، ثروت ، شهوات ، اولاد ، موقعیت اجتماعی دانش ، سوابق ، دوستی ، دشمنی و حتی عبادت و …

 

زمینه ها و شرایط رشد فضایل اخلاقی (۳)

در جلسه گذشته اصل اوّل از اصول اخلاقی دین اسلام را که حسن و قبح عقلی بود مطرح کردیم اکنون اصول دیگر را بررسی می کنیم :

اصل دوّم :

اخلاق اسلامی متکی به ایمان است . انسان معتقد به مبانی دین مقدس اسلام به موارد زیر ایمان کامل دارد .

۱- خداوند در تمامی حالات حاضر و ناظر اعمال انسان . اِنَّ رَبَّکَ لَبِالْمِرصاد(۱)

وهمیشه مراقب اعمال ، رفتار و کردار اوست . وَ یَعْلَمُ خائِنَهَ الْأعْیُنْ وَ ما تُخْفِی الْصُّدُور(۲)

۲- دو فرشته رقیب و عتید تمامی کارهای خوب و بد انسانها را ثبت می نمایند :

ما یَلْفِظُ مِنْ قُولٍ اِلاّ لَدَیْهِ رَقیبٌ عَتیدٌ (۳)

 

 

نقش ایمان در رشد جامعه :

از امام رضا (ع) نقل شده فرمود :

اگر سؤال شود : خداوند به چه منظور انسانها را به اعتراف و ایمان به خودش و به پیامبران و اولیاء معصوم و احکام دین خویش دستور داده است ؟

در پاسخ گفته می شود :

علل فراوانی منظور بوده از آن جمله اینکه :

۱- اگر مردم به خداوند ایمان نداشته باشند از گناهان بزرگ اجتناب نمی کنند .

۲- هنگام هیجان شهوت از هیچ کس نمی ترسند ، به هر فساد و جنایتی دست می زنند و به یکدیگر ظلم و ستم می کنند .

در نهایت :

۳- فساد در جامعه گسترش پیدا می کند .

۴- نظام زندگی از هم می پاشد .

۵- مردم به حقوق همدیگر تعدّی می کنند .

۶- جان ، مال و ناموس مردم مورد تجاوز قرار می گیرد .

۷- کُشت و کشتار به اوج می رسد .

۸- جهان به صورت وحشت گده در می آید(۴)

 

 

عمران و آبادانی در سایه ایمان :

خداوند در قرآن می فرماید :

وَ لُو أنّ أَهْلَ الْقُری آمَنُوا وَ اتَّقَوْا لَفَتَحْنا عَلَیْهِمْ بَرَکاتٍ مِنَ الْسَّماءِ وَ الأَرض(۵)

ترجمه :

واگر اهل آبادیها ایمان آورده و تقوا پیشه می کردند برکات آسمان و زمین را بر آنها می گشودیم .

از آیه شریفه استفاده می شود عمران ، آبادانی و توسعه جوامع بشری فقط در سایه ایمان امکان پذیر است .

 

سؤال : در مورد مفاد آیه معمولاً عده ای این پرسش را مطرح می سازند که اگر ایمان موجب نزول انواع برکات الهی است ، پس چرا ملت ها و کشورهای بی ایمان را مشاهده می کنیم که غرق در ناز و نعمت هستند در مقابل انسانهای با ایمان به سختی و توأم با فقر و ناداری روزگار می گذرانند؟

 

جواب : با توجه به اینکه فرصت لازم برای توضیحات بیشتر وجود ندارد فقط دو نکته را بصورت اجمال متذکر می شوم :

۱- ثروت دلیل بر خوشبختی نیست :

این تصور که ملل و کشورهای فاقد ایمان غرق در نعمت هستند اشتباه بزرگی است که از اشتباهی دیگر ناشی می شود که ثروت را دلیل بر خوشبختی می شمارند .

در صورتی که اگر از نزدیک زندگی انسانها و کشورهای بی ایمان و در عین حال ثروتمند را مورد بررسی قرار بدهیم ، خواهیم دید نه تنها خوشبخت نیستند بلکه دنیا برای آنان به یک جهنم تبدیل شده است .

بدلیل اینکه :

۱- در این کشورها نوعاً مردم احساس امنیت نمی کنند و هر لحظه از خطرات جانی وحشت دارند.

۲- کانون گرم خانواده و عواطف انسانی نوعاً در این کشورها از میان رفته است .

۳- حکم رانان این کشورها از علم و صنعت ابزاری ساخته اند علیه بشریت .

۴- زورگوئی و تجاوز به حقوق انسانها و ملل ضعیف فرهنگ حاکم در این کشورها می باشد.

۵- فساد و تباهی بویژه فساد اخلاقی این قبیل جوامع را از انسانیت ساقط کرده است .

 

۲- فرق ایمان شناسنامه ای با ایمان عملی :

امّا اینکه گفته می شود چرا جوامعی که دارای ایمان و پرهیزکاری هستند عقب مانده اند ؟

جواب ما این است که : اگر منظور از ایمان تنها ادعای دینداری و پایبندی به ادیان آسمانی بصورت شناسنامه ای باشد قبول داریم چنین افرادی عقب مانده اند ولی حقیقت ادیان الهی غیر از این است . توضیح انشاءا… در جلسه بعد .


 

 

خطبه دوم :

در طول مناسبتهای متعددی وجود دارد که برخی از آنها را مورد اشاره و بررسی قرار می دهیم:

الف : پیامبر (ص) پایه گذار تمدن بشر :

با تبریک میلاد پیامبر اسلام حضرت محمد بن عبدالله (ص) و ولادت رئیس مذهب حضرت امام جعفر صادق (ع) به عموم نمازگزاران جمعه و با تبریک هفته وحدت و آغاز سال ۸۶ که از ناحیه مقام معظم رهبری مدظله بنام سال وحدت ملی و نسجام اسلامی نامگذاری شده است . با توجه به هر چهار مناسبت لازم دیدم نقش پیامبر(ص) و دین مقدس اسلام را در تمدن بشر بعد از بعثت را مورد توجه و بررسی قرار بدهیم .

با در نظر داشتن محدودیت فرصت در خطبه های نماز ناچار مطالب مورد نظر را فهرست کنم با توضیحات کوتاه

 

شرایط حاکم بر جهان قبل از بعثت :

بر اساس گزارشات و مستندات تاریخی قبل از بعثت رسول خدا (ص) چند کشور در جهان از جایگاه و موقعیت ویژه و بر جسته برخوردار بودند از قبیل :ایران ، روم شرقی ، چین ، هندوستان ، ژاپن.

 

فرهنگ حاکم بر این کشورها :

براساس بررسی های بعمل آمده فرهنگ ، آداب و رسوم حاکم بر کشورهای مذکور را می توان در موارد زیر خلاصه کرد :

۱- حاکمان و حکم رانان بر مردم یک اقلیّت زورگو و مستبد بودند .

۲- شرک ، بت پرستی ، خرافات و پیروی از ادیان تحریف شده همه جا تسلط داشت .

۳- ظلم ، بی عدالتی ، قتل ، غارت و تجاوزگری فرهنگ حاکم در جوامع آن روز بود .

۴- اختلافات طبقاتی اکثریت مظلوم و ستمدیده جوامع را به ستوه آورده بود .

۵- تمامی امتیازات و پست های حساس مدیریتی در اختیارات اقلیّت حاکم قرار داشت .

۶- در اکثر مناطق جهان ، حاکمان و پادشاهان همانند خدا مورد پرستش قرار می گرفتند .

 

اسلام و تمدن جدید :

پیامبر بزرگوار اسلام (ص) در سرزمین حجاز برانگیخته شد ، لازم به ذکر است که جزیره العرب در عین حال که تمام ضعفها و نارساییهای حاکم بر سایر کشورهای آن روز برخوردار بود خودش داری مفاسد بی شمار دیگری نیز بود .

از قبیل :

۱- جهل و نادانی بطوریکه از مردم آن بعنوان نیمه وحشی یاد می شد .

۲- زنده به گور کردن دختران مظلوم و بیگناه به یک فرهنگ تبدیل شده بود .

۳- زندگی قبیله ای و بادیه نشینی توأم با قتل و غارت از ویژگیهای عرب آن روز بود .

۴- حاکمیّت شدید تفکرات جاهلانه قومیت گرائی و ناسیونالیستی .

در یک چنین شرایط حاکم بر جهان و جزیره العرب پیامبر بزگوار اسلام (ص) تمدن جدید اسلامی را بعنوان یک ارمغان و هدیه الهی جاودان تقدیم بشریت کرد . که بصورت اجمال مواردی را مورد اشاره قرار می دهیم که همان ها پایه و اساس تمدن بشر امروزی را تشکیل می دهد :

الف ـ دعوت به توحید و یکتا پرستی ، مبارزه با شرک و بت پرستی .

ب ـ تشویق به فراگیری دانش و مبارزه با جهل و نادانی .

ج ـ تبدیل جنگ ها ، کینه ها و دشمنی ها به اخوت و برادری.

د ـ   دعوت حاکمان کشورهای بزرگ جهان به سوی یکتاپرستی .

هـ ـ مبارزه جدی با ظلم ، بی عدالتی ، تبعیض و اختلافات طبقاتی و گسترش عدالت اسلامی.

وـ کوبیدن افکار و اندیشه های غلط از قبیل : قومیت گرائی و حس ناسیونالیستی در مقابل معیار قرار دادن پرهیزکاری و تقوی الهی . انَّ أَکْرَمَکُمْ عِنْدَ الله أتْقیکُمْ

 

 

ب ـ بهداشت :

۱۸ فروردین مصادف است با روز جهانی بهداشت .

با تبریک این مناسبت به عموم نمازگزاران و تمامی برادران و خواهران شاغل در مجموعه بهداشت و درمان لازم به یادآوری است که موضوع بهداشت یکی از مسائل اساسی و سرنوشت ساز جهان امروز است و ضرورت دارد از زاویه های مختلف مورد بررسی و تحلیل قرار بگیرد . بویژه توجه به این مطلب و موضوع اساسی که ریشه بخش مهمی از علوم بهداشتی پیشرفته امروزی در قرآن و احادیث اهل بیت است .

در واقع با قاطعیت می توان ادعا کرد بشر امروزی تمدن و پیشرفت خود را در این زمینه مدیون اسلام و مسلمین است . من چند مورد از موضوعات مربوط به بهداشت را که در رابطه با آنها آیات و روایات زیادی وارد شده بصورت فهرست اشاره می کنم :

اهمیت بهداشت :

امام حسین (ع) می فرماید : بادِرُوا بِصَّحَهِ الأَجْسام فِی مُدَّهِ الأعْمار

در طول مدت عمر خود در حفظ سلامت تن بکوشید .(۶)

بهداشت غذا :

پیامبر خدا (ص) فرمود : کُلْ وَ اَنْتَ تَشْتَهی وَ أمْسِک وَ اَنْتَ تَشْتَهی  

غذا را با اشتها بخور و در حالیکه هنوز اشتها داری دست از غذا بکش .(۷)

بهداشت لباس :

رسول الله (ص) فرمود: مَنْ اِتَّخَذَ ثُوبَاً فَلْیُنَظِّفْهُ

هر جامعه ای که می پوشید باید پاکیزه اش نگه دارید .(۸)

بهداشت موی سر:

پیامبر خدا (ص) فرمود : مَنْ اِتَّخَذَ شَعْرَاً فَلْیُحْسِنْ وِلایَتَهُ اُوْ لِیَجُزَّهُ

هرکس موی سر را بلند کند یا باید به آن خوب رسیدگی کند یا کوتاهش کند .(۹)

بهداشت ناخن :

امام صادق (ع) فرمود : قالَ رَسوُلُ الله (ص) لِلّرِجالِ قُصُّوا أظافِیرَکُمْ وَ لِلْنِساءِ اُتْرُکْنَ مِنْ أَظْفارِکُنَّ فَاِنَّهُ أَزْیَنُ لَکُنَّ

پیامبر (ص) به مردان فرمود : ناخن هایتان را کوتاه کنید و به زنان فرمود ناخن هایتان را بلند بگذارید زیرا برای شما زینت بخش تر است . (۱۰)

 

 

ج- روز هنر اسلامی :

۲۰ فروردین مصادف با هنر اسلامی است من این مناسبت را به همه هنرمندان مسلمان بویژه هنرمندان شهر خودمان تبریک می گویم . با در نظر داشتن اینکه هنر از دیدگاه اسلام یکی از موضوعات مهم و اساسی است و نیاز به بحث های گسترده علمی دارد و بدلیل اینکه فرصت لازم باقی نمانده انشاء ا… در جلسات دیگر مربوط به این مناسبت بحث خواهیم کرد .

 

پی نوشت :

۱-    سوره فجر آیه ۱۴  

۲-    سوره غافر آیه ۱۹  

۳-    سوره ق آیه ۱۸  

۴-    دایره المعارف جامع اسلامی ج ۲ ص ۷۰۹ به نقل بحارالانوار  

۵-    سوره اعراف آیه ۹۶

۶-    تحف العقول ص ۲۳۹  

۷-    بحارالانوار ج ۶۲ ص۲۹۰

۸-    کافی ج ۶ ص ۴۴۱

۹-    وسائل الشیعه ج ۲ ص ۱۲۹          

۱۰-من لایحضره الفقیه ج ۱ ص  

 

 

پر بازدیدترین ها

بیشتر