جمعه ۳۰ اردیبهشت ۱۴۰۱ - الجمعة 19 شوال 1443

(۱۳۸۶/۱۰/۲۶) درسهایی از نهضت عاشورا (تولی و تبری)

مکان : مسجد ملا احمد دعوت کننده : دفتر امام جمعه ، حوزه علمیّه نمازی ، حوزه علمیّه الزّهرا (س) ، هیئت امنای مسجد ملا احمد شرکت کنندگان : جمعی از اقشار مختلف مردم و عزاداران اباعبدالله الحسین (ع) مناسبت : دهه اول ماه محرم موضوع : درسهائی از نهضت عاشورا (تولی و تبری) سخنران […]

مکان : مسجد ملا احمد

دعوت کننده : دفتر امام جمعه ، حوزه علمیّه نمازی ، حوزه علمیّه الزّهرا (س) ، هیئت امنای مسجد ملا احمد

شرکت کنندگان : جمعی از اقشار مختلف مردم و عزاداران اباعبدالله الحسین (ع)

مناسبت : دهه اول ماه محرم

موضوع : درسهائی از نهضت عاشورا (تولی و تبری)

سخنران : حجت الاسلام و المسلمین سید رضی موسوی شکوری امام جمعه خوی

 

۳- تَوَلّی وَ تَبَرِّی :

 

موضوع تولی و تبری از جمله موضوعات اساسی و محوری در دین مقدس اسلام است و یکی از مباحث مهم علم کلام می باشد.

 

و هدف از آن :

دوست داشتن دوستان خداوند و دشمن داشتن دشمنان خداوند

مهم ترین مصادیق بارز تولی ، دوستی و محبت اهل بیت رسولخدا (ص) است .

از خود آن بزرگوار نقل شده است فرمود :

… لِکُلِّ شَیْئٍ أَساسٌ وَ اَساسُ الْاِسْلامِ حُبُّنا اَهْلَ الْبَیْت (۱)

برای هر چیزی اساس و پایه ای وجود دارد و اساس اسلام دوستی ما اهل بیت (ع) است.

در مقابل از مفاد آیات و روایات استفاده می شود هر آن چیزی که موجب گردد انسان خداوند و دستورات او را فراموش کند باید تبری کند ، لذا خداوند در قرآن می فرماید :

قُلْ اِنَ کانَ آباؤُکُمْ وَ اَبْناؤُ کُمْ وَ اِخْوانُکُمْ وَ ازواجُکُمْ وَ عَشیرَ تُکُمْ وَ اَمْوالٌ اِقْتَرَفْتُمُوها وَ تِجارَهٌ تَخْشُونَ کَسادَها دَمَساکِنَ تَرْضُونَها اَحَبَّ اِلَیْکُمْ مِنَ الله وَرَسُولِه وَجِهادٍ فِی سَبیلِه فَتَربَّصُو حَتّی یَأتِیَ الله بِاَمْرِه وَ اللهُ لا یَهْدِی الْقَوْمَ الفاسِقینَ (۲)

بگو اگر پدران و فرزندان و برادران و همسران و قبیله شما و اموالی که بدست آورده اید و تجارتی که از کسادشان می ترسید و مساکن مورد علاقه شما در نظرتان از خدا و پیامبرش و جهاد در راه او محبوبتر است در انتظار این باشید که خدا عذابش را بر شما نازل کند و خدا جمعیت نافرمانبردار را هدایت نمی کند. و در آیه دیگر می فرماید :

وَ لا تَجِدُ قَوماً یُؤْمِنُونَ بِاللهِ وَ الْیَوْمِ الْآخِرِ یُوادُّونَ مَنْ حادَّ اللهَ وَ رَسُولَهُ وَ لَوْ کانَ آباءَهُمْ اُو اَبْناءَهُمْ اُو اَخوانَهُمْ اُو عَشیرَتَهُمْ (۳)

هیچ گروهی را که ایمان به خدا و روز قیامت دارد نمی یابی که با دشمنان خدا و رسولش دوستی کنند هرچند پدران یا فرزندان یا برادران یا خویشاوندان آنها باشند .

یکی از بزرگترین ویژگیهای شهدای کربلا ، تولّی و تبرّی بوده است.

حضرت ابا عبدالله الحسین (ع) را دوست می داشتند در مقابل یزید ، ابن زیاد و عمرسعد را دشمن می داشتند.

 

امام زین العابدین (ع) نقل می کند :

امام حسین (ع) نزدیکی های شب عاشورا یاران خود را جمع کرد بعد از حمد و ستایش خداوند و تمجید یاران خویش فرمود :

من بیعت خود را از شما برداشتم از این تاریکی شب استفاده کنید و بروید.

ابتدا حضرت ابوالفضل (ع) جواب داد بعد فرزندان و عموزادگان امام (ع)

بعداً امام (ع) خطاب به فرزندان عقیل که چهار نفر بودند ( جعفر بن عقیل ، عبد الله بن مسلم بن عقیل ، محمد بن ابی سعید بن عقیل ، محمد بن مسلم بن عقیل)

فرمود :

یا بَنی عَقیلُ حَسْبُکُمْ مِنَ الْقَتْلِ بِمُسْلِمَ فَاذْهَبُوا اَنْتُمْ فَقَدْ اَذِنْتُ لَکُمْ

فرزندان عقیل چنین جواب دادند :

وَ اللهُ ما نَفْعَلُ ذلِکَ وَ لکِنْ نُفْدیکَ اَنْفُسَنا وَ اَمْوالَنا وَ اَهْلینا وَ نُقاتِل مَعَکَ … فَقَبَّحَ اللهُ العیشَ بَعْدَکَ

بعداً از غیر هاشمیین مسلم بن عوسجه پاسخ داد که متن پاسخ ایشان را تقریباً تمامی مورّخین و اصحاب مقاتل نوشته اند و حتی در زیارت ناحیه نیز آمده است.

اَنُخَلِّی عَنْکَ وَ بِما نُعْذِرُ اِلَی الله سُبْحانَه فِی اَداءِ حَقِّکَ

آیا ما دست از تو برداریم آنگاه ما چه عذری درباره حق تو به درگاه خدا ببریم

اَما وَاللهِ حَتّی اَطْعَنَ فِی صُدُورِهِمْ بِرُمْحی وَ اَضْرِبَهُمْ بِسَیْفی ما ثَبَتَ قائِمَهُ فِی یَدی

به خدا (دست از تو بر ندارم ) تا نیزه به سینه دشمنانت بکوبم و با شمشیر خود اینان را بزنم تا قائمه اش در دست من است .

وَ لُو لَمْ یَکُنْ مَعی سِلاحٌ اُقاتِلُهُمْ بِهِ لَقَذَفْتُمْ بِالْحِجارَهِ

و اگر اسلحه جنگی نیز نداشته باشم با سنگ برایشان می زنم

وَ الله لا نُخَلّیکَ حَتّی یَعْلَمَ اللهُ اِنّا حَفِظْنا غَیْبَهَ رَسُولِهِ فیک

به خدا دست از تو بر ندارم تا خدا بداند که ما حرمت پیغمبرش را درباره تو رعایت نمودیم .

وَ اللهُ لُو عَلِمْتُ اَنّی اُقْتَلُ ثُمَّ اَحْیی ثُمَّ اُحْرَقُ ثُمَّ اَحْیی ثُمَّ اُذَرّی یُفْعَلُ ذلِکَ بی سَبْعینَ مَرَّهً ما فارَقْتُکَ … (۴)

به خدا قسم اگر بدانم کشته خواهم شد سپس زنده شوم آنگاه مرا بسوزانند و دوباره زنده ام کنند و به بادم دهند و هفتاد بار این کار را با من بکنند دست از تو بر ندارم.

این نمونه ای از تولّی و تبرّی یاران اباعبدالله (ع) بود و ما نیز وظیفه داریم این گونه باشیم .

در زیارت اربعین است زائر می گوید :

اَللّهُمَّ اِنّی اُشْهِدُ کَ اَنّی وَلِیٌّ لِمَنْ والاهُ وَ عَدُوٌّ لِمَنْ عاداهُ

خدایا تو را شاهد می گیریم که من دوستدار کسی هستم که دوستدار امام حسین (ع) باشد و دشمن کسی هستم که با امام حسین (ع) دشمن باشد .

 

پی نوشت :

(۱) وسائل الشیعه ج ۱۵ ص ۱۸۴

(۲) سوره توبه آیه ۲۴ ترجمه از روی تفسیر نمونه ج ۲۳ ص ۴۷۹

(۳) سوره مجادله آیه ۲۲

(۴) ارشاد مفید ج ۲ ص ۱۳۶