جمعه ۳۰ مهر ۱۴۰۰ - الجمعة 16 ربيع أول 1443

(۱۳۸۶/۰۶/۲۶) سخنرانی های ماه رمضان – آسیب های اخلاقی و اجتماعی (۵) ۱۳۸۶/۰۶/۲۶

مکان : مسجد ملا احمد خوی دعوت کننده : امنای مسجد شرکت کنندگان : جمعی از نمازگزاران و روزه داران مؤمن مناسبت : ماه مبارک رمضان موضوع : آسیبهای اخلاقی و اجتماعی جلسه : پنجم   نفاق آسیب اخلاقی و اجتماعی : بسی جای تأسف و تأثر است که یکی از آسیبهای اخلاقی و اجتماعی […]

مکان : مسجد ملا احمد خوی

دعوت کننده : امنای مسجد

شرکت کنندگان : جمعی از نمازگزاران و روزه داران مؤمن

مناسبت : ماه مبارک رمضان

موضوع : آسیبهای اخلاقی و اجتماعی

جلسه : پنجم

 

نفاق آسیب اخلاقی و اجتماعی :

بسی جای تأسف و تأثر است که یکی از آسیبهای اخلاقی و اجتماعی مبتلا به در جامعه نفاق است با در نظر داشتن اینکه در ارتباط با نفاق موضوعات متعددی نیاز به بحث و بررسی دارد ناچارهستیم در این فرصت کوتاه ولو به صورت فهرست عناوینی را مورد توجه قرار بدهیم.

از قبیل :

۱- تاریخ نفاق در میان مسلمانان.

۲- معنی لغوی و اصطلاحی نفاق.

۳- اقسام نفاق از دیدگاه دانشمندان.

۴- ویژگیها و خصوصیات منافقان .

۵- شگردهای متعدد منافقان .

۶- روشهای شناخت نفاق و منافقان .

۷- علل و ریشه های نفاق .

۸- آثار و نتایج زیانبار نفاق .

۹- روشهای برخورد با منافقان .

۱۰- راههای درمان نفاق .

 

تاریخ نفاق در میان مسلمانان :

قبل از اینکه به بررسی تاریخ و آغاز نفاق در جامعه اسلامی بپردازیم ابتدا لازم است معنی لغوی و اصطلاحی نفاق را مورد اشاره قرار بدهیم

نفاق در لغت :

دانشمندان لغت شناس معانی متعددی برای این واژه بیان کرده اند .

از جمله :

۱- فانی و تمام شدن ، عرب می گوید :

نَفَقَتِ الدّابَهُ یعنی عمر چهارپا پایان یافت یا گفته می شود نَفَقَ نَفَقَهُ القُومُ

یعنی : زاد و توشه قوم تمام شد .

 

۲- نَفَقْ : جایی در زمین که راه فرار داشته باشد .

نافِقاء : به گریزگاه مخفی در لانه موش صحرایی گفته می شود.این حیوان قسمتی از دیواره لانه خود را به طرز ماهرانه ای تراش داده و نازک می کند و در مواقع خطر با یک ضربه سر، آن را فرو می ریزد و فرار می کند .(۱)

 

نفاق در اصطلاح :

مرحوم علامه طباطبایی می نویسد :نفاق در عرف قرآن عبارت است از :اظهار ایمان و ابطان کفر .(۲)

آغاز نفاق :

در مورد شروع نفاق در میان جامعه اسلامی دو دیدگاه مطرح شده است :

 

دیدگاه اول :

شواهدی از آیات قرآن و روایات اسلامی وجود دارد که در آنها بوجود نفاق درمکه (قبل ازهجرت رسولخدا(ص) تصریح شده است) در عین حال عمده آیات قرآن درباره منافقان و بیان ویژگیهای آنان در مدینه نازل شده است. چون این بخش از تاریخ مورد نیاز ما در بحث فعلی نیست ،‌ لذا به توضیح و تحلیل آن نمی پردازیم.

 

دیدگاه دوم :

بسیاری از دانشمندان و مفسران قرآن آغاز نفاق در صدر اسلام را با آغاز هجرت همراه می دانند چون :

۱- بعد از هجرت رسولخدا (ص) به مدینه ، اسلام و مسلمین قدرت و شوکت عظیم پیدا کردند.

 

۲- انتشار اسلام برای عده ای از صاحب منصبان و سران قبایل گران تمام شد چون جایگاه و شخصیت آنها تحت تأثیر عظمت مسلمانان قرار گرفت.

 

۳- اُ بُهّت شخصیّت رسولخدا (ص) و محوریّت آن بزرگوار برای توده مردم ، به سران قبایل قابل تحمّل نبود.

 

۴- مردم مدینه از گروهها و جریانهای متفاوتی تشکیل شده بود که عبارت بودند از : مشرکان ،یهودیان ، اعراب بادیه نشین و تازه مسلمانان وجود مسلمانان برای بسیاری از سران ادیان و قبایل دیگر ، قابل تحمّل نبود .

 

۵- حاکمیت راه و رسم و سنن جاهلی در میان مردم که با آیین جدید (اسلام) در تضاد و تعارض بود.

 

۶- از سوی دیگر هیچ کدام از مخالفین و معارضین به علت عظمت اسلام و مسلمین توان برخورد و مبارزه ظاهری نداشتند . لذا روبه نفاق و دوچهره گی آورده و اعمال و اقدامات زیر را علیه مسلمانان در شرایط مختلف از خود بروز می دادند .

 

الف : جاسوسی علیه مسلمانان پیش کفّار و مشرکان .

ب : هم دستی با یهودیان و حمایت از آنان در مقابل مسلمانان .

ج : پخش کردن شایعات مخرّب و توهین آمیز نسبت به ساحت مقدّس رسولخدا (ص) و مسلمانان

د : فریب دادن مؤمنان و تضعیف روحیه آنان .

 

در مقابل :

خداوند از طریق وحی پرده از چهره نفاق و منافق برمی داشت بوسیله :

۱- افشای توطئه های آنان علیه اسلام ومسلمین.

۲- تبیین تزویر و ظاهر سازی آنان .

۳- برشمردن ویژگیها و رزایل اخلاقی آنان.

۴- منافقان را بدتر از کفار برشمردند .

۵- برحذر داشتن مؤمنان از خطر آنان .

 

سیره رسولخدا (ص) :

بزرگواری پیامبر اسلام (ص) و شیوه های برخورد آن بزرگوار با جریان نفاق یکی از موضوعاتی است که باید به صورت تحلیلی مورد توجه قرار بگیرد که ما در این فرصت کوتاه به چند مورد به صورت فهرست اشاره می کنیم :

الف : آیات نفاق را بر مردم قرائت و تفسیر می فرمود .

 

ب : با حلم و بردباری زاید الوصف خویش با حوادثی که منافقان می آفریدند برخورد می کرد

 

ج : بعضی مواقع با قاطعیت تمام توطئه های آنان را خنثی فرموده و ماهیتشان را افشا می کرد .

 

د : در نهایت تا زمانیکه رسولخدا (ص) در قید حیات بود منافقان را از رسیدن به اهداف شوم خود ناکام ساخت

 

پی نوشت :

(۱) لسان العرب / ابن منذور و العین / خلیل و دانشنامه امام علی (ع) ج ۴ ص ۳۹۴

(۲) تفسیر المیزان ج ۱۹ ص ۳۵۹ 

 

پر بازدیدترین ها

بیشتر