یکشنبه ۲ آبان ۱۴۰۰ - الأحد 18 ربيع أول 1443

(۱۳۸۷/۰۹/۱۵) خطبه های نماز جمعه خوی – ۱۵ آذر ۱۳۸۷

موضوع خطبه اول : الف : تقوی از دیدگاه امیرالمؤمنین (ع) در نهج البلاغه (۸) امیرالمؤمنین (ع) در ضمن خطبه ۱۱۴ نهج البلاغه که مواعظ ایشان به مردم در موضوعات متعدد می باشد بحث تقوی را در سه بخش مطرح فرموده است: الف : بخش اول آثار اخروی تقوی : اُوصیکُمْ عِبادَ اللهِ بِتَقْوَی اللهِ […]

موضوع خطبه اول :

الف : تقوی از دیدگاه امیرالمؤمنین (ع) در نهج البلاغه (۸)

امیرالمؤمنین (ع) در ضمن خطبه ۱۱۴ نهج البلاغه که مواعظ ایشان به مردم در موضوعات متعدد می باشد بحث تقوی را در سه بخش مطرح فرموده است:

الف : بخش اول آثار اخروی تقوی :

اُوصیکُمْ عِبادَ اللهِ بِتَقْوَی اللهِ

ای بندگان خدا شما را به تقوی سفارش می کنم.

اَلَّتِی هِیَ الزّادُ وَ بِهَا الْمَعاذُ

که زاد و توشه (سفر آخرت) است و هم پناهگاه (در برابر عذاب الهی)

زادٌ مُبْلِغْ وَ مَعادٌ مُنْجِحْ

زاد و توشه ای که انسان را به مقصد می رساند و پناهگاهی که او را از ( خطرات ) رهایی می بخشد.

 

 

توضیح :

معمولاً انسان در سفرهای مهم و طولانی و پرخوف و خطر به دو چیز نیاز اساسی دارد:

یکی زاد و توشه کافی ، دیگری منزلگاهی که او را از خطرات حفظ کند.

لذا سفر طولانی و پرخطر آخرت نیز احتیاج به توشه و پناهگاه دارد.

خداوند می فرماید :

وَ تَزَوَّدُوا فَاِنَّ خَیْرَ الزّادِ التَّقْوی (۱)

زاد و توشه برگیرید و بهترین زاد و توشه تقوی است .

و در سوره یوسف در مقام بیان پناه بردن حضرت یوسف به درگاه خداوند وقتی که زن عزیز مصر آن تقاضای نامشروع را کرد ( وَ غَلَّقَتِ الْاَبْوابَ وَ قالَتْ هیتَ لَکْ ) می فرماید:

قالَ مَعاذَ الله اِنَّهُ رَبّی اَحْسَنَ مَثْوایَ اِنَّهُ لا یُفْلِحُ الظّالِمُونَ (۲)

یوسف گفت : پناه می برم به خدا او صاحب نعمت من است مقام مرا گرامی داشته مسلماً ظالمان رستگار نمی شوند.

 

 

ب : آثار و برکات قناعت (۴)

درجلسات گذشته هشت مورد ازآثار و برکات قناعت را از دیدگاه روایات اهل بیت (ع) مطرح کردیم در ادامه همان بحث محورهای دیگری را مطرح می سازیم :

۹- قناعت و جبران فقر :

الف : امیرالمؤمنین (ع) می فرماید :

مَنْ صَحِبَ الْاِقْتِصادَ دامَتْ صُحْبَهُ الْغِنی لَهْ وَ جَبَرَ الْاِقْتِصادُ فَقْرَهُ وَ خَلَلَهُ (۳)

هرکس با میانه روی دمساز شود بی نیازی با او همواره دمساز خواهد بود و میانه روی فقر و پریشانی او را جبران خواهد کرد.

 

ب : از امام صادق (ع) نقل شده فرمود :

ضَمِنْتُ لِمَنِ اقْتَصَدَ اَنْ لا یَفْتَقِرَ (۴)  

من ضامنم که هرکس در خرج کردن میانه روی کند فقیر نشود.

عین همین عبارت در مستدرک الوسائل از امام کاظم (ع) نیز نقل شده است. (۵)

 

 

توضیح :

با توجه به آثار زیانبار فردی ، اجتماعی ، فرهنگی ، اقتصادی و سیاسی فقر در جامعه بشری و با درنظر داشتن اینکه بنا به علل متعددی، امروزه موضوع فقر یکی از دغدغه های اساسی کشورهای جهان می باشد

و با توجه به اینکه فقر و ناداری یکی از میراثهای رژیم ستم شاهی در کشور اسلامی ایران بوده و با ملاحظه اینکه یکی از اهداف اساسی نظام جمهوری اسلامی فقرزدایی از جامعه می باشد و این موضوع مدام یکی از دل مشغولیهای اساسی مسئولان نظام بوده لذا ضرورت دارد دیدگاه دین مقدس اسلام را در زمینه فقر مورد توجه قرار بدهیم :

 

 

الف : آشنا کردن جامعه با آثار منفی فقر (۱)

در ارتباط با آثار و نتایج منفی و زیانبار فقر و ناداری درکتب حدیثی دهها بلکه صدها روایت مطرح شده و این موضوع خانمان سوز را از ابعاد مختلف مورد توجه قرار داده اند.ما نمونه هایی را در چند جلسه یادآوری می کنیم.

ابتدا لازم است تعریفی از فقر را مطرح سازیم .

در تعریف فقر گفته شده :

هُوَ اِحْتِیاجُ الْاِنْسانِ اَوْ عَدَمُ تَمَلُّکِهِ لِمَوارِدَ تَکْفیهِ وَ تَکفِی عِیالَهُ (۶)

فقر عبارت است از نیازمندی انسان یا بی نصیب ماندن او از چیزهایی که برای تأمین زندگی او و کسانیکه در تحت تکلف او هستند کفایت کند.

و در تعریف دیگر گفته شده :

فقر عبارت است از نداشتن چیزهایی که انسان در زندگی به آنها نیازمند است و ناقص یا اندک بودن امکاناتی که شکوفایی و قابلیت انسان و ظهور استعدادهای او به آنها بستگی دارد.

 

۱-   فقر عامل بدبختی و گرفتاری انسان است .

امیرالمؤمنین (ع) فرمود :

اَلْفَقْرُ مَعَ الدَیْنِ اَلشَّقاءُ الْاَکْبَرِ(۷)  

فقر با بدهکاری بزرگترین بدبختی است .

 

۲-   فقر تلخ ترین چیز است :

امام صادق (ع) از لقمان نقل فرموده گفت :

… ذُقْتُ الْمَراراتِ کُلِّها فَما ذُقْتُ شَیْئاً اَمَرَّ مِنَ الْفَقْرِ (۸)  

… همه تلخی ها را چشیدم و چیزی تلخ تر از فقر ندیدم

 

۳-   فقر شرّ واقعی است:

امام صادق (ع) از امیرالمؤمنین (ع) نقل کرده فرمود :

… فَالْخَیْرُ اَلصِّحَهُ وَ الْغِنی وَ الشَّرُّ اَلْمَرَضُ وَ الْفَقْرُ (۹)

خیر تندرستی و بی نیازی است و شر بیماری و ناداری

 

۴-   فقر موجب زیادی خطا است :

امیرالمؤمنین(ع) خطاب به امام حسن مجتبی (ع) :

لاتَلُمْ اِنْساناً یَطْلُبُ قُوتَهُ فَمَنْ عَدِمَ قُوتَهُ کَثُرَ خَطایاه (۱۰)  

انسانی را که دنبال طلب روزی خود است ملامت نکن چون هرکس روزی خود ( و خانواده ) را نداشته باشد خطاهایش فزون گردد.

 

خطبه دوّم :

الف : شهادت امام باقر (ع) :

محدث بزرگوار مرحوم شیخ عباس قمی (ره ) می نویسد :

در تاریخ وفات آن حضرت اختلاف است و مختار احقر آن است که در روز دوشنبه ۷ ذی الحجه سال ۱۱۴٫ق در سن ۵۷ در مدینه واقع شد.(۱۱)

شهادت ایشان در اثر مسمویت بوده که با دستور هشام بن عبدالملک صورت گرفت بدلیل نبود فرصت لازم دو بخش از حوادث زندگی آن بزرگوار را بصورت فهرست مورد اشاره قرار می دهیم:

 

بخش اول : میراث امام باقر (ع) :

با توجه به شرایط ویژه حاکم بر عصر امام باقر (ع) که از یک طرف بدلیل گستردگی فتوحات اسلامی جامعه به تبیین معارف دینی بصورت علمی نیاز شدید پیدا کرده بود و از سویی دیگر حاکمان بنی امیّه در اثر ستمگریهای بی حد بر مسلمانان در انزوای کامل به سر می برد.

و از جهتی با توجه به درگیریهای ممتد بنی امیّه و بنی عباس بر سر تصاحب قدرت یک موقعیت ویژه و منحصر به فرد برای امام باقر (ع) بوجود آورد لذا آن حضرت فعالیتهای گسترده ای را آغاز نمود و در نهایت میراث گرانبها و جاودانی را برای نسلهای بعدی به ودیعه گذاشتند که بصورت فهرست عبارتند از:

۱-   تفسیر بخش مهمی از آیات قرآن که نوع آنها در لابه لای روایات و کتب حدیثی موجود است.

۲-   روایات متعدد در موضوعات مختلف اسلامی بویژه در زمینه احکام که خوشبختانه علمای شیعه و محدّثین نوع آنها را در جوامع حدیثی جمع آوری نموده اند.

۳-   مباحث متعدد کلامی در موضوعات مختلف مربوط به اصول دین

۴-   تبیین حوادث تاریخی در مناسبتهای مختلف بویژه تاریخ انبیاء گذشته و صدر اسلام و سیره آبا و اجداد خود

۵-   تبیین مباحث فقهی که نوع آنها بصورت پرسش و پاسخ می باشد.

۶-   مناظرات متعدد با شخصیتهای برجسته علمی و دانشمندان مکتبهای مختلف

 

 

بخش دوم : وصایای امام باقر (ع) :

در ایّام قبل از شهادت امام (ع) وصیتهای متعددی را بیان فرمودند که بخش مهمی از حقایق اسلام و وظایف مسلمانان را بعد از خود در قالب این وصایا مطرح کردند

از آن جمله است :

۱-    تصریح بر امامت فرزند خود امام صادق (ع)

۲-    خطاب به امام صادق (ع) فرمود :

یا جَعْفَرُ اُوصیکَ بِاَصْحابِی خَیْراً (۱۲)

ای جعفر تو را نسبت به اصحاب و یاران خود سفارش به نیکویی می نمایم.

۳-    امام (ع) قسمتی از اموال خود را وقف نمود تا با آن ، بمدت ۱۰ سال در سرزمین منا برای آن حضرت عزاداری برپا شود.(۱۳)

۴-    به امام صادق (ع) وصیت فرمود که آن حضرت را در پیراهنی که در آن نماز می گذارد دفن نماید تا اینکه این پیراهن در نزد خداوند متعال شاهد صدقی بر عبادتهای بزرگ و بندگیهای خالصانه امام (ع) باشد. (۱۴)

 

 

ب : روز دانشجو :

شنبه ۱۶ آذر روز دانشجو است.

این مناسبت را به عموم برادران و خواهران دانشجو تبریک می گویم.

در تبیین مقام و جایگاه دانشجو این فرمایش رسولخدا (ص) کافی است که فرمود :

اَلنّاسُ رَجُلانِ عالِمٌ وَ مُتَعَلِّمٌ وَ لاخَیْرَ فِیما سِواهُما (۱۵)

مردم دو گروه هستند دانشمند و دانشجو و در دیگران خیری وجود ندارد.

و در ارتباط با رسالت دانشجو امیرالمؤمنین (ع) فرمود :

تَعَلَّمِ الْعِلْمَ وَ اعْمَلْ بِهِ وَ انْشُرْهُ فِی اَهْلِه (۱۶)

دانش را بیاموز و آن را بکار ببند و در میان اهلش منتشر کن.

 

 

ج : روز عرفه ( روز نیایش) :

روز دوشنبه مصادف با نهم ذی الحجه روز عرفه است .

مرحوم علامه مجلسی (ره) می فرماید :

روز عرفه از اعیاد بزرگ اسلامی است … این روز اعمال و دعاهای فراوانی دارد بهترین عمل در این روز دعا است. (۱۷)

در کتب ادعیّه برای این روز اعمالی مطرح شده است از جمله :

۱-   روزه گرفتن

۲-   غسل کردن قبل از غروب آفتاب

۳-   زیارت امام حسین (ع)

۴-   دعا کردن به برادران و خواهران مؤمن

از امام موسی بن جعفر (ع) نقل شده فرمود :

هرکس برای برادران مؤمن خود دعا کند از عرش ندا می رسد که صد هزار برابر آن برای خود تو خواهد بود. (۱۸)

۵-   خواندن دعای ۴۷ صحیفه سجّادیه

۶-   و دعای عرفه امام حسین(ع)

 

 

د : عید سعید قربان :

روز سه شنبه ۱۰ ذی الحجّه روز عید قربان است .

از رسولخدا (ص)نقل شده فرمود :

قَدِمْتُ الْمَدینَهَ وَ لِاَهْلِ الْمَدینَهِ یَوْمانِ یَلْعَبُونَ فیهِما فِی الْجاهِلِیَّهِ وَ اِنَّ اللهَ قَدْ اَبْدَلَکُمْ بِهِما خَیْراً مِنْهُما یَوْمَ الْفِطْرِ وَ یَوْمَ النَّحْرِ (۱۹)

زمانیکه وارد مدینه شدم اهالی این شهر را از زمان جاهلیّت دو روز بود که در آن دو روز به بازی و تفریح می پرداختند خداوند بجای آن دو ، دو روز بهتر به شما داد : روز فطر و روز قربان

این روز دارای اعمال متعدد مستحبّی است از جمله :

۱-   غسل کردن        

۲-   نماز عید قربان      

۳-   خواندن دعای ندبه

و سایر ادعیّه مستحبّی که در مفاتیح الجنان نقل شده است.

از جمله اعمال مستحبّی که خیلی به آن سفارش شده قربانی کردن و دادن از گوشت آن به مستمندان است.

 

 

یادآوری :

از عموم مؤمنان تقاضا می شود در راتباط با ذبح قربانی با مسئولان دامپزشکی و بهداشت همکاری لازم را داشته باشند.

 

هـ : سالگرد سه شهید :

  •       روز دوشنبه مصادف با روز عرفه سالگرد شهادت سفیر اباعبدالله الحسین (ع) در کوفه حضرت مسلم بن عقیل و یار باوفای وی هانی بن عروه می باشد.

·      و روز چهارشنبه ۲۰ آذر سالگرد شهادت سومین شهید محراب مرحوم آیت الله سیّد عبد الحسین دستغیب می باشد.

هر سه مناسبت را به عموم نمازگزاران تسلیت می گویم.

 

پی نوشت :

(۱)   سوره بقره   آیه ۱۹۷                  

(۲)   سوره یوسف   آیه ۲۳                

(۳)   غرر الحکم ۲۹۹-۲۰۰

(۴)   کافی   ج ۴   ص ۵۳                    

(۵)   مستدرک الرسائل   ج ۲   ص ۴۲

(۶)   الحیاه   ج ۴   ص ۲۹۱                        

(۷)     غرر الحکم ۲۸                    

(۸)   بحار الانوار ج ۱۳ ص ۴۲۱

(۹)   بحار الانوار ج ۸۱ ص ۲۰۹                  

(۱۰)   مستدرک الوسائل ج ۲ ص ۴۱۵

(۱۱)   منتهی الآمال   ج ۲   ص ۱۳۲۸

(۱۲)   اصول کافی   ج ۱   ص ۳۰۶                

(۱۳)   بحار الانوار   ج ۱۱ ص ۶۲

(۱۴)   تاریخ ابوالفداء ج ۱ ص ۲۱۴              

(۱۵)   المعجم الکبیر   ج ۱۰ ص ۲۰۱            

(۱۶)   اعلام الدین   ص ۲۵۴          

(۱۷)   زاد المعاد   ص ۲۵۶

(۱۸)   مفاتیح الجنان ترجمه مکارم   ص ۸۲۷            

(۱۹)   کنزالعمال / هندی   ج ۸   ص ۵۴۷

 

پر بازدیدترین ها

بیشتر