شنبه ۱ آبان ۱۴۰۰ - السبت 17 ربيع أول 1443

(۱۳۸۷/۰۵/۰۴) خطبه های نماز جمعه خوی – ۴ مرداد ۱۳۸۷

موضوع خطبه اول :           الف : آثار تقوی از دیدگاه قرآن (۱۶) تقوی موجب عفّت و پاکدامنی زنان می شود : خداوند درآیه ۳۲ سوره احزاب خطاب به زنان رسولخدا (ص) می فرماید: یا نِساءَ النَّبِیِّ لَسْتُنَّ کَاَحَدٍ مِنَ النِّساءِ إِن اتَّقَیْتُنَّ فَلا تَخْضَعْنَ بِالْقَوْلِ فَیَطْمَعَ الَّذِی فِی قَلْبِهِ مَرَضٌ وَ قُلْنَ قَوْلاً مَعْرُوفاً […]

موضوع خطبه اول :

          الف : آثار تقوی از دیدگاه قرآن (۱۶)

تقوی موجب عفّت و پاکدامنی زنان می شود :

خداوند درآیه ۳۲ سوره احزاب خطاب به زنان رسولخدا (ص) می فرماید:

یا نِساءَ النَّبِیِّ لَسْتُنَّ کَاَحَدٍ مِنَ النِّساءِ إِن اتَّقَیْتُنَّ فَلا تَخْضَعْنَ بِالْقَوْلِ فَیَطْمَعَ الَّذِی فِی قَلْبِهِ مَرَضٌ وَ قُلْنَ قَوْلاً مَعْرُوفاً

ای همسران پیامبر ؛ شما همچون یکی از زنان معمولی نیستند اگر تقوی پیشه کنید. پس به گونه ای هوس انگیز سخن نگوئید که بیمار دلان در شما طمع کنند و سخن شایسته بگوئید.

 

توضیح :

از مفاد آیه شریفه چند مطلب اساسی استفاده می شود :

۱- در عین حال که خطاب آیه بر زنان رسولخدا (ص) است لکن سایر زنان نیز موظف به رعایت دستورات آیه هستند.

۲- معیار ارزشگذاری اعمال ، تقوی می باشد .

۳- زنان از سخن طنازانه با نامحرمان نهی شده اند چون موجب تحریک آنان می شود.

۴- تقوی نگه دارنده زنان از انحرافات می باشد.

۵- از دیدگاه قرآن انسانهای دارای انحراف اخلاقی مریض هستند .

۶- زنان در عین حال که از سخن طنازانه نهی شده اند لکن باید مؤدبانه حرف بزنند (وَ قُلْنَ قَوْلاً مَعْرُوفاً )

از امیرالمؤمنین (ع) در زمینه رفتارهای اجتماعی زنان روایتی نقل شده بدلیل ارتباط داشتن با موضوع بحث ما نقل می کنیم:

فرمود :

خِیارُ خِصالِ النِّساءِ شِرارُ خِصالِ الرِّجالِ اَلزَّهْوُ وَ الْجُبْنُ وَ الْبُخْلُ فَاِذا کانَتِ الْمَرْئَهُ مَزْهُوَّهً لَمْ تُمَکِّنْ مِنْ نَفْسِها وَ اِذا کانَتْ بَخیلَهً حَفِظَتْ مالَها وَ مالَ بَعْلِهاوَ اِذا کانَتْ جَبانَهً فَرِقَتْ مِنْ کُلِّ شَیْئٍ یَعْرِضُ لَها (۱)  

نیکوترین خُلق و خُوی زنان بدترین خصلتهای مردان است :

از خودخواهی ، ترس و بخل ورزیدن چون اگر زنی خودخواه و متکبّر باشد بیگانه را به حریم خود راه نمی دهد.

و اگر بخیل باشد اموال خود و شـوهرش را حفظ می کند. و چون ترسان باشد از هرچیزی که به آبروی او زیان رساند فاصله می گیرد.

 

 

ب : فضایل اخلاقی (۱۶)

بحث ما در چند جلسه گذشته در زمینه نظم در مدیریت اجتماعی بود. در ادامه همان بحث چند موضوع دیگر را که مستفاد از روایات است اشاره می کنیم :

ضرورت آزمودن کارگزار قبل از واگذاری کار :

امیرالمؤمنین (ع) فرمود :

اَلْطُّمَأنینَهُ اِلی کُلِّ اَحَدٍ قَبْلَ الْاِخْتِبارِ مِنْ قُصُورِ الْعَقْلِ

اطمینان به هر کس قبل از آزمودن کوته فکری است.

باز امیرالمؤمنین (ع) در عهدنامه مالک اشتر می فرماید :

ثُمَّ انْظُرْ فِی اُمُورِ عُمّالِکَ فَاسْتَعْمِلْهُمْ اِخْتِباراً

سپس در امور کارمندانت بیاندیش و پس از آزمایش به کارشان بگمار

وَ لا تُوَلِّهِمْ مُحاباهً وَ اَثَرَهً

و با میل شخصی و بدون مشورت آنان را بکار نگیر

فَاِنَّهُما جِماعٌ مِنْ شُعَبِ الْجَوْرِ وَ الْخِیانَهِ

چون این کار نوعی ستمگری و خیانت است.

وَ تَوَخَّ مِنْهُمْ اَهْلَ التَّجْرِبَهِ وَ الْحَیاءِ

آنان را از میان مردم با تجربه و باحیاء انتخاب کن

مِنَ الْبُیُوتاتِ الصّالِحَهِ

از خاندانی صالح

وَ الْقَدَمِ فِی الْاِسْلامِ الْمُتَقَدِّمَهِ

از کسانیکه در مسلمانی سابقه درخشانی دارند.

فَاِنَّهُمْ اَکْرَمُ اَخْلاقاً

زیرا اخلاق آنان گرامی تر

وَ اَصْلَحُ اَعْراضاً

آبرویشان محفوظ تر

وَ اَقَلُّ فِی الْمَطامِعِ إِشْراقاً

و طمع ورزی شان کمتر

وَ اَبْلَغُ فِی عَواقِبِ الْاُمُورِ نَظَراً (۲)

و آینده نگری آنان بیشتر است.

خطبه دوم :

مناسبتهای هفته:

این هفته دارای مناسبتهای متعددی است از آن‌جمله است :

الف : روز دوشنبه ۲۵ رجب سالروز شهادت امام موسی بن جعفر (ع) :

با تسلیت این مصیبت به عموم نمازگزاران بدلیل کوتاه بودن فرصت اشاره ای داریم به شرایط سیاسی حاکم بر عصر امام (ع)دوران امامت امام موسی بن جعفر (ع) ۳۵ سال بوده که در میان ائمه (ع) غیر حضرت ولی عصر (عج) طولانی ترین دوران امامت به شمار می رود .

و یکی از سخت ترین دوره های امامت نیز می باشد به دلایل زیر:

۱-  مصادف بود با حکومت سخت گیرترین و ستمگرترین خلفای عباسی یعنی منصور دوانیقی ، مهدی عبّاسی ، هادی عبّاسی و هارون الرّشید

 

۲-  بر اساس نقلهای تاریخی امام ، در عصر هرکدام از مهدی ، هادی و هارون الرّشید زندانی شدند که در مجموع ۷ الی ۹ سال از امامت ایشان در زندانهای متعدد سپری شد.

 

۳- اختناق در این دوره بقدری شدید بود که در آغاز بسیاری از بزرگان شیعه و یاران نزدیک امام صادق (ع) همانند هشام بن سالم، محمد بن نُعمان، زُراره و اَبو بَصیر از امامت امام موسی بن جعفر (ع) اطلاع نداشتند.

مرحوم شیخ مفید نقل می کند :

هشام بن سالم همراه با محمد بن نعمان بعد از شهادت امام صادق (ع) از مردم مدینه می شنوند که جانشین امام عبد الله بن جعفر می باشد وارد بر جلسه وی می شوند پس ازپرسشهایی نا اُمید می شوند :

هشام می گوید : خَرَجْنا ضُلاّ لاً لانَدْرِی اِلی اَیْنَ نَتَوَجَّه … فَقَعَدْ نا فِی بَعْضِ اَذِقَّهِ الْمَدیـنَهِ باکینَ لا نَدری أَیْنَ نَتَوَجَّهُ … اِلَی الْمُرْجِئَهِ ؟

اِلَی الْقَدَرِیَّهِ ، اِلَی الْمُعْتَزِلَهِ ؟ اِلَی الْزِیْدِیَّه …

 

در نهایت مردی ما را به امام موسی بن جعفر راهنمایی کرد وقتی وارد شدیم ابتدا فرمود :

اِلَیَّ اِلَیَّ لا اِلَی الْمُرْجِئَهِ وَ لا اِلَی الْقَدَرِیَّهِ وَ لا اِلَی الْمُعْتَزِلَهِ وَ لا اِلَی الْخَوارِجِ وَ لا اِلَی الزَیْدِیَّهِ ؟

 

۳-  روایات محدودی که در زمینه احکام فقهی از امام (ع) وارد شده است فقها حمل بر تقیّه کرده اند و شیعیان برای شناخته نشدن امام (ع) روایات ایشان را با القاب کنایی مانند: العبد الصالح ، ابوابراهیم ، فقیه ، و الرجل نقل کرده اند.

 

 

ب : سالگرد رحلت سه فقیه :

۱- شیخ جعفر کاشف الغطاء

۲- سیّد کاظم یزدی صاحب عُروه الوثقی

۳- شیخ علی مشکینی رئیس خبرگان رهبری

در طول هفته جاری سالگرد رحلت این سه فقیه بزرگوار می باشد ضمن تسلیت به شما نمازگزاران عزیز روایتی را از امام موسی بن جعفر (ع) در زمینه جایگاه فقه و فقها ترجمه می کنم:

عن الکاظم (ع) :

تَفَقَّهُوا فِی دینِ اللهِ فَاِنَّ الفِقْهَ مِفْتاحُ الْبَصیرَهِ وَ تَمامُ الْعِبادَهِ وَ السَّبَبُ اِلَی الْمَنازِلِ الرَّفیعَهِ وَ الرُّتَبِ الْجَلیلَهِ فِی الدِّینِ وَ الدُّنْیاوَ فَضْلُ الْفَقیهِ عَلَی الْعابِدِ کَفَضْلِ الشَّمْسَ عَلَی الْکَواکِبِ (۳)

امام برای فقه چهار ویژگی بیان فرموده است :

۱- کلید بصیرت است .

۲- مایه کمال اسـت .

۳- وسیله رسیدن به:

الف : مقامات بلند

ب : مراتب عالی                         

و در تبیین جایگاه فقیه در مقام مقایسه او با عابد :

فقهاء را به آفتاب و انسانهای عابد را به ستارگان تشبیه فرموده است.

 

 

ج : جهان در عصر بعثت :

روز چهارشنبه مصادف با ۲۷ رجب سالروز بعثت پیامبر بزرگوار اسلام حضرت محمد بن عبد الله (ص) می باشد. این عید بزرگ را به محضر حضرت ولی عصر (عج) و مقام معظم رهبری و عموم مسلمانان بویژه شما نمازگزاران جمعه تبریک می گویم.

بدلیل نبود فرصت لازم برای بحث مفصل بر محور بعثت لازم دیدم ویژگیها و خصوصیات جوامع بشری قبل از بعثت را از زبان امیرالمؤمنین (ع) مطرح سازم.

آن بزرگوار می فرماید :

أَرْسَلَهُ عَلی حِیْنِ فَتْرَهٍ مِنَ الرُّسُلِ

خداوند او را در زمانی فرستاد که روزگاری بود پیامبری برانگیخته نشده بود

وَ طُولِ هَجْعَهٍ مِنَ الاُمَمِ

و مردم در خوابی طولانی به سر می بردند

وَ اعْتِزامٍ مِنَ الفِتَنِ وَ انْتِشارٍ مِنَ الاُمُورِ

و فتنه ها بالا گرفته و کارها پریشان شده بود

وَ تَلَظٌّ مِنَ الحُرُوبِ وَ الدُّنیا کاسِفَهُ النُّورِ ظاهِرَهُ الغُرورِ

و آتش جنگها شعله می کشید و دنیا بی فروغ و پر از مکر و فریب گشته بود.

عَلی حِیْنِ اصْفِرارٍ مِنْ وَرَقِها وَ إیاسٍ مِنْ ثَمَرِها (۴)

برگهای درخت زندگی به زردی گرائیده و از به بار نشستن آن قطع امید شده بود.

 

 

د : روز نمازجمعه :

امروز یعنی اولین جمعه مرداد ماه بمناسبت برگزاری اولین نمازجمعه بعد از پیروزی انقلاب در تهران توسط مرحوم آیت الله طالقانی با حکم رهبر کبیر انقلاب توسط شورای فرهنگ عمومی کشور بنام روز نمازجمعه نامیده شده است. با تبریک این روز به عموم نمازگزاران عزیز ضرورت دارد درارتباط با جایگاه نمازجمعـه و فلسفه وجودی آن و نقش نمازجمعه در رشد و توسعه فرهنگی جامعه مطالبی مطرح گردد به دلیل نبود فرصت بحث مفصل در این زمینه را به هفته های آتی موکول می کنیم.

 

پی نوشت:

(۱)     نهج البلاغه   حکمت ۲۳۴

(۲)     نهج البلاغه   (عهدنامه مالک اشتر)

(۳)     بحار الانوار   ج ۷۸   ص ۳۲۱

(۴)     نهج البلاغه   خطبه ۸۹

 

 

پر بازدیدترین ها

بیشتر