دوشنبه ۲۷ دی ۱۴۰۰ - الإثنين 14 جماد ثاني 1443

(۱۳۸۶/۰۶/۲۴) سخنرانی های ماه رمضان ۱۳۸۶- آسیب های اخلاقی و اجتماعی (۳)

مکان : مسجد ملا احمد خوی دعوت کننده : امنای مسجد شرکت کنندگان : جمعی از نمازگزاران و روزه داران مؤمن مناسبت : ماه مبارک رمضان موضوع : آسیبهای اخلاقی و اجتماعی جلسه : سوم   ج : آنان از گوشهای خود بعنوان یکی دیگر از ابزار شناخت استفاده نمی کنند درحالی خداوند در روز […]

مکان : مسجد ملا احمد خوی

دعوت کننده : امنای مسجد

شرکت کنندگان : جمعی از نمازگزاران و روزه داران مؤمن

مناسبت : ماه مبارک رمضان

موضوع : آسیبهای اخلاقی و اجتماعی

جلسه : سوم

 

ج : آنان از گوشهای خود بعنوان یکی دیگر از ابزار شناخت استفاده نمی کنند درحالی خداوند در روز قیامت از جمله اعضائی که مورد پرسش قرار خواهد داد همین گوشهای انسان است.

 

وَ لا تَقْفُ ما لَیْسَ لَکَ بِهِ عِلْمٌ إِنَّ السَّمْعَ وَ الْبَصَرَ وَ الْفُؤادَ کُلُّ اُولئِکَ کانَ عَنْهُ مَسْئُولاً(۱)

از آنچه به آن علم نداری پیروی مکن چراکه گوش ، چشم و دل همه مسئولند .

از امام صادق (ع) روایت شده فرمود :

یُسْأَلُ السَّمْعُ عَمّا یَسْمَعُ وَ الْبَصَرُ عَمّا یَطْرِفُ وَ الْفُؤادُ عَمّا عَقَدَ عَلَیْه(۲)

گوش از چیزی که شنیده ، چشم از چیزی که نگاه کرده ودل از چیزی که به آن ایمان پیدا کرده پرسش می شوند.

خداوند در ذیل آیه شریفه این قبیل انسانها را که متخلق با اخلاق رذیله سه گانه باشند ارزشگذاری فرموده :

اُولئِکَ کَالاَنْعامِ بَلْ هُمْ اَضَلُّ

آنان مانند چهار پایانند( گاو ، گوسفند و شتر ) بلکه از آنها نیز پائین ترند

توضیح :

اینکه می فرماید آنان همانند انعام هستند چون مانند آنها از ابزار شناخت سه گانه نمی توانند استفاده کنند.

و اما اینکه می فرماید :

بَلْ هُمْ اَضَلْ چون حیوانات بدلیل نداشتن عقل و اندیشه توان استفاده از ابزار شناخت ندارند لکن انسان به دلیل دارا بودن بر قدرت تعقّل و اندیشه در عین حال از ابزار شناخت استفاده نمی کند لذا ازحیوانات نیز بدتر می شوند بارها در قرآن مجید غافلان بی خبر به چهارپایان وحیوانات بی شعور دیگر تشبیه شده اند ولی نکته تشبیه آنها به انعام (چهارپایان) شاید این باشد که آنها تنها به خواب و خور و شهوت جنسی می پردازند ، درست همانند ملّت هائی که تحت شعارهای فریبنده انسانی

آخرین هدف عدالت اجتماعی و قوانین بشری را رسیدن به آب و نان و یک زندگی مرفّه مادی می پردازند .(۳)

آن چنان که حضرت علی (ع) در نهج البلاغه می فرماید :

کَالْبَهِیْمَهِ الْمَرْبُوطَهِ هَمُّها عَلَفُها اَوِ الْمُرْسَلَهِ شُغُلُها تَقَمُّمُها

همانند حیوانات پرواری که تنها به علف می اندیشند و یا حیوانات دیگری که در چراگاهها رها شده اند و از این طرف و آن طرف خرده علفی برمی گیرند . (۴)

به تعبیر دیگر ، گروهی مرفّه اند همچون گوسفندان پرواری و گروهی نامرفّه مانند گوسفندانی که در بیابان ها به دنبال آب و علف می گردند و هر دو گروه هدفشان جز شکم چیزی نیست .(۵)

دو سؤال:

در این آیه شریفه دو پرسش مطرح می شود که باید مورد توجه و بررسی قرار بگیرد پرسش اول : خداوند در ابتدای آیه شریفه می فرماید :

وَ لَقَدْ ذَرَأنَا لْجَهَنَّم کَثیراً مِنَ الجِّن وَ الاِنْس .

واژه ذرأ ازماده ذَرْء بمعنای خلقت وآفرینش است یعنی بسیاری از جنّ و انس را برای جهنّم آفریدیم در صورتی که در سوره ذاریات می فرماید :

وَ ما خَلَقْتُ الجِنَّ وَ الاِنْسَ اِلاّ لِیَعْبُدُونَ (۶)

۱- بر اساس این آیه شریفه تمامی انسانها و جنّیان تنها برای پرستش خداوند و سعادت آفریده شده اند.

۲- دیگر اینکه از این تعبیر بوی جبر در آفرینش می آید ، لذا بعضی از جبری مذهبان مانند :

فخر رازی ، به این آیه شریفه استدلال نموده اند .

پاسخ :

در پاسخ این پرسش به چند نکته بصورت فهرست می پردازیم :

۱- عامل بسیاری از برداشتهای غلط از قرآن و احادیث اهل بیت (ع) که عده ای مبتلا شده اند سطحی نگری و عدم تخصص در علوم قرآن است چون اگر آیات قرآن در کنار همدیگر قرار گرفته و بررسی شوند مشکل حل خواهد شد.

از محتوای آیه شریفه معلوم است که علّت اصلی جهنّمی شدن آنان اعمال و کردار غلط خودشان است بویژه با توجه به سه ویژگی بیان شده

۲- از آیات و روایات متعدد استفاده می شود که خداوند بشر را آزاد و مختار آفریده است و مفهوم تکالیف الهی بر بشر نیز همین است.

پرسش دوم :

خداوند در آیه شریفه جن ّ را در کنار انس قرار داده است و او را نیز جهنّمی می شمارد مگر جنّیان نیز مانند انسان مکلّف هستند ؟

پاسخ :

مباحث مربوط به جنّ گسترده است و فرصت بیشتری لازم دارد . لکن در این وقت کوتاه درپاسخ پرسش چندمطلب را درارتباط با اجنّه بصورت فهرست مطرح می سازیم:

جنّ که معادل فارسی آن دیو یا پری است از نظر قرآن موجودی دارای شعور، اراده ، پنهان از دید بشر و مانند انسان مکلّف به تکالیف ، آفریده شده است .

۱- مبدأ آفرینش جنّ از آتش است و قبل از انسان آفریده شده است و در آخرت نیز برای حساب پس دادن مبعوث خواهند شد.

۲- در میان اجنّه مطیع و عاصی ، مؤمن و مشرک وجود دارد.(۷)

از امام صادق (ع) روایت شده که جنّیان سه گروه هستند :

عده ای با ملائکه هستند و گروهی در هوا پرواز می کنند و جمعی به صورت سگ و مار می باشند.(۸)

 

پی نوشت :

(۱) سوره اسراء آیه ۳۶

(۲) اصول کافی ج ۲ ص ۳۷

(۳) تفسیر نمونه ج ۷ ص ۳۴

(۴) نهج البلاغه نامه ۴۵

(۵) تفسیر نمونه ج ۷ ص ۳۵