دوشنبه ۳ آبان ۱۴۰۰ - الإثنين 19 ربيع أول 1443

(۱۳۸۷/۰۳/۱۷) خطبه های نماز جمعه خوی – ۱۷ خرداد ۱۳۸۷

موضوع خطبه اول :    الف : آثار تقوی از دیدگاه قرآن (۱۰) تقوی موجب حق گوئی و اصلاح اعمال می شود : موارد زیر از آیات قرآن استفاده می شود : ۱-   تقوی پایه و اساس اصلاح زبان و سرچشمه گفتار حق است . ۲-   گفتار حق و درست از عوامل اصلاح اعمال است . ۳-   […]

موضوع خطبه اول :   

الف : آثار تقوی از دیدگاه قرآن (۱۰)

تقوی موجب حق گوئی و اصلاح اعمال می شود :

موارد زیر از آیات قرآن استفاده می شود :

۱-   تقوی پایه و اساس اصلاح زبان و سرچشمه گفتار حق است .

۲-   گفتار حق و درست از عوامل اصلاح اعمال است .

۳-   نتیجه اصلاح اعمال آمرزش گناهان است .

خداوند در سوره احزاب آیات ۷۰ و ۷۱ می فرماید :

یا اَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا اتَّقُوا اللهَ وَ قُولُوا قَوْلاً سَدیداً

ای کسانیکه ایمان آورده اید تقوای الهی پیشه کنید و سخن حق بگوئید

یُصْلِحْ لَکُمْ اَعْمالَکُمْ وَ یَغْفِرْ لَکُمْ ذُنُوبَکُمْ

تا خدا کارهای شما را اصلاح کند و گناهانتان را بیامرزد .

 

توضیحات :

۱-   اهمیّت و نقش آیه شریفه :

در حدیثی نقل شده :

ما جَلَسَ رَسُولُ اللهِ عَلی هذَا الْمِنْبَرُ قَطُّ اِلاّ تَلا هذِهِ الآیَهَ :

یا اَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا اِتَّقُوا اللهَ وَ قُولُوا قَولاً سَدیداً (۱)

هرگز پیامبر (ص) بر این منبر ننشست مگر اینکه این آیه را تلاوت فرمود :

ای کسانیکه ایمان آورده اید تقوای الهی را پیشه کنید و سخن حق و درست بگوئید.

صاحب مجمع البحرین در معنی قول سَدید می نویسد :

اَی صَواباً عَدلاً مُوافِقاً لِلشَّرْعِ وَ الْحَقِّ (۲)

یعنی کلام راست و بر اساس عدل و موافق با شرع و حق است.

 

 

ب : فضایل اخلاقی (۱۰) :

جلسه گذشته مطالبی در مورد نظم و انضباط در گفتار مطرح گردید .

برای تکمیل همان مطالب ادامه بحث را مطرح می سازیم :

۱-   ویژگیهای گفتار پیامبر (ص) :

مرحوم صدوق در معانی الاخبار در ضمن روایت مفصّلی ویژگیهای سخن گفتن رسولخدا (ص) را چنین بیان می کند:

کانَ (ص) … طَویلَ السَّکتْ

بیشتر اوقات ساکت و خاموش بود

لا یَتَکَلَّمُ فِی غَیْرِ حاجَهٍ

تنها موقع ضرورت و نیاز سخن می گفت.

یَفْتَتِحُ الْکَلامَ وَ یَخْتِمُهُ بِأَشْداقِهْ

هنگام سخن گفتن از ابتدا تا انتها شمرده و با آرامی حرف می زد.

یَتَکَلَّمُ بِجَوامِعِ الْکَلِمِ فَصْلاً لا فُضُولَ فیه وَ لا تَقْصیرَ (۳)

گفتارش جامع و به دور از تفصیل بی جا و نارسائی بود.

 

 

غفلت دوران جوانی :

لازم به یادآوری است که :

(این بحث مربوط به خطبه هفته قبل بودکه بدلیل کمبود وقت به این هفته موکول شد) یکی از اقتضائات دوران جوانی که برای بعضی از جوانان اتفاق می افتد غفلت است که در اصطلاح روایات از آن به مستی جوانی ( سُکْرُ الشَّبابِ) تعبیر شده است.

امیرالمؤمنین (ع) می فرماید : اَصْنافُ السُّکْرِ اَرْبَعَهٌ : سُکْرُ الشَّبابِ (۴)

یعنی انواع مستی ۴ تا است از آن جمله است : مستی جوانی.

 

در روایتی دیگر می فرماید :

یَنْبَغی لِلْعاقِلِ اَنْ یَحْتَرِسَ مِنْ سُکْرِ الْمالِ وَ سُکْرِ الْقُدْرَهِ وَ سُکْر‍ِ الْعِلْمِ وَ سُکْرِ الْمَدْحِ وَ سُکْرِ الشَّباب

یعنی سزاوار است که خردمند از مستی های ثروت ، قدرت ، دانش ، ستایش و جوانی بپرهیزد.

 

و در ادامه در بیان علّت آن می فرماید :

فَاِنَّ لِکُلِّ ذلِکَ رِیاحاً خَبیثَهً تَسْلُبُ الْعَقْلَ وَ تَسْتَخِفُّ الْوِقارَ

چرا که هر یک از آنها بوهای پلیدی دارند که عقل را می دزدد و وقار و هیبت را کم می کند.

 

 

خطبه دوّم :

مناسبتهای هفته :

۱-        جمعه ۱۷ خرداد :

واقعه جانسوز مدرسه فیضیّه و دارالشّفاء (۱۳۵۴ ه. ش)

۲-        شنبه ۱۸ خرداد مصادف با ۳ جمادی الثانی :

شهادت حضرت فاطمه زهرا(س)

۳-       سه شنبه ۲۱ خرداد :

روز جهانى صنایع دستى‏

۴-        پنج شنبه ۲۳ خرداد :

فرمان حضرت امام خمینى(ره) مبنى بر تشکیل ستاد انقلاب فرهنگى (۱۳۵۹ هـ .ش)

 

 

سخنرانی رهبری مدظله در مرقد امام (ره) :

روز ۱۴ خرداد سالروز رحلت رهبر کبیر انقلاب شاهد سخنرانی مهم مقام معظم رهبری مدظله در حرم امام (ره) بودیم.

لازم به یادآوری است که محور فرمایشات رهبری مدظله تکیه بر وصیت نامه الهی و سیاسی حضرت امام (ره) بود و از جمله موارد مورد عنایت ایشان به ترتیب زیر است:

۱-    استمرار عشق و علاقه مردم ایران و جهان به امام خمینی (ره) از دو عامل ناشی می شود: عظمت امام (ره) و عظمت انقلاب .

۲-   انقلاب اسلامی همانند اسلام دارای ابعاد گوناگون سیاسی ، اجتماعی، اقتصادی ، فرهنگی و معنوی و دیگر ابعاد است و با نیازهای بشر همراه است و این راز ماندگاری و گسترش روز افزون آن در منطقه و جهان است.

۳-   وصیّت نامه امام (ره) از قوی ترین و بهترین مواریث امام (ره) و راهنمای ملّت ایران در همه مسائل و رویدادها است.

۴-   جوانان امروزی صاحبان انقلاب و کشور هستند .

۵-   ثُبات قدم از عوامل ضروری استمرار انقلاب است ، تزلزل در حرکت و سستی در حفظ ارتباط با انقلاب نوعی بی وفایی است.

۶-   حمایت وقیحانه آمریکا از اسرائیل و حمایت نکردن دولتهای عربی از ملّت فلسطین مانع ایجاد تغییرات در منطقه است.

۷-   تکیه بر توانایی های درونی ، حرکت در مسیر خلاقیّت ، قطع وابستگی و کسب استقلال از سوی ملّت ایران از علل دشمنی سلطه گران جهانی با جمهوری اسلامی است.

۸-   در پایان فرمودند :

عزّت و امنیّت پایدار ، رشد ، توسعه و اعتلای معنوی و اخلاقی ملّت ایران در گرو عمل مسئولان به توصیه ها و وصیتنامه امام خمینی (ره) است و این واقعیت نباید هیچگاه فراموش شود.

 

 

شهادت حضرت زهرا (س) :

قصد بیان تاریخ و یا تحلیل حوادث صدر اسلام و انگیزه های مظلومیت اهل بیت و حضرت زهرا(س) را ندارم چون فرصت کم است هدف اشاره ای کوتاه بر مظلومیت امیرالمؤمنین (ع) است همان شخصیتی که حضرت زهرا (س) خودش را فدای او کرد.

و بعد اشاره ای کوتاه بر جملاتی از روضه امیرالمؤمنین (ع) بر حضرت زهرا (س) بعد ازدفن:

مرحوم شیخ مفید کتابی دارد بنام اَلْاِرْشادُ فی مَعْرِفَهِ حُجَجِ الله عَلَی العِبادِ

در قسمت مربوط به تاریخ زندگی امیرالمؤمنین (ع) می نویسد :

وَ مِنْ آیاتِ اللهِ تَعالی فیهِ (ع) :

از نشانه های خداوند در آن حضرت (ع) این بود که :

اَنَّهُ لَمْ یُمْنَ اَحَدٌ فِی وُلْدِهِ وَ ذُرِّ یَّتِهِ بِما مُنِیَ (ع) فِی ذُرِّ یَّتِهِ

هیچ کس درباره فرزندان خود همانند آن حضرت دچار گرفتاری نشد

وَ ذلِکَ اَنَّهُ لَمْ یُعْرَفْ خَوْفٌ شَمِلَ جَماعَهً مِنْ وُلْدِ نَبِیٍّ وَ لا اِمامٍ وَ لا مَلِکِ زَمانٍ وَ لا بَرٍّ وَ لا فاجِرٍ کَالْخَوفٍ الَّذی شَمِلَ ذُرِّ یَّهَ اَمیرِالْمُؤمِنینَ (ع)

زیرا شنیده نشده که هیچ گروهی از فرزندان پیغمبر (ص) یا امام(ع) یا پادشاه زمانی از نیکوکار و بدکار گرفتار ترس و هراس شود مانند آن ترس و هراسی که فرزندان امیرالمؤمنین (ع) دچار شدند.

وَ لا لَحِقَ اَحَداً مِنَ الْقَتْلِ وَ الْطَّرْدِ عَنِ الدِّیارِ وَ الْاَوْطانِ وَ الْاِخافَهِ وَ الْاِرْهابِ مالَحقَ ذُرِّیَّهَ اَمیرَالْمُؤْمِنینَ (ع) وَ وُلْدِه

و به هیچ کس این اندازه بلا و اندوه نرسید که به آنان رسید چه اینکه آنان را کُشتند یا از شهر و دیارشان آوراه نمودند یا به ترس و هراسی دچار ساختند.

وَ لَمْ یَجْرِ عَلی طائِفَهٍ مِنَ النّاسِ مِنْ ضُروبِ النَّکالِ ما جَری عَلَیْهِمْ مِنْ ذلِکَ

و به هیچ طایفه و دسته ای از مردم این همه انواع شکنجه و زجر وارد نگشت که به این دسته رسید.

فَقُتِلُوا بِالْفَتْکِ وَ الْغِیلَهِ وَ الْاِحْتِیالِ

پس گروهی از ایشان را بطور ناگهانی و غافلگیر کردن و حیله کشتند.

وَ بُنیَ عَلی کَثیرٍ مِنْهُمْ وَ هُمْ اَحیاءٌ اَلْبُنْیانُ

و بسیاری از آنان را زنده زنده سقف بر سرشان فرود آوردند.

وَ عُذِّ بُوا بِالْجَوْعِ وَ الْعَطَشِ حَتّی ذَهَبَتْ اَنْفُسَهُمْ عَلَی الْهَلاکِ

و به گرسنگی و تشنگی شکنجه کردند تا جان به لبشان رسید

وَ اَحْوَجَهُمْ ذلِکَ اِلَی التَّمَزُّقِ فِی الْبِلادِ وَ مُفارِقَهِ الدِّیارِ وَ الْاَهْلِ وَ الْاَوْطانِ وَ کِتْمانِ نَسَبِهِمْ عَنْ اَکْثَرِ النّاسِ(۵)

و آنان را ناچار به آوارگی در شهرها و دست کشیدن از خانه ، زندگی ، زن و فرزند کردند

و (کاری کردند که مجبور بودند) نام و نسب خود را از بیشتر مردم پوشیده دارند.

 

 

روضه حضرت زهرا(س) :

مرحوم کلینی با سند خویش از اباعبدالله الحسین (ع) نقل روایت کرده که خودش شاهد دفن مادرش بوده

قالَ : لَمّا قُبِضَتْ فاطِمَهُ (ع) وَ دَفَنَها اَمیرُالْمُؤْمِنینَ (ع) سِرّاً وَ عَفا عَلی مَوْضِعِ قَبْرِها (جای قبر را ناپدید کرد)

مرحوم شیخ عباس در اَنوار البَهِیّه می نویسد :

در همان لحظه که قبر را با خاک زمین یکسان کرد

در روایت آمده : هاجَ بِهِ الْحُزْنُ فَأَرْسَلَ دُمُوعَهُ عَلی خَدَّ یْهِ

تغییر حال یافت و چنان متلاطم شد که اشکهای مبارکش به صورتش جریان پیدا کرد آن مرد با شجاعت و قهرمان میدانهای جنگ که پهلوانان عرب از ترس او خواب نداشتند اکنون اشک می ریزد چرا ؟

جملات بعدی طبق نقل اباعبدالله الحسین (ع) علت آن را روشن می کند :

ثُمَّ قامَ وَ حَوَّلَ وَجْهَهُ اِلی قَبْرِ رَسُولِ الله (ص) فَقالَ :

اَلسَّلامُ عَلَیْکَ یا رَسُولَ اللهِ عَنّی وَ السَّلامُ عَلَیْکَ عَنِ بْنَتِکَ وَ زائِرَتِکْ …

ادامه می دهند تا می رسند به جملات زیر :

واهاً واهاً … وَ لَولا غَلَبَهُ الْمُسْتَوْلینَ عَلَیْنا لَجَعَلْتُ الْمُقامَ عِنْدَ قَبْرِکَ لِزاماً وَ لَأَعْوَلْتُ اِعْوالَ الثَّکْلی عَلی جَلیلِ الرَّزِیَّه

اصل درد دلهای امیرالمؤمنین (ع) اینجا است که خطاب به رسولخدا (ص) عرض می کند :

فَبِعَیْنِ الله تُدْفَنُ اِبْنَتُکَ سِرّ اً

در محضر خدا دختر تو مخفیانه دفن می شود.

وَ یُهْتَضَمُ حَقُّها قَهْراً

و با زور و قهر حقش را خوردند

وَ یُمْنَعُ اِرْ ثُها جَهْراً

و علناً ارث وی را منع کردند

وَ لَمْ یَطُلْ مِنْکَ الْعَهْدُ

با آنکه زمان رحلت شما از دنیا طولانی نشده بود

فَاِلَی اللهِ یا رَسُولَ اللهِ الْمُشْتَکی(۶)

پس ای رسولخدا (ص) من شکایتم را فقط به سوی خدا می برم.

مورد خطاب قرار دادن رسولخدا (ص) در مواقع پر خطر در خاندان آن بزرگوار سنّت شد .

روزیکه زینب کبری (س) در قتلگاه در لحظه ای که بحران روحی پیدا کرد اظهار داشت :

یا مُحَمَّدا صَلّی عَلَیْکَ مَلائِکَهُ السَّماءِ هذَا الْحُسَیْنُ بِالْعَراءِ مُرَمَّلٌ بِالدِّماءِ مُقَطَّعُ الْاَعْزاءِ وَ بَناتُکَ سَبایا

 

پی نوشت :

(۱)   تفسیر المیزان   ج ۱۶   ص ۳۷۶

(۲)   مجمع البحرین ( ماده سدد)

(۳)   سنن النبی / علامه طباطبائی   ص ۴۶                                  

(۴)   تحف العقول   ص ۱۲۴

(۵)   الارشاد / شیخ مفید   ص ۴۵۳

(۶)   فاطمه زهرا (ع) از ولادت تا شهادت / سید محمد کاظم قزوینی   ص ۶۰۷

 

 

پر بازدیدترین ها

بیشتر