یکشنبه ۲ آبان ۱۴۰۰ - الأحد 18 ربيع أول 1443

(۱۳۸۷/۰۳/۱۰) خطبه های نماز جمعه خوی – ۱۰ خرداد ۱۳۸۷

موضوع خطبه اول : الف : آثار تقوی از دیدگاه قرآن (۹) ۵- تقوی موجب شناخت حق از باطل می شود : خداوند در سوره انفال آیه شریفه ۲۹ می فرماید : یا اَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا اِنْ تَتَّقُوا اللهَ یَجْعَلْ لَکُمْ فُرقاناً وَ یُکَفِّرَ عَنْکُمْ سَیِّئاتِکُمْ وَ یَغْفِرْلَکُمْ ای کسانیکه ایمان آورده اید اگر از […]

موضوع خطبه اول :

الف : آثار تقوی از دیدگاه قرآن (۹)

۵- تقوی موجب شناخت حق از باطل می شود :

خداوند در سوره انفال آیه شریفه ۲۹ می فرماید :

یا اَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا اِنْ تَتَّقُوا اللهَ یَجْعَلْ لَکُمْ فُرقاناً وَ یُکَفِّرَ عَنْکُمْ سَیِّئاتِکُمْ وَ یَغْفِرْلَکُمْ

ای کسانیکه ایمان آورده اید اگر از (مخالفت فرمان خدا) بپرهیزید برای شما وسیله ای جهت جدا ساختن حق از باطل قرار می دهد و گناهانتان را می پوشاند و شما را می آمرزد.

 

توضیح :

خداوند در این بخش آیه شریفه سه اثر برای تقوی بیان فرموده است:

۱-   بصیرت ویژه برای شناخت حق از باطل :

یَجْعَلْ لَکُمْ فُرقاناً

مرحوم علاّمه در المیزان می فرماید :

اَلْفُرقان بَیْنَ الْحَقِّ وَ الْباطِل (۱)

۲-   پوشاندن گناهان :

یُکَفِّر عَنْکُمْ سَیِّئاتِکُمْ

۳-   آمرزیدن گناهان :

وَ یَغْفِرْ لَکُمْ .

فخر رازی در بیان فرق میان تکفیر و مغفرت گناهان می نویسد :

وَ اعْلَمْ أَنَّ الْمُرادَ مِنْ تَکْفیرِ السَّیِئاتِ سَتْرُها فِی الدُّنیا وَ مِنَ الْمَغْفِرَهِ اِزالَتُها فِی الْقِیامَهِ (۲)

مُراد از تکفیر پوشاندن گناهان در دنیاست و هدف از مغفرت از بین بردن گناهان در روز قیامت می باشد.

 

 

ب : فضایل اخلاقی (۹ )

در جلسه قبل اهمیت و نقش انضباط مطرح شد اکنون به مصادیق نظم می پردازیم :

مصادیق نظم و انضباط (۲) :

۱-   نظم در گفتار :

برای نظم و انضباط مصادیق متعدد فردی و اجتماعی وجود دارد یکی از آنها نظم در گفتار است ؛ در ارتباط با اهمیّت و نقش مثبت و منفی گفتار از امیرالمؤمنین (ع) روایتی نقل شده بر اساس آن راوی می پرسد:

أَیُّ شَیْئٍ مِمّا خَلَقَ اللهُ أَحْسَنُ ؟ فَقالَ : اَلْکَلامُ

فَقیلَ أَیُّ شَیْئٍ مِمّا خَلَقَ اللهُ اَقْبَحُ ؟ قالَ اَلْکَلامُ

ثُمَّ قالَ بِالْکَلامِ ابْیَضَّتِ الْوُجُوهُ وَ بِالْکَلامِ اسْوَدَّتِ الْوُجُوهُ (۳)

بهترین چیزی که خداوند آفریده کدام است ؟

فرمود : سخن .

عرض شد : زشت ترین چیزی که خدا آفریده کدام است ؟

فرمود : سخن .

سپس فرمود : با سخن است که رو سفیدی حاصل می شود و با سخن است که روسیاهی بوجود می آید.

 

چند نمونه از روایات در زمینه نظم و انضباط در گفتار :

بهترین سخن کدام است؟

از امیرالمؤمنین (ع) در زمینه بهترین سخن دو روایت کوتاه نقل شده است .

الف : اَحْسَنُ الْکَلامِ مازانَهُ حُسْنُ النِّظامِ وَ فَهِمَهُ الْخاصُّ وَ الْعامُّ (۴)

بهترین سخن آن است که به زیبایی نظم (حسن تألیف و ترکیب) آراسته باشد

و خاص و عام آن را بفهمد.

ب: أَحْسَنُ الْکَلامِ مالا تَمُجُّهُ الآذانُ وَلا یُتْعِبُ فَهْمُهُ الْاَفْهامَ (۵)

بهترین سخن آن است که گوشها از شنیدن آن رنجه و بیزار نشوند و فهمیدن آن اندیشه ها را به رنج نیندازد.

 

 

برداشتها :

از این دو کلام کوتاه امیرالمؤمنین (ع) چند مطلب اساسی برداشت می شود.

۱-   گوینده نباید به پراکنده گوئی مبتلا شود ، بلکه لازم است بر مبنای یک موضوع خاص و با استفاده از کلمات و جملات زیبا و موزون مطالب خویش را بیان کند.

در عین حال توجّه داشته باشد که کلام او برای عموم قابل فهم باشد.

۲-   ضرورت دارد گوینده از تمامی عواملی که موجب آزار شنونده می شود اجتناب کند :

?    پراکنده گوئی

?    طول دادن سخنرانی

?    بدون مطالعه حرف زدن

?    استفاده از واژه ها و اصطلاحات غیر مأنوس

 

 

خطبه دوّم :

مناسبتهای هفته :

الف : پیام مقام معظم رهبری مدظله به مجلس هشتم :

روز هفتم خرداد شاهد افتتاح مجلس هشتم و پیام حکیمانه و راه گشای مقام معظم رهبری مدظله به نمایندگان بودیم .

تحلیل این پیام نیاز به فرصت بیشتر دارد که در مناسبتهای بعدی انشاء ا… به آن خواهیم پرداخت .

چند نکته از این پیام را که خواست مقام معظم رهبری از نمایندگان بود به صورت فهرست مطرح می کنم :

۱-   استفاده از همه توان و ظرفیّت خود در خدمت به جامعه یک نوع قدردانی از نعمت نمایندگی است.

۲-   نمایندگان ملّت مؤمن، شجاع و با اراده ایران باید وظایف خود را به صورت شجاعانه و مدبّرانه عملی سازند.

۳-   هنر قانون نویسی و قانون گذاری از برترین های نمایندگی مجلس است که باید قانون کارآمد، روان، شفّاف و روزآمد باشد.

۴-   مورد توجه قرار دادن دو عنصر نظارت و همکاری صمیمانه در تعامل با قوای دیگر و مهمل نگذاردن مسئولیت نظارتی مجلس.

 

 

ب : ۱۱ خرداد روز جهانی بدون دخانیات :

آثار و نتایج مخرّب و خطرناک اعتیاد به مخدّرها امروزه تمامی کشورها را به عکس العمل واداشته است.

از جمله مخدّرها دخانیات می باشد و این موضوع به قدری حاد است که در کشور ما از ۵ خرداد الی ۱۱ خرداد بعنوان هفته بدون دخانیات اعلام شده است

و متخصصان برای استعمال دخانیات ۱۵ نوع بیماری شمرده اند از آنجمله است:

سکته مغزی ، افسردگی ، اختلالات حافظه ، سرطان ریه و بیماری های قلبی و عروقی

جالب است در روایتی که از امام کاظم (ع) در فروع کافی نقل شده می فرماید :

اِنَّ اللهَ لَمْ یُحَرِّمِ الْخَمْرَ لِاسْمِها وَ لکنَّهُ حَرَّمَها لِعاقِبَتِها فَما کانَ عاقِبَتُهُ عاقِبَتَ الْخَمْر فَهُوَ خَمرٌ

خداوند شراب را برای نامش حرام نکرده بلکه به جهت آثار و پیامدهایش حرام کرده و هرچه پیامدش مانند شراب باشد آن هم شراب (و حرام) است.

 

 

ج : سالگرد رحلت حضرت امام (ره) :

مهمترین مناسبت هفته ۱۴ خرداد نوزدهمین سالگرد رحلت جانگداز رهبر کبیر انقلاب اسلامی حضرت آیت الله العظمی امام خمینی قدّس سرّه و سالگرد قیام خونین ۱۵ خرداد سال ۴۲ می باشد.

هر دو مناسبت را به محضر امام عصر (عج) و رهبر بزرگوار انقلاب و شما نمازگزاران جمعه تسلیت می گویم.

 

ادب امام (ره) :

یکی از موضوعاتی که در ارتباط با امام (ره) لازم است مورد توجه قرار بگیرد و از جمله نیازهای شدید جامعه فعلی ما می باشد ادب امام (ره) است که یکی از رموز موفّقیت آن بزرگوار همین ادب ایشان بوده ، در این زمینه چند نکته را مورد اشاره قرار می دهیم:

معنی ادب :

در لغت معانی متعددی برای این واژه بیان شده است از آنجمله است:

ادب ، یعنی نگاه داشتن اندازه و حدّ هر چیزی (۶)

امیرالمؤمنین (ع) می فرماید :

أَفْضَلُ الْاَدَبِ أَنْ یَقِفَ الْاِنْسانُ عِنْدَ حَدِّهْ وَ لا یَتَعَدّی قَدْرَهُ (۷)

برترین ادب آن است که انسان در حدّ خود بماند و از جایگاه خویش تجاوز نکند.

 

نمونه هائی از ادب امام (ره):

از بعضی از اعضای دفتر امام (ره) نقل شده است:

دو مورد اتفاق افتاد که امام (ره) در ملاقاتهای عمومی به جای صندلی روی زمین نشستند:

۱-   در روز عاشورا به احترام عزاداری حضرت اباعبدالله الحسین (ع).

۲-   دیگری در جلسه مربوط به برندگان مسابقه قرائت قرآن که قرار بود در آن جلسه آیات قرآن قرائت شود که به احترام قرآن روی زمین نشستند.

 

نمونه دوم :

عبدالسَّلام عارف رئیس جمهور وقت عراق در سفری به نجف با هدف تضعیف مرحوم آیت الله حکیم می خواست با تعدادی از مراجع از جمله امام (ره) ملاقات بکند ، لکن امام (ره) در پاسخ آورنده پیام فرموده بود:

رئیس حوزه علمیّه نجف آقای حکیم است . من اینجا یک طلبه هستم.(۸)

 

 

نمونه سوم :

آقای جَمی امام جمعه آبادان می گوید :

یکبار پس از ملاقات من با امام (ره) در جماران یکی از مسئولان مملکتی برای کاری به خدمت امام (ره) رسید همراه او پدر مُسنش نیز حضور داشت پس از اینکه وی از خدمت امام (ره) بازگشت گفت:

وقتی خواستم به حضور امام (ره) برسم من جلو افتاده بودم و پدرم را دنبال خود می بردم و پس از تشرّف پدرم را به امام (ره) معرفی کردم ، امام (ره) نگاهی کردند و فرمودند:

این آقا پدر شما هستند ؟ پس چرا جلوتر از ایشان وارد شدید ؟(۹)

 

نمونه چهارم :

عارف بزرگوار مرحوم آیت الله سید رضا بهاء الدینی می فرماید:

ایشان (امام خمینی) شاید حدود ۲۵ یا ۳۰ سال با مرحوم زنجانی در جلسات فیضیّه شرکت داشتند در تمام این مدت همواره پشت سر ایشان حرکت می کرد حتّی یک مرتبه هم دیده نشد که بر ایشان پیشی بگیرد.

جالب اینکه مرحوم بهاء الدینی که یکی از دوستان قدیمی حضرت امام قدّس سرّه بود، چنین ادامه می دهد:

اعتقاد من این است که مثل امام خمینی در زمان فعلی نداریم.

وی فهم معصوم را پیدا کرده است و درک او فوق درکها و شجاعت ایشان فوق شجاعتها بود .

پای خود را جای پای معصوم گذاشت و به سبب نبوغ و درک فوق العاده و شجاعت بسیارش از همه پیش افتاد باید انسان مؤیّد من عند الله باشد تا بگوید:

آمریکا هیچ غلطی نمی تواند بکند و یا بگوید من توی دهن این دولت می زنم.

 

 

د : غفلت دوران جوانی :

یکی از اقتضائات دوران جوانی که برای بعضی از جوانان اتفاق می افتد غفلت است که در اصطلاح روایات از آن به مستی جوانی ( سُکْرُ الشَّبابِ) تعبیر شده است.

امیرالمؤمنین (ع) می فرماید : اَصْنافُ السُّکْرِ اَرْبَعَهٌ:سُکْرُ الشَّبابِ (۱۰)

یعنی انواع مستی ۴ تا است از آن جمله است : مستی جوانی.

در روایتی دیگر می فرماید :

یَنْبَغی لِلْعاقِلِ اَنْ یَحْتَرِسَ مِنْ سُکْرِ الْمالِ وَ سُکْرِ الْقُدْرَهِ وَ سُکْر‍ِ الْعِلْمِ وَ سُکْرِ الْمَدْحِ وَ سُکْرِ الشَّباب

یعنی سزاوار است که خردمند از مستی های ثروت ، قدرت ، دانش ، ستایش و جوانی بپرهیزد.

 

و در ادامه در بیان علّت آن می فرماید :

فَاِنَّ لِکُلِّ ذلِکَ رِیاحاً خَبیثَهً تَسْلُبُ الْعَقْلَ وَ تَسْتَخِفُّ الْوِقارَ

چرا که هر یک از آنها بوهای پلیدی دارند که عقل را می دزدد و وقار و هیبت را کم می کند.

 

پی نوشت :

(۱)   المیزان   ج ۹   ص ۶

(۲)   التفسیر الکبیر   ج ۵   ص ۷۷                                

(۳)   تحف العقول     ص ۲۱۶

(۴)   غرر الحکم ۳۳۰۴                              

(۵)   غرر الحکم ۳۳۷۱

(۶) فرهنگنامه ادبی فارسی   ج ۲   ص ۳۰

(۷)   غررالحکم ۳۲۴۱                              

(۸)   سرگذشت های ویژه از زندگی امام (ره)   ج ۵   ص ۱۵۹              

(۹)   پابه پای آفتاب   ج ۳   ص ۳۵۸

(۱۰)   تحف العقول   ص ۱۲۴

 

 

پر بازدیدترین ها

بیشتر