چهارشنبه ۲۲ دی ۱۴۰۰ - الأربعاء 9 جماد ثاني 1443

(۱۳۸۶/۰۷/۰۳) سخنرانی های ماه رمضان – آسیب های اخلاقی و اجتماعی (۱۳) ۱۳۸۶/۰۷/۰۳

مکان : مسجد ملا احمد خوی دعوت کننده : امنای مسجد شرکت کنندگان : جمعی از نمازگزاران و روزه داران مؤمن مناسبت : ماه مبارک رمضان موضوع : آسیبهای اخلاقی و اجتماعی   جلسه : سیزدهم ریشه های نفاق : ۱- حقارت درونی : نفاق به تصریح قرآن ، بیماری روحی است . در سوره […]

مکان : مسجد ملا احمد خوی

دعوت کننده : امنای مسجد

شرکت کنندگان : جمعی از نمازگزاران و روزه داران مؤمن

مناسبت : ماه مبارک رمضان

موضوع : آسیبهای اخلاقی و اجتماعی

 

جلسه : سیزدهم

ریشه های نفاق :

۱- حقارت درونی :

نفاق به تصریح قرآن ، بیماری روحی است .

در سوره بقره می فرماید :

فِی قُلُوبِهِمْ مَرَض .(۱)

و در سوره توبه می فرماید :

وَ اَمَّا الَّذینَ فِی قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ (۲)

و از دیدگاه احادیث مهم ترین علت نفاق ذلّت و حقارت درونی منافق است.در این مورد چند نمونه از روایات را مورد اشاره قرار می دهیم :

۱- امیرالمؤمنین (ع) فرمود :

نِفاقُ المَرْءِ مِنْ ذُلٍّ یَجِدُهُ فِی نَفْسِه(۳)

نفاق انسان ناشی از ذلتی است که در خود حس می کند .

 

۲- باز آن بزرگوار فرمود :

النِّفاقُ مِنْ اَثافِی الذُّلْ (۴)

نفاق از دیگ پایه های زبونی است .

 

۳- باز امیرالمؤمنین (ع) فرمود :

اَلْکِذْبُ یُؤَدِّی اِلَی النِّفاقِ (۵)

دروغ به نفاق می انجامد .پژوهشهای روانکاوانه نیز این حقیقت را تأیید می کند که :منافق ، از بیم افشا شدن رازش همواره خوار و مضطرب است .

 

۲- ستیزه جویی :

اگر عامل حقارت درون شخصیتی و نهفته در روح منافق باشد ستیزه جویی و خصومت عامل بیرونی پیدایش نفاق است.کشمکش ها ، درگیری های لفظی ، خطی و فکری ، مجادله های شدید سیاسی و جناحی هرگاه به درازا کشد هر دو سوی نزاع را خسته و آشفته می کند و زمینه مساعدی را برای در لاک خود خزیدن و دو چهره گی فراهم می آورد.

 

لذا امیرالمؤمنین (ع) می فرماید :

اِیّاکُمْ وَ الْمِراء وَ الْخُصُومَه فَاِنَّهُما یَمْرِضانِ القُلُوبَ عَلَی الاِخْوانِ وَ یُنْبِتُ عَلِیهِمَا النِّفاق(۶)

یعنی خود را از مراء و خصومت دور کنید چون آنها موجب مریضی قلب در میان برادران و زمینه رویش نفاق می شوند.

 

۳- رذایل اخلاقی :

در این زمینه یک روایت جالبی از امیرالمؤمنین (ع) وارد شده که در مقام تحذیر از دوستی با افرادی با ویژگیهای نامطلوب که در نهایت انسان را به نفاق و دوچهره گی می کشاند می فرماید:

۱- وَ احْذَرْ مِمَّنْ اِذا حَدَّثْتَهُ مَلَّکَ

۲- وَ اِذا حَدَّثَکَ غَمَّکَ

۳- وَ إِنْ سَرَرْتَهُ اُوْ ضَرَرْتَهُ سَلَکَ فیهِ مَعَکْ سَبیلَکَ

۴- وَ اِنْ فارَقَکَ ساءَ کَ مَغیبُهُ بِذِکْرِ سَوْأَتِکَ

۵- وَ إِنْ مانَعْتَهُ بَهَتَکَ وَافْتَری

۶- وَ إِنْ وافَقْتَهُ حَسَدَکَ وَاعْتَدی

۷- وَ اِنْ خالَفْتَهُ مَقَتَکَ وَ ماری

۸- یَعْجِزُ عَنْ مُکافاهِ مَنْ اَحْسَنَ اِلَیْه

۹- وَ یَفْرُطُ عَلی مَنْ بَغی عَلِیه

۱۰- یُصْبِحُ صاحِبُهُ فِی اَجْرٍ وَ یُصْبِحُ هُوَ فِی وِزْرٍ

۱۱- لِسانُهُ عَلِیه لا لَهْ

۱۲- وَ لا یَضْبِطُ قَلْبُهُ قُولَه

۱۳- یَتَعَلَّمُ لِلْمِراءِ

۱۴- وَ یَتَفَقَّهُ لِلْرِیاءِ

۱۵- یُبادِرُ الدُّنْیا

۱۶- وَ یُواکِلُ التَّقْوی

۱۷- فَهُوَ بَعیدٌ مِنَ الایمان قَریبٌ مِنَ النِّفاق (۷)

 

۱- بپرهیز از کسیکه چون با او سخن بگوئی ملولت کند

۲- و چون با تو سخن گوید غمگینت کند

۳- و چه شادمانش سازی یا به وی زیان برسانی با تو خواهد آمد

۴- و اگر روزی از تو جدا شود در غیاب تو آنچه را دوست نداری می گوید

۵- و اگر مانعش شوی به تو افترا می بندد

۶- و اگر با وی موافقت کنی به تو حسد می ورزد

۷- و اگر مخالفتش کنی با تو دشمنی و ستیزه جویی می کند

۸- از جبران خوبی هایی که به وی شده نا توان است

۹- اما در برابر کسیکه به وی ستم کرده زیاده روی می کند

۱۰- همراهش اجر می برد و او بار سنگین گناه را به دوش می کشد ،

۱۱- زبانش علیه اوست نه برای او

۱۲- دلش سخنش را نگه نمی دارد

۱۳- برای ستیزیدن می آموزد

۱۴- و برای ریا تَفَقُّه می کند

۱۵- به سوی دنیا می شتابد

۱۶- و تقوی را وامی گذارد

۱۷- پس چنین کسی از ایمان دور و به نفاق نزدیک است .

 

پی نوشت :

(۱) سوره بقره آیه ۱۰

(۲) سوره توبه آیه ۱۲۵

(۳) غرر الحکم ص ۹۶۹

(۴) میزان الحکمه ج ۱۳ ص ۶۴۱۴

(۵) همان ص ۶۴۱۴

(۶) اصول کافی /کلینی ج ۲ ص ۳۰۰

(۷) بحار الانوار ج ۷۸ ص ۱۰