چهارشنبه ۵ آبان ۱۴۰۰ - الأربعاء 21 ربيع أول 1443

(۱۳۸۶/۱۲/۰۳) خطبه های نماز جمعه خوی – ۳ اسفند ۱۳۸۶

موضوع خطبه اول : الف : ویژگیهای متّقین از دیدگاه امیرالمؤمنین (۴۸) امیرالمؤمنین (ع) در ادامه بیان ویژگیهای انسانهای پرهیزکار می فرماید : وَ لا یَنْسی ما ذُکِّرْ انسان متقی آنچه را از ناحیه خداوند به او تذکر داده شده فراموش نمی کند.   توضیح : تذکر و یادآوری یکی از عناوین ارزشی از دیدگاه […]

موضوع خطبه اول :

الف : ویژگیهای متّقین از دیدگاه امیرالمؤمنین (۴۸)

امیرالمؤمنین (ع) در ادامه بیان ویژگیهای انسانهای پرهیزکار می فرماید :

وَ لا یَنْسی ما ذُکِّرْ

انسان متقی آنچه را از ناحیه خداوند به او تذکر داده شده فراموش نمی کند.

 

توضیح :

تذکر و یادآوری یکی از عناوین ارزشی از دیدگاه دین مقدس اسلام است .

این واژه با اشتقاقهای مختلف متجاوز از ۸۰ مورد در قرآن وارد شده است .

و یکی از فلسفه های بعثت انبیاء در قرآن تذکّر به انسانها می باشد.

خداوند خطاب به پیامبر (ص) می فرماید :

فَذَکِّرْ اِنَّما اَنْتَ مُذَکِّرْ (۱)

پس تذکر ده که تو فقط تذکّر دهنده ای .

و در هفت مورد جمله یَتَذَکَّرُون وارد شده است که نوعاً با لَعَلَّ همراه می باشد.

و می فرماید : وَ یُبَیِّنُ آیاتِهِ لِلنّاسِ لَعَلَّهُمْ یَتَذَکَّرُون(۲)

یعنی خدا آیات خویش را بر مردم روشن می سازد شاید متذکر شوند.

و در هشت مورد جمله یَتَذَکَّرُ وارد شده است که معمولاً با اِنَّما همراه است

اِنَّما یَتَذَکَّرُ اُولُو الْاَلْبابِ   یعنی فقط صاحبان عقل و خرد متذکر می شوند.

در نهایت نتیجه می گیریم که انسانهای متقی از مصادیق بارز اولوالألباب هستند.

 

 

ب : اتحاد ملّی و انسجام اسلامی (۱۳)

وحدت در روایات (۷)

هفته گذشته روایتی را از امام صادق (ع) نقل کردیم که راوی آن مُعَلَّی بْنِ خُنِیْس بود که از محضر امام (ع) سوال کرد : ما حَقُّ الْمُسْلِمِ عَلَی الْمُسْلِمِ ؟

امام (ع) در پاسخ هفت مورد را مطرح فرمودند :

حق اوّل را در جلسه گذشته مطرح کردیم

أَنْ تُحِبَّ لَهُ ما تُحِبُّ لِنَفْسِکَ وَ تَکْرَهَ لَهُ ما تَکْرَهُ لِنَفْسِکْ

وَ الْحَقُّ الثّانی :

أَنْ تَجْتَنِبَ سَخَطَهُ و تَتَّبِعَ مَرْضاتَهُ وَ تُطیعَ أَمْرَهُ

 

 

حقّ دوّم :

اینکه از خشم وی دوری کنی و از خشنودی او پیروی کنی و فرمان او را تبعیّت کنی.

لازم به یادآوری است که حدود جلب رضایت و پیروی از دستورات برادر مسلمان عدم تعارض آن با رضایت و پیروی دستورات خداوند است.

وَ الْحَقُّ الثالث :

أَنْ تُعینَهُ بِنَفْسِکَ وَ مالِکَ وَ لِسانِکَ وَ یَدِکَ وَ رِجْلِکَ

سوم او را کمک کنی با خودت و دارائیت و زبانت و دست و پایت

بعبارت دیگر

یعنی با تمام وجود کمک و یاور برادر مسلمان خود باشی.

مرحوم علاّمه مجلسی در این بخش از روایت توضیح جالبی دارند می نویسند :

بِنَفْسِکَ :

بِأَنْ تَسْعی فِی حَوائِجِهِ بِنَفْسِکَ .

خودت در برآورده ساختن نیازمندیهای او شخصاً اقدام کنی .

وَ بِمالِکَ :

بِالْمُواساتِ وَ الْایثارِ وَ الْاِنْفاقِ وَ قَضاءِ الدَّیْنِ وَ نَحْوُ ذلِک قَبْلَ السُّئوالِ وَ بَعْدَهُ وَ الْاَوَّلُ أَفْضَلْ

 

 

مقصود از کمک مالی :

یاری رساندن ، ایثار کردن ، انفاق نمودن و پرداختن بدهی او و امثال این امور است قبل از اینکه اظهار نماید یا بعد از اظهار و درخواست لکن این اقدامات اگر قبل از درخواست و اظهار حاجت باشد بهتر است.

وَ لِسانِکَ :

بِأَنْ تُعینَهُ بِالشَّفاعَهِ عِنْدَ النّاسِ وَ عِنْدَ اللهِ وَ الدُّعاءِ لَهُ وَ دَفْعِ الْغَیْبَهِ عَنْهُ وَ ذِکْرِ مَحاسِنِه فِی الْمَجالِسِ وَ اِرْشادِهِ اِلی مَصالِحِهِ الدّینَیَّهِ وَ الدُّنْیَوِیَّهِ وَ هِدایَتِهِ وَ تَعْلِیْمِهْ

 

 

هدف از کمک زبانی :

یاری رساندن به برادر مسلمان از طریق

    شفاعت در پیش مردم و محضر خداوند

    و دعا کردن بر او

    و دفع کردن غیبت و بدگوئی از وی

    و یادآوری زیبائیها و نیکیهای او در مجالس

    و راهنمائی او به مصالح دینی و دنیائیش

    و هدایت و آموزش وی

وَ یَدِکَ وَ رِجْلِکْ :

بِاسْتِعْما لِهِما فِی جَلْبِ کُلِّ خَیْرٍ وَ دَفْعِ کُلِّ شَرٍّ یَتَوَقَّفانَ عَلَیْهِما (۳)

منظور از کمک با دست و پا بکار گرفتن آن دو در جلب کردن تمامی خیرها و دفع نمودن همه شرّهائی که به آن دو نیاز دارد.


خطبه دوم :

هفته جاری دارای مناسبتهای متعدد تاریخی ، سیاسی ، اجتماعی و فرهنگی می باشد ، از آن جمله است چند مورد زیر :

الف : شهادت محمد بن ابی بکر :

امروز جمعه مصادف با چهاردهم صفر سالگرد شهادت محمد بن ابی بکراستاندار امیرالمؤمنین (ع) در مصر است که عوامل معاویه به شهادت رساندند.

محمد از حواریّون امیرالمؤمنین (ع) بود ؛ امام (ع) به او فرزند خطاب می فرمود و در شهادت وی خیلی بی تابی می کردند.

امیرالمؤمنین (ع) وقتی که محمد بن ابی بکر را به استانداری مصر نصب فرمودند چنین نوشتند:

اِنّی قَدْ وَلَّیْتُکَ اَعْظَمَ اَجْنادِی فِی نَفْسی اَهْلَ مِصْرٍ

من تو را سرپرست بزرگترین لشکرم یعنی مردم مصر قرار دادم

باز در همان نامه چندین دستورالعمل حکومتی دارند از آنجمله است :

فَاحْفَظْ لَهُمْ جَناحَکْ

با مردم فروتن باش

وَ اَلِنْ لَهُمْ جانِبَکْ

با مردم نرم خو و مهربان باش

وَ ابْسُطْ لَهُمْ وَجْهَکْ

با مردم گشاده رو و خندان باش

وَ آسِ بَیْنَهُمْ فِی اللَّحْظَهِ وَ النَّظْرَهِ

در نگاه و توجه به مردم با مساوات رفتارکن

فَاَنْتَ مَحْقُونٌ اَنْ تُخالِفَ عَلی نَفْسِکْ    

برتو سزاوار است که با خواسته های دل مخالفت کنی

وَ أَنْ تُنافِحَ عَنْ دینِکَ      

و از دین خود دفاع کنی

وَلو لَمْ یَکُنْ لَکَ اِلاّ ساعَهً مِنَ الدَّهْرِ

هرچند ساعتی از عمر تو باقی نمانده باشد

وَ لا تُسْخِطِ اللهَ بِرِضی اَحَدٍ مِنْ خَلْقِهْ (۴)  

خدا را در راضی نگه داشتن خلق به خشم نیاور

 

 

ب : روز امور تربیتی :

روز چهارشنبه مصادف با ۸ اسفند سالگرد تأسیس ستادهای امورتربیتی در مدارس در سال ۵۹ دوران نخست وزیری شهید رجائی و تصدّی شهید باهنر در وزارت آموزش و پرورش می باشد.

اهدافی که مؤسسین این مجموعه انقلابی دنبال می کردند عبارت بود از :

۱-   گسترش دادن فرهنگ اسلامی در میان دانش آموزان.

۲-   ترغیب و تشویق دانش آموزان در جهت عمل کردن به ارزشهای اسلامی.

لکن بعد از شهادت شهید رجائی و باهنر این مجموعه انقلابی یتیم شد و تحت سرپرستی دیگران با سلیقه های متفاوت قرار گرفت.

لذا اُمور تربیتی تاریخچه پُرفراز و نشیبی دارد که باید در فرصتهای دیگر مورد بررسی قرار بگیرد.

اکنون مسئولیتهای امور تربیتی و تربیت اسلامی بعهده معاونت پرورشی و تربیت بدنی مدرسه می باشد.

بعد از گذشت حدود سه دهه از عمر امور تربیتی ضرورت دارد از ناحیه آموزش و پرورش به چند سؤال اساسی پاسخ تحلیلی داده شود:

۱- دو هدف عمده مؤسسین این مجموعه چند درصد عملی و محقق شده است ؟

۲- آیا این مجموعه چه مقدار توانسته نیازمندیهای اعتقادی سیاسی و اجتماعی دانش آموزان را برآورده سازد ؟

۳- آیا امور تربیتی در آموزش و پرورش نهادینه شده است یا خیر ؟

۴- آیا متولیان امور تربیتی از عملکرد خویش رضایت دارند یا خیر ؟

۵- مواضع و برخوردهای سلیقه ای دولتها و وزراء آموزش و پرورش در طول بعد از انقلاب چه آثار و نتایج مثبت یا منفی بر این مجموعه انقلابی داشته است ؟ و …

در نهایت برخود لازم می دانم از عموم معلّمان ، مدیران ، مربیان و مسئولانی که برای رشد و توسعه تربیت اسلامی در مدارس شهرستان خوی تلاش می کنند ، نهایت قدردانی و سپاسگزاری را داشته باشم.

که درمقایسه با سایر امورتربیتی های استان موفق بوده اند و عملکرد قابل قبولی را از خود ارائه داده اند.

 

 

ج : اربعین حسینی (ع) :

روز پنجشنبه آینده مصادف با ۲۰ صفر اربعین شهدای کربلا است .

مرحوم شیخ طوسی در دو کتاب خود تهذیب و مصباح المتهجّد با سند خویش از امام حسن عسکری (ع) روایت کرده می فرماید:

عَلاماتُ الْمُؤْمِنِ خَمْسٌ … وَ زِیارَهُ الْاَرْبَعین(۵)

مؤمن پنج نشانه دارد و یکی از آنها زیارت روز اربعین است

برای روز اربعین دو زیارت نقل شده است :

یکی را مرحوم شیخ طوسی از صَفوّان جَمّال از امام صادق (ع) نقل کرده که با جمله اَلسَّلامُ عَلی وَلِیِّ اللهِ وَ حَبیبِهْ آغاز می شود.(۶)  

دیگری را مرحوم علاّمه مجلسی (ره) از سیّد بن طاووس نقل کرده که جابر بن عبد اله انصاری در روز اربعین همین زیارت را خوانده که با عبارت اَلسَّلامُ عَلَیْکُمْ یا آلَ الله   آغاز می شود.(۷)

لازم به یادآوری است که در ارتباط با روز اربعین و زائران اولیه ابا عبدالله الحسین (ع) مطالب متعددی وجود دارد که انشاء ا… به بعضی از آنها در هفته آینده اشاره خواهیم کرد.

 

پی نوشت :

(۱)   سوره غاشیه آیه ۲۱                                                  

(۲)   سوره بقره   آیه ۲۲۱

(۳)   مرعاه العقول / علامه مجلسی   ج ۸

(۴)   نهج البلاغه نامه شماره ۲۷

(۵)   التهذیب / شیخ طوسی ج ۶ ص ۵۲   و   مصباح المتهجد/ شیخ طوسی ص ۷۸۷      

(۶)   همان     ص ۷۸۸        

(۷) بحار الانوار / مجلسی   ج ۹۸   ص ۳۲۹

 

 

پر بازدیدترین ها

بیشتر