دوشنبه ۳ آبان ۱۴۰۰ - الإثنين 19 ربيع أول 1443

(۱۳۸۷/۱۲/۰۲) خطبه های نماز جمعه خوی – ۲ اسفند ۱۳۸۷

موضوع خطبه اول : الف : تقوی از دیدگاه امیر المومنین در نهج البلاغه (۱۹) مرحوم سید رضی مؤلف نهج البلاغه در ابتدای حکمت شماره ۳۶۸ نهج البلاغه می نویسد : رُوِیَ اَنَّهُ عَلَیِه السَّلامُ قَلَّمَا اعْتَدَلَ بِهِ الْمِنْبَرُ اِلاّ قالَ اَمامَ الْخُطْبَه نقل شده امیرالمؤمنین کمتر بر منبر می نشست که پیش از خطبه […]

موضوع خطبه اول :

الف : تقوی از دیدگاه امیر المومنین در نهج البلاغه (۱۹)

مرحوم سید رضی مؤلف نهج البلاغه در ابتدای حکمت شماره ۳۶۸ نهج البلاغه می نویسد :

رُوِیَ اَنَّهُ عَلَیِه السَّلامُ قَلَّمَا اعْتَدَلَ بِهِ الْمِنْبَرُ اِلاّ قالَ اَمامَ الْخُطْبَه

نقل شده امیرالمؤمنین کمتر بر منبر می نشست که پیش از خطبه این جملات را نگوید

اَیُّهَا النّاسُ اتَّقُوا اللهَ فَما خُلِقَ امْرُؤٌ عَبَثاً فَیَلْهُوَ

ای مردم از خدا پروا داشته باشید هیچ کس بیهوده آفریده نشده تا به بازی بپردازد

وَ لا تُرِکَ سُدًی فَیَلْغُوَ

و او را به حال خود وا نگذاشته اند تا خود را سرگرم کارهای بی ارزش نماید.

وَ ما دُنْیاهُ الَّتِی تَحَسَّنَتْ لَهُ

و دنیایی که در نظر وی زیبا جلوه کرده است

بِخَلَفٍ مِنَ الآخِرَهِ الَّتِی قَبَّحَها سُوءُ النَّظَرِ عِنْدَهُ

جای آخرتی را بگیرد که با بدنگری زشت جلوه کرده است

وَ مَا الْمَغْرُورُ الَّذِی ظَفِرَ مِنَ الدُّنْیا بِأَعْلی هِمَّتِهِ

و فریب خورده ای که با توان خویش به دنیا رسیده است

کَالْآخَرِ الَّذِی ظَفِرَ مِنَ الْآخِرَهِ بِاَدْنی سُهْمَتِهِ (۱)

چونان کسی نیست که با کمترین بهره مادی آخرت را بدست آورده است

 

 

توضیح :

در این حکمت سه مطلب مهم مورد توجه امیرالمؤمنین (ع) قرار گرفته است .

الف : بیان اهمیّت تقوی :

لازم به یادآوری است که هیچ آموزه ای از ارزشهای الهی به اندازه تقوی مورد توجه اولیاء گرامی اسلام بویژه امیرالمؤمنین (ع) قرار نگرفته است.

تقوی در نگاه امیرالمؤمنین (ع) :

کلید استواری، اندوخته روز واپسین، آزادی از اسارت، رهایی از نابودی، دژ استوار مصونیّت، مرکب راهوار رستگاری، مایه عزّت و افتخار خدا مردان می باشد. (۲)

 

 

ب : هدفدار بودن آفرینش انسان :

۱- خداوند می فرماید :

اَفَحَسِبْتُمْ اَنَّما خَلَقْناکُمْ عَبَثاً وَ اَنَّکُمْ اِلَیْنا لا تُرْجَعُونَ (۳)

آیا بر این باور هستید که شما را بیهوده و بی هدف آفریده ایم و بسوی ما برنمی گردید ؟

 

۲- از رسولخدا (ص) نقل شده فرمود :

اِنَّ الْمَرْءَ لَمْ یُتْرَک سُدَیً وَلَمْ یُخْلَق عَبثاً

۳- امیرالمؤمنین (ع) نیز در این حکمت فرمود :

فَما خُلِقَ امْرُءٌ عَبَثاً فَیَلْهُوَ (۴)

 

 

ج : دنیا و آخرت برابر نیستند :

در ارتباط با تحقیر مادیّات دنیا امیرالمؤمنین (ع) مطالب اساسی بیان فرموده است که بخش مهمی از این مطالب در نهج البلاغه گردآوری شده است از جمله:

۱- دُنْیاکُمْ هذِهِ أَزْهَدَ عِنْدِی مِنْ عَفْطَهِ عَنْز (۵)

این دنیای شما در نزد من ازآب بینی یک بز هم بی ارزشمندتر است

۲- لَدُنْیاکُمْ أَهْوَنُ عِنْدِی مِنْ وَرَقَهٍ [فِی] فِیِّ جَرادَهٍ تَقْضِمُها (۶)

دنیای شما در نظر من ناچیزتر از برگ درختی است در دهان ملخی که آن را خورد می کند

 

 

ب : خانواده از دیدگاه اسلام (۷)

معیارهای کمال :

تاکنون ؛ دینداری ، دارابودن بر اخلاق نیک ، اصالت و شرافت خانوادگی را تحت عنوان معیارهای اساسی در انتخاب همسر مورد بررسی قرار دادیم.

برخی از نویسندگان معاصر معیارهای دیگری تحت عنوان ملاکهای کمال در عین حال غیر ضروری مطرح فرموده اند از آن جمله است:

۱- اتحّاد در نژاد و هم زبان بودن

۲- عدم تفاوت فاحش در سن و زیبایی

۳- از یک منطقه جغرافیایی بودن

۴- از نظر پایه تحصیلات علمی

۵- از نظر سطح فرهنگی و فکری

۶- از لحاظ مالی ، سیاسی و اجتماعی

لکن این امور از نظر اسلام در موضوع ازدواج با اینکه مهم بوده و باید مورد توجه قرار بگیرد لکن به سر حد لزوم و وجوب نمی رسد بلکه داستانهای ازدواجهایی که در صدر اسلام اتفاق افتاده و پیامبر(ص) و ائمه معصومین نسبت به آنها نظر داده اند و یا سیره عملی خود آن بزرگواران در امر تشکیل خانواده کاملاً نشان می دهد

آن بزرگواران تلاش کرده اند از یک طرف سنن و آداب دوران جاهلیّت را که کم و بیش در میان مسلمانان نفوذ و رسوخ داشته بکوبند و از سوی دیگر معیارهای اساسی اسلامی را جایگزین فرمایند.

مرحوم کلینی حدیثی را از امام صادق (ع) چنین آورده است :

عَنْ اَبی عَبْدِالله أَنَّ رَسُولَ اللهِ (ص) زَوَّجَ الْمِقْدادَ بْنَ اَسْوَدَ ضُباعَهَ ابْنَهَ الزُّبَیْرِ بْنِ عَبْدِالْمُطَّلِبْ

یعنی رسولخدا (ص) ضباعه دختر زبیر بن عبدالمطلب را به ازدواج مقداد بن اسود درآورد .

بعد امام صادق (ع) دو انگیزه برای این اقدام رسولخدا (ص) بیان فرموده است:

الف : وَ اِنَّما زَوَّجَهُ لِتَتَّضِعَ الْمَناکِحُ

تا امر ازدواج پائین آید ( و تعیّنات خرافی و تشریفات جاهلی از میان برود)

ب : وَ لِیَعْلَمُوا أَنَّ اَکْرَمَهُمْ عِنْدَ اللهِ اَتْقاهُمْ (۷)

و بدانند که گرامی ترین آنها نزد خدا با تقواترین آنهاست .

 

 

توضیح :

زبیر بزرگترین عموی رسولخدا (ص) بود آن حضرت وی را در کودکی درک نمود.

جاحظ در حق وی می نویسد :

زبیر مردی شجاع ، منیع الطبع ، زیباروی ، سخنور ، شاعر بزرگوار و سخاوتمند بود و او کسی است که حِلفُ الفُضول را در جاهلیّت بنیان نهاد.(۸)

 

مقداد بن اَسود :

اهل حَضرَمُوت یمن می باشد و در مقایسه با خانواده زبیر بن عبدالمطلب و رسولخدا (ص) یک فرد معمولی است لکن از لحاظ تقوی و جایگاه معنوی در حدیث وارد شده

رسولخدا (ص) فرمود :

اِنَّ اللهَ اَمَرَنِی بِحُبَّ اَرْبَعَهٍ وَ اَخْبَرَنِی اَنَّهُ یُحِبُّهُمْ عَلِیٌّ وَ الْمِقْدادُ وَ اَبُوذَر وَ سَلمانُ (۹)

و از امام باقر (ع) نقل شده فرمود :

مردم بعد از پیامبر (ص) مرتد شدند مگر سه نفر مقداد ، ابوذر و سلمان (۱۰)


 

خطبه دوّم :

مناسبتهای هفته :

هفته جاری دارای مناسبتهای متعدد و مهمی است

۱- روز سه شنبه مصادف با ۲۸ صفر سالروز رحلت جانگداز پیامبر اسلام حضرت محمد بن عبدالله (ص) و شهادت امام حسن مجتبی (ع) می باشد.

۲- روز پنجشنبه مصادف با ۳۰ صفر سالروز شهادت امام علی بن موسی الرضا (ع) می باشد هر سه مصیبت را به محضر مقدّس امام عصر(عج) و شما نمازگزاران وشیعیان اهل بیت (ع) تسلیت می گویم.

۳- پنج شنبه ۸ اسفند مصادف با روز امور تربیتى و تربیت اسلامى‏ است.

 

 

رسالت جهانی مسلمانان :

هر روزی که برجهان می گذرد شرایط برای حاکمیّت ارزشهای دین مقدّس اسلام فراهم تر می گردد و درنهایت وظایف و مسئولیتهای ملل اسلامی روز به روز سنگین تر می شود چون وظیفه دارند بر رسالت جهانی خویش در قبال دین اسلام عمل بکنند و پرچم او را در سطح دنیا به احتزاز در بیاورند. امروز جوامع بشری در شرایط خاص و بحرانی روزگار می گذرانند

الف : تمامی مکتبها و ایسم های حاکم بر کشورهای غربی و اروپائی که قرار بود جایگزین ادیان الهی بشوند خاصیّت خود را از دست داده و پیروان خویش را سرخورده کرده اند.

 

ب : همه حکومتها و مجامع بین المللی که پیرو مقررات مکتبهای ضد دینی هستند جهان را در اثر ظلم و بیدادگری و طغیان به مرحله بن بست و انفجار رسانده اند.

 

ج : جوامع بشری در اثر جداشدن از معنویّت ادیان آسمانی با بحرانهای متعدد خانمان سوز مواجه شده اند.

 

د : پیروزی انقلاب اسلامی ایران و مطرح شدن مجدد دین در سطح جهان ، فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی سابق ، شکست مفتضحانه مکتب الحادی مارکسیسم وتجربه و عملکرد موفق نظام جمهوری اسلامی در طول ۳۰ سال پس از پیروزی شرایط کاملاً مساعدی را برای مطرح شدن دین اسلام و حاکمیّت آن درسطح جهان فراهم ساخته است

لذا بر عموم پیروان اسلام از تمامی مذاهب است که با توجه به چند نکته اساسی و حیاتی مسئولیت سنگین و جهانی خویش را انجام بدهند تا بتوانند فردای قیامت در پیشگاه رسولخدا (ص) روسفید باشند

 

۱- بازگشت به قرآن :

در عین حال که قرآن بعنوان کتاب آسمانی در میان مسلمانان معروف و به ظاهر با احکام آن مأنوس و در سطح جهان با آن مشهورند لکن بسی جای تأسف است که بسیاری از جوامع اسلامی از محتوای قرآن جدا شده اند

امیرالمؤمنین (ع) در نهج البلاغه می فرماید :

سَیَأتِی عَلَیْکُمْ مِنْ بَعْدِی زَمانٌ … فَالْکِتابُ وَ أَهْلُهُ فِی ذلِکَ الزَّمانِ فِی النّاسِ وَ لَیْسا فِیهِمْ وَ مَعَهُمْ وَ لَیْسا مَعَهُمْ  

به زودی پس از من روزگاری بر شما بیاید که قرآن و اهل آن در میان مردم هستند ولی نیستند با آنان هستند ولی نیستند.

فَاجْتَمَعَ الْقَوْمُ عَلَی الْفُرْقَهِ وَافْتَرَقُوا عَلَی الْجَماعَهِ کَاَنَّهُمْ اَئِمَّهُ الْکِتابِ وَ لَیْسَ الْکِتابُ اِمامَهُمْ (۱۱)

پس مردم به تفرقه و جدایی همدستانند و در حالی جمع اند که پراکنده و متفرق اند گویی که آنان پیشوایان قرآنند نه قرآن پیشوای آنان

 

۲- اجتناب از برداشتهای سلیقه ای از دین :

یکی از معضلات مسلمانان در جهان امروزی که موجب چیره شدن استکبار بر سرنوشت جهان اسلام گردیده بدفهمی دین است درخود این بدفهمی استعمارگران نقش ایفاکرده اند سالیان متمادی از طریق روشنفکران تبلیغ می کردند که دین فقط رابطه بین خلق و خالق بوده و صرف دستورات عبادی می باشد

و درنهایت در بسیاری از جوامع اسلامی جدائی دین و سیاست را نهادینه کردند و نتیجه همان شد که اکنون در جهان شاهد آن هستیم که آمریکا با استفاده از خود مسلمانان و امکانات آنان برای از بین بردن خودشان استفاده می کند

دو روایت جالب مشابه هم در زمینه فهم صحیح دین در منابع حدیثی برادران اهل سنّت وجود دارد:

الف : عَنْ رَسُولِ اللهِ (ص) : لا یَقُومُ بِدِینِ اللهِ اِلاّ مَنْ حاطَهُ مِنْ جَمیعِ جَوانِبِهِ (۱۲)

تنها کسی توان نگه داری دین را دارد که از همه جهات به آن احاطه داشته باشد.

 

ب : عَنْهُ (ص) اَیْضاً : اِنَّ دِینَ اللهِ تَعالی لَنْ یَنْصُرُهُ اِلاّ مَنْ حاطَهُ مِنْ جَمیعِ جَوانِبِهِ (۱۳)

دین خداوند متعال را هرگز یاری نرساند، مگر کسیکه از همه سو به آن احاطه داشته باشد.

 

 

۳- عرضه کردن رهبران و علمای خویش به قرآن:

باز یکی از مشکلات اساسی جوامع اسلامی رهبران بی لیاقت و مفتیان جیره خوار هستند که هم دین را ملعبه خویش قرارداده اند و هم مسلمانان را به انحطاط کشانده اند نمونه عینی آن را در چند هفته اخیر در جریان جنایات اسرائیل در غزّه مشاهده کردیم

که تمامی افکار عمومی جهان اسرائیل را محکوم کرد لکن دو کشور مهم جهان اسلام یعنی مصر و عربستان سعودی بی شرمانه از اسرائیل حمایت کردند و تعدادی از مفتیان جیره خوار همین کشورها علیه حماس فتوا صادر کردند.  

لذا لازم است اولاً معارف دینی خود را از قرآن بگیریم و رهبران و مفتیان خویش را با معارف او محک بزنیم.

امام صادق (ع) می فرماید :

مَنْ دَخَلَ فِی هَذَا الدّینِ بِالرِّجالِ اَخْرَجَهُ مِنْهُ الرِّجالُ کَما اَدْخَلُوهُ فِیهِ وَ مَنْ دَخَلَ فِیهِ بِالْکِتابِ وَ السُّنَّهِ زالَتِ الْجِبالُ قَبْلَ أَنْ یَزُولَ (۱۴)

هرکه از طریق (مجذوب شدن به شخصیت) اشخاص به این دین درآید همان اشخاص همچنان که او را به آن درآورده اند از آن خارجش کنند و کسیکه از طریق کتاب و سنّت به این دین وارد شود کوهها بجنبد و او نجبند ( در عقیده و دینش متزلزل نشود)

پی نوشت :

(۱)     نهج البلاغه   حکمت ۳۶۸

(۲)     قطره ای از دریا / حمید زاده ج ۳ ص ۱۱۱        

(۳)     سوره مؤمنون آیه ۱۱۵              

(۴)     شرح نهج البلاغه / ابن ابی الحدید حکمت ۳۷۶

(۵)     نهج البلاغه خ ۳            

(۶)     بحار الانوار/ مجلسی   ج ۴۰   ص ۳۴۸

(۷)     فروع کافی / کلینی   ج ۵   ص ۷۹۳ چ بیروت

(۸)     شرح نهج البلاغه / ابن ابی الحدید ج ۱۵ ص ۲۰۴   و   فرهنگ اعلام تاریخ اسلام ج ۲ ص ۱۱۴۶

(۹)     الاعلام / زِرِکلی ج ۷ ص ۲۸۲   و   قاموس الرجال / تستری ج ۱۰ ص ۲۲۸

(۱۰)   قاموس الرجال / تستری ج ۲ ص ۷۳۱

(۱۱)   نهج البلاغه   خ ۱۴۷          

(۱۲)   کنز العمال / هندی ح ۵۶۱۲            

(۱۳)   همان ح ۲۸۸۸۶

(۱۴)   بحار الانوار / مجلسی ج ۲ ص ۱۰۵

 

 

پر بازدیدترین ها

بیشتر