جمعه ۳۰ اردیبهشت ۱۴۰۱ - الجمعة 19 شوال 1443

(۱۳۸۶/۱۱/۰۵) خطبه های نماز جمعه خوی – ۵ بهمن ۱۳۸۶

موضوع خطبه اول : الف : ویژگیهای متّقین از دیدگاه امیرالمؤمنین (۴۴) در ادامه بیان ویژگیهای متقین در خطبه معروف به هَمّام می فرماید : وَ فِی المَکارِهِ صَبُورٌ وَ فِی الرَّخاءِ شَکُورٌ (۱) انسان متقی در ناملایمات و ناگواریها شکیبا و در موقع نعمت سپاسگزار است. حقیقت شکر چیست ؟ امام صادق (ع) می […]

موضوع خطبه اول :

الف : ویژگیهای متّقین از دیدگاه امیرالمؤمنین (۴۴)

در ادامه بیان ویژگیهای متقین در خطبه معروف به هَمّام می فرماید :

وَ فِی المَکارِهِ صَبُورٌ وَ فِی الرَّخاءِ شَکُورٌ (۱)

انسان متقی در ناملایمات و ناگواریها شکیبا و در موقع نعمت سپاسگزار است.

حقیقت شکر چیست ؟

امام صادق (ع) می فرماید :

مَنْ أَنْعَمَ اللهُ عَلَیْهِ بِنِعْمَهٍ فَعَرَفَها بِقَلْبِهْ فَقَدْ اَدّی شُکْرَها (۲)

کسیکه خدا به او نعمتی ارزانی داشته و با قلبش او را بشناسد در واقع ادای شکر کرده است.

دانشمندان اخلاق برای عمل به شکر سه مرحله ذکر نموده اند .

 

الف : مرحله دل :

در فکر خیر رساندن به همه باشد و بر دیگران حسد نورزد.

ب : مرحله زبان :

یعنی به زبان شکر خدا گوید مانند : اَلْحَمْدُ لِلّه.

ج : مرحله عمل با تن :

یعنی هر نعمتی را در جای خود مصرف نماید.(۳)

 

 

ب : اتحاد ملّی و انسجام اسلامی (۹)

وحدت در روایات (۳)

برخی از روایات را در زمینه ضرورت وحدت اسلامی مطرح کردیم.

اکنون ادامه همان بحث را پی می گیریم :

۱-   از امام صادق (ع) روایت شده فرمود :

اَلْمُسْلِمُ اَخُ الْمُسْلِمِ وَ هُوَ عَیْنُهُ وَ مِرْآتُهُ وَ دَلیلُهْ لا یَخُونه وَ لا یَخْدَعُهُ وَ لا یَظْلِمُهُ وَ لا یَکْذِبُهُ وَ لا یَغْتابُهُ (۴)

مسلمان برادر مسلمان است چون بازرس یا آیینه عیوبش را به او می نماید و در عین حال راهنمای اوست و به وی خیانت و مکر نمی کند و ستم بر او روا نمی دارد و سخنش را تکذیب نمی کند و به غیبتش نمی پردازد.

 

۲-   در روایت دیگری از امام صادق (ع) از معنی اسلام پرسش می شود ؟

در پاسخ می فرماید :

اَلْاِسْلامُ هُوَ الظّاهِرُ الَّذی عَلَیْهِ النّاسُ شَهادَهُ اَنْ لا اِلهَ اِلاَّ اللهُ وَحْدَهُ لا شَریکَ لَهُ وَ اَنَّ مُحَمَّداً عَبْدُهُ وَ رَسُولُه وَ اِقامُ الصَّلاهِ وَ اِیتاءُ الزَّکاتِ وَ حِجُّ الْبَیْتِ وَ صِیامُ شَهْرِ رَمَضانِ فَهذَا اَلْاِسْلام(۵)

اسلام همان ظاهر وصفی است که مردم مسلمان برآنند شهادت بروحدانیت خدا و بر رسالت رسولخدا (ص) و برپاداشتن نماز و پرداختن زکات و بجا آوردن حج خانه خدا و گرفتن روزه ماه رمضان این است اسلام.

 

از امام محمد باقر (ع) نقل شده فرمود :

وَالْاِسْلامُ ما ظَهَرَ مِنْ قُولٍ اُوفِعْلٍ وَهُوَ الَّذی عَلَیْهِ جَماعَهُ النّاسِ مِنَ الْفِرَقِ کُلَّها وَ بِهِ حُقِنَتِ الدِّماءُ وَ عَلَیْهِ جَرَتِ الْمَواریثُ وَ جازَ النِّکاحُ وَ اجْتَمَعُوا عَلَی الصَّلاهِ وَ الزَّکاهِ وَ الصُّومِ وَ الْحَجِّ فَخَرَجُوا بِذلِکَ مِنَ الْکُفْرِ وَ اُضیفُوا اِلَی الْاِیمانِ(۶)

اسلام گفتار و کردار ظاهری است که جمع مردم برآنند از همه فرقه های مسلمین و بوسیله همین اسلام است که جانها محفوظ است و میراث اجرا می شود و زناشوئی روا است و اتفاق دارند به نماز ، زکات ، روزه و حج و به همین جهت از کفر بیرونند.

 

مرحوم سید عبد الحسین شرف الدین از علمای برجسته لبنان کتابی دارد به نام  اَلفُصُول المُهِمَّه  در فصل چهارم عنوان بحث این است :

فِی یَسیرٍ مِنَ نُصُوصِ اَئِمَّتِنا (ع) فِی الْحُکْمِ بِاِسْلامِ اَهْلِ السُّنَهِ وَ اَنَّهُمْ کَالشِّیعَهِ فِی کُلِّ اَثَرِ یَتَرَ تَّبُ عَلی مُطْلِقِ الْمُسْلِمین (۷)

دو روایت بالا را ایشان از امام صادق (ع) و امام باقر (ع) در این فصل آورده اند.

 

مرحوم آخوند خراسانی در حق ایشان نوشته اند :

اَلسَّیِدْ عَبْدُ الْحُسَیْنِ شَرَفُ الدّینُ الْمُوسَوی مُجْتَهِدٌ مُطْلَقٌ وَ عَدْلٌ مُوَثَّقٌ قَدْ اَصْبَحَ مِنْ اَهْلِ الذِّکْرِ اَلَّذینَ تَرْجِعُ اِلَیْهِ الْعِبادُ …

وَ حَرُمَ عَلَیْهِ التَّقْلیدُ وَ وَجَبَ عَلَیْهِ الْعَمَلُ بِرَأْیِهْ السَّدید (محکم و استوار) فَلْیَمْتَثِلُ الْمُؤْمِنُونَ اَمْرَهُ وَ نَهْیَهُ وَ الْیَرْجِعُوا اِلَیْهِ فَاِنَّهُ حُجَّهٌ عَلَیْهِمْ ماضِیَهٌ فیهِمْ حُکُومَتُهُ وَ نافِذٌ قَضائُهُ وَ یَحْرِمُ الرَّدَ عَلَیْه (۸)


 

خطبه دوّم :

از جمله مناسبتهای تاریخی مهم هفته بررسی نقش زنان اهل بیت (ع) بعد از حماسه عاشورا در طول دوران اسارت و بعد از آن می باشد.

نقش زنان در حماسه عاشورا :

بر اساس گزارشات و مستندات معتبر تاریخی و حدیثی اهل بیت اباعبدالله الحسین (ع) نقش اساسی در بقاء و استمرار پیام این نهضت حسینی ایفا کرده اند . چند مطلب در این رابطه مورد توجه است.

 

تعداد زنان :

از منابع تعداد مشخصی به دست نمی آید لکن در طول حوادث روز عاشورا و قبل و بعد از آن بدلیل ایفای نقش از ناحیه بعضی زنان ، نامی از آنان ذکر شده است که تعداد آنها ۱۵ نفر از بنی هاشم و ۶ نفر از غیر آنان می باشد.

 

علت حضور زنان :

یکی از پرسشهای اساسی در زمینه قیام عاشورا که هم در عصر خود امام (ع) مطرح بوده و هم بعد از قیام مدام در طول تاریخ مورد سؤال قرار گرفته است اینکه چرا امام (ع) اهل بیت (ع) را با خودشان بردند ؟

از سوی مورخان و اصحاب مقاتل پاسخهای متعددی داده شده است.

لکن مناسبترین پاسخ این است که حرکت اباعبدالله (ع) یک نهضت جامع و گسترده ای بود برای اینکه به نتیجه کامل برسد و آثار خودش را در تاریخ بشریّت باقی بگذارد ، نیازمند به صحنه گردانان متعدد با رسالت های مختلف بوده تا اینکه این قیام بتواند در تاریخ ماندگار شود.

لذا با این توضیح نقش زنان اهل بیت (ع) کاملاً روشن و مشخص می شود .

دو مطلب از اباعبدالله الحسین (ع) نقل شده که همین پاسخ را تأیید می نماید .

الف : خطاب به مادر بزرگوارش امّ سلمه می فرماید :

یا اُمّاه قَدْ شاءَ اللهُ عَزَّوَجَلّ اَنْ یَرانِی مَقْتُولاً مَذْبُوحاً ظُلْماً وَ عُدْواناً وَ قَدْ شاءَ اَنْ یَری حَرَمی وَ رَهْطی وَ نِسائِی مُشَرَّدین وَ أَطْفالی مَذْ بُوحینَ مَظْلُومینَ   مَأسُورینَ مُقَیَّدین(۹)

مادرجان خواست خداوند است که مرا کشته و سربریده ظلم و ستم ببیند. و نیز خاندان ، خویشان و زنان مرا رانده شده و دور افتاد از وطن خود و کودکانم را سربریده و ستمدیده و در زنجیر اسارت ببیند.

ب : بر اساس نقل علامه مجلسی از سید بن طاووس :

حضرت اباعبدالله (ع) خطاب به برادرش محمد بن حنفیه می فرماید :

اَتانِی رَسُولُ اللهِ (ص) بَعْدَ ما فارَقْتُکَ فَقالَ :

یا حُسَیْن اُخْرُجْ فَاِنَ اللهَ قَدْ شاءَ اَنْ یَراکَ قَتیلاً فَقالَ :مُحَمَّدُ بْنُ الْحَنَفِیَّهُ : اِنّا لِلّهِ وَ اِنّا اِلَیْهِ راجِعُونَفَما مَعْنی حَمْلُکَ هؤُلاءِ النِّساءِ مَعَکَ وَ اَنْتَ تَخْرُجُ عَلی مِثْلِ هذَا الْحال؟ قالَ (ع) ، فَقالَ (ص) : اِنَّ اللهَ قَدْ شاءَ اَنْ یَراهُنَّ سَبایا(۱۰)

یعنی خواست خدا این است که آنها را اسیر ببیند .

 

نقش زنان :

بدلیل نبود فرصت لازم من چند مورد را بصورت فهرست مطرح می سازم.

۱-   تشویق مردان و فرزندان خود به جهاد در روز عاشورا .

۲-   دلداری و تقویت روحی رزمندگان در میدان جنگ .

۳-   چند تن از زنان حتی در جنگ نیز شرکت نمودند از قبیل :

مادر عَمرو بن جُناده ، مادر وَهَبْ   و   زن عَبدالله بْنِ عُمَیْر

۴-   پرستاری از بیماران ، مجروحان و کودکان .

۵-   پیام رسانی از طریق افشا گری جنایات بنی امیّه :

سخت ترین کار اسرا همین پیام رسانی بود که از بعد از ظهر عاشورا شروع شد.

من چند نمونه از پیام رسانیهای حضرت زینب علیها سلام را مطرح می سازم :

الف : طبری ، ابن اثیر ، خوارزمی و سید بن طاووس نقل کرده اند .

زینب کبری (س) در قتلگاه شهدای کربلا خطاب به رسولخدا (ص) فریاد می زند :

یا مُحَمَّداه صَلّی عَلَیْکَ مَلیکُ السَّماءُ هذَا الْحُسَیْنُ بِالْعَراء مُرَمَّلٌ بِالدِّماءِ مُقَطَّعُ الْاَعْضاءِ وَ بَناتُکَ سَبایا وَ ذُرِیَّتُکَ مُقَتَّلَهٌ تَسْفی عَلَیْهَا الصَّبا

ای رسولخدا (ص) این حسین عریان ، به خون آغشته و اعضایش قطعه قطعه شده است ، دختران تو اسیرند و فرزندان تو کشته شده اند که بر جنازه آنها باد صبا می وزد.

روای می گوید : فَاَبْکَتْ وَ اللهُ کُلَّ عَدُّوٍ وَ صَدیقْ

 

ب : حضرت زینب (ع) در خطبه کوفه انقلاب به پا کرد و مردم در ضمن سخنرانیِ ایشان شروع به گریه کردند ، حضرت متوجه گریه مردم شد ، لذا چنین ادامه داد :

اَتَبْکُونَ اَخی ؟ اَجَلْ وَ الله فَابْکُوا فَاِنَّکُمْ اَحْرِیاءُ بِالْبُکاءِ فَابْکُوا کَثیراً وَاضْحَکُوا قَلیلاً فَقَدْ بُلیتُمْ بعارِها وَ مُنیتُمْ بِشِنارِها وَ لَنْ تَرْحَضُوها اَبَداً وَ اَنّی تَرْحَضُونَ قَتْلَ سَلیلِ خاتِمِ النُّبُوَّهْ وَ مَعْدِنِ الرِّسالَه وَ سَیِّدُ شَبابِ اَهْلِ الجَنَّه وَ مَلاذِ حَرْبِکُمْ وَ مَعاذِ حِزْ بُکُمْ وَ مَقَرُّ سِلْمِکُمْ … وَ الْمَرْجَعُ اِلَیْه عِنْدَ مُقاتَلَتِکُمْ

آیا برای برادرم حسین گریه می کنید ؟ بگریید که شایسته گریه هستید ، بسیار بگریید و اندک بخندید که ننگ این کشتار بی رحمانه گریبانگیر شماست ولکّه این ننگ ابدی بر دامن شما خواهد ماند آنچنان لکّه ننگی که هرگز از دامان خود نتوانید شست.

و چگونه می خواهید این لکّه ننگ را بشویید در حالیکه جگر گوشه رسولخدا (ص) و سیّد جوانان بهشت را به نیرنگ کشتید ؟ همان کسیکه در جنگ پناهگاه شما بود و در صلح مایه آرامش ، در سختی ها و دشواری ها امیدتان به او بود و در نارسائی ها و ستیزه ها به او روی می آوردید .

 

ج : شهامتهای حضرت زینب (س) را در مجلس ابن زیاد در کوفه و یزید در شام همه می دانید.

انقلاب روحی حضرت زینب (س) :

از شواهد تاریخی بدست می آید که حضرت زینب (س) با آن همه شهامت و شجاعت و ایثاری که از خود نشان داد در بازار کوفه یک انقلاب شدید روحی پیدا کرد و آنهم زمانی بود که سر بریده نورانی و مبارک اباعبدالله (ع) را بالای نیزه دید . این جمله را به زبان آورد :

ما تَوَهَّمْتُ یا شَقیقَ فُوادِی      کانَ هذَا مُقَدَّراً مَکْتُوباً (۱۱)

من هرگز گمان نمی کردم ، ای پاره دلم که چنین روزی در سرنوشت ما رقم خورده باشد.

 

جنایات غزّه را چه کسانی بوجود آوردند ؟

با توجه به ابعاد گسترده غیر انسانی این موضوع می توان گفت :

تمامی کشورها مسئول و محکوم هستند .

۱-   آمریکا و رژیم اشغالگر قدس با طراحی توطئه و جنایت .

۲-   کشورهای اروپائی با سکوت مرگبار خویش و با حمایت از اسرائیل .

۳-   سازمان ملل با بی عرضگی و خود فروختگی خویش .

۴-   کشورهای اسلامی با خیانت و ترس از حکومت چند روزه خود .

دو روز قبل وقتی تلویزیون لحظه های جان دادن کودکان شیرخوار را روی تختهای بیمارستان غزّه نشان می داد بی اختیار لحظه تیر خوردن حضرت علی اصغر (ع) روی دست اباعبدالله (ع) یادم افتاد که امام (ع) ضمن به آسمان پاشیدن خون او فرمود :

تَعَوَّنَ عَلَیَّ ما نَزَلَ بی اِنَّهُ بِعَیْنِ الله

تحمل این مصیبت برای من آسان است چون در محضر خدا انجام می گیرد.

 

قدردانی از مردم و مسئولان :

قدردانی از مردم ، روحانیّت ، هیئتهای عزاداری ، ستاد امر به معروف و نهی از منکر ، دفتر خبری صدا و سیما ، مسئولان بویژه فرماندار، شورای اسلامی ، شهردار ، سازمان تبلیغات ، شورای مرکزی هیئتهای عزاداری درگرامی داشت ایّام سوگواری اباعبدالله الحسین (ع) و انجام کارهای تبلیغاتی    

 

پی نوشت :

(۱)   نهج البلاغه خطبه همّام

(۲)   اصول کافی / کلینی   ج ۲   ص ۹۶

(۳)   اخلاق اسلامی / مکارم شیرازی   ج ۲   ص ۵۱۸

(۴)   بحارالانوار / مجلسی   ج ۷۴   ص ۲۳۷

(۵)   اصول کافی/ کلینی   ج ۲   ص ۲۵   باب ان الاسلام تحفن به الدم

(۶)   اصول کافی/ کلینی ج ۲   باب ان الایمان لشرک الاسلام و …   ج ۵            

(۷)   موسوعه الامام شرف الدین     ج ۳   ص ۹۸۶

(۸)   موسوعه شرف الدین المدخل     ص ۱۹۲

(۹)   بحار الانوار / علامه مجلسی   ج ۴۴   ص ۳۳۱

(۱۰) همان   ص ۳۶۴

(۱۱) قصه کربلا / نظری منفرد ص ۴۲۱