دوشنبه ۳ آبان ۱۴۰۰ - الإثنين 19 ربيع أول 1443

(۱۳۸۷/۱۰/۰۶) خطبه های نماز جمعه خوی – ۶ دی ۱۳۸۷

موضوع خطبه اول : الف : تقوی از دیدگاه امیرالمؤمنین (ع) در نهج البلاغه (۱۱) عَنْ عَلِیٍّ (ع) : اُوصیکُمْ عِبادَ اللهِ بِتَقْوَی اللهِ ای بندگان خدا شمارا به تقوی الهی توصیه می کنم . فَاِنَّها خَیْرُ ما تَواصَی الْعِبادُ بِهِ چراکه تقوی بهترین چیزی است که بندگان یکدیگر را به آن سفارش می کنند […]

موضوع خطبه اول :

الف : تقوی از دیدگاه امیرالمؤمنین (ع) در نهج البلاغه (۱۱)

عَنْ عَلِیٍّ (ع) :

اُوصیکُمْ عِبادَ اللهِ بِتَقْوَی اللهِ

ای بندگان خدا شمارا به تقوی الهی توصیه می کنم .

فَاِنَّها خَیْرُ ما تَواصَی الْعِبادُ بِهِ

چراکه تقوی بهترین چیزی است که بندگان یکدیگر را به آن سفارش می کنند

وَ خَیْرُ عَواقِبِ الْاُمُورِ عِنْدَ اللهِ

و بهترین پایان کار در پیشگاه خداوند است.

 

 

توضیح :

این عبارات بخشی از خطبه ۱۷۳ نهج البلاغه است که امام (ع) اصحاب خویش را برای پیکار با ظالمان و طاغیان اُمّت آماده می کنند.

در ابتدا آنها را به تقوی سفارش می فرماید و در این جملات کوتاه و پرمحتوا دو موضوع مهم را در ارتباط با پرهیزکاری یادآوری می کنند:

۱-   تقوی بهترین چیزی است که بندگان یکدیگر را به آن توصیه می کنند.

و خداوند در قرآن می فرماید:

وَ الْعَصْرِ اِنَّ الْاِنْسانَ لَفِی خُسْرٍ اِلاَّ الَّذینَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصّالِحاتِ وَ تَواصَوْا بِالْحَقِّ وَ تَواصَوْا بِالصَّبْرِ (۱)

به عصر سوگند که انسانها همه در زیانند مگرکسانیکه ایمان آورده و اعمال صالح انجام داده اند و یکدیگر را به حق سفارش کرده و یکدیگر را به شکیبایی و استقامت توصیه نموده اند.

 

۲-   تقوی بهترین پایان کار انسانها در پیشگاه خداوند است .

بطوریکه می فرماید :

وَ الْعاقِبَهُ لِلتَّقْوی (۲)

فرجام نیک ازآن تقوی است.

و در جایی دیگر می فرماید:

وَ الْعاقِبَهُ لِلْمُتَّقینَ (۳)

فرجام نیک ازآن پرهیزکاران است.

 

 

ب : جمع میان اخبار فقر :

جلسه گذشته مطرح گردید که تعدادی از روایات و دعاها بر زشتی و ناپسندی فقر دلالت دارند و حتی در بعضی از روایات، ائمه(ع) از فقر به خدا پناه برده اند.

در مقابل برخی از اخبار فقر را مورد ستایش قرار داده و بر تکریم فقیران سفارش کرده اند

وعده کردیم این جلسه مقداری در این زمینه توضیح بدهیم .

لذا چند نکته را یادآوری می کنیم:

۱-   فقر اختیاری مورد ستایش است:

در برخی از روایاتی که فقر یا فقرا مورد ستایش قرار گرفته اند هدف کسانی هستند که از جهت زهد یا قناعت و یا تهذیب نفس با اختیار خویش زندگی فقیرانه ای برگزیده اند لذا در بعضی از احادیث از فقر به زینه الصالحین تعبیر شده است.

مرحوم کلینی (ره) از امام صادق (ع) روایتی آورده می فرماید :

خداوند متعال به موسی (ع) (به هنگام مناجات با خدا) چنین فرمود :

یا مُوسی اِذا رَأَیْتَ الْفَقْرَ مُقْبِلاً فَقُلْ مَرْحَباً بِشِعارِ الصّالِحینَ (۴)

ای موسی اگر دیدی فقر به تو روی آورد بگو شعار صالحین خوش آمد

 

۲-   مؤمن فقیر مورد ستایش است :

بر اساس مفاد روایات متعدد اهل بیت (ع) و تجربیات تاریخی انسانهای مؤمن و متعهد و پیروان اهل بیت (ع) مدام از سوی حاکمان جور مورد ظلم و ستم قرارگرفته اند و حقوق قانونی و شرعی آنان مورد تعدی و تجاوز قرار گرفته است.

امام صادق (ع) می فرماید :

لَیْسَ لِمُصاصَ شیعَتِنا فِی دَوْلَهِ الْباطِلِ اِلاَّ الْقُوتُ شَرِّ قُوا اِنْ شِئْتُمْ اَوْ غَرِّبُوا لَنْ تُرْزَقُوا اِلاَّ الْقُوتَ (۵)

شیعه های خالص و ناب ما در حکومت باطل جز قوت بهره ای ندارند به مشرق بروید یا به مغرب هرگز جز قوت روزی بدست نیاورید

در نهایت بخش مهمی از روایاتی که در ستایش فقر و فقرا وارد شده است در واقع دلداری مؤمنان برای تحمل مشکلات و مصائبی است که بصورت تحمیلی از سوی ستمگران بخاطر ایمان و اعتقادشان بر آنان وارد شده است تا در اثر فشارهای زیاد اقتصادی منحرف نشوند.

۱- مُفضّل از امام صادق روایت کرده فرمود :

کُلَّمَا ازْدادَ الْعَبْدُ اِیماناً اِزْدادَ ضِیقاً فِی مَعیشَتِهِ (۶)

یعنی هرچه ایمان بنده زیادتر شود تنگی معیشت وی نیز زیاد خواهد شد

به عبارت دیگر آنچه در روایات مورد ستایش قرار گرفته است درواقع خود فقر نیست بلکه مؤمنانی هستند که دچار فقر شده و از ایمان خود بیرون نرفته اند.

و الا مقصود این نیست که فقر بر بخشهای بزرگی از اقشار جامعه چیره گردد و با آن مبارزه نشود چون دراین صورت آن همه دستورات اسلام برای رفع نیاز نیازمندان از طریق صدقات، خمس، زکات، احسان، صله ارحام ، قرض الحسنه و … چه مفهومی داشت؟

و یا در بسیاری از روایات توصیه های جدی صورت گرفته است که توانگران بصورت روزمره به نیازمندان رسیدگی نمایند.

 

۲- راوی می گوید :

از امام باقر (ع) شنیدم که فرمود :

مردی نزد علی الحسین (ع) آمد و گفت : منظور از حق معلوم در این آیه وَ فِی اَمْوالِهِمْ حَقُّ مَّعْلُومٌ لِلسّائِلِ وَ الْمَحْرُومِ چیست؟ (۷)

فَقالَ لَهُ عَلِیُّ بْنُ الْحُسَیْنِ (ع) : اَلْحَقُّ الْمَعْلُومُ ، اَلشَّیْئُ، یُخْرِجُهُ مِنْ مالِهِ لَیْسَ مِنَ الزَّکاهِ وَ لا مِنَ الصَّدَقَهِ الْمَفْرُوضَتَیْنِ قالَ : فَاِذا لَمْ یَکُنْ مِنَ الزَّکاهِ وَ لا مِنَ الصَّدَقَهِ فَما هُوَ ؟

فَقالَ : هُوَ الشَّیْئُ ، یُخْرِجُهُ الرَّجُلُ مِنْ مالِهِ اِنْ شاءَ اَکْثَرَ وَ اِنْ شاءَ اَقَلَّ عَلی قَدْرِ ما یَمْلِکُ

فَقالَ لَهُ الرَّجُلُ فَما یَصْنَعُ بِهِ ؟

فَقالَ یَصِلُ بِهِ رَحِماً وَ یُقَوِّی بِهِ ضَعیفاً وَ یَحْمِلُ بِهِ کَلاًّ اَوْ یَصِلُ بِهِ اَخاً لَهُ فِی اللهِ اَوْ لِنائِبَهٍ تَنُوبُهُ (۸)

فرمود حق معلوم بخشی از مال شخص – جز زکات و صدقه واجب است – که آن را از مال خود کنار می گذارد مرد گفت اگر زکات و صدقه نباشد پس چیست؟

فرمود : مقداری است که شخص از مال خود کنار می گذارد خواه زیاد باشد یا کم به اندازه ای که توانایی ادای آن را دارد

مرد پرسید : انسان با آن چه باید بکند ؟

فرمود : با آن صله رحم می کند، به تقویت ضعیفی می پردازد و یا هزینه ای را از دوش کسی بر می دارد یا در راه خدا به برادری کمک می کند و او را از مشکلی می رهاند.

 

۳- امام صادق (ع) فرمود :

مَیاسیرُ شِیعَتِنا اُمَناؤُنا عَلی مَحاویجِهِمْ فَاحْفَظُونا فیهِمْ یَحْفَظْکُمُ الله(۹)

توانگران شیعه ما امین ما هستند بر محتاجان آنها، ما را درباره آنان منظور دارید تا خدا شما را منظور بدارد.

 

 

خطبه دوم :

الف : هفته احیای امر به معروف و نهی از منکر :

از جمله مناسبتهای مهم هفته آغاز ماه محرم الحرام و ایام حزن و اندوه اهل بیت (ع) و شیعیان آنان، و بدین مناسبت هفته امر به معروف و نهی از منکر می باشد.

تناسب خوبی برای این هفته انتخاب شده است چون بر اساس روایات متعدد، فرمایشات، سخنرانیها و احتجاهای اباعبد الله الحسین (ع) در طول نهضت عاشورا یکی از اهداف اساسی آن بزرگوار از قیام خویش احیای این سنّت الهی بوده

 

 

اهمیّت و نقش امر به معروف و … :

برای اینکه اهمیّت و نقش اساسی و سرنوشت ساز این فریضه الهی در تعالی و رشد جامعه هرچه بهتر روشن گردد مفاد برخی از روایات را در این زمینه فهرست می کنیم.

۱- امر به معروف و نهی از منکر زمینه برای عملی شدن سایر واجبات است

۲- احیای این فریضه الهی موجب امنیت جامعه و جاده ها می شود.

۳- تأمین حقوق مردم در سایه این فریضه الهی عملی می شود.

۴- عمران و آبادانی زمین و شهرها در گرو این حکم الهی است.

۵- دفاع از کشور و انتقام از دشمنان بوسیله احیای این سنّت خدا صورت می پذیرد. (۱۰)

لذا اباعبد الله الحسین (ع) در موارد مختلف یکی از اهداف قیام خویش را احیاء این فریضه الهی معرفی فرموده است.

 

الف : پس از هلاکت معاویه وقتی والی مدینه از امام (ع) درخواست بیعت با یزید را کرد و امام(ع) به شدت برآشفت و شبانگاه به روضه نبوی رفته و با خداوند به مناجات پرداخت و چنین عرضه داشت:

اَللّهُمَّ هَذا قَبْرُ نَبِیِّکَ مُحَمَّدٍ (ص) وَ اَنَا ابْنُ بِنْتِ نَبِیِّکَ وَ قَدْ حَضَرَنِی مِنَ الْاَمْرِ ما قَدْ عَلِمْتَ اَللّهُمَّ اِنّی اُحِبُّ الْمَعْرُوفَ وَ اُنْکِرُ الْمُنْکَرَ (۱۱)

خداوندا این قبر پیامبر تو محمد (ص) و من هم فرزند دختر او هستم از آنچه برای من پیش آمده تو آگاهی خداوندا من معروف را دوست داشته و از منکر بیزارم

 

ب : امام (ع) در وصیتنامه خود به برادرش محمد حنفیه در مقام تبیین اهداف قیام خویش از جمله چنین فرمود:

… اُریدُ اَنْ آمُرَ بِالْمَعْرُوفِ وَ اَنْهی عَنِ الْمُنْکَرِ(۱۲)

می خواهم امر به معروف و نهی از منکر کنم.

 

ج : هنگامی که امام (ع) با سپاه ( حُرّ ) رو به رو گشت و بی وفایی کوفیان آشکار شد و خود را با شهادت مواجه دید در میان اصحاب خویش برخواست و طی سخنانی چنین فرمود:

اَلا تَرَوْنَ اَنَّ الْحَقَّ لا یُعْمَلُ بِهِ وَ اَنَّ الْباطِلَ لا یُتَناهی عَنْهُ (۱۳)

آیا نمی بینید به حق عمل نمی شود و از باطل نهی نمی گردد ؟

 

د : بعد از آنکه مسلم بن عقیل (ع) سفیر امام (ع) در کوفه توسط نیروهای ابن زیاد با مکر و حیله دستگیر شد و به مجلس وی وارد گشت او مسلم را متّهم به فتنه انگیزی ساخت.

آن حضرت در پاسخ گفت :

ما لِهذا اَتَیْتُ وَ لکِنَّکُمْ اَظْهَرْتُمُ الْمُنْکَرَ وَ دَفَنْتُمُ الْمَعْرُوفَ…

فَأَتَیْناهُمْ لِنَأمُرَهُمْ بِالْمَعْرُوفِ وَ نَنْهاهُمْ عَنِ الْمُنْکَرِ (۱۴)  

من برای این چیزها که تو می گویی به کوفه نیامدم بلکه شما منکرات و زشتیها را ظاهر و معروف و خوبی ها را دفن کرده اید … پس ما به پا خواستیم تا مردم را به معروف دعوت کنیم و از منکر دور سازیم.

 

 

ب : شهادت آیت الله غفاری :

روز شنبه مصادف با هفتم دیماه سالگرد شهادت آیت الله شیخ حسین غفاری در اثر شکنجه دژخیمان پهلوی در زندان می باشد . ( ۱۳۵۷٫ش)

آن شهید بزرگوار یکی از اُسوه های مبارزه و از پیروان و رهروان واقعی مسیر ولایت و رهبر کبیر انقلاب اسلامی بود از درگاه خداوند می خواهیم او را با شهدای کربلا محشور بفرماید.

 

 

ج : روز سواد آموزی :

یکی دیگر از مناسبتهای روز شنبه سالگرد تشکیل نهضت سوادآموزی به فرمان رهبر کبیر انقلاب اسلامی می باشد که در سال ۵۸ .ش در اولین ماههای پیروزی انقلاب اسلامی تشکیل گردید.

نهضت یکی از تشکلهای انقلابی است که تعداد زیادی از مردان و زنان مخلص با صداقت و تلاش شبانه روزی توانستند در بخشهای مهم مناطق محروم فقرزدایی علمی بکنند.

و خدا را شاکریم که اکنون درصد با سوادی شهرستان خوی به ۷۹ درصد رسیده است

با آرزوی موفقیت هرچه بیشتر به مسئولان و آموزشیاران این مجموعه امیدواریم نیازمندیها و مشکلات آموزشیاران مورد توجه جدی مسئولان رده بالای نظام قرار بگیرد . انشاء ا…

 

پی نوشت :

(۱)   قرآن جزء ۳۰ سوره والعصر

(۲)     سوره طه   آیه ۱۳۲                  

(۳)     سوره اعراف   آیه ۱۲۸

(۴)   اصول کافی ج ۲ ص ۲۶۳            

(۵)     همان ص ۲۶۱            

(۶)   همان ص ۲۶۱

(۷)   سوره الذاریات   آیه ۱۹                    

(۸)     وسائل الشیعه   ج ۶   ص ۲۹-۳۰

(۹)   اصول کافی   ج ۲   ص ۲۶۵

(۱۰)   وسائل الشیعه   ج ۱۱ ص ۳۱۵

(۱۱)   فتوح ابن اعصم   ج ۵   ص ۲۷                

(۱۲)     بحار الانوار   ج ۴۴   ص ۳۲۹                  

(۱۳)   مقتل الحسین / خوارزمی ج ۱ ص ۲۳۷  

(۱۴)   انساب الاشراف / بلاذری ص ۸۲ و لهوف / سید بن طاووس   ص ۷۱

 

 

 

پر بازدیدترین ها

بیشتر