دوشنبه ۲۷ دی ۱۴۰۰ - الإثنين 14 جماد ثاني 1443

(۱۳۸۷/۰۸/۲۴) خطبه های نماز جمعه خوی – ۲۴ مهر ۱۳۸۷

موضوع خطبه اول : الف : تقوی از دیدگاه امیرالمؤمنین (ع) در نهج البلاغه (۵) امیرالمؤمنین (ع) در نامه ۳۱ نهج البلاغه خطاب به امام حسن مجتبی (ع) پس از بیان مقدمه ای پرمغز و تکان دهنده چنین می فرمایند: وَ وَجَدْتُکَ بَعْضِی بَلْ وَجَدْتُکَ کُلّی (فرزندم) تو را دیدم که پاره تن من بلکه […]

موضوع خطبه اول :

الف : تقوی از دیدگاه امیرالمؤمنین (ع) در نهج البلاغه (۵)

امیرالمؤمنین (ع) در نامه ۳۱ نهج البلاغه خطاب به امام حسن مجتبی (ع) پس از بیان مقدمه ای پرمغز و تکان دهنده چنین می فرمایند:

وَ وَجَدْتُکَ بَعْضِی بَلْ وَجَدْتُکَ کُلّی

(فرزندم) تو را دیدم که پاره تن من بلکه همه جان منی

حَتّی کَأَنَّ شَیْئاً لَوْ اَصابَکَ اَصابَنِی

آن گونه که اگر آسیبی به تو رسد به من رسیده است

وَ کَأَنَّ الْمَوْتَ لَوْ اَتاکَ اَتانِی

و اگر مرگ به سراغ توآید زندگی مرا گرفته است

فَعَنانِی مِنْ اَمْرِکَ ما یَعْنِینی مِنْ اَمْرِ نَفْسِی

پس کار تو را کار خود شمردم

فَکَتَبْتُ اِلَیْکَ کِتابِی مُسْتَظْهِراً بِهِ

و نامه ای برای تو نوشتم تا تو را در سختیهای زندگی رهنمون باشد.

إِنْ اَنَا بَقِیْتُ لَکَ اَوْ فَنِیْتُ

حال من زنده باشم یا نباشم.

فَاِنِّی اُوصیکَ بِتَقْوَی اللهِ أَیْ بُنَیَّ

پسرم همانا تو را به رعایت کردن تقوای الهی توصیه می کنم

وَ لُزُومِ أَمْرِهِ وَ عِمارَهِ قَلْبِکَ بِذِکْرِهِ وَ الْاِعْتِصامِ بِحَبْلِهِ

و پیوسته در فرمان او باشی و دلت را با یاد خدا زنده کنی و به ریسمان او چنگ زنی

وَ اَیُّ سَبَبٍ اَوْثَقُ مِنْ سَبَبٍ بَیْنَکَ وَ بَیْنَ اللهِ اِنْ اَنْتَ اَخَذْتَ بِهِ (۱)

چه وسیله ای مطمئن تر از رابطه تو با خداست اگر سررشته آن را در دست گیری

 

 

توضیح:

در ارتباط با این توصیه های امیرالمؤمنین (ع) چند نکته لازم به یادآوری است :

۱- توجه کردن به شرایطی که امیرالمؤمنین (ع) در آن شرایط این نامه را مرقوم فرموده اند؛ براساس توضیحات مرحوم سید رضی، امام موقع بازگشت از جنگ صفّین در منطقه ای میان شام و عراق بنام (حاضرین با تثنیه یا جمع) خطاب به فرزند بزرگوارش امام حسن مجتبی (ع) نوشته اند، لذا دقت در شرایط صدور نامه نقش اساسی در فهم و درک مفهوم و مقصود آن دارد.

۲- این نامه یکی از بلندترین نامه های امیرالمؤمنین (ع) در نهج البلاغه است که شامل انواع مواعظ ، نصایح و دستورات ارشادی و حکمتهای عملی است که تمامی انسانها اعم از مسلمان و غیر مسلمان به آن نیاز دارند.

لازم است وزارت آموزش و پرورش مفاد آن را در کتب درسی وارد سازد چراکه وظایف تربیتی خانواده ها ، معلّمان و مربّیان جامعه در این توصیه ها به زیبایی تبیین شده است.

۳- امام (ع) در این نامه، درسی ماندگار به تمامی پدران، مربّیان، اولیاء و مسئولان تبلیغی جامعه داده اند که چه وظایفی در قبال تعلیم و تربیت فرزندان خود و آینده سازان جوامع بشری دارند و چگونه باید در ارشاد و هدایت آنان با تمامی وجود تلاش و کوشش نمایند و بدین طریق بتوانند حق پدری و مربّیگری را اداء کرده باشند.

 

 

آثار و برکات قناعت (۱) :

گفته شد که قناعت عبارت است از راضی بودن انسان به کمتر از مقدار کفاف یعنی بهمان اندازه که از دیگران بی نیاز باشد و دست گدایی بسوی آنان دراز نکند.

در روایات آثار و برکات متعددی برای قناعت بیان شده است که مواردی را مطرح می سازیم:

۱-   قناعت موجب قوام و پایداری زندگی می شود .

از امیر المؤمنین (ع) نقل شده فرمود :

قَوامُ الْعَیْشِ حُسْنُ التَّقْدِیرِ وَ مِلاکُهُ حُسْنُ التَّدْبیرِ(۲)  

قوام و پایداری زندگی با خوب اندازه نگه داری و معیار زندگی با خوب برنامه ریزی است.

 

۲-   قناعت از نشانه های ایمان است :

امام صادق (ع) فرمود :

اَلْمُؤْمِنُ حَسَنُ الْمَعُونَهِ خَفیفُ الْمَؤُنَهِ جَیِّدُ التَّدْبِیرِ لِمَعیشَتِهْ (۳)

مؤمن به خوبی به مردم یاری می رساند و کم هزینه است و خوش تدبیر در زندگی است.

 

۳-   قناعت یک نوع همدردی با توده مردم است .

مُعَتَّب از امام صادق (ع) نقل کرده فرمود :

وَ قَدْ یَزیدُ السِّعْرُ بِالْمَدینَهِ کَمْ عِنْدَنا مِنْ طَعامٍ ؟

قالَ : قُلْتُ : عِنْدَنا ما یَکْفینا اَشْهُراً کَثیرَهً

قالَ : اَخْرِجْهُ وَ بِعْهُ ! قالَ : قُلْتُ لَهُ : وَ لَیْسَ بِالْمَدینَهِ طَعامٌ

قالَ : بِعْهُ ! فَلَمّا بِعْتُهُ قالَ : اِشْتَرْ مَعَ النّاسِ یَوْماً بِیَوْمٍ

وَ قالَ : یا مُعَتَّبُ ! اِجْعَلْ قُوْتَ عِیالِی نِصْفاً شَعیراً وَ نِصْفاً حِنْطَهً

فَاِنَ اللهَ یَعْلَمُ اَنّی واجِدٌ اَنْ اُطْعِمَهُمُ الْحِنْطَهَ عَلی وَجْهِها وَلکِنّی اَحْبَبتُ اَنْ یَرانِی اللهُ قَدْ اَحْسَنْتُ تَقْدیرَ الْمَعیشَهِ (۴)

معتّب گوید :

امام صادق (ع) – در آن هنگام که نرخ گندم در مدینه بالا رفته بود – فرمود :

چه اندازه گندم داریم ؟ گفتم : آنچه ما داریم برای ماههای فراوان کفایت می کند.

فرمود : گندمها را بیرون ببر و بفروش !

گفتم : در مدینه گندم نیست. (و سپس خود دچار مشکل می شویم)

فرمود : آنها را بفروش ! چون آنها را به فروش رسانیدم

فرمود : همچون دیگر مردمان روز به روز بخر

و فرمود : ای مُعَتّب ! قوت خانواده مرا نیمی از جو و نیمی از گندم فراهم آور خدا می داند که من می توانم قوت همه را – از راه درست – با گندم تأمین کنم، لیکن چنان دوست دارم که خدا مرا چنان ببیند که برنامه ریزی را در معیشت خوب رعایت می کنم.

لازم به یادآوری است که مُعَتَّب از راویان حدیث و غلام امام صادق (ع) بوده و روایات متعددی از طریق ایشان نقل شده از آن جمله است روایت مذکور(۵)    

 

خطبه دوّم :

هفته جاری دارای مناسبتهای متعددی است از جمله:

الف: سالگرد رحلت سه دانشمند آذربایجانی :

امروز جمعه مصادف با سالروز رحلت فیلسوف نامدار و مفسّر قرآن مرحوم علاّمه طباطبائی است.

و روز شنبه ۲۵ آبان سالروز رحلت علاّمه محمد تقی جعفری

و روز چهارشنبه ۲۹ آبان دومین سالگرد رحلت مرجع عالیقدر حضرت آیت الله حاج میرزا جواد تبریزی است.

اگر تاریخ ایران اسلامی را مورد مراجعه و ملاحظه قرار بدهیم خواهیم دید در ادوار مختلف غیور مردان خطّه قهرمان پرور آذربایجان نه تنها در مبارزات اسلامی ضد استبدادی و ضد استعماری در خط مقدّم بوده اند.

بلکه در میدانهای فرهنگی و علمی نیز پرچمدار بوده و صدها دانشمند در رشته های مختلف علوم به جوامع اسلامی و حوزه های علمیّه کشورهای اسلامی تحویل داده اند.

و اکنون نیز به برکت انقلاب مقدس اسلامی حوزه های علمیّه و سایر مراکز علمی و دانشگاهی منطقه آذربایجان همانند سایر مناطق کشور ، از توسعه و گسترش چشمگیر برخوردار بوده و کاروان علم و دانش همچنان استمرار دارد.

 

 

ب : آغاز هفته کتاب :

امروز جمعه ۲۴ آبان روز کتاب و کتابخوانی نامگذاری شده است و آغاز هفته کتاب می باشد.

ابتدا لازم است این مناسبت را به عموم دانشمندان، کتابداران، کتاب خوانان و نویسندگان تبریک بگویم و تشکری داشته باشیم از تصویب کنندگان این مناسبت

لکن باید گلایه ای نیز داشته باشیم از این جهت که بعضاً این قبیل مناسبتها فقط در تقویم ها ثبت می شود؛ دیگر در جامعه هیچ اقدامی عملی صورت نمی پذیرد بویژه در شهرهای دورافتاده لذا لازم است یک برنامه ریزی خاص برای نظارت داشته باشیم.

احساس می کنم اکنون کتاب و کتابخوانی در جامعه مظلوم واقع شده است درصورتیکه در طول این هفته خیلی از کارها را برای فرهنگ سازی می توان انجام داد از قبیل:

۱-   اجرای برنامه های ویژه در کتاب خانه ها و قرائت خانه های مناطق مختلف شهری و روستائی

۲-   تبیین دیدگاه اسلام در مورد کتاب و کتابخوانی با استفاده از آیات و روایات

۳-   تشریح نقش مسلمانان در رشد و توسعه تمدّن علمی و فرهنگی جهان

۴-   بررسی تاریخ اختراع کاغذ و پیدایش کتاب ، چاپ و کتابخانه

۵-   معرفی کتابخانه های مهم و مرجع جهان و نسخ خطی آنها

۶-   تشویق کتابخوانان ، کتابداران و نویسندگان کتاب

۷-   تبیین نقش کتاب و کتابخانه در تمدن جوامع بشری و …

 

 

ج : رزمایش امنیّت و آرامش عمومی :

در روزهای اخیر نیروی انتظامی مانوری ۶ روزه را بااستفاده از ۳۰ هزار نفر نیرو و بکار گیری متجاوز از چهار هزار دستگاه خودرو و موتور سیکلت در تهران به اجرا درآورده است.

ابتدا لازم به یادآوری است که به برکت انقلاب اسلامی، آموزه های دینی و تلاشهای شبانه روزی نیروهای امنیّتی و انتظامی امروز کشور اسلامی ایران امن ترین کشور در جهان است.

و برخی از ناهنجاریهای موجود ، مربوط به سایر کشورها و فرهنگها است که به دلایل مختلف بعضاً کشور ما را نیز تحت تأثیر قرار می دهند لذا نیروهای امنیّتی و انتظامی را وادار می کنند تا تدابیر لازم اندیشه کنند مانند : اعتیاد ، قاچاق ، تروریسم ، آدم ربایی و سایر ناهنجاریهای اجتماعی که اساساً سوغات کشورهای غربی و اروپائی می باشند.

برای عزیزان نیروی انتظامی آرزوی موفقیت داریم و امیدواریم مردم متعهد ایران بویژه تهران بزرگ با فرزندان خود در انجام وظایف محوّله همکاری داشته باشند که همه این برنامه ها جهت آسایش و رفاه هرچه بیشتر مردم صورت می پذیرد.

 

 

د : چرا مسلمانان به ندای یا للمسلمین مردم غزّه پاسخ نمی دهند ؟

بر اساس گزارش خبرگزاری های جهان چندین روزاست صهیونیستهای غاصب و جنایتکار در نوار غزّه به قتل عام مردم مسلمان منطقه مشغول هستند

v      از ارسال سوخت و مواد غذایی جلوگیری می کنند ،

v      تمامی گذرگاهها و مبادی ورودی را بسته اند ،

v      برق مناطق مختلف را قطع کرده اند،

v      با اسلحه مردم بیگناه را می کشند،

این جنایات در برابر چشمان مجامع بین المللی صورت می پذیرد که نه تنها از سوی آنان عکس العملی نشان داده نمی شود بلکه جنایات صهیونیستها توسط رسانه های استکباری سانسور می شود.

در این زمینه دو موضوع خیلی دردناک و رنج آور است :

الف : نشست کمیته چهار جانبه به اصطلاح صلح خاورمیانه متشکّل از اتحادیه اروپا، سازمان ملل، آمریکا و روسیه در شهر بندری شرم الشّیخ کشور مصر برای ایجاد صلح میان فلسطینیان و رژیم اشغالگر قدس

من فکر می کنم این نشست بزرگترین توهین به افکار بین المللی است.

چون در شرایطی که کودکان و زنان مسلمان نوار غزّه زیر چکمه های دژخیمان اسرائیل جان می دهند، آنان بی شرمانه دم از صلح می زنند.

 

 

ب: در شرایطی که خود سردمداران رژیم اشغالگر قدس موضوع فروپاشی اسرائیل را مطرح می سازند در عین حال سران بی غیرت کشورهای اسلامی جرئت نمی کنند حداقل در لفظ ، جنایات غزه را محکوم نمایند یا مظلومیت آنان را منعکس سازند.  

لذا سران این کشورها مصداق بارز این حدیث رسولخدا (ص) هستند که می فرماید :

وَ مَنْ سَمِعَ رَجُلاً یُنادِی یا لَلْمُسْلِمینَ فَلَمْ یُجِبْهُ فَلَیْسَ بِمُسْلِمٍ (۶)

 

پی نوشت :

(۱)   نهج البلاغه نامه ۳۱

(۲)   غرر الحکم – ۲۳۶

(۳)   وسائل الشیعه ج ۱۱ ص ۱۵۰                  

(۴)   همان ج ۱۲ ص ۳۲۲-۳۲۱

(۵)   معجم رجال الحدیث / خوئی ج ۱۹ ص ۲۴۷   و   راهنمای دانشوران / بُرقَعی ج ۲ ص ۲۷۴

(۶)     اصول کافی ج ۲ ص ۱۶۴ – بحار الانوار ج ۷۱ ص ۳۳۹