جمعه ۱ بهمن ۱۴۰۰ - الجمعة 18 جماد ثاني 1443

(۱۳۸۷/۰۲/۲۰) خطبه های نماز جمعه خوی – ۲۰ اردیبهشت ۱۳۸۷

موضوع خطبه اول : الف : آثار تقوی (۶) ۴- تقوی انسان را از فریب خوردن در برابر دنیا نگه می دارد : خداوند در سوره لقمان آیه شریفه ۳۳ می فرماید : یا اَیُّهَا النّاسُ اِتَّقُوا رَبَّکُمْ … فَلا تَغُرَّ نَّکُمُ الْحَیاهُ الدُّنْیا ای مردم تقوی پیشه کنید … پس مبادا زندگی دنیا شما […]

موضوع خطبه اول :

الف : آثار تقوی (۶)

۴- تقوی انسان را از فریب خوردن در برابر دنیا نگه می دارد :

خداوند در سوره لقمان آیه شریفه ۳۳ می فرماید :

یا اَیُّهَا النّاسُ اِتَّقُوا رَبَّکُمْ … فَلا تَغُرَّ نَّکُمُ الْحَیاهُ الدُّنْیا

ای مردم تقوی پیشه کنید … پس مبادا زندگی دنیا شما را بفریبد.

 

معنی غَرُور :

مرحوم راغب اصفهانی در معنی غرور می نویسد :

کُلُّ ما یَغُرُّ الْاِنْسانَ مِنْ مالٍ وَ جاهٍ وَ شَهْوَهٍ وَ شَیْطانْ وَ قَدْ فُسِّرَ… بِالدُّنْیا لِما قیلَ:

اَلدُّنْیا تَغُرُّ وَ تَضُرُّ وَ تَمُرُّ (۱)

غرور هرچیزی است که انسان را مغرور ساخته و فریب دهد.

اعم از : ثروت ، مقام ، شهوت و شیطان و اینکه آن را به دنیا تفسیر کرده اند بخاطر فریبندگی دنیاست.

چنانکه امیرالمؤمنین (ع) فرموده : دنیا می فریبد ، ضرر می رساند و می گذرد .(۲)

 

تذکّر :

لازم به یادآوری است که در منابع روائی ما همانطور که از زَرق و بَرق دنیا نکوهش شده است و انسانها از آلودگی به آنها برحذر شده اند در مواردی نیز دنیا مورد تمجید و ستایش قرار گرفته است بطوریکه امیرالمؤمنین (ع) در نهج البلاغه می فرماید :

اِنَّ الدُّنْیا دارُ صِدْقٍ لِمَنْ صَدَقَها وَ دارُ عافِیَهٍ لِمَنْ فَهِمَ عَنْها وَ دارُ غِنیً لِمَنْ تَزَوَّدَ مِنْها وَ دارُ مَوْعِظَهٍ لِمَنِ اتَّعْظَ بِها مَسْجِدُ اَحِبّاءِ اللهِ وَ مُصَلّی مَلائِکَهِ اللهِ وَ مَهْبِطِ وَحْیِ اللهِ وَ مَتْجَرِ اَوْلِیاءِ اللهِ (۳)

یعنی دنیا جایگاه صدق و راستی است برای آن کس که با آن به راستی رفتار کند و خانه تندرستی است برای آن کس که از آن چیزی بفهمد و سرای بی نیازی است برای آن کس که از آن توشه برگیرد و محل اندرز است برای آنکه از آن اندرز گیرد.

دنیا مسجد دوستان خدا و نمازگاه فرشتگان پروردگار و محل نزول وحی الهی و تجارت خانه اولیاء حق است.

نتیجه ای که می گیریم اینکه :

خوبی و بدی دنیا در اراده و عملکرد انسانها مشخص می شود که چگونه با آن برخورد بکنند.

 

 

ب : فضایل اخلاقی (۶) :

زیبائی و آراستگی ظاهری (۳)

مرحوم آیت الله حاج شیخ عبدالله مامقانی کتابی دارد بنام مِرآهُ الْکَمال که در سه مجلّد چاپ شده است در جلد اول آن کتاب بابی دارد تحت عنوان (آدابُ اللِّباس) در آنجا می نویسد:

وَ الَّذی یُسْتَفادُ مِنْ مَجْمُوعِ الْاَخْبار حُسْنُ تَحْسینِ الثِّیاب وَ عَدَمُ حُسْنِ التَّزَهُدِ فیها

در ضمن این بحث روایتی را نقل کرده از اصول کافیِ مرحوم کلینی که آن بزرگوار این روایت را در بابی تحت عنوان سیرَهُ الْاِمام فِی نَفْسِهْ وَ فِی الْمَطْعَمِ وَ الْمَلْبَسِ اِذا وَلِیَ الْاَمْرَ (روش امام (ع) درباره خورد و خوراک و پوشاکش وقتی‌که متصدی امر باشد) آورده است :

مفاد روایت این است که شخصی به نام عاصِمِ بْنِ زِیاد یک عبا پوشیده و جامه نرم را از تن دور کرده بود که بدین جهت برادرش ربیع بن زیاد شکایت او را به امیرالمؤمنین (ع) نمود و گفت : عاصم با این روش خاندان خود را غمگین و فرزندانش را اندوه ناک ساخته است.

امام (ع) دستور داد عاصم را نزد او آوردند .

چون امام (ع) او را دید با ترش روئی به وی فرمود :

اَمَا اسْتَحْیَیْتَ مِنْ اَهْلِکَ ؟ اَما رَحِمْتَ وُلْدَکَ ؟

از خانواده خود شرم نکردی ؟ و به فرزندانت رحم ننمودی ؟

اَتَرَی اللهَ اَحَلَّ لَکَ الطَّیِّباتِ وَ هُوَ یَکْرَهُ اَخْذَکَ مِنْها

تو معتقدی که خدا طیّبات را برای تو حلال کرده ولی نخواسته تو از آنها سود ببری؟

اَنْتَ اَهْوَنُ عَلَی اللهِ مِنْ ذلِکْ

تو در پیش خدا از این زبون تری

اَوَ لَیْسَ اللهُ یَقُولُ : وَ الْاَرْضَ وَضَعَها لِلْأَنْامِ فیها فاکِهَهٌ وَ النَّخْلُ ذاتُ الْاَکْمام (۴)

آیا خدا نیست که فرموده زمین را برای مردم برنهادیم درآن میوه است و نخل صاحب غنچه ها؟

… فَبِاللهِ لَابْتِذالُ نِعَمِ اللهِ بِالْفِعالِ اَحَبُّ اِلَیْهِ مِنِ ابْتِذالِها بِالْمَقالِ

به خدا سوگند پذیرش نعمت های خدا به کردار نزد او محبوب تر است از پذیرش آنها به گفتار(یعنی به ذکر و دعا) است

وَ قَدْ قالَ اللهُ عَزَّوَجَلَّ : وَ اَمّا بِنِعْمَهِ رَبِّکَ فَحَدِّثْ ؟(۵)

و خداوند عزّوجل فرموده : اما نعمت پروردگارت را بازگو کن

فَقالَ عاصِمٌ : یا اَمِیرَ الْمُؤْمِنینَ ، فَعَلی مَا اقْتَصَرْتَ فِی مَطْعَمِکَ عَلَی الْجُشُوبَهِ وَ فِی مَلْبَسِکَ عَلَی الْخُشُونَهِ؟

عاصم عرض کرد یا امیرالمؤمنین(ع) پس چرا خود در خوراکت به طعام ناگوار و درشت اکتفا کردی؟ و در لباست به جامه زبر

فَقالَ : وَیْحَکَ اِنَّ اللهَ عَزَّوَجَلَّ فَرَضَ عَلی اَئِمهِ الْعَدْلِ اَنْ یُقَدِّرُوا اَنْفُسَهُمْ بِضَعَفَهِ النّاسِ کَیْلا یَتَبَیَّغَ بِالْفَقیرِ فَقْرُهْ (۶)

فرمود : وای بر تو به راستی خدا بر امامان عادل لازم کرده خود را با مردم مستمند و ناتوان اندازه گیرند تا فقر بر فقیر بینوا چیره نگردد.

 

 

خطبه دوم :

مناسبتهای هفته :

هفته جاری دارای چند مناسبت مهم تاریخی است :

الف : روز یکشنبه ۲۲ اردیبهشت دارای دو مناسبت است :

۱-    ولادت حضرت زینب کبری (س)

۲-    روز پرستار و بهورز

ب : روز سه شنبه ۲۴ اردیبهشت :

سالگرد لغو امتیاز تنباکو به فتوای میرزای شیرازی در سال ۱۲۲۰ .ش می باشد.

ج : روز جمعه ۲۷ اردیبهشت :

روز ارتباطات و روابط عمومی است و همچنین روز خانواده می باشد .

 

 

جوانان و ضرورت تلاش و کوشش :

مرحوم محدث نوری در مستدرک الوسائل از رسولخدا (ص) حدیثی را آورده که می فرماید :

اِنَّ لِلّهِ مَلَکاً یَنْزِلُ فِی کُلِّ لَیْلَهٍ فَیُنادِی یا اَبْناءَ الْعِشرین جِدُّوا وَ اجْتَهِدُوا

خداوند فرشته ای دارد که هرشب نازل می شود و ندا می دهد ای جوانان بیست ساله کوشش و تلاش کنید.

 

برداشت :

چند نکته در این حدیث نیاز به دقّت و تعمّق است :

۱-   اهمیّت و نقش دوران جوانی در حدّی است که هر شب خداوند ملائکه ای را مسئول کرده تا بر زمین نازل شده و جوانان را مورد خطاب قرار بدهد.

۲-   خطاب ملائکه و پیام وی به جوانان که هر شب تکرار می شود دو مطلب اساسی و سرنوشت ساز است:

الف : جِدُّوا . عرب می گوید : جَدَّ فِی سَیْرِهِ اَجَدَّ

یعنی راهش را به سرعت پیمود و در کارش شتاب کرد.

یعنی جوانان باید در پیمودن مسیر زندگی خویش در همه زمینه ها تلاش و کوشش خود را بکار گیرند.

 

ب : وَاجْتَهِدُوا : لغت شناسان در معنی اجتهاد می گویند :

اَخْذُ النَّفْسِ بِبَذْلِ الطّاقَهِ وَ تَحَمُّلِ الْمَشَقَّهِ

یعنی خود را به صرف نیرو و تحمل سختی واداشتن.

مقصود این است که جوانان باید در راه رسیدن به اهداف و آرمانهای متعالی خویش مشکلات و ناهنجاریهای زندگی را تحمل کنند.

 

 

ولادت زینب کبری (س) و روز پرستار :

با توجه به شرایط و ویژگیهای حاکم بر زندگی حضرت زینب (س) بویژه حضور سرنوشت ساز آن بزرگوار در حماسه کربلا و جاودانگی نام او در تاریخ سیاسی اسلام.

موضوعات و سرفصلهای جدیدی را برای بررسی و تحلیل در زمینه زنان و نقش سرنوشت ساز آنان در موضوعات سیاسی و اجتماعی بوجود آورده است.

چون تمامی لحظه های زندگی آن حضرت از ابتدای تولد تا روز رحلت در کوران حوادث مهم تلخ و شیرین صدر اسلام سپری شده است و در بخشی از این حوادث ایشان نقشهای سرنوشت ساز و ماندگار ایفا کرده است.

 

چند نمونه از موضوعات جهت بررسی :

۱-   عظمت روحی و توان بالای زن در تحمّل شدائد و سختی های روزمره زندگی در روایتی از امام صادق (ع) وارد شده فرمود :

اِنَّ اللهَ جَعَلَ لِلْمَرْئَهِ صَبْرَ عَشَرَهَ رِجالٍ (۷)  

خداوند بر زن صبر و تحمل ده مرد را عطا فرموده است .

زن در عین عاطفی و حساس بودن تحملش در سختی های زندگی زیاد است.

 

۲-   ضرورت حضور زن در صحنه های سیاسی، اجتماعی و فرهنگی برای انجام تکالیف و وظایف مربوطه شواهد متعددی بر این موضوع از زندگی حضرت زینب (س) و مادرش حضرت زهرا(ع) و زنان رسولخدا (ص) وجود دارد.

 

۳-   مسئولیت سنگین و عاطفی پرستاری مریضان و مجروحان که یک وظیفه طاقت فرسا و شاید انحصاری برای زنان است.

 

غیر از سیره حضرت زینب (س) شواهد قطعی دیگری بر این مطلب وجود دارد:

الف : در روایتی وارد شده :

اِنَّ رَسُولَ اللهِ خَرَجَ بِالنِّساءِ فِی الْحَرْبِ حَتّی یُداوینَ الْجَرْحی(۸)

رسولخدا (ص) زنان را با خود به جنگ برد تا مجروحان را مداوا کنند .

 

ب : در روایتی از امام صادق (ع) وارد شده :

تعدادی از زنان در رکاب حضرت مهدی (عج) حضور خواهند داشت که مسئولیت آنان عبارت است از :

۱-   یُداوینَ الْجَرْحی : زخمیان را درمان

۲-   وَ یُقِمْنَ الْمَرْضی : و از بیماران پرستاری می کنند .(۹)

 

پی نوشت :

(۱) المفردات ماده (غرر)                                                  

(۲)   نهج البلاغه حکمت ۴۱۵  

(۳)   نهج البلاغه کلمه قصار ۱۳۱

(۴)   سوره الرحمن   آیه ۱۰-۱۱                          

(۵)   سوره ضحی آیه ۱۱                    

(۶)   اصول کافی ج ۱ ص ۴۱۰-۴۱۱

(۷)   فروع کافی   ج ۵   ص ۳۳۸                                    

(۸)   بحار الانوار   ج ۱۹   ص ۱۸۴                            

(۹)   دلائل الامامه   ص ۴۸۴