پنج شنبه ۲۹ اردیبهشت ۱۴۰۱ - الخميس 18 شوال 1443

(۱۳۸۶/۰۴/۱۵) خطبه های نماز جمعه خوی – ۱۵ تیر ۱۳۸۶

موضوع خطبه اول : الف : ویژگیهای متقین در نهج البلاغه (۱۹) امیرالمؤمنین (ع) در ادامه بیان ویژگیهای انسانهای پرهیزکار می فرماید : ـ وَصَبْراً فِی شِدَّهٍ (۱) در کتاب لئالی الاخبار نوشته : حقیقت صبر جرعه جرعه خوردن غصه ها در مصائب و تحمل کردن بلایاست . عنوان صبر یکی از عناوین کلیدی و […]

موضوع خطبه اول :

الف : ویژگیهای متقین در نهج البلاغه (۱۹)

امیرالمؤمنین (ع) در ادامه بیان ویژگیهای انسانهای پرهیزکار می فرماید :

ـ وَصَبْراً فِی شِدَّهٍ (۱)

در کتاب لئالی الاخبار نوشته :

حقیقت صبر جرعه جرعه خوردن غصه ها در مصائب و تحمل کردن بلایاست .

عنوان صبر یکی از عناوین کلیدی و اساسی در میان معارف اسلامی است .

کلمه صبر متجاوز از هفتاد مرتبه در قرآن تکرار شده که ۱۹ مورد آن خطاب به خود پیامبر (ص) است که صبر را پیشه خود سازد .

در بحارالانوار متجاوز از هزار روایت در مورد صبر وارد شده است . دانشمندان ، کتب و رساله های متعددی در موضوع صبر تدوین کرده اند .

مرحوم شهید ثانی در رساله ای بنام مُسَّکِنُ الفُؤاد عِنْدَ فَقْدِ الاَحبَّهِ وَ الاُولاد ۳۵ صفحه مطالب بسیار سودمندی در مورد صبر مطرح فرموده است ، جا دارد حضرات روحانیون محترم مورد مراجعه قرار بدهند . خلاصه یکی از ویژگیهای بارز متّقیان ، صبر در برابر مشکلات است .

 

 

 

ب : نقش دانش در رشد فضایل اخلاقی :

یکی از مباحث مهم و اساسی که از قدیم در میان دانشمندان مورد بحث و بررسی بوده موضوع رابطه میان علم و اخلاق می باشد .

گروهی از دانشمندان به پیروی از گفتار فیلسوف یونانی سقراط که معتقد بود :

علم و حکمت سرچشمه اخلاق حمیده است و رزائل اخلاقی معمول جهل و نادانی است .

عقیده دارند که تنها راه مبارزه با رزائل اخلاقی و پیدایش فضایل اخلاقی بالا بردن سطح دانش و آگاهی جامعه است . به این ترتیب فضیلت مساوی با معرفت و شناخت می شود . (۲)

 

علم و اخلاق در قرآن :

در آیات متعدد قرآن تعلیم کتاب و حکمت در کنار تزکیه و پاکسازی اخلاقی قرار گرفته است . در بعضی موارد تزکیه را بر تعلیم مقدم میدارد . مانند :

لَقَدْ مَنْ اللهُ عَلَی الْمُؤمِنینَ اِذْا بَعَثَ فِیهِمْ رَسُولاً مِنْ اَنْفُسِهِمْ یَتْلُو عَلَیْهِمْ آیاتِهْ وَ یُزَّکیهِمْ وَ یُعَلِّمُهُمُ الْکِتابَ وَ الْحِکْمَهَ وَ اِنْ کانُوا مِنْ قَبْلُ لَفی ضَلالٍ مُبینْ (۳)

 

خداوند بر مؤمنان منّت نهاد (ونعمت بزرگی بخشید) هنگامی که در میان آنها پیامبری از خودشان برانگیخت که آیات او را بر آنان بخواند و آنها را پاک کند و کتاب و حکمت بر آنان بیاموزد هر چند بیش از آن در گمراهی آشکاری بودند .

در مواردی دیگر تعلیم را بر تزکیه مقدم می دارد مانند :

رَبَّنا وَ ابْعَثْ فیهِمْ رَسُولاً مِنْهُمْ یَتْلُو عَلَیهِمْ آیاتِکَ وَ یُعَلِّمُهُمُ الْکِتابَ وَ الْحِکْمَهَ وَ یُزَکِّیهِمْ اِنَّکَ اَنْتَ الْعَزیزُ الْحَکیم (۴)

پروردگارا در میان آنها پیامبری از خودشان برانگیز تا آیات تو را بر آنان بخواند و کتاب و حکمتشان بیاموزد و آنها را تزکیه کند حقاً که تنها تو عزیز و حکیمی .

با توجه به اینکه فرصت لازم برای بحث مفصل وجود ندارد من فهرستی را از رابطه علم و فضایل اخلاقی از یک طرف ، و جهل و با رزایل اخلاقی از سوی دیگر مطرح می سازم . که خودتان این مباحث را از قرآن و تفاسیر پیگیری فرمائید .

 

رابطه علم و فضائل اخلاقی در قرآن :

آیات متعدد قرآن بر رابطه تنگاتنگ میان دانش و فضایل اخلاقی دلالت دارد از جمله :

۱- سوره طلاق آیه ۱۲ : هدف از خلقت و آفرینش جهان هستی شناخت و معرفت است .

۲- سوره بقره آیه ۱۵۱ : هدف از بعثت و برانگیخته شدن انیاء تعلیم و تربیت بشر است .

۳- سوره ص آیه ۲۹ : هدف از نزول قرآن اندیشه و تدبّر است .

۴- سوره عنکبوت آیه ۴۳ : درک اسرار عالم هستی ویژه دانشمندان است .

۵- سوره مجادله آیه ۱۱ : درجات نزدیکی و قرب به خداوند متناسب با درجات دانش است .

۶- سوره آل عمران آیه ۷ : دانش سرچشمه ایمان است .

۷- سوره فاطر آیه ۲۸ : علم سرچشمه تقوی و خشیت است .

 

رابطه جهل و رذایل اخلاقی در قرآن :

تعدادی از آیات قرآن بر رابطه تنگاتنگ جهل و رزایل اخلاقی دلالت دارند از آنجمله است :

۱- سوره اعراف آیه ۱۷۹ : دوزخیان جاهلان و نادان ها هستند .

۲- سوره انفال آیه ۲۲ : جهل مایه سقوط آدمی است .

۳- سوره اعراف آیه ۱۳۸ : جهل سرچشمه کفر است .

۴- سوره نمل آیه ۵۵ : جهل سرچشمه اشاعه فساد است .

۵- سوره حشر آیه ۱۴ : جهل موجب پراکندگی و اختلاف است .

۶- سوره آل عمران آیه ۱۵۴ : جهل عامل سوء ظن و بدبینی است .

۷- سوره حجرات آیه ۶ : جهل عامل مصائب اجتماعی و ندامت ها است .

 

رابطه علم و اخلاق در احادیث :

روایات اسلامی پر است از تعبیراتی که نشان می دهد میان دانش با فضائل اخلاقی و جهل و بی خبری با رزائل اخلاقی رابطه تنگاتنگی وجود دارد ، لذا لازم است در هر دو بخش روایاتی را مورد توجه قرار بدهیم .

 

الف : رابطه علم با فضایل اخلاقی :

۱- از رسول خدا (ص) نقل شده فرمود :

بِالعِلْمِ یُطاعُ الله وَ یُعْبَدْ وَ بِالْعِلْمِ یَعْرَفُ اللهِ وَ یُوَحَّدْ وَ بِهِ تُوصَلُ الأَرْحامُ وَ یُعْرَفُ الْحَلالُ وَ الْحَرامُ وَ الْعِلْمُ اِمامُ الْعَقْل (۵)

بوسیله شناخت و معرفت خداوند اطاعت و عبادت می شود و بوسیله علم خدا شناخته و یکتا شمرده می شود و بوسیله آن صله ارحام بتر قرار می گردد و حلال و حرام شناخته می شود و علم پیشوای عقل است .


 

 

خطبه دوم :

مناسبتهای هفته :

 

سالگرد رحلت دو فقیه :

روز دوشنبه ۱۸ تیر سالگرد رحلت مرحوم آیه ا… گلپایگانی و روز سه شنبه ۱۹ تیر سالگرد رحلت مرحوم آیه ا… اراکی (ره) است .

هر دو مناسبت را به شما نمازگزاران جمعه تسلیت می گویم . هر دو فقیه اسلام شناس مشترکات متعددی داشتند از جمله :

۱- هر دو شاگرد مؤسس حوزه علمیه قم مرحوم شیخ عبدالکریم حایری بودند .

۲- هر دو شخصیت برای رشد و توسعه حوزه قم زحمات زیادی را متحمل شدند .

۳- هر دو بزرگوار یار و حامی امام خمینی (ره) در طول نهضت اسلامی بودند .

۴- هر دو دهها داشمند و اسلام شناس تربیت کرده و تحویل جامعه اسلامی دادند .

 

روز مالیات :

روز شنبه روز ۱۶ تیر ماه مصادف با روز مالیات است .

موضوع مالیات یک بحث تخصصی و کلان کشوری بلکه کل جهان است . چون در همه جهان رسم بر این است که هزینه خدمات عمومی را از طریق مالیات تأمین می کنند .

به عبارت دیگر خدماتی که مردم می خواهند از آن استفاده نمایند باید پولش را بپردازند . در حال حاضر در بسیاری از کشورها ۷۰ تا ۱۰۰ درصد هزینه های عمومی از طریق مالیات تأمین می شود .

 

مالیات در ایران :

۱- فرهنگ پرداخت مالیات در کشور ما هنوز خوب جا نیفتاده است .

۲- قوانین مالیاتی و ساختار وصول مالیات در کشور ما پیشرفته نیست .

۳- اطلاعات دستگاههای مالیاتی از فعالیتهای اقتصادی افراد و صنوف ناچیز است .

۴- صاحبان درآمدهای کلان بویژه در شهرهای بزرگ از پرداخت مالیات فرار می کنند .

۵- بیشترین فشارهای مالیاتی بر دوش افراد و صنوف شهرهای حاشیه ای است که موجب فرار آنان به کلان شهرها می شود .

۶- در ایران در بهترین وضعیت مردم تنها یک سوم هزینه خدمات را پرداخت می کنند یعنی سهم مالیات در بودجه عمومی کشور حدود ۳۰ در صد است .

 

تحلیلی بر مواضع رهبری مدظله :

روز شنبه گذشته مصادف با ۹ تیر ماه هیئت دولت و کارگزاران اجرائی کشور به حضور مقام معظم رهبری مدظله رسیدند . مقام معظم رهبری مدظله سخنان مهمی بیان فرمودند که نیاز به تعمق و تحلیل دارد .

 

الف : حمایت جدی از دولت :

در عین حال سیره مقام معظم رهبری مدظله حمایت از همه دولتهاست ، لکن حمایت از دولت نهم از ویژگی و برجستگی خاص برخودار است . که دلایل آن را خودشان در این سخنرانی و سایر سخنرانیها بیان فرموده اند از جمله عبارتند از :

۱- پای بندی به شعارها و ارزشهای اصلی انقلاب اسلامی .

۲- شجاعت در عرصه داخلی و بین المللی .

۳- دارا بودن بر پشتکار و انگیزه کاری قوی .

۴- حضور در سراسر کشور از طریق سفرهای استانی .

 

یادآوری :

مطلب مهمی که در این رابطه لازم است منتقدان دلسوز از دولت مورد توجه قرار بدهند اینکه موضع گیری های خود را با مواضع مقام معظم رهبری هماهنگ سازند تا مبتلا به افراط و تفریط نشوند .

 

ب : تذکرات به دولت مردان :

در بخش دیگر سخنرانی تذکراتی به کارگزارن اجرائی مطرح فرمودند از جمله :

۱- اجرای دقیق همه مصوبات سفرهای استانی .

۲- پیگیری اجرای مصوبات از طریق استانداران ، فرمانداران و سایر مدیران .

۳- مسئولان استانی از نزدیک با مردم ارتباط داشته باشند .

۴- توجه به مسائل فرهنگی ، اخلاقی و رشد علمی جامعه را از وظایف دولت شمردند .

۵- دولت مردان را از ورود به بگومگوهای سیاسی برحذر داشتند .

۶- مبارزه با فساد اقتصادی را از جمله وظایف دولت برشمردند که باید از خود مجریان آغاز گردد .

 

ج : پرداختن به موضوع بنزین :

از جمله موضوعاتی که مقام معظم رهبری بصورت مستقل مورد توجه قرار دادند سهمیه بندی بنزین بود که آن را از جمله اقدامات شجاعانه دولت برشمردند . و برخی از انتقادات را از روی دلسوزی دانستند ، برشمردند که با اطلاع رسانی صحیح برطرف خواهد شد .

 

ضروریتهای سهمیه بندی بنزین :

چند مطلب در زمینه سهمیه بندی بنزین نیاز به توضیح و یادآوری دارد .

۱- در کشور ما از بابت یارانه انرژی حدود ۴۰ هزار میلیارد تومان اختصاص می یابد که یک هزینه سنگین بر کشور است .

۲- بر حسب آمار حداکثر ۸ میلیون خودرو در ایران وجود دارد در حالیکه جمعیت ایران ۷۰ میلیون نفر است یعنی فقط ۸ میلیون نفر از بنزین لیتری ۱۰۰ تومان استفاده می کنند و قیمت وارداتی بنزین با تمامی هزینه های حمل و نقل معادل ۷۰۰ تومان است . یعنی در ازای هر لیتر بنزین دولت ۶۰۰ تومان یارانه پرداخت می کند و این دور از اعدالت اجتماعی است .

۳- با توجه به مواضع خشن و تبعیض آمیز شورای امنیت علیه ایران در پرونده انرژی اتمی و صدور قطعنامه های متعدد علیه ایران احتمال اینکه بنزین نیز در دستور کار آنان قرار بگیرد خیلی زیاد است ، لذا اقدام دولت بر سهمیه بندی جهت مقابله با این توطئه یک اقدام قابل قبول و تحسین برانگیز است .

۴- بر اساس برخی برآوردها حدود ۱۰ تا ۱۵ درصد بنزین کشور قاچاق می شود ، لذا لازم بود از این اقدام خیانت آمیز جلوگیری شود .

۵- در عین حال لازم است مسئولان مربوطه توجه داشته باشند که تعداد زیادی از مردم تنها منبع درآمدشان از طریق مسافرکشی است مانند : مینی بوس ها ، اتوبوس ها ، تاکسی تلفنی ها و سواری ها مسافر کشی بسیار از روستاها و … لذا تجدید نظر در این زمینه ضرورت دارد .

 

د : ضعف اطلاع رسانی :

از جمله موضوعاتی که مقام معظم رهبری مورد تذکر قرار دادند ضعف اطلاع رسانی دولت بود که بسیاری از گلایه ها و انتقادات بویژه در مورد موضوع بنزین از همین نقص ناشی می شود .

 

پی نوشت :

۱٫       لئالی الأخبار ج ۱ ص ۲۵۴ و ۲۵۳

۲٫       اخلاق در قرآن ج ۱ ص ۲۸

۳٫       سوره آل عمران ص ۱۶۴

۴٫       سوره بقره آیه ۱۲۹

۵- تحف العقول ص ۲۱