سه شنبه ۲۷ مهر ۱۴۰۰ - الثلاثاء 13 ربيع أول 1443

(۱۳۸۷/۱۰/۰۷) مصادیق و آسیبهای عزاداری

 مکان : باشگاه شهداء ارتش خوی دعوت کننده : دفتر امام جمعه و سازمان تبلیغات اسلامی و ستاد احیاء امر به معروف و نهی از منکر شرکت کنندگان : روحانیّت معزز ، مدیران هیئتهای عزادارای ، نوحه خوانان و جمعی از مسئولان شهر مناسبت : آغاز ماه محرم سال ۱۴۳۰٫ق موضوع : روشهای عزاداری ، […]

 مکان : باشگاه شهداء ارتش خوی

دعوت کننده : دفتر امام جمعه و سازمان تبلیغات اسلامی و ستاد احیاء امر به معروف و نهی از منکر

شرکت کنندگان : روحانیّت معزز ، مدیران هیئتهای عزادارای ، نوحه خوانان و جمعی از مسئولان شهر

مناسبت : آغاز ماه محرم سال ۱۴۳۰٫ق

موضوع : روشهای عزاداری ، آثار عزاداریها و چند یادآوری

سخنران : امام جمعه و رییس حوزه های علمیه خوی

الف : توجه به توطئه استعمارگران :

قالَ عَلِیُّ بْنُ الْحُسَیْن (ع) :

کفانَا اللهُ وَ اِیّاکُمْ

خدا ما و شما را نگه دارد

کیْدَ الظّالِمینَ

از مکر و حیله ستمگران

وَ بَغْیَ الْحاسِدینَ

و از گزند حسودان

وَ بَطْشَ الْجَبارینَ

و از خشم گردن کشان

اَیُّهَا الْمُؤْمِنُونَ لا یَفْتِنَنَّکُمْ

ای ایمان آورندگان شما را نفریبد

اَلطَّواغِیتُ وَ اَتْباعُهُمْ (۱)

طاغوت ها و پیروانشان

توضیح :

توصیه امام زین العابدین (ع) به مؤمنان و پیروان اهل بیت (ع) این است که به توطئه های طاغوت و طاغوتیان توجه داشته باشند که مدام در فکر و اندیشه ضربه زدن به اسلام و مسلمانان هستند

یکی از محورهای توطئه در بُعد فرهنگی و اعتقادی خرافی جلوه دادن معارف و شعائر دینی مردم می باشد از آن جمله است:

۱- ترویج خرافات در موضوع مهدویّت

۲- راه اندازی جریانهای انحرافی بنام عرفان اسلامی

۳- تبلیغ ادیان و مکتبهای منسوخه در میان جوانان از قبیل مسیحیّت

۴- رواج دادن اباهی گری و سکولاریسم ( شیطان پرستی )

۵- زیر سؤال بردن عزاداری های اباعبدالله (ع) از طریق ترویج خرافات

 

ب : مصادیق عزاداری :

یکی از موضوعات مهمی که ضرورت دارد هیئت های عزاداری اباعبدالله الحسین (ع) مورد توجه قرار بدهند مصادیق و روشهای عزاداریها در طول تاریخ می باشد.

در تاریخ پرحادثه شیعه در کشورهای مختلف جهان مدام عزاداریهای اباعبدالله (ع) در اشکال مختلف استمرار داشته و با توجه به مواضع منفی حاکمان مخالف اهل بیت (ع) و عوامل دیگر عزاداریها از تنوّع و روشهای زیادی برخوردار بوده که به تعدادی از آنها بصورت فهرست اشاره میکنم:

 

۱- برپایی مجالس عزاداری:

در منازل ، مساجد ، حسینیه ها و تکایا و …

۲- پای منبری :

که نوعاً نوحه خوانان و روضه خوانان در پایان سخنرانی می خواندند و جنبه آموزشی داشته

۳- پرده خوانی :

نوحه خوانان بر اساس پرده نصب شده به دیوار که دارای تصاویری از چهره های خوب و بد حادثه عاشورا بوده می خواندند.

۴- پیش خوانی :

که قبل از نمایش تعزیه خوانده می شد.

۵- توسل:

که غالباً در قالب زیارت عاشورا و دعا ارائه می شود.

۶- چاوش خوانی :

که نوعاً در بدرقه و یا استقبال زوّار کربلا می خواندند.

۷- دسته های عزاداری :

یا به قول عربها موکب یا مواکب الحسینی

۸- ذکر مصیبت :

توسط ذاکران ، نوحه خوانان و یا روضه خوانان بعد از سخنرانی اجرا می شود.

۹- راه اندازی هیئتهای عزاداری :

در شهرها ، محلاّت ، روستاها ، حتّی مجموعه های اداری ، اقتصادی و بازار

۱۰- زنجیر زنی :

که در کشورهای ایران ، پاکستان و هندوستان رواج دارد .

۱۱- سینه زنی :

که در میان عربها از قدیم بوده بعد در سایر کشورها از جمله ایران رواج پیدا کرده

۱۲- شور زنی :

وقتی سینه زنی یا زنجیر زنی به اوج خود می رسد حرکات و صداها سریعتر و پرشورتر شده با کلماتی همچون (حُسین حُسین) بر سر و سینه می زنند گاهی هم کسانی در این حال غش می کنند.

۱۳- طشت گذاری :

که از قدیم در اردبیل مرسوم بوده و رمزی از فرات است که سه روز مانده به محرم در مساجد و حسینیه ها برگزار می شود و نوعی بیعت با امام حسین(ع) است.

۱۴- قمه زنی :

از مراسمی است که در بعضی شهرستانها توسط برخی از عزاداران امام (ع) اجرا می شود و از قدیم مورد اختلاف نظر فقهاء و مقلّدان آنان بوده و این مراسم از نظر شرعی پایه و مبنای دینی ندارد و صرفاً از روی علاقه شیعیان به اباعبدالله الحسین (ع) انجام می گیرد.

مقام معظم رهبری مد ظله العالی در آستانه محرم سال ۷۳ در دیدار با روحانیّان طی بیانات مبسوطی تحت عنوان خرافه زدایی از عزاداری سیّد الشهداء فرمودند:

قمه زدن هم از آن کارهای خلاف است … این یک کار غلطی است که عدّه ای قمه ها را بگیرند و بر سرخود بزنند و خون بریزند.

کجای این کار حرکت عزاداری ا ست ؟ این جعلی است. اینها چیزهایی است که از دین نیست

و در پاسخ به نامه امام جمعه اردبیل نوشتند:

امروز این ضرر بسیار بزرگ و شکننده است و لذا قمه زدن علنی و همراه با تظاهر حرام و ممنوع است. (۲)

۱۵- گریز :

پس از سخنرانی واعظ به تناسب موضوع بحث او روضه خوان اجرا می کند.

۱۶- مرثیه خوانی :

نوعاً در قالب شعر، مصائب اهل بیت (ع) و شهدای کربلا خوانده می شود.

این موارد نمونه هایی از عزاداریهای شیعه در طول تاریخ بوده که بعضی از آنها همچنان ادامه دارد و نیاز به تحلیل و بررسی گسترده دارند.

 

ج : هدف اساسی نهضت عاشورا :

بطوریکه همه حضّار محترم می دانید برای قیام اباعبد الله الحسین (ع) اهداف متعددی در طول تاریخ مطرح شده است لکن می توان همه آنها را در یک جمله خلاصه کرد و عبارت است از احیای دین مقدس اسلام

از امام صادق (ع) نقل شده است می فرماید :

پس از شهادت امام حسین (ع) هنگامی که ابراهیم بن طلحه در مدینه با امام علی بن الحسین (ع) روبه رو شد از روی طعنه پرسید:

یا عَلِیَّ بْنَ الْحُسَیْنِ مَنْ غَلَبَ ؟

یعنی در این نبرد چه کسی پیروز شد ؟

( ظاهراً این سؤال موقع ورود کاروان اهل بیت (ع) به مدینه در پایان اسارت بوده )

امام (ع) در پاسخ فرمود :

اِذا اَرَدْتَ اَنْ تَعْلَمَ مَنْ غَلَبَ وَ دَخَلَ وَقْتُ الصَّلاهِ فَاَذِّنْ وَ اَقِمْ تَعْرِفُ الْغالِبَ (۳)

اگر می خواهی بدانی پیروزی و غلبه با چه کسی بود به هنگام فرارسیدن وقت نماز اذان و اقامه بگو آن وقت می فهمی، پیروز چه کسی بوده ؟

 

د : هدف اساسی عزاداریها :

اگر بخواهیم همه اهدافی که برای عزداریهای اباعبدالله الحسین (ع) مطرح شده در یک جمله خلاصه بکنیم و بتوانیم در ضمن همان جمله جایگاه بالای این عزاداریها را که مورد عنایت اهل بیت (ع) بوده نشان بدهیم باید بگوییم:

همچنانکه اشاره شد، هدف اساسی نهضت عاشورا احیای اسلام بود و هدف اساسی عزاداریها نیز زنده نگه داشتن نهضت عاشورا می باشد.

 

هـ : آسیبهای عزاداری :

با درنظر گرفتن اینکه در سالهای اخیر در ارتباط با آسیبهای عزاداری زیاد بحث و بررسی شده است من تلاش می کنم چند مورد را که به نظر می رسد از اهمیّت ویژه برخوردار است یادآوری کنم:

۱- پرهیز از بکار بردن الفاظ و اشعار غلو آمیز

۲- جلوگیری از نفوذ آهنگهای مبتذل خوانندگان

۳- جلوگیری از لخت شدن ، افراط در شور زنی بویژه در مواردی که نامحرم وجود دارد.

۴- پرهیز از تکرار مکررات در اشعار و مدایح

۵- اجتناب از بیان مقتلهای بی اساس و یا تکیه بر خواب و امثال آن

۶- جلوگیری از بکار بردن ابزار آلات موسیقی در دسته جات.

۷- رعایت کردن وقت در عزاداریها و جلوگیری از مزاحمت به مردم

۸- حفظ حرمت آقایان روحانیان و استفاده از آنان قبل از عزاداریها

۹- جلوگیری از حمل شمایل منتسب به ائمه (ع) و حضرت ابوالفضل (ع) در دسته جات

پی نوشت :

(۱) تحف العقول ص ۲۵۲

(۲) فرهنگ عاشورا ص ۳۸۸

(۳) بحار الانوار ج ۴۵ ص ۱۷۷ و مقتل الحسین / مقرم ص ۳۷۵

 

 

پر بازدیدترین ها

بیشتر