جمعه ۳۰ اردیبهشت ۱۴۰۱ - الجمعة 19 شوال 1443

(۱۳۸۶/۰۵/۱۹) خطبه های نماز جمعه خوی – ۱۹ مرداد ۱۳۸۶

موضوع خطبه اول :        الف : ویژگیهای متقین از دیدگاه امیرالمؤمنین (۲۵) امام (ع) در ادامه بیان ویژگیهای متقین می فرماید: یُمْسی وَ هَمُّهْ الْشُکْرُ         پرهیزکار روز را شام می سازد و اهتمام او به شکر است وَ یُصْبِحُ وَ هَمُّه الذِّکْرُ       و شب را به روز می آورد و اهتمامش ذکر و یاد […]

موضوع خطبه اول :       

الف : ویژگیهای متقین از دیدگاه امیرالمؤمنین (۲۵)

امام (ع) در ادامه بیان ویژگیهای متقین می فرماید:

یُمْسی وَ هَمُّهْ الْشُکْرُ        

پرهیزکار روز را شام می سازد و اهتمام او به شکر است

وَ یُصْبِحُ وَ هَمُّه الذِّکْرُ      

و شب را به روز می آورد و اهتمامش ذکر و یاد خداوند است

 

توضیح:

در ارتباط با حقیقت شکر ، امیرالمؤمنین (ع) می فرماید:

شُکْرُ کُلِّ نِعْمَه أَلْوَرَعُ عَنْ مَحارِمِ الله(۱)

شکر هر نعمتی پرهیز کردن از حرامهای خداوند است

و در مورد حقیقت ذکر نیز از رسولخدا (ص) نقل شده است:

مَنْ اَطاعَ اللهَ عَزَّوَجَلَّ فَقَدْ ذَکَرَ اللهَ وَ إِنْ قَلَّتْ صَلاتُهُ وَ صیِامُهُ وَ تِلاوَتُهُ لِلْقُرآنِ(۲)

هرکس خدای عزوجل را فرمان برد خدا را یاد کرده است هر چند نماز خواندن و روزه گرفتن و قرآن تلاوت کردن او اندک باشد

 

 

ب: وجوب توبه (۲)

در جلسه گذشته بحث در زمینه توبه به وجوب آن رسید و یک آیه از قرآن مطرح گردید که بصورت فعل امر تُوبُو اِلی الله بود

لازم به یاداوری است که واژه توبه در سور و آیات متعدد قرآن با اشتقاقهای مختلف ۸۷ مرتبه ذکر شده است که ۷ مورد آن بصورت فعل امر ( توبوا ) است

 

روایات وجوب توبه:

در روایات نیز همانند آیات ، تعداد زیادی از آنها بصورت فعل امر بر وجوب توبه دلالت دارند مرحوم علامه مجلسی (ره) ۴۲ مورد را در بحار الانوار مطرح فرموده است از جمله رسولخدا (ص) فرمود:

اَیُّهَا النّاس … وَ تُوبُوا اِلی الله مِنْ ذُنُوبِکُمْ(۳)

ای مردم بسوی خدا بازگردید و توبه کنید از گناهان خود

 

وجوب توبه در فقه:

فقهاء در کتب فقهی ، استدلالی خویش در ابواب مختلف موضوع توبه را مطرح کرده اند از جمله کتابهای قضاء شهادات و حدود.

مرحوم سید کاظم یزدی در عروه الوثقی می فرماید:

إِعْلَمْ أَنَّ مِنْ أَهَمِّ الأُمُورِ وَ أَوْجَبِ الْواجِباتِ الْتَوبَهُ مِنَ الْمَعاصی(۴)  

از مهمترین امور و واجب ترین واجبات توبه و بازگشت از گناهان است

 

روش توبه از گناهان:

دانشمندان علم اخلاق و فقهاء با نظر داشتن انواع و اقسام گناهان روشهای متعددی را برای توبه مطرح فرموده اند

۱- ترک تکالیف واجب:

مانند نخواندن نماز ، افطار روزه ، عدم پرداختن خمس ، زکات و …

در این موارد ضمن توبه و بجا آوردن آنها اعمال گذشته را نیز قضا نموده و حقوق واجبه را پرداخت نماید

 

۲- انجام دادن محرمات:

این بخش از گناهان را بر دو قسم تقسیم کرده اند:

الف: حقوق الله:

یعنی بنده خدا را نافرمانی کرده باشد

مانند: مشروب خواری ، دروغ گریی ، نوازندگی و بعضی از اعمال منافی عفّت

در این موارد باید توبه کننده پشیمان گردد و قصد بکند که مجدداًمرتکب این محرمات نشود

 

ب: حقوق الناس:

یعنی گناهانی که در ارتکاب آنها حقی از مردم ضایع شده باشد

مرحوم نراقی در این بخش می نویسد:

وَالْأَمْرُ فیها أَصْعَبُ وَ أَشْکَل          

حقوق الناس خودش دارای انواع متعددی است

۱- مربوط به امور مالی:

مثلا اموال دیگری را غصب کرده و یا دزدیده باشد لازم است بعد از اینکه پشیمان شد و توبه کرد آن اموال را به صاحب خودش برگرداند اگر در اثر فقر نتواند حلالیت طلب کند

 

۲- جنایت به نفس:

مانند کشتن یا ناقص دیگری کردن دیگری

در این موارد باید خودش را برای قصاص و دیه در اختیار اولیاء دم قرار بدهد

 

۳- مربوط به آبرو:

مانند فحش دادن ، غیبت کردن ، بهتان زدن

در این موارد لازم است ، خود را در پیش آنها تکذیب نماید و در صورت امکان حلالیت بخواهد

 

۴- خیانت به اهل:

باید به درگاه خدا تضرع و زاری نموده و آمرزش بخواهد چون در این مورد طلب حلالیت و اظهار مطلب موجب فتنه است


 

 

خطبه دوم :

مناسبتهای هفته:

الف: عید مبعث:

روز شنبه ۲۰ مرداد مصادف با ۲۷ رجب سالروز بعثت حضرت رسول اکرم محمد بن عبدالله (ص) است باتبریک این عید بزرگ به محضر امام عصر (عج) و شما نمازگزاران ، یکیک از مباحث لازم در این زمینه بررسی فلسفه بعثت پیامبران از دیدگاه قرآن است در مورد علل برانگیخته شدن انبیاء ، قرآن بر عوامل متعدد اشاره دارد از آن جمله است:

۱- تعلیم و تربیت مردم:

هُوَ الَّذی بَعَثَ فّی الْاُمِّیینَ رَسُولاً مِنْهُمْ یَتْلُو عَلَیْهِمْ آیاتِهِ وَ یُزَکِّیْهِمْ وَ یُعَلِّمُهُمُ الْکِتابَ وَ الْحِکْمَهَ(۵)  

او کسی است که در میان مردم درس نخوانده ، رسولی از خودشان برانگیخت تا آیاتش را بر آنان بخواند و آنها را پاکیزه کند و کتاب و حکمت بر آنان بیاموزد

 

۳- اقامه قسط و عدالت:

لَقَدْ اَرْسَلْنا رُسُلَنا بِالْبَیِّناتِ وَ اَنْزَلْنا مَعَهُمُ الْکِتابَ وَ الْمیزانَ لِیَقُومَ النّاسُ بِالْقِسْطِ(۶)

ما رسولان خود را با دلائل روشن فرستادیم و همراه آنها کتاب و میزان نازل کردیم تا مردم قیام به عدالت کنند

 

۴- آزادی انسانها :

وَ یَضَعُ عَنْهُم إِصْرَهُمْ وَ الْاَغْلالَ اَلَّتی کانَتْ عَلَیْهِمْ(۷)  

و (پیامبر) بارهای سنگین و زنجیرهایی را که بر آنها (انسانها) بود بر می دارد

 

۵ نجات مردم از ظلمات:

کِتابٌ اَنْزَلْناهُ اِلَیْک لِتُخْرِجَ النّاسَ مِنَ الظُلُماتِ اِلَی النُّور(۸)  

این کتابی است که بر تو (پیامبر) نازل کردیم تا مردم را از تاریکیها به سوی روشنایی در آوری

 

۶ بشارت و انذار:

وَ ما نُرْسِلُ الْمُرْسَلینَ اِلاّ مُبَشِّرینَ وَ مُنْذِرینَ(۹)

ما پیامبران را جز برای بشارت و بیم دادن نمی فرستیم

 

۷ اتمام حجت:

رُسُلاً مُبَشِّرینَ وَ مُنْذِرینَ لِئَلاّیَکُونَ لِلْنّاسِ عَلَی اللهِ حُجَّهً بَعْدَ الْرُّسُلِ(۱۰)

 

   8 رفع اختلافات مردم :

کانَ النّاسُ اُمَّهً واحِدَهً فَبَعَثَ اللهُ النَّبِیّینَ مُبَشِّرینَ وَ مُنْذِرینَ وَ اَنْزَلَ مَعَهُمْ الْکِتابَ بِالْحَقَّ لِیَحْکُمَ بَیْنَ الْنّاسِ فِیمَا اخْتَلَفُوا فِیه(۱۱)  

مردم در آغاز امت واحدی بودند (سپس در میان آنها اختلاف بوجود آمد) خداوند پیامبرانی برانگیخت تا مردم را بشارت دهند و انذار کنند و ا آنان کتاب به حقی فرستاد تا در میان مردم در آنچه اختلاف داشتند داوری کنند

 

۹ تذکر و یادآوری:

هذا بَلاغٌ لِلنّاسِ وَ لِیُنْذِرُوا بِهِ وَ لِیَعْلَمُوا اِنَّما هُوَ اِلهٌ واحِدٌ وَ لِیَذَّکَّرَ اُولُوا الْاَلْباب(۱۲)

این (قرآن) بلاغی است بر همه مردم تا با آن انذار شوند و بدانند که او معبودی واحد است و تا صاحبان مغز و اندیشه متذکر گردند

 

۱۰ دعوت مردم به زندگی انسانی:

یَا اَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا اَسْتَجیبُوا لِلّهِ وَ لِلْرَّسُولِ اِذا دَعاکُمْ لِما یُحْییکُمْ (۱۳)    

ای کسانی که ایمان آورده اید دعوت خدا و پیامبر را اجابت کنید هنگامی که شما را به سوی چیزی می خوانند که شما را زنده می کند

 

۱۱ پرسش خدا و پرهیز از طاغوت:

وَ لَقَدْ بَعَثْنا فِی کُلِّ اُمَّهٍ رَسُولاً اَنِ اعْبُدُوا اللهَ وَ اجْتَنِبُوا الْطاغُوتَ (۱۴)  

ما در میان هر امتی پیامبری را مبعوث کردیم تا به آنان بگوید:

خداوند یکتا را پرستش و از طاغوت پرهیز کنید

 

سفر رئیس جمهور به الجزایر:

هفته گذشته ریاست محترم جمهوری سفری به کشور انقلابی الجزایر داشتند این قبیل سفرها به کشورهای اسلامی بویپه در شرایط فعلی آثار و برکات متعددی برای مسلمانان دارد

۱- یکی از اصول سیاست خارجی نظام جمهوری اسلامی ایجاد روابط گسترده با کشورهای اسلامی است

۲- ایجاد وحدت اسلامی در برابر دشمنان قسم خورده اسلام و مسلمین یکی از آرزوهای دیرینه رهبر کبیر انقلاب (ره) و مقام معظم رهبری مدظله می باشد

۳- کشور الجزایر یکی از کشورهای مهم اسلامی می باشد که دارای مشترکات متعددی با جمهوری اسلامی است عضو اپک بوده و از اعضای مؤثر سازمان کنفرانس اسلامی و جنبش عدم تعهد می باشد، با سابقه مبارزات طولانی با استعمار و تقدیم یک و نیم میلیون شهید در راه آزادی.

 

پی نوشت :

(۱) مشکاه الانوار

(۲) بحار الانوار ج ۷۷ ص ۸۶ و میزان الحکمه مترجم   ج ۴ ص ۱۸۵۶

(۳) بحار الانوار ج ۹۶ ص ۳۵۷

(۴) عروه الوثقی

(۵) سوره جمعه   آیه ۲

(۶) سوره حدید   آیه ۲۵

(۷) سوره اعراف آیه ۱۵۷

(۸) سوره ابراهیم آیه ۱

(۹) سوره انعام آیه ۴۸

(۱۰) سوره نساء آیه ۱۶۵

(۱۱) سوره بقره   آیه ۲۱۳

(۱۲) سوره ابراهیم آیه ۵۲

(۱۳) سوره انفال   آیه ۲۴

(۱۴) سوره نحل آیه ۳۶