یکشنبه ۲ آبان ۱۴۰۰ - الأحد 18 ربيع أول 1443

(۱۳۸۷/۱۱/۲۵) خطبه های نماز جمعه خوی – ۲۵ بهمن ۱۳۸۷

موضوع خطبه اول : الف : تقوی از دیدگاه امیر المومنین در نهج البلاغه (۱۸) امیرالمؤمنین (ع) در بخشی از خطبه ۱۶۷ نهج البلاغه که بعد از پذیرش خلافت ظاهری ایراد کرده چنین می فرمایند: إِتَّقُوا اللهَ فِی عِبادِهِ وَ بِلادِهِ تقوی پیشه کنید هم در مورد بندگان خدا و هم شهرها و آبادیها فَاِنَّکُمْ […]

موضوع خطبه اول :

الف : تقوی از دیدگاه امیر المومنین در نهج البلاغه (۱۸)

امیرالمؤمنین (ع) در بخشی از خطبه ۱۶۷ نهج البلاغه که بعد از پذیرش خلافت ظاهری ایراد کرده چنین می فرمایند:

إِتَّقُوا اللهَ فِی عِبادِهِ وَ بِلادِهِ

تقوی پیشه کنید هم در مورد بندگان خدا و هم شهرها و آبادیها

فَاِنَّکُمْ مَسْؤُلُونَ حَتّی عَنِ الْبِقاعِ وَ الْبَهائِمِ

چراکه شما ( در برابر همه اینها ) حتی سرزمینها و چهارپایان مسئولید.

اَطیعُوا اللهَ وَ لا تَعْصُوهُ

از خدا اطاعت کنید و از عصیان او بپرهیزید

وَ اِذا رَأَیْتُمُ الْخَیْرَ فَخُذُوا بِهِ

هنگامی که کار خیری را مشاهده کردید برگزینید

وَ اِذا رَأَیْتُمُ الشَّرَّ فَاَعْرِضُوا عَنْهُ (۱)

و هنگامیکه بدی و شرّ را دیدید از او روی گردان شوید

 

 

توضیح :

امیرالمؤمنین (ع) رعایت کردن تقوی در ارتباط با سه گروه را توصیه فرموده اند.

الف : حقوق بندگان خدا :

مفهوم تقوی در بندگان خداوند عبارت است از رعایت کردن حقوق آنان امام زین العابدین(ع) در رساله الحقوق منسوب به آن بزرگوار تمامی بندگان دارای حق را به ۳۵ گروه تقسیم فرموده که از حق پیشوایان شروع و در حق اهل کتاب خاتمه پیدا می کند

 

ب : حقوق شهرها و آبادیها :

تقوی در مورد آبادیها عبارت است از :

کوشش و تلاش در آبادانی آنها ، پرهیز از تخریب و ویرانی آنها و ایجاد محیط سالم برای عموم شهروندان (۲)

 

ج : حقوق حیوانات :

در ارتباط با حقوق حیوانات و ضرورت رعایت کردن حقوق آنها روایات متعددی وارد شده است از جمله امام صادق (ع) می فرماید:

لِلدّابَّهِ عَلی صاحِبِها سِتَّهُ حُقُوقٍ

به چهارپا بر صاحبش شش حق وجود دارد

۱- لا یُحَمِّلُها فَوْقَ طاقَتِها

بیش از طاقتش بر آن بار نکند

۲- وَ لا یَتَّخِذَ ظَهْرَها مَجالِسَ یَتَحَدَّثُ عَلَیْها

و پشت آن را مجلسی برای سخن گفتن قرار ندهد

۳- وَ یَبْدَءَ بِعَلَفِها اِذا نَزَلَ

و هنگامیکه در منزلگاه پیاده می شود نخست آذوقه او را آماده کند

۴- وَ لا یَسِمُها

و بدن او را داغ نکند.

۵- وَ لا یَضْرِبُها فِی وَجْهِها فَاِنَّها تُسَبِّحُ

و به صورتش شلاّق نزند چراکه تسبیح خدا می گوید

۶- وَ یَعْرِضَ عَلَیْهَا الْماءَ اِذا مَرَّ (۳)

و هر زمان از کنار آب می گذرد آب را بر او عرضه کند.

 

 

ب : خانواده از دیدگاه اسلام (۶)

جلسه گذشته شرافت و اصالت خانوادگی بعنوان یکی از معیارهای اصلی در ازدواج و تشکیل خانواده مورد اشاره قرار گرفت.

اکنون با استناد به احادیث همان موضوع را پی می گیریم .

۱- رسولخدا (ص) فرمود :

تَزَوَّجُوا فِی الْحِجْرِ الصّالِحِ فَاِنَّ الْعِرْقَ دَسّاسٌ (۴)

با خانواده شایسته و صالح وصلت کنید زیرا رگ و ریشه اثر دارد

 

۲- در حدیث دیگر می فرماید :

تَخَیَّرُوا لِنُطَفِکُمْ فَاِنَّ النِّساءَ یَلِدْنَ أَشْباهَ إِخْوانِهِنَّ وَ أَخَواتِهِنَّ (۵)

برای نطفه های خود دامن های شایسته انتخاب کنید زیرا زنان بچه هایی همانند برادران و خواهران خود به دنیا می آورند.

احتمالاً بعضی از افراد مطرح بکنند که من با خود فرد مورد نظر ازدواج می کنم و کاری به اصالت و سوابق خانواده و فامیل وی ندارم لکن پاسخ این دیدگاه با درنظر گرفتن موارد زیر روشن و مشخص می گردد :

۱- باید توجه کرد فرد منتخب برای ازدواج جزئی از همان خانواده است و از لحاظ خصوصیّات و خُلقیّات متأثر از آنان می باشد

۲- روابط و ارتباطات بعدی خانوادگی قابل قطع شدن نیست لذا زندگی مشترک آینده قطعاً متأثر از همین ارتباطات خواهد بود.

۳- بدنامی یا خوشنامی خانواده تا آخر عمر همراه انسان است و قابل جدا شدن نمی باشد.

۴- ویژگیها و خصوصیات خانواده به فرزندان آینده منتقل شده و زندگی آنان را تحت تأثیر خود قرار خواهد داد.


خطبه دوم :

مناسبتهای هفته :

هفته جاری دارای مناسبتهای مهم و متعدد می باشد از جمله :

۱- سالگرد صدور حکم تاریخی امام (ره) مبنی بر ارتداد و اعدام سلمان رشدی نویسنده خائن کتاب آیات شیطانی و توهین به ساحت مقدس پیامبر بزرگوار اسلام حضرت محمد بن عبدالله (ص)

۲- دوشنبه ۲۰ صفر مصادف با روز اربعین اباعبدالله الحسین (ع) و شهدای کربلا و ورود اهل بیت آن بزرگوار و جابربن عبد الله انصاری به سرزمین کربلا

۳- سه شنبه ۲۹ بهمن آغاز هفته وقف است.

و همچنین قیام مردم تبریز به مناسبت چهلمین روز شهادت   شهدای ۱۹ دی حوزه علمیه قم (۱۳۵۶ هـ .ش)

۴- چهارشنبه اول اسفند روز روحانیّت و دفاع مقدسبمناسبت حمله جنگنده رژیم بعثى عراق به هواپیماى مسافربرى و شهادت چهل تن از جمله حجت الاسلام والمسلمین شیخ فضل‏الله محلاّتى (۱۳۶۴ هـ.ش)

 

 

الف : رسالتی که کاروان اسیران به انجام رساندند :

از عصر روز عاشورا و پس از شهادت اباعبدالله الحسین (ع) رسالت خاندان آن بزرگوار آغاز گردید و در طول دوران اسارت و پس از آن مسئولیتهای متعددی را به انجام رساندند از جمله:

۱-          تبیین و تشریح ماهیّت فاجعه طَفّ در قالب خطبه و سخنرانی و محاجه با سردمداران و پیروان حکومت جُور اُموی

 

۲-          جلوگیری از تحریف حماسه عاشورا از طریق افشاء مظالم و جنایات کوفیان و اُمویان در سرزمین کربلا

 

۳-          تحقیر ابن زیاد و یزید در افکار عمومی از طریق محاکمه آنان در مجلس کوفه و شام

 

۴-          بیان فضایل اهل بیت (ع) و معرفی خویش بویژه در سخنرانی های بازار کوفه و مسجد اُموی شام

 

۵- بیدار سازی مردم غفلت زده کوفه و شام با تبیین اهداف نهضت عاشورا

 

 

ب : هفته وقف :

در ارتباط با وقف ، مباحث متعدد و ضروری وجود دارد لکن بخاطر محدودیّت وقت چند مورد را بصورت فهرست یادآوری می کنم.

انشاء ا… در طول هفته آتی طی اجتماعاتی که بدین منظور برگزار خواهد شد موارد دیگر را که از نظر اطلاع رسانی به مؤمنین و خیّرین جامعه لازم است مطرح خواهم ساخت.

۱- معنی وقف :

مرحوم شیخ طوسی (ره) در تعریف وقف می فرماید :

تَحْبیسُ الْعَیْنِ وَ تَسْبیلُ الْمَنْفَعَهِ (۶)

نگهداشتن دائمی اصل مال و بهره برداری از منافع

 

۲- تاریخ و ریشه وقف :

یکی از موضوعاتی که در میان دانشمندان اسلامی در ارتباط با وقف مورد بحث بوده ریشه وقف است.

آیا اختصاص به دین مقدس اسلام دارد یا اینکه در سایر ادیان و مکتبها نیز موجود بوده

الف : ابن حَجَر عَسقَلانی از امام شافعی نقل می کند :

أَنَّ الْوَقْفَ مِنْ خَصائِصِ الْاِسْلامِ وَ لا یُعْرَفُ أَنَّ ذلِکَ وَقَعَ فِی الْجاهِلِیَّهِ (۷)

وقف از ویژگیهای اسلام است و در عصر جاهلیّت موجود نبوده

 

ب : ابن حَزم اَنْدُلُسی از فقهای اهل سنّت می نویسد:

عرب جاهلی حبسی را که مورد بحث واختلاف ماست نمی شناخته واین عنوانی است که شرع اسلام و رسولخدا آن را آورده است همانند نماز ، زکات ، روزه و …که اگر رسولخدا (ص) نبود ما ازاین شرایع چیزی نمی دانستیم. (۸)

درمقابل عده ای از دانشمندان و فقهای اهل سنّت وشیعه اصل وقف را یک اصل عقلایی می دانندکه اختصاص به دین مقدس اسلام ندارد بلکه در میان پیروان ادیان وملل دیگر قبل از اسلام نیز رواج داشته است

حضرت امام خمینی (ره) در این زمینه می نویسد:

اَنَّ الْوَقْفَ لَیْسَتْ لَهُ حَقیقَهٌ شَرْعِیَّهٌ بَلْ هُوَ اَمْرٌ عُقَلائِیٌّ رائِجٌ بَیْنَ مُنْتَحِلی سائِرِ الْمِلَلِ بَلْ لَعَلَّهُ مُتَعارَفٌ عِنْدَ غَیْرِ مُنْتَحِلِی الْاَدْیانِ اِیْضاً (۹)

وقف دارای حقیقت شرعیّه نمی باشد بلکه موضوعی است عقلایی که میان ملل و پیروان ادیان دیگر بلکه میان انسانهای غیر متدین نیز رواج داشته است.

 

۳- نقش وقف در فرهنگ و اقتصاد اسلامی

اگر تاریخ تمدن اسلام و مسلمانان را از صدر اسلام تا کنون مورد بررسی قرار بدهیم و عوامل رشد و توسعه فرهنگ و اقتصاد کشورهای اسلامی را مورد تجزیه و تحلیل و ارزیابی کنیم، خواهیم دید نقش وقف یک نقش اساسی و سرنوشت سازی بوده است.

بعنوان نمونه مواردی را از موقوفات در جهان اسلام مورد اشاره قرار می دهیم :

۱-    تمامی مساجد از مسجد الاقصی ، مسجد الحرام ، مسجد النبی گرفته تاکنون همه موقوفات اسلامی هستند.

 

۲-    تمامی حوزه های علمیّه و مدارس اسلامی موقوفات انسانهای خیّر در طول تاریخ هستند.

 

 

۳-    نوع بیمارستانها ، دانشگاهها ، مدارس دولتی ، مکتبخانه ها ، کتابخانه های جهان اسلام وقفی هستند.

 

۴-    بسیاری از انسانهای متدیّن و خیّر ، منازل ، باغها ، مغازه ها و سایر املاک خویش را برای امور خیر وقف کرده اند

 

۵-    عده ای امور خیر دیگری را مورد توجه قرار داده اند و اموال خویش را بدان منظور وقف نموده اند مانند : اطعام فقراء ، وعظ و خطابه ، تعلیم علوم اسلامی و قرائت قرآن کریم و …

 

 

یادآوری :

خدا را شاکریم اخیراً تحوّل خوبی در اداره اوقاف و امور خیریه کشور بویژه استان ما بوجود آمده است که تشکیل ستاد احیاء موقوفات در خوی از آن جمله می باشد.

 

 

قدردانی از وفاداری مردم :

برخود لازم و ضروری می دانم از حضور پرشور و گسترده همشهریان عزیز در راهپیمایی۲۲ بهمن که دوشادوش مردم سایر مناطق کشور صورت گرفت تقدیر و سپاسگزاری کنم.

خدا را شاکریم که پس از گذشت ۳۰ سال از پیروزی انقلاب احساس تکلیف و وظیفه انقلابی مردم همانند سالهای اولیّه پیروزی است.

این وفاداری و امانتداری را به تک تک شما عزیزان و رهبر بزرگوار مدظله تبریک می گویم.

امیرالمؤمنین (ع) می فرماید :

اَصْلُ الدّینِ اَداءُ الْاَمانَهِ وَ الْوَفاءُ بالْعَهْدِ (۱۰)

اساس و ریشه دین امانتداری و پایبندی به پیمانهاست.

و باز لازم است از زحمات و تلاشهای فوق العاده مسئولان محترم شهر در طول دهه مبارکه فجر که برای افتتاح دهها پروژه در مناطق مختلف شهر و حومه حضور پیداکردند بویژه جناب آقای فرماندار و بخشداران محترم کمال تقدیر و سپاسگزاری را بکنم.

 

پی نوشت :

(۱)   خطبه ۱۶۷ نهج البلاغه

(۲)   شرح رساله الحقوق / قپانچی   ج ۱   ص ۳۷۳    

(۳)   فروع کافی / کلینی   ج ۶   ص ۵۳۷                  

(۴)   کنزالعمال / هندی   ح   44559                    

(۵)   همان ح ۴۴۵۵۷

(۶)   المبسوط ج ۳   ص۲۸۶

(۷)   فتح الباری فی شرح صحیح البخاری / ابن حجر ج ۵ ص ۴۰۳          

(۸)   المحلی   ج۹   ص۲۱۶      

(۹)   کتاب البیع   ج۳   ص ۱۲۳

(۱۰) غرر الحکم ۱۷۶۲

 

پر بازدیدترین ها

بیشتر