چهارشنبه ۵ آبان ۱۴۰۰ - الأربعاء 21 ربيع أول 1443

(۱۳۸۷/۰۷/۱۹) خطبه های نماز جمعه خوی – ۱۹ مهر ۱۳۸۷

موضوع خطبه اول : الف : تقوی از دیدگاه امیرالمؤمنین (ع) در نهج البلاغه (۱) ۱- امام (ع) درنامه ۱۲ نهج البلاغه خطاب مَعْقِل بْنِ قِیس ریاحی هنگامی که او را با ۳ هزار نفر نیرو (بعنوان مقدمه لشکر خویش) بسوی شام فرستاد چنین نوشتند. اِتَّقِ اللهَ الَّذی لابُدَّ لَکَ مِنْ لِقائِهِ وَ لا مُنْتَهی […]

موضوع خطبه اول :

الف : تقوی از دیدگاه امیرالمؤمنین (ع) در نهج البلاغه (۱)

۱- امام (ع) درنامه ۱۲ نهج البلاغه خطاب مَعْقِل بْنِ قِیس ریاحی هنگامی که او را با ۳ هزار نفر نیرو (بعنوان مقدمه لشکر خویش) بسوی شام فرستاد چنین نوشتند.

اِتَّقِ اللهَ الَّذی لابُدَّ لَکَ مِنْ لِقائِهِ وَ لا مُنْتَهی لَکَ دُونَهُ

از خدا بترس همان خدایی که به ناچار باید ملاقاتش کنی و سرانجامی جز حضور در پیشگاهش نداری

 

توضیح :

این نامه خطاب به فرمانده لشکری است که امام (ع) به جنگ پیمان شکنان (طلحه، زبیر و عائشه) می فرستد. اینان همان کسانی بودند که امیرالمؤمنین (ع) در خطبه شقشقیه می فرماید:

فَلَمّا نَهَضْتُ بِالْاَمْرِ نَکَثَتْ طائِفَهٌ (۱)  

هنگامی که به پاخاستم (و زمام خلافت را به دست گرفتم ) جمعی پیمان خود را شکستند

چند مطلب در ارتباط با محتوای این نامه لازم به یادآوری است .

که این موارد را غیر از فرهنگ علوی و اهل بیت (ع) در فرهنگ دیگر نمی توان پیدا کرد:

۱-  عبارت مذکور (اِتَّقِ الله …) اولین جملات امام (ع) به فرمانده خویش است که او را با خالق خویش مرتبط می سازد.

 

۲-   در ادامه نامه می نویسد :

وَ لا تُقاتِلَنَّ اِلاّ مَنْ قاتَلَکَ

جز با کسیکه با تو بجنگد پیکار مکن

 

۳-   در پایان نامه این جملات را می نویسند :

وَ لا یَحْمِلَنَّکُمْ شَنَئانُهُمْ عَلی قِتالِهِمْ قَبْلَ دُعائِهِمْ وَ الْاِعْذارِ إِلَیْهِمْ (۲)

یعنی قبل از آنکه آنان را به راه خدا دعوت کنید و علت جنگ خود را با آنان توضیح بدهید صرفاً به خاطر عداوت شخصی پیکار نکنید.

در اهمیّت و نقش دعوت به حق از طریق امام صادق (ع) از امیرالمؤمنین (ع) چنین نقل شده فرمود:

لَمّا وَجَّهَنی رَسُولُ الله (ص) اِلَی الْیَمَنِ فَقالَ :

یا عَلِیُّ لا تُقاتِلَنَّ اَحَداً حَتّی تَدْعُوهُ اِلَی الْاِسْلامِ وَ أَیْمُ الله لَئِنْ یَهْدِیَ اللهُ عَلی یَدَیْکَ رَجُلاً خَیْرٌ لَکَ مِمّا طَلَعَتْ عَلَیْهِ الشَّمْسُ وَ غَرَبَتْ (۳)

وقتی که رسولخدا (ص) مرا به یمن اعزام کرد (برای تبلیغ) فرمود :

ای علی با کسی قبل از اینکه به اسلام دعوت کنی نباید پیکار کنی بخدا قسم اگر خداوند یک نفر را بوسیله تو هدایت کند بر تو بهتر است از تمامی چیزهایی که آفتاب بر آن تابیده

 

 

ب : رذایل اخلاقی ( ریاکاری ) :

یکی از رذایل اخلاقی ریاکاری است .

جامعه ای که به ریاکاری عادت کند نه فقط از خدا و اخلاق حسنه و ملکات فاضله دور می شود بلکه تمام برنامه های اجتماعی او از محتوا تهی می گردد.(۴)

لازم به یادآوری است موضوع ریا و عُجب در قرآن و احادیث دارای مباحث متعددی است . بخشهایی از آن مباحث را در حدّ وسع خطبه مطرح می سازیم.

۱-   معنی ریا :

دانشمندان اخلاق در تعریف ریا می فرمایند :

هُوَ طَلَبُ الْمَنْزِلَهِ فِی قُلُوبِ النّاسِ بِخِصالِ الْخَیْرِ اَوْ ما یَدُلُّ عَلَیْها مِنَ الْآثارِ (۵)

آن طلب منزلت در قلوب مردم است با خصلتهای نیک یا هر اثری که بر آن دلالت کند.

 

 

توضیح :

دانشمندان علم اخلاق می فرمایند :

اعمال ریاکارانه انسانها را می توان در دو بخش تقسیم و خلاصه کرد.

الف : اعمال خیری که به صورت مستقیم به قصد ریا انجام پذیرد مانند :

اقامه نماز ، انجام سفر مکه ، دادن صدقه به نیازمندان ، بجاآوردن مستحبات و … به قصد نشان دادن به مردم برای رسیدن به مطامع دنیوی

جمله ( بِخِصالِ الْخَیْرِ ) در تعریف ریا اشاره به این قسم از اعمال ریاکارانه است.

 

ب : انجام کارهایی که بصورت مستقیم اعمال خیر نمی باشند لکن آثار و تبعات خیر از آنها برداشت می شود.

 

مانند :

۱-  پوشیدن لباس خشن و زمخت برای اینکه از آن برداشت شود که طرف انسان پرهیزکار است.

۲-   یا اظهار غضب و تأسف نسبت به منکرات موجود در جامعه برای اینکه دیگران وی را بعنوان یک انسان دلسوز به اسلام و مسلمانان بشناسند.

و یا پایین انداختن سر هنگام راه رفتن تا چنین برداشت شود که او به نامحرم نگاه نمی کند.

جمله ( اَوْ ما یَدُلُّ عَلَیْها مِنَ الْآثار ) در تعریف ریا اشاره به این بخش از اعمال است.

 

ضرورت بررسی موضوع :

با توجه به آثار و نتایج تخریبی ریا در جامعه و با در نظر گرفتن شدّت نکوهش

ریاکاری در آیات و احادیث ، لذا ضرورت دارد این موضوع مورد بررسی قرار بگیرد. در بعضی از آیات و روایات انسان ریاکار مشرک معرفی شده است.

امام باقر (ع) می فرماید :

سُئِلَ رَسُولُ اللهِ (ص) عَنْ تَفْسیرِ قَوْلِ اللهِ فَمَنْ کانَ یَرْجُو لِقاءَ رَبِّهِ فَلْیَعْمَلْ عَمَلاً صالِحاً وَ لا یُشْرِکْ بِعِبادَهِ رَبِّهِ اَحداً (۶)

هرکس به لقاء پروردگارش امید دارد باید عمل شایسته انجام دهد و کسی را در عبادت پروردگارش شریک نسازد.

فَقالَ : مَنْ صَلّی مُرآهَ النّاسِ فَهُوَ مُشْرِکٌ … وَ مَنْ عَمِلَ عَمَلاً مِمّا أَمَرَ اللهُ بِهِ مُرآهَ النّاسِ فَهُوَ مُشْرِکٌ(۷)

هرکه برای خودنمایی به مردم نمازگذارد مشرک است … و هرکه یکی از دستورات خدا را برای خودنمایی به مردم به جای آورد مشرک است.

 

خطبه دوم :

 هفته جاری دارای مناسبتهای متعدد تاریخی، سیاسی، اجتماعی و فرهنگی می باشد از آن جمله است:

الف : شهادت آیت الله اشرفی :

روز سه شنبه مصادف با ۲۳ مهرماه سالگرد شهادت پنجمین شهید محراب مرحوم آیت الله اشرافی اصفهانی نماینده امام(ره) و امام جمعه کرمانشاه توسط منافقین است.

با تسلیت این مناسبت به محضر امام عصر(عج) و شما نمازگزاران بر نسل جوان بویژه طلاّب محترم علوم اسلامی ضرورت دارد با زندگی پُر برکت این قبیل شخصیتهای برجسته و شهدای اسلام انس بگیرند.

بخشی از خصوصیّات و ویژگیهای بارز این شهید بزرگوار در پیام بلند امام(ره) بمناسبت شهادت ایشان منعکس شده است:

… اینجانب یکی از ارادتمندان این شخصیت والا مقام بوده و هستم این وجود پُر برکت و متعهد را قریب ۶۰ سال است می شناختم او را در این مدت طولانی به صفای نفس و آرامش روح و اطمینان قلب و خالی از هواهای نفسانی … و جامع علم مفید و عمل صالح می شناسم(۸)

 

ب : شهادت حضرت حمزه:

روز چهارشنبه مصادف با ۱۵ شوال سالروز شهادت حضرت حمزه سیّد الشُّهداء در جنگ اُحد می باشد.

با تسلیت این مصیبت به امام عصر (عج) و شما نمازگزاران بر اساس مفاد کتب تاریخی و حدیثی فریقین آن بزرگوار دارای ویژگیها و خصوصیات برجسته ای بود از جمله :

۱-  رشادت، شجاعت و غیرت دینی بویژه در جنگها

۲-  بعد از وفات حضرت ابوطالب ایشان بزرگترین حامی رسول اکرم (ص) و مسلمانان بود.

۳-  پیامبر(ص) فرماندهی جنگ بدر را به ایشان واگذار فرمود فداکاری هایش در این جنگ سرلوحه تاریخ اسلام است.

۴-  چون پیامبر (ص) بر سر کشته حمزه حاضر شد بسیار گریست و فرمود : مصیبتی بزرگتر از این نخواهم دید.(۹)

لذا امام زین العابدین (ع) می فرماید :

ما مِنْ یَوْمٍ اَشَدَّ عَلی رَسُولِ اللهِ (ص) مِنْ یَوْمِ اُحُدٍ قُتِلَ فِیهِ عَمُّهُ حَمْزَهُ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبْ اَسَدُ اللهِ وَ اَسَدُ رَسُولِهِ(۱۰)

هیچ روزی به اندازه جنگ اُحد بر رسولخدا (ص) سخت نگذشت چون در آن روز عموی آن حضرت حمزه بن عبدالمُطّلب شیر خدا و شیر رسولخدا (ص) به شهادت رسید.

 

ج : وفات حضرت عبدالعظیم حسنی:

روز چهارشنبه مصادف با ۱۵ شوال سالگرد رحلت حضرت عبدالعظیم حسنی (ص) در سال (۲۵۲ . ق) می باشد.

با تسلیت این مناسبت به شما پیروان اهل بیت (ع) با توجه به مقام معنوی و شخصیت علمی و جایگاه سیاسی آن بزرگوار بحث های متعدد و گسترده ای لازم است

لذا بدلیل نبود فرصت چند محور از موضوعات مربوط به آن بزرگوار را که از کُتب متعدد تاریخی، حدیثی، رجالی و تَراجُم بدست آمده بصورت فهرست اشاره می کنم.

۱-  آن بزرگوار حداقل سه امام یعنی امام جواد (ع)، امام هادی (ع) و امام عسگری (ع) را درک کرده و از آنان روایت نقل کرده اند.

۲-  بخاطر مبارزه علیه حاکمان جور عباسی از مدینه و وطن خویش فراری شده و در شهر(ری) بصورت مخفی زندگی کرده و با گمنامی از دنیا رحلت کرده است لذا ایشان یک مجاهد فی سبیل الله بوده

۳-  حضرت عبدالعظیم ضمن اینکه محدّث بوده و در حدود ۱۲۰ حدیث از ائمه (ع) نقل کرده یک فقیه و اسلام شناس نیز بوده است

۴- جمعی از دانشمندان شیعه از قبیل مرحوم صدوق، شیخ طوسی و علامه حلّی ایشان را با عباراتی همانند:

رَضِیَ اللهُ عَنْهُ ، کانَ مَرْضِیّاً وَ کانَ عابِداً وَرِعاً

مورد تمجدید و ستایش قرار داده اند.

۵-  نسب ایشان با ۴ واسطه به امام مجتبی (ع) می رسد عبدالعظیم بن عبدالله بن علی بن حسن بن زید بن حسن علی بن ابی طالب (ع)(۱۱)

 

 

د : نامه دبیر شورای عالی امنیّت ملّی :

به دنبال صدور قطعنامه ۱۸۳۵ شورای امنیّت علیه فعالیتهای هسته ای صلح آمیز ایران اسلامی آقای سعید جلیلی نماینده مقام معظم رهبری در شورای عالی امنیّت ملّی و دبیر آن شورا با ارسال نامه ای به سولانا و وزرای خارجه شش کشور طرف مذاکره با ایران از مواضع و رفتارهای غیر منطقی این کشورها انتقادکردند.

در این رابطه چند نکته لازم به یادآوری است و باید مورد توجه جدّی قرار بگیرد که حاصل چند سال مذاکره میان ایران و کشورهای غربی در موضوع هسته ای می باشد

۱- در طول چند سال مذاکره معلوم گردید که آمریکا و تعدادی از کشورهای اروپائی و غربی ، غیر از زبان زور و فشار، منطق دیگری ندارند و موضوع انرژی هسته ای فقط بهانه است تا به ایران فشار وارد کنند.

۲- باز در طول همان سالها برای طرفهای مذاکره و سایر کشورها و ملل جهان کاملاً ثابت گردید که نظام جمهوری اسلامی زیر بار زور و تحمیل نرفته و از حق خود کوتاه نخواهد آمد.

۳- باز برای عموم جهان کاملاً روشن گردید که مجامع بین المللی از قبیل :

آژانس ، سازمان ملل و شورای امنیّت ابزاری هستند در دست کشورهای قدرتمند و دارای حق وتو که تنها وظیفه شان توجیه جنایات استعمارگران و حمایت از تجاوزگران و ستمگرانی همانند اسرائیل می باشد.

۴- عموم ملل آزاده جهان این درس تاریخی را از مواضع بین المللی نظام جمهوری اسلامی بویژه در جهت مقابله با زورگوئیهای استعمارگران در پرونده انرژی اتمی دریافت کردند که نباید در برابر ستمگران کوتاه آمد.

 

 

هـ : هفته پیوند اولیاء و مربیان :

با تبریک هفته پیوند اولیاء و مربیان و آرزوی موفقیت بر عموم معلّمان، دانش آموزان، اولیاء و مسئولان آموزش و پرورش با توجه به صحبتهای قبل از خطبه ریاست محترم آموزش و پرورش بحثهای خود را در این زمینه به هفته های دیگر موکول می کنم.

 

پی نوشت :

(۱)   نهج البلاغه   خطبه ۳

(۲)   نهج البلاغه نامه ۱۲

(۳)   منهاج البراعه ج ۱۸ ص ۱۱۱ به نقل از الوافی ج ۹ ص ۱۶ و فروع کافی ج ۵ ص ۴۳ و وسائل الشیعه ج ۱۱ ص ۳۰

(۴)   گفتار معصومین / مکارم شیرازی   ص ۵۹                                

(۵)   جامع السعادات   ج ۲   ص ۳۸۴

(۶)     سوره کهف آیه ۱۱۰                                    

(۷)     تفسیر القمی ج ۲ ص ۴۷  

(۸)   گلشن ابرار   ج ۲   ص ۹۰۶  

(۹)   دایره المعارف اسلامی / حسینی دشتی ج ۴ ص ۶۶۴                            

(۱۰)     بحار الانوار ج ۴۴ ص ۲۹۸

(۱۱)   مجموعه مقالات کنگره حضرت عبدالعظیم ج ۴ ص ۲۱ الی ۵۰ و معجم رجال الحدیث / آیت الله خوئی (ره) ج ۱۱ ص ۵۰

 

 

 

پر بازدیدترین ها

بیشتر