یکشنبه ۲ آبان ۱۴۰۰ - الأحد 18 ربيع أول 1443

(۱۳۸۷/۰۶/۱۵) خطبه های نماز جمعه خوی – ۱۵ شهریور ۱۳۸۷

موضوع خطبه اول : الف : روزه سرچشمه تقوی می باشد . در سوره بقره می فرماید : یا اَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا کُتِبَ عَلَیکُمُ الصِّیامُ کَما کُتِبَ عَلَی الَّذینَ مِنْ قَبْلِکُمْ لَعَلَّکُمْ تَتَّقُونَ ای افرادی که ایمان آورده اید روزه بر شما نوشته شده همانگونه که بر کسانیکه قبل از شما بودند نوشته شد تا […]

موضوع خطبه اول :

الف : روزه سرچشمه تقوی می باشد .

در سوره بقره می فرماید :

یا اَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا کُتِبَ عَلَیکُمُ الصِّیامُ کَما کُتِبَ عَلَی الَّذینَ مِنْ قَبْلِکُمْ لَعَلَّکُمْ تَتَّقُونَ

ای افرادی که ایمان آورده اید روزه بر شما نوشته شده همانگونه که بر کسانیکه قبل از شما بودند نوشته شد تا پرهیزگار شوید.

 

توضیحات :

در مفهوم آیه شریفه چند مطلب نیاز به توجه و تعمّق بیشتر دارد .

۱- خطاب « یا اَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا » دلالت می کند بر اینکه ایمان از شرایط وجوب روزه است

بطوریکه عَیّاشی در تفسیر خود روایتی را چنین آورده :

عَنِ الْبَرْقِیِّ عَنْ بَعْضِ اَصْحابِنا عَنْ اَبی عَبْدِ الله (ع) فِی قَوْلِهِ عَزَّوَجَلَّ ( یا اَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا کُتِبَ عَلَیْکُمُ الصِّیام)

قالَ : هِیَ لِلْمُؤْمِنینَ خاصَّهً (۱)

یعنی روزه اختصاص به مؤمنان دارد .

 

۲- جمله « کَما کُتِبَ عَلَی الَّذینَ مِنْ قَبْلِکُمْ » اهمیّت و جایگاه والای روزه و نقش سرنوشت ساز آن را در جوامع بشری نشان می دهد.

در روایات متعدد روزه از جمله معدود ارکان اصلی و اساسی دین مقدّس اسلام معرفی شده است.

مرحوم کلینی در فروع کافی می نویسد :

عَنْ اَبی جَعْفَرٍ (ع) قالَ :

بُنْیَ الْاِسْلامُ عَلی خَمْسَهِ اَشْیاءَ عَلَی الصَّلاهِ وَ الزَّکاهِ وَ الحَجِّ وَ الصَّوْمِ وَ الوِلایَهِ (۲)

اسلام بر پنج چیز پایه گذاری شده است :

نماز ، زکات ، حج ، روزه و ولایت .

لازم به یادآوری است که دین مقدّس اسلام غیر از موارد پنجگانه مذکور پایه های دیگری نیز دارد ؛ لکن علت حَصر در این پنج مورد نشانگر این حقیقت است که اگر مبانی پنج گانه حاصل شد مبانی دیگر نیز به یقین حاصل خواهند شد. (۳)

 

۳- جمله « لَعَلَّکُمْ تَتَّقُون » در پایان آیه شریفه در واقع هدف و حکمت وجوب روزه را بیان می فرماید ، که عبارت است از بدست آوردن تقوی آیه الله جوادی در مقام بیان علت شروع جمله با کلمه « لَعَلَّ » می نویسد :

چون شروع کار به امید نتیجه است و چون فرجام آن روشن نیست و شاید کننده کار آن را به پایان نبرد یا به مقصد نرسیده بمیرد یا عمل را به ریا آلوده کند ، لذا ابتدا سخن از لعل است و هنگامی که عمل با اخلاص انجام گرفت حکم قطعی به تقوای عامل صادر می شود.(۴)

 

 

ب : توبه از گناهان :

یکی از موضوعاتی که ضرورت دارد درماه مبارک رمضان مورد توجه و عنایات ویژه روزه داران عزیز قرار بگیرد ، توبه از گناهان است. اهمیّت توبه به قدری است که در آیات و روایات متعدد مورد تأکید ویژه قرار گرفته است ، دعاها و مناجات اهل بیت (ع) نیز بهترین گواه بر این مطلب است.

امام زین العابدین (ع) مناجاتی دارد تحت عنوان مناجات التائبین در آنجا به محضر خداوند عرضه می دارد:

اِلهی اَنْتَ الَّذی فَتَحْتَ لِعِبادِکَ باباً اِلی عَفْوِکْ سَمَّیْتَهُ التَّوْبَهَ فَقُلْتَ تُوبُوا اِلَی اللهِ تَوْبَهً نَصُوحاً

خدایا تویی که دری از عفو خود بسوی بندگانت باز کردی و نامش را توبه گذاردی و فرمودی بسوی خدا باز گردید با توبه نصوح لازم به یادآوری است که در تفسیر توبه نصوح چنین نوشته اند:

هِیَ النَّدَمُ فِی الْقَلْبِ وَ اسْتِغْفارٌ بِاللِّسانِ وَ تَرْکٌ بِالْجَوارِحِ وَ اِظْمارُ أَنْ لا یَعُودَ (۵)

در اصول کافی از امام صادق (ع) وارد شده است :

اِذاتابَ الْعَبْدُ تَوْبَهً نَصُوحاً اَحَبَّهُ اللهُ فَسَتَرَ عَلَیْهِ فِی الدُّنْیا وَ الْآخِرَهِ (۶)

وقتی بنده توبه نصوح کرد خدا او را دوست می دارد و گناهان وی را در دنیا و آخرت می پوشاند.

 

 

مباحث توبه :

دانشمندان علم اخلاق مباحث متعددی را در زمینه توبه مطرح فرموده اند از قبیل:

۱- تعریف توبه

۲- ضرورت و وجوب توبه

۳- جایگاه و ارزش توبه

۴- روشهای توبه

۵- شرایط کمال توبه

۶- مراتب توبه

۷- انواع توبه کنندگان

۸- معنی صغیره و کبیره در گناهان

۹- پذیرفته شدن توبه

لازم می دانم بعضی از مباحث را با استناد به کتاب ارزشمند جامع السَّعادات مرحوم ملا مهدی نَراقی صاحب کتاب ارزشمند فقهی مُستَند الشّیعه و استاد مرحوم شیخ مرتضی انصاری مطرح نمایم.

 

 

الف : معنی توبه :

یکی از مباحث مهم و کلیدی در بحث توبه معنی و تعریف آن است.

چون اگر مفهوم درست از توبه نداشته باشیم قطعاً از توبه خویش نتیجه و ثمره لازم را نخواهیم گرفت. مرحوم نراقی در جملات کوتاه و دلنشین توبه را چنین تعریف فرموده است.

هِیَ تَرْکُ الْمَعاصِی فِی الْحالِ وَ الْعَزْم ُعَلی تَرْکِها فِی الْاِسْتِقْبالِ وَ تَدارُکُ ما سَبَقَ مِنَ التَّقْصیرِ(۷)

توبه عبارت است از ترک نمودن گناهان در حال حاضر و اراده ترک کردن آنها در آینده و جبران ساختن تقصیر گذشته

 

 

ب : واجب بودن توبه :

در وجوب توبه از گناهان کسی تردید نکرده است .

مرحوم نراقی می نویسد :

وَ التَّوْبَهُ بِاَسْرَها واجِبَهٌ بِالْاِجْماعِ وَ النَّقْلِ وَ الْعَقْلِ

یعنی بر وجوب توبه اجماع و آیات و روایات و عقل دلالت دارند . ادامه دارد.

 

 

خطبه دوم :

مناسبتها :

این هفته دارای مناسبتهای متعدد تاریخی ، سیاسی ، اجتماعی و فرهنگی می باشد . از آنجمله است:

۱- روز یکشنبه ۱۷ شهریور مصادف با قیام ۱۷ شهریور و کشتار مردم بی دفاع در میدان شهدای تهران توسط رژیم ستم شاهی و روز شهداء

۲- روز سه شنبه سالگرد درگذشت آیت الله طالقانی اولین امام جمعه تهران

۳- روز چهارشنبه سالگرد شهادت آیت الله مدنی امام جمعه تبریز توسط منافقین

 

 

الف : ولایتعهدی امام رضا (ع) :

بر اساس گزارش منابع تاریخی شیعه و اهل سنّت روز یکشنبه مصادف با ششم رمضان روز تفویض و اعلام ولایت عهدی حضرت امام رضا (ع) از سوی مأمون بوده و روز دوشنبه هفتم رمضان روز امضای عهد نامه ولایتعهدی امام (ع) از سوی مأمون و بیعت وی و عُمّالش با امام (ع) می باشد.

 

سؤال :

از ابتدای اتفاق این موضوع یک پرسش اساسی مدام مطرح بوده که مأمون از واگذاری ولایت‌عهدی به امام چه اهدافی را دنبال می کرد و چرا امام (ع) این پیشنهاد را پذیرفتند ؟

کتب تاریخی و حدیثی فریقین مطالب و تحلیل‌های متعددی را در طول تاریخ ارائه کرده اند ؛ لکن چیزیکه در این رابطه می تواند بسیار راه گشا باشد پاسخ مأمون و خود امام رضا (ع) به اعتراض معترضین است. بر اساس گزارش مرحوم صدوق در کتاب عیون الاخبار الرضا (ع) مأمون در برابر اعتراضی که در مورد واگذاری ولایتعهدی به امام رضا (ع) شده بود چنین پاسخ داد.

این مرد یعنی امام رضا (ع) کارهای خود را از ما پنهان کرده و مردم را به امامت خود می خواند ، ما او را بدین جهت ولیعهد قرار دادیم که مردم را به خدمت ما بخواند و به خلافت ما اعتراف نماید و در ضمن شیفتگان ایشان بدانند که او آن چنان که ادعا می کنند ؛ نیست و این امر ( خلافت ) شایسته ما است ، نه او و همچنین ترسیدیم او را به حال خود بگذاریم در کارها شکافی بوجود آورد که نتوانیم آن را پُرکنیم و اقدامی علیه ما بکند که تاب مقاومتش را نداشته باشیم اکنون که در رابطه با وی این شیوه را در پیش گرفته و درکار او مرتکب خطا شده و خود را با بزرگ کردن وی در لبه پرتگاه قرار داده ایم نباید در کار وی سهل انگاری کنیم بدین جهت کم کم باید از شخصیت و عظمت او بکاهیم تا او را در پیش مردم به صورتی در آوریم که از نظر آنها شایستگی خلافت را نداشته باشد.(۸)

 

 

گزارش دوم :

باز از عیون اخبار الرّضا در علّت پذیرش ولایتعهدی از ناحیه امام رضا (ع) چنین وارد شده:

عَنِ الرَّیانِ بْنِ الصَّلْت قالَ دَخَلْتُ عَلی عَلِیِّ بْنِ مُوسَی الرِّضا عَلَیْهِمَا السَّلامُ فَقُلْتُ لَهُ : یَا ابْنَ رَسُولِ الله اَلنّاسُ یَقُولُونَ : اِنَّکَ قَبِلْتَ وِلایَهَ الْعَهْدِ مَعَ اِظْهارِکَ الزُّهْدَ فِی الدُّنیا

فَقالَ : عَلَیهِ السَّلام : قَدْ عَلِمَ اللهُ کَراهَتِی لِذلِکَ ، فَلَمّا خُیِّرْتُ بَیْنَ قَبُولِ ذلِکَ وَ بَیْنَ الْقَتْلِ اِخْتَرْتُ الْقَبُولَ عَلَی الْقَتْلِ وَیْحَهُمْ اَما عَلِمُوا أَنَّ یُوسُفَ (ع) کانَ نَبِیّاً وَ رَسُولاً فَلَمّا دَفَعَتْهُ الضَّرُورَهُ اِلی تَوَلّی خَزائِنِ الْعَزیزِ قالَ : اِجْعَلْنِی عَلی خَزائِنِ الْاَرْضِ اِنّی حَفیظٌ عَلیمٌ . وَ دَفَعَتْنِی الضَّرُورَهُ اِلی قَبُولِ ذلِکَ عَلی اِکراهٍ وَ اِجبارٍ … (۹)

 

 

ب . وفات حضرت خدیجه (س) :

روز پنجشنبه مصادف با ۱۰ رمضان سالگرد وفات حضرت خدیجه (س) ۳   سال قبل از هجرت می باشد. با تسلیت این مصیبت به محضر امام عصر (عج) و شما نمازگزاران در این زمینه سه روایت کوتاه را ترجمه می کنم:

۱- شیخ مفید (ره) در کتاب المجالس با سند خویش از ابن عبّاس نقل کرده فرمود:

اَوَّلُ مَنْ آمَنَ بِرَسُولِ اللهِ مِنَ الرِّجالِ عَلِیٌّ وَ مِنَ النِّساءِ خَدیجَهُ (۱۰)

از رسولخدا (ص) نقل شده فرمود :

ما قامَ الْاِسْلامُ اِلاّ بِسَیْفٍ عَلِیٍّ وَ مالِ خَدیجَهَ (۱۱)

 

۲- مرحوم صدوق در خصال و مجلسی در بحار از رسولخدا (ص) نقل کرده اند فرمود :

اِنَّ اللهَ اخْتارَ مِنَ النِّساءِ اَرْبَعاً مَرْیَمَ وَ آسِیَهَ وَ خَدیجَهَ وَ فاطِمَهَ (۱۲)

این حدیث با تعبیرات دیگری نیز وارد شده است مانند:

اَفْضَلُ نِساءِ الْجَنَّهِ اَرْ بَعٌ یا خَیْرُ نِساءِ الْجَنَّهِ مَرْیَمُ و … (۱۳)

 

 

ج . سالگرد حادثه ۱۱ سپتامبر :

حدود ۷ سال از حمله انتحاری هواپیماهای مسافربری بر دو برج ۱۱۰ طبقه ای مرکز تجارت جهانی و پنتاگون در نیویورک آمریکا می گذرد. در عین حال که اصل این پدیده هنوز در هاله ای از ابهام باقی مانده است و نیازمند به یک تحلیل گسترده و عمیق می باشد.

 

لکن در این فرصت کوتاه دو مطلب اساسی را بصورت فهرست مورد اشاره قرار می دهیم:

اقدامات و مواضع جنون آمیز سرمداران حکومت آمریکا:

در طول این مدت آمریکاییها اقدامات زیر را انجام داده اند :

۱- متّهم ساختن مسلمانان و مطرح کردن تکرار جنگهای صلیبی

۲- حمله جنون آمیز نظامی به دو کشور افغانستان ، عراق و کُشتن هزاران انسان بیگناه و ادامه اشغالگری

۳- مطرح کردن شعار جنگ علیه تروریسم و کشتن تعداد زیادی از انسانهای بیگناه در سطح جهان

۴- تحریک سایر کشورها همانند چین و روسیه برای سرکوب کردن مخالفان خویش بنام مبارزه با تروریسم

۵- سرکوب مردم مظلوم فلسطین و راه اندازی جنگ ۳۳ روزه علیه مردم لبنان و حزب الله و مطرح ساختن توطئه خاورمیانه بزرگ و دهها اقدام وحشیانه دیگر

 

 

نتیجه و فرجام این اعمال :

الف : آمریکا در تمامی توطئه های خود شکست خورده و با بحرانهای متعدد داخلی و بین المللی مواجه شده است.

ب : در ضمن دو دشمن اصلی ایران اسلامی یعنی گروه طالبان و حزب بعث عراق را از بین برده است.

فَاعتَبِرُوا یا اُولِی الاَبصار

 

 

ج : جنگ روسیه و غرب در گرجستان :

یکی دیگر از حوادث مهم بین المللی روزهای اخیر رویارویی غرب و روسیه بر سر تصاحب گرجستان است.که نیاز به یک تحلیل گسترده دارد انشاء ا… در فرصتهای بعدی به آن خواهیم پرداخت.

 

پی نوشت:

(۱)   تفسیر العیاشی   ج ۱   ص ۷۸

(۲)   الکافی   ج ۴   ص ۶۲            

(۳)   تسنیم ج ۹ ص ۲۹۴            

(۴)   تسنیم ج ۹ ص ۲۷۴  

(۵)   مناجات الامام زین العابدین / محمد علی دخیل ص ۴۰              

(۶)   اصول کافی   ج ۲   ص ۴۳۰  

(۷)   جامع السعادات     ج ۳   ص ۴۹

(۸)   عیون الاخبار الرضا ج ۲ ص ۱۶۷ به نقل از مبلغان ش ۴ ص ۸۲

(۹)   عیون الاخبار   ج۲   ص ۳۱۲-۳۱۱

(۱۰)   المجالس ص ۱۶۲ . بحار ج ۱۶ ص ۲            

(۱۱)   بانوان نمونه / پژوهشکده باقر العلوم ص ۳۳۱            

(۱۲)   بحار ج ۱۶ ص ۲            

(۱۳)   همان ص ۲

 

 

پر بازدیدترین ها

بیشتر