پنج شنبه ۲۹ اردیبهشت ۱۴۰۱ - الخميس 18 شوال 1443

(۱۳۸۶/۱۰/۲۷) درسهایی از نهضت عاشورا (نماز)

مکان : مسجد ملا احمد دعوت کننده : دفتر امام جمعه ، حوزه علمیّه نمازی ، حوزه علمیّه الزّهرا (س) ، هیئت امنای مسجد ملا احمد شرکت کنندگان : جمعی از اقشار مختلف مردم و عزاداران اباعبدالله الحسین (ع) مناسبت : دهه اول ماه محرم موضوع : درسهایی از نهضت عاشورا (نماز) سخنران : حجت […]

مکان : مسجد ملا احمد

دعوت کننده : دفتر امام جمعه ، حوزه علمیّه نمازی ، حوزه علمیّه الزّهرا (س) ، هیئت امنای مسجد ملا احمد

شرکت کنندگان : جمعی از اقشار مختلف مردم و عزاداران اباعبدالله الحسین (ع)

مناسبت : دهه اول ماه محرم

موضوع : درسهایی از نهضت عاشورا (نماز)

سخنران : حجت الاسلام و المسلمین سید رضی موسوی شکوری امام جمعه خوی

 

۸- نماز و اهمیّت آن :

یکی از پیامهای ماندگار حماسه عاشورا اهمیّت و نقش سرنوشت ساز نماز است .

تقسیمات دین اسلام :

دین مقدس اسلام از سه قسمت تشکیل شده است .

الف : اصول اعتقادی :

یعنی خداشناسی ، پیامبر شناسی ، معاد شناسی .

تذکر :

بنا بر مبانی مذهب شیعه دو اصل ، عدل و امانت نیز از اصول اعتقادی هستند .

ب : فروع یا برنامه های عملی :

این قسمت دارای بخشهای متعددی است از قبیل :

۱- برنامه های عبادی و خودسازی .

۲- برنامه های اقتصادی و دادوستد .

۳- برنامه های خانواده .

۴- برنامه های سیاسی و حقوقی .

نماز از بخش عبادت است ، در کنار روزه ، حج و امثال آنها قرار دارد .

یادآوری :

لازم به ذکر است که گسترده ترین مباحث در کتب حدیثی و فقهی استدلالی مربوط به مباحث نماز است.

 

نماز در روایات :

۱- امیرالمؤمنین (ع) خطاب به محمد بن ابی بکر :

وَ اعْلَمْ یا مُحَمَّدُ اَنَّ کُلَّ شَیئٍ تَبَعٌ لِصَلاتِکْ وَ اعْلَمْ اَنَّ مَنْ ضَیَّعَ الصَّلاهَ فَهُوَ لِغَیْرِها أَضْیَعُ(۱)

بدان ای محمّد هر عملی تابع نماز است . کسیکه نماز را ضایع کند سایر اعمال خویش را نیز ضایع کرده است.

۲- امام صادق (ع) فرمود :

اَوَّلُ ما یُحاسَبُ بِهِ الْعَبْدُ اَلصَّلاهُ (۲)

اولین چیزی که بنده با او محاسبه می شود نماز است .

۳- در جنگ صفین امیرالمؤمنین (ع) در حالیکه مشغول جنگ بود مرتب به خورشید نگاه می کرد .

ابن عباس از علت آن سؤال کرد ؟

امیرالمؤمنین (ع) پاسخ داد : نگاه می کنم که بدانم زوال کی است تا نماز را اوّل وقت بخوانم .

ابن عباس گفت : اکنون ما مشغول جنگ و قتال هستیم .

امام (ع) فرمود : عَلی ما نُقاتِلُهُمْ ؟ اِنَّما نُقاتِلُهُمْ عَلَی الصَّلاهِ (۱)

مگر ما برای چه می جنگیم ؟ ما جنگ می کنیم بخاطر نماز .

 

اهمیّت نماز جماعت :

دین اسلام بر نماز بصورت جماعت بسیار تأکید کرده است .

رسولخدا (ص) خطاب به عده ای که در نماز جماعت حضور پیدا نمی کردند فرمود :

لَتَحْضُرُنَّ الْمَسْجِدَ اُو لَاُحْرِقَنَّ عَلَیْکُمْ مَنازِلَکُمْ

یا در مسجد برای نماز جماعت حاضر شوید یا خانه های شما را آتش می زنم.

 

نماز در حماسه عاشورا :

الف : لشکریان یزید عصر تاسوعا می خواستند جنگ را شروع کنند .

عمرسعد بعد از اقامه نماز عصر خطاب به نیروهای خود گفت :

یا خَیْلَ الله اِرْکَبی وَ اَبْشِری بِالْجَنَّهْ

امام (ع) برادرش ابوالفضل العباس (ع) را فرستاد تا اطلاع حاصل کند علّت حرکت چیست ؟

در پاسخ ، حضرت ابوالفضل (ع) گفتند : از ابن زیاد دستور رسیده یا تسلیم شوید یا با شما می جنگیم.

ابوالفضل (ع) پاسخ را به اباعبدالله (ع) رساند . امام (ع) فرمود :

اِرْجَعْ اِلَیْهِمْ فَاِنِ اسْتَطَعْتَ اَنْ تُؤَخِّرَهُمْ اِلی غُدْوَهٍ وَ تَدْ فَعَهُمْ عَنَّا الْعَشِیَّهَ

نزد آنان برگرد و اگر توانستی جنگ را به صبح موکول کن و امشب را مهلت بگیر .

لَعَلَّنا نُصَلّی لِرَبِّنَا الْلَیْلَهَ وَ نَدْعُوهُ وَ نَسْتَغْفِرُهُ فَهُوَ یَعْلَمُ اِنّی کُنْتُ اُحِبُّ الصَّلاهَ وَ تِلاوَهَ کِتابِهْ وَ کَثْرَهَ الدُّعاءِ وَ الْاِسْتِغْفار(۱)

مرحوم سید بن طاووس عبادت آنان را چنین ترسیم کرده :

وَ لَهُمْ دَوِیٌّ کَدَوِیًّ النَّحْلِ ما بَیْنَ راکِعٍ وَ ساجِدٍ وَ قائِمٍ وَ قاعِدٍ

زمزمه و راز و نیاز آنان همچون زمزمه زنبور عسل شنیده می شد بعضی در حال رکوع ، بعضی در سجده و بعضی در حال قیام و قعود مشغول نماز بودند .

ب : امام (ع) نماز ظهر عاشورا را زیر رگبار تیرهای دشمن به جماعت خواند ، در این نماز دو نفر از یاران ایشان یکی زُهَیْرِ بن قِیْن دیگری سَعید بْنِ عَبدالله حَنَفی پیش روی امام(ع) ایستادند تا از تیرهای دشمن جلوگیری نمایند.

پس از پایان نماز سعید بن عبدالله در اثر جراحات تیرها به شهادت رسید ؛ امام (ع) در حق وی فرمود :

اَنْتَ اَمامی فِی الجَنَّهِ(۱)

 

روی دادهای شب عاشورا :

 

۱- عبادت :

که اجمالاً توضیح داده شد .

۲- تمجید امام (ع) از یاران و اهل بیت خود :

طی یک سخنرانی در حق یاران و اهل بیت خود فرمود :

فَاِنّی لا اَعْلَمُ اَصْحاباً اَوْفی (اَوْلی) وَ لا خَیْراً مِنْ اَصْحابِی وَ لا اَهْلَ بَیْتٍ اَبَرَّ وَ لا اُوصَلَ مِنْ اَهْلِ بَیْتی

۳- ترخیص یاران :

فرمود : من بیعت خود را برداشتم بروید و از تاریکی شب استفاده کنید .

وَ اَنْتُمْ فِی حِلٍّ مِنْ بَیْعَتی لَیْسَتْ فِی اَعْناقِکُمْ بَیْعَهٌ وَ لا لِی عَلِیْکُمْ ذِمَّهٌ وَ هذَا اللَّیْلُ قَدْ غَشیَکُمْ فَاتَّخِذُوهُ جَمَلاً وَ تَفَرَّقُوا فِی سَوادِهْ فَاِنَّ الْقُومِ اِنَّما یَطْلُبُونِی وَ لُو ظَفَرُوا بِی لَذَهَلُوا عَنْ طَلَبِ غَیْری

(۱) اظهار وفاداری یاران :

بعد از پیشنهاد اباعبدالله (ع) تمامی یاران او به ترتیب ابتدا فرزندان ، برادران و عموزادگان بعداً فرزندان عقیل، سپس سایر یاران اظهار ارادت و وفاداری کردند.

۴- توصیه به زنان :

ابا عبدالله (ع) زنان اهل بیت (ع) و خواهران را با نام مورد خطاب قرار داد :

یا اُخْتاهْ یا اُمَّ کُلْثُومٍ وَ اَنْتِ یا زَیْنَبُ وَ اَنْتِ یا فاطِمَهُ وَ اَنْتِ یا رُباب اِذا اَنَا قُتِلْتُ فَلا تَشْقَقْنَ عَلَیَّ جَیْبَاً وَ لا تَخْمِشْنَ عَلَیَّ وَجْهاً وَ لا تَقُلْنَ هَجْراً (۱)

 

پی نوشت :

(۱) مستدرک الرسائل ج ۱ ص ۱۷۲

(۲) وسائل الشیعه ج ۳ ص ۲۲

(۳) بحار الانوار ج ۸۳ ص ۲۳

(۴) مرسوعه کلمات الامام الحسین (ع) ص ۳۹۲

(۵) فرهنگ جامع سخنان امام حسین (ع) ص ۴۵۵

(۶) بحارالانوار ج ۴۵ ص ۲۲