چهارشنبه ۵ آبان ۱۴۰۰ - الأربعاء 21 ربيع أول 1443

(۱۳۸۶/۰۹/۲۳) خطبه های نماز جمعه خوی – ۲۳ آذر ۱۳۸۶

موضوع خطبه اول :        الف : ویژگیهای متقین از دیدگاه امیرالمؤمنین (۴۰) امیرالمؤمنین (ع) در بخش دیگر از خطبه متقین می فرماید : غائِباً مُنْکَرُهُ حاضِراً مَعْرُوفُه(۱) کار قبیح انسان پرهیزکار پنهان و کار نیک او آشکار است. شارحین نهج البلاغه این عبارت را دو جور معنی کرده اند . ۱- مرحوم علامه ملا […]

موضوع خطبه اول :       

الف : ویژگیهای متقین از دیدگاه امیرالمؤمنین (۴۰)

امیرالمؤمنین (ع) در بخش دیگر از خطبه متقین می فرماید :

غائِباً مُنْکَرُهُ حاضِراً مَعْرُوفُه(۱)

کار قبیح انسان پرهیزکار پنهان و کار نیک او آشکار است.

شارحین نهج البلاغه این عبارت را دو جور معنی کرده اند .

۱- مرحوم علامه ملا حبیب الله خوئی می نویسد :

اَی مَفْقُوداً اَعْمالُهُ الْقَبیحَهُ الْمُحَرَّمَهُ مُوجُوداً اَعْمالُهُ الْحَسَنَهُ … مِنَ الْواجِباتِ وَ الْمُسْتَحَبّات(۲)

انسان متّقی کار زشت و حرام مرتکب نمی شود ، در مقابل کارهای پسندیده و زیبا اعم از واجب و مستحب را بجا می آورد.

۲- احتمال دیگری داده شده بدین صورت که غائب به معنای معدوم و مفقود نباشد . بلکه به معنای پنهان در مقابل آشکار باشد.

یعنی اگر خطائی از آنها سرزند آشکار و علنی نیست که چهره جامعه اسلامی را زشت و ننگین سازد .

در واقع دو گناه محسوب گردد یکی اصل گناه ، دیگر تجاهر و آشکار ساختن آن که قداست جامعه را زیر سوال می برد.

 

مقصود از معروف و منکر :

راغب اصفهانی در تعریف این دو واژه می فرماید :

اَلْمَعْرُوفُ اِسْمٌ لِکُلِّ فِعْلٍ یُعْرَفُ بِالْعَقْلِ اَوِ الْشَّرْعِ حُسْنُهُ وَ الْمُنْکَرُ ما یُنْکَرُ بِهِما (۳)

معروف اسم است برای هر فعلی که با عقل و شرع نیکی و خوبی آن شناخته می شود و منکر اسم است برای هر فعلی که با این دو حسن و خوبی او انکار شود.  

 

 

ب : اتحاد ملی و انسجام اسلامی (۵)

وحدت در قرآن (۵) :

خداوند در سوره انعام می فرماید :

اِنَّ الَّذینَ فَرَّقُوا دینَهُمْ وَ کانُوا شیَعاً لَسْتَ مِنْهُمْ فِی شَیْئٍ اِنَّما اَمْرُهُمْ اِلَی اللهِ ثُمَّ یُنَبِّئُهُمْ بما کانُوا یَفْعَلُون (۴)

کسانیکه آئین خود را پراکنده ساختند و به دسته های گوناگون (و مذاهب مختلف) تقسیم شدند تو (پیامبر )هیچ گونه رابطه ای با آنها نداری ، سروکار آنها تنها با خداست.

 

محتوای آیه شریفه :

قبل از پرداختن به محتوای آیه لازم به یادآوری است در مورد اینکه مقصود از الَّذینَ فَرَّقُوا دینَهُمْ چه کسانی هستند ؟

مرحوم شیخ محمد جواد مُغْنیّه از دانشمندان برجسته لبنان می نویسد :

کَما اِخْتَلَفَ الَّذینَ فَرَّقُوا دینَهُمْ وَ کانُوا شیَعاً کَذلِکَ الْمُفَسِّرُونَ صارُو شِیَعاً فِی تَفْسیرِ الْمُرادِ بِالَّذینَ فَرَّقُوا دینَهُمْ

بطوریکه عده ای در دین خود اختلاف نموده و گروه گروه شدند.

همچنان مفسران قرآن نیز در این مورد که مقصود از اَلَّذینَ فَرَّقُوا دینَهُمْ چه کسانی هستند ؟ گروه گروه شده اند.

۱- عده ای از مفسران می گویند :

اَلَّذینَ فَرَّ قُوا دینَهُمْ  

اهل کتاب از یهود و نصارا هستند

۲- جمعی گفته اند : مقصود مشرکان هستند .

۳- بعضی نوشته اند : پیروان تمامی ادیان و مذاهب می باشند .

۴- گروهی نیز فرموده اند : هدف فِرق اسلامی هستند . (۵)

در حدیثی از رسولخدا (ص) وارد شده فرمود :

هُمْ اَصْحابُ الْبِدَعِ وَ اَصْحابُ الْاَهْواءِ وَ اَصْحابُ الْضَّلالَهِ مِنْ هذِهِ الْاُمَّهُ لَیْسَتْ لَهُمْ تُوبَهٌ (۶)

آنان همان بدعت گذاران ، هواپرستان و گمراهان از این امّت هستند و توبه آنان مقبول نمی باشد.


خطبه دوم :

از جمله مناسبتهای متعدد این هفته عبارتند از :

الف : روز حمل و نقل : ( روز دوشنبه ۲۶ آذر )

به تمامی مجموعه هائی که به نحوی با حمل و نقل سروکار دارند این روز را تبریک می گویم.

امروز موضوع حمل و نقل یک موضوع پیچیده و تخصصی است .

یک مطلب را در زمینه ترافیک مطرح می کنم .

در قالب روایات امام صادق (ع) فرمود :

مَنْ اَضَرَّ بِشَیْئٍ مِنْ طَریقِ الْمُسْلِمینَ فَهُوَ لَهُ ضامِنٌ(۷)

هرکس بخشی از راه عبور مسلمانان را تباه کند ضامن آن است

حضرت علی (ع) فرمود :

کُنّا فِی غَزْوَهٍ مَعَ رَسُولِ اللهِ (ص) فَازْدَحَمَ النّاسُ وَ تَضایَقُوا فِی الطَّریقِ فَاَمَرَ رَسُولُ اللهِ مُنادِیاً فَنادی مَنْ ضَیقَ طَریقاً فَلا جِهادَ لَهُ (۸)    

در جنگی همراه پیامبر (ص) بودیم ، مردم ازدحام کردند و راه تنگ شد پیامبر (ص) به شخصی دستور داد تا ندا دهد هرکس راه را بندآورد هیچ جهادی نکرده است .

 

 

ب : شهادت امام محمد باقر (ع) : (روز سه شنبه ۲۷ آذر)

روز ۷ ذیحجه سالروز شهادت امام محمد باقر ‌(ع) است .

با تسلیت این مناسبت به عموم نمازگزاران بعنوان تبرّک روایتی را از آن بزرگوار ترجمه می کنم فرمود :

مَثَلُ الْحَریصِ عَلَی الدُّنْیا مَثَلُ دُودَهِ الْقَضِّ کُلَّمَا اذْ دادَتْ عَلی نَفْسِها لَفّاً کانَ اَبْعَدَ لَها مِنَ الْخُرُوجِ حَتّی تَمُوتَ غَمّاً (۹)

حریص بر دنیا همچون کرم ابریشم است که هرچه پیله را برخود بیشتر بپیچد بیرون آمدنش مشکل تر می شود تا اینکه از غصه می میرد.

 

 

ج : روز وحدت حوزه و دانشگاه : (روز سه شنبه ۲۷ آذر)

با تسلیت سالروز شهادت آیه ا… مفتح و تبریک روز وحدت حوزه و دانشگاه به عموم طلاب و دانشجویان و اساتید محترم ، در موضوع وحدت این دو مرکز علمی

موضوعات برای بررسی بسیار است . از قبیل :

۱- نقش استعمار و استبداد در ایجاد جدائی میان این دو قشر علمی .

۲- آثار و نتایج تلخ جدائی حوزه و دانشگاه در عصر پهلوی.

۳- عملکرد مراکز حوزوی و دانشگاهی در توسعه وحدت.

۴- تبیین اهداف وحدت حوزه و دانشگاه .

در این رابطه موارد زیر قابل توجه و بررسی است :

الف : بهره وری هرچه بهتر از رشته های مختلف علوم در توسعه و رشد و شکوفائی جامعه با پشتوانه معنوی.

ب : تبادل اطلاعات علمی برای رفع نواقص و کمبودها.

ج : مشارکت در بالا بردن سطح فرهنگی جامعه و محرومیت زدائی.  

 

 

د : روز عرفه : (روز پنجشنبه ۲۹ آذر)

یکی از مناسبتهای مهم و معنوی هفته روز عرفه می باشد و اعمال این روز زیاد است از قبیل : غسل ، نماز ، دعا ، روزه ، بویژه زیارت امام حسین (ع)

مرحوم سید بن طاوس در اقبال الاعمال می نویسد :

وَ الْاَحادیثُ فِی فَضْلِ زیارَهِ الْحُسَیْن (ع) فِی عَرَفَهِ مُتَواتِرَهٌ عِنْدَ اَهْلِ الْمَعْرِفَه (۱۰)

امام صادق (ع) فرمود :

مَنْ زارَ الْحُسَیْنَ بْنَ عَلّی عَلِیْهِما السَّلام یُوْمَ عَرَفَه کَتَبَ اللهَ عَزَّوَجَلَّ لَهُ اَلْفَ اَلْفَ حَجَّهٍ مَعَ الْقائِمُ (عج) وَ اَلْفَ اَلْفَ عُمْرَهٍ مَعَ رَسُولِ الله (ص) (۱۱)

هرکس امام حسین (ع) را در روز عرفه زیارت کند خداوند برای او پاداش هزار هزار بار حج را در محضر حضرت ولی عصر (عج) و هزار هزار عمره در محضر رسول خدا (ص) می نویسد.

 

ویژگیهای روز عرفه :

امام زین العابدین (ع) روز عرفه را چنین معرفی فرموده :

اَللّهْمَّ وَهذَا یَوْمُ عرفهَ

بار خدایا این روز ، روز عرفه است .

یُومٌ شَرَّفْتَهُ

روزی است که آن را شرافت بخشیدی.

وَ کَرَّمْتَهُ وَ عَظَّمْتَهُ

روزی که آن را گرامی داشته و عظمت بخشیدی.

نَشَرْتَ فیهِ رَحْمتَکَ  

رحمتت را در آن گسترده ای.

وَ مَنَنْتَ فیهِ بعَفْوِکْ

عفوت را در آن (بر بندگانت) منّت نهاده ای.

وَ اَجْزَلْتَ فیهِ عَطِیَّتَکْ

بخششت را در آن بزرگ کردی.

وَ تَفَضَّلْتَ بِهِ عَلی عِبادِکْ  

به بندگانت تفضّل فرمودی.(۱۲)

 

پی نوشت:

(۱)   منهاج البراعه   ج ۱۲ ص ۱۵۱                    

(۲)     اخلاق اسلامی   ج ۲   ص ۴۷۹

(۳) المفردات / راغب اصفهانی ماده (عرف)

(۴) سوره انعام آیه ۱۵۹

(۵) تفسیر المیزان / علامه طباطبائی   ج ۷   ص ۴۰۳ – الدر المنثور / سیوطی   ج ۳   ص ۳۶۴ – تفسیر المنار / رشید رضا   ج ۸   ص ۱۹۰

(۶) الدر المنثور     ج ۳   ص ۳۶۴  

(۷) الکافی / کلینی   ج ۷   ص ۳۵۰                      

(۸)   دعائم الاسلام ج ۱   ص ۳۴۸

(۹) وسائل الشیعه   ج ۱۱   ص   318

(۱۰) اقبال ج ۲ ص ۶۲                        

(۱۱) همان   ص ۶۱

(۱۲) صحیفه سجادیه   دعای ۴۷                            

 

 

پر بازدیدترین ها

بیشتر