دوشنبه ۲۷ دی ۱۴۰۰ - الإثنين 14 جماد ثاني 1443

(۱۳۸۷/۱۲/۰۹) خطبه های نماز جمعه خوی – ۹ اسفند ۱۳۸۷

موضوع خطبه اول : الف : تقوی از دیدگاه امیر المومنین در نهج البلاغه (۲۰) تقوا و روش برخورد با دنیا : فَمَنْ أَشْعَرَ التَّقْوی قَلْبَهُ بَرَّزَ مَهَلُهُ وَ فازَ عَمَلُهُ هرکس تقوا را در کانون قلب خویش قرار دهد کارهای نیک او ظاهر می شود و عملش به پیروزی می رسد فَاهْتَبِلُوا هَبَلَها وَ […]

موضوع خطبه اول :

الف : تقوی از دیدگاه امیر المومنین در نهج البلاغه (۲۰)

تقوا و روش برخورد با دنیا :

فَمَنْ أَشْعَرَ التَّقْوی قَلْبَهُ بَرَّزَ مَهَلُهُ وَ فازَ عَمَلُهُ

هرکس تقوا را در کانون قلب خویش قرار دهد کارهای نیک او ظاهر می شود و عملش به پیروزی می رسد

فَاهْتَبِلُوا هَبَلَها وَ اعْمَلُوا لِلْجَنَّهِ عَمَلَها

پس برای تحصیل تقوا فرصت را غنیمت شمارید وبرای بهشت عمل شایسته آن را انجام دهید

فَاِنَّ الدُّ نْیا لَمْ تُخْلَقْ لَکُمْ دارَ مُقامٍ

(بدانید) دنیا به عنوان اقامتگاه دائمی شما آفریده نشده است

بَلْ خُلِقَتْ لَکُمْ مَجازاً لِتَزَوَّدُوا مِنْهَا الْاَعْمالَ اِلی دارِ الْقَرارِ (۱)

بلکه به عنوان گذرگاه خلق شده تا از آن زاد و توشه اعمال صالح برای سرای جاودانی برگیرید

 

 

توضیح :

از مجموع توصیه های امیرالمؤمنین (ع) در این بخش موارد زیر برداشت می شود :

۱- آثار تقوی در تمام اعمال انسانهای متّقی ظهور و بروز عینی دارد

۲- بهشت جاویدان را به بها می دهند نه به بهانه (وَ اعْمَلُوا لِلْجَنَّهِ عَمَلَها )

۳- دنیا یک گذرگاه است نه یک جایگاه اقامت (بَلْ خُلِقَتْ لَکُمْ مَجازاً )

 

 

ب : خانواده از دیدگاه اسلام (۸)

نیاز پسران و دختران به ازدواج و تشکیل خانواده یک نیاز فطری و طبیعی است ؛ لذا با توجه به شرایط موجود حاکم به جوامع بشری چند گروه در این موضوع مسئولیت و تکلیف شرعی و قانونی دارند عبارتند از :

  •        اراده خود پسران و دختران برای تشکیل خانواده
  •        پدران و مادران در موضوع ازدواج فرزندان مسئولیت دارند
  •        مسئولان و مدیران جامعه در راستای اصلاح امور جامعه وظایف سنگین دارند
  •        تمامی انسانهای خیّر و نیکوکارِ ثروتمند

برای فراهم سازی شرایط و رفع موانع ازدواج هرچهار مجموعه نقش اساسی دارند.

با توجه به تعدد موانع در امر تشکیل خانواده چند مورد را بعنوان نمونه مورد اشاره قرار می دهیم و راه حل هرکدام را با استفاده از روایات اهل بیت (ع) مطرح می سازیم:

۱- دیدگاههای شخصی :

این دیدگاهها که غالباً واقع بینانه نیستند در قالبها و اشکال مختلف ظهور پیدا می کنند

  •        بعضی از پدران و مادران نسبت به نیازهای طبیعی فرزندان توجه ندارند درنهایت در برابر پیشنهاد ازدواج از سوی فرزندان موضع تند می گیرند

و این قبیل پیشنهادات را حاصل بی حیایی و پررویی فرزندان خود به حساب می‌آورند و آنان را سرزنش و تحقیر می نمایند.

  •        یا بعضی از پدران و مادران به خانواده عروس یا داماد مسائلی را پیشنهاد می نمایند که محقق ساختن آنها برای طرف مقابل بسیار سخت یا غیر ممکن است و آنچنان در پیشنهادهای خود پافشاری می کنند که زمان ازدواج دختر و پسر سپری می شود
  •        گاهی خود دختران و پسران به خاطر برداشتهای غلط شخصی از مسئله ازدواج و تشکیل خانواده پیشنهادات سنگین و غیر ممکن را به طرف مقابل مطرح می سازد درنهایت از تحقق به موقع ازدواج خویش جلوگیری می کند.
  •        در برخی از خانواده ها ، فامیلهای دیگر نقش آفرینی می کنند و درنهایت با دخالتهای بی مورد خویش از توافق دوخانواده جلوگیری نموده و موجب به تأخیر افتادن ازدواج و بروز ناهنجاریهای متعدد اخلاقی و اجتماعی می شوند

 

 

راه حل چیست ؟

راه حل تمامی مشکلات در وجود خود انسان است در شعری که منسوب به امیرالمؤمنین (ع) است می فرماید:

دَوائُکَ فیکَ وَ ما تَشْعُرْ     وَ داؤُکَ مِنْکَ وَ لا تُبْصِرْ (۲)

دوای تو در توست بدان علم نداری   و دردت نیز از توست و آن را نمی بینی

و در روایات متعدد توصیه شده است انسان در این قبیل موارد که در مورد دیگران اظهار نظر می کند و یا از آنان انتظاراتی دارد و یا اراده کرده اموراتی را برآنان تحمیل بکند به وجود خود باز گردد و خویشتن را به جای او فرض بکند.

لذا امیرالمؤمنین (ع) خطاب به فرزندش امام حسن مجتبی (ع) می فرماید :

اِجْعَلْ نَفْسَکَ میزاناً فِیما بَیْنَکَ وَ بَیْنَ غَیْرِکْ

وجود خود را میزان بین خود و غیر خود قرار بده

وَ اَحِبَّ لِغَیْرِکَ ما تُحِبُّ لِنَفْسِکَ

و دوست داشته باش برای دیگران آنچه را برای خود دوست داری

وَ اکْرَهْ لَهُ ما تَکْرَهُ لَها

و کراهت داشته باش برای غیرخود آنچه را برای خود کراهت داری

لا تَظْلِمْ کَما لا تُحِبُّ أَنْ تُظْلَمَ  

به دیگران ستم روا مدار چنانکه دوست نداری به تو ستم شود

وَ أَحْسِنْ کَما تُحِبُّ أَنْ یُحْسَنَ إِلَیْکَ

و به همه مردم نیکی کن چنانکه دوست داری به تو نیکی کنند

وَاسْتَقْبِحْ لِنَفْسِکَ ما تَسْتَقْبِحُهُ مِنْ غَیْرِکَ

برای خود قبیح بدان آنچه را از دیگران قبیح می دانی

وَارْضَ مِنَ النّاسِ ما تَرْضی لَهُمْ مِنْکَ (۳)

از مردم خوشنود باش آنچه را که از خود نسبت به آنان خوشنود هستی


 

خطبه دوم :

هفته جاری دارای مناسبتهای متعددی است چند مورد را یادآوری و توضیح می دهیم:

الف : هجرت رسولخدا (ص) :

امروز مصادف با اول ربیع الاول سالروز هجرت رسولخدا (ص) از مکه به مدینه (در سال ۱۳ بعثت) می باشد

هجرت ، زیربنای همه حوادث سیاسی، تبلیغی و اجتماعی ما را تشکیل می دهد به همین مناسبت مبداء تاریخ مسلمانان قرار گرفته است.

روشن است که هجرت یک حکم مخصوص به زمان رسول خدا (ص) نبوده بلکه در هر عصر، زمان و مکانی اگر همان شرایط پیش آید مسلمانان موظف به هجرت اند. (۴)

لازم به یادآوری است موضوع هجرت به دلیل اهمیت آن در آیات و روایات متعدد از جهات مختلف مورد توجه قرارگرفته است وما بعنوان نمونه چند مورد را یادآوری می کنیم:

  •        اهداف هجرت :

برای هجرت اهداف متعددی مطرح شده است از قبیل:

۱- هجرت برای فراگیری دانش :

قرآن می فرماید :

وَ ما کانَ الْمُؤْمِنُونَ لِیَنْفِرُو کافَّهً فَلَوْ لا نَفَرَ مِنْ کُلِّ فِرْقَهٍ مِنْهُمْ طائفَهٌ لِیَتَفَقَّهُوا فِی الدِّینِ (۵)

شایسته نیست مؤمنان همگی کوچ کنند چرا از هرگروهی از آنان طایفه ای کوچ نمی کند تا در دین آگاهی یابند.

و از رسولخدا (ص) نقل شده است فرمود :

اُطْلُبُوا الْعِلْمَ وَلَوْ بِالصّینِ (۶)

علم کسب کنید اگرچه در چین باشد

 

۲- هجرت برای حفظ دین :

رسولخدا (ص) فرمود :

مَنْ فَرَّ بِدِینِهِ مِنْ اَرْضٍ اِلی اَرْضٍ وَ اِنْ کانَ شِبْراً مِنَ الْاَرْضِ اِسْتَوْجَبَ الْجَنَّهَ (۷)

کسیکه برای حفظ دین و آئین خود از سرزمینی به سرزمین دیگر هجرت کند استحقاق بهشت می یابد.

 

۳- هجرت از گناه ( هجرت درونی ) :

امیرالمؤمنین (ع) می فرماید:

وَ یَقُولُ الرَّجُلُ هاجَرْتُ وَ لَمْ یُهاجِرْ اِنَّمَا الْمُهاجِرُونَ الَّذینَ یَهْجُرُونَ السَّیِّئاتِ وَ لَمْ یَأتُوا بِها (۸)

کسی می گوید مهاجرت کردم در حالیکه مهاجرت واقعی نکرده است مهاجران واقعی آنها هستند که از گناهان هجرت بکنند و مرتکب آن نشوند.

 

آثار و برکات هجرت پیامبر (ص) :

بررسی های تاریخی نشان می دهد دو عامل نقش اساسی و عمده در پیروزی اسلام در برابر دشمنان نیرومند خود داشته است

یکی جهاد در راه خدا دیگری هجرت پیامبر بزرگوار اسلام (ص) و سایر مسلمانان از مکه به مدینه

اگر بخواهیم آثار و برکات هجرت پیامبر (ص) را بصورت فهرست برشماریم عبارت اند از :

۱- توسعه اسلام و گسترش مسلمانان

۲- بوجود آمدن ارتش مقتدر اسلامی

۳- ایجاد مرکز قدرت برای مسلمانان

۴- تشکیل حکومت اسلامی در مدینه و تبدیل شدن یثرب به مَدینَهُ الرَّسُول

۵- مهار دشمنان و سرکوب آنان ( اعم از مشرکان و یهودیان)

۶- جهانی شدن اسلام و بیرون آمدن آن از شکل منطقه ای

۷- پیروزیهای پی در پی و مداوم مسلمانان و فتح مکه

۸- فراهم آمدن زمینه تربیت انسانهای وارسته همانند سلمان ، ابوذر ، عمار یاسر ، مقداد و … (۹)

 

 

ب : لَیلَهُ المَبیت :

یکی از موضوعات مهم تاریخی مربوط به جریان هجرت رسولخدا (ص) موضوع لیله المبیت است که شب اول ماه ربیع الاول می باشد.

و جریان آن برای همه مسلمانان روشن و از مسلّمات تاریخ است که امیرالمؤمنین (ع) به جای رسولخدا (ص) در رختخواب آن بزرگوار خوابیدند

و پیامبر(ص) در همان شب هجرت خود را آغاز کردند و شأن نزول آیه شریفه وَ مِنَ النّاسِ مَنْ یَشرِی نَفْسَهُ ابْتِغاءَ مَرْضاتِ اللهِ وَ اللهُ رَئُوفٌ بِالْعِبادِ (۱۰)

بعضی از مردم ( با ایمان و فداکار همچون علی (ع) در لیله المبیت) جان خود را به خاطر خوشنودی خدا می فروشند و خداوند نسبت به بندگان مهربان است.

همین جریان لیله المبیت می باشد

لازم به یادآوری است که آیه تعبیر جالبی دارد :

فروشنده امیرالمؤمنین (ع) ، خریدار خداوند ، متاع جان علی (ع) و بهای معامله خوشنودی خداوند است.

ابوجعفر اسکافی یکی از علمای اهل سنّت مُعتزلی می گوید :

جریان خوابیدن علی (ع) در بستر پیامبر (ص) به تواتر ثابت شده و غیر از کسانیکه مسلمان نیستند و افراد سبک مغز آن را انکار نمی کنند. (۱۱)

لازم به ذکر است که دانشمندان مذاهب مختلف اهل سنت موضوع لیله المبیت امیرالمؤمنین (ع) را در کتب خود آورده اند از جمله:

ابن جوزی حنفی در تذکره الخواص، ابن صبّاغ مالکی در کتاب الفصول المهمه ، احمد بن حنبل در مُسنَد خود، ابن سعد در کتاب الطبقات، ابن هشام در سیره خود ، حلبی در سیره خویش ، یعقوبی در تاریخ خود ، غزالی در احیاء العلوم ، شبلنجی در نورالابصار

 

 

ج : چند مناسبت دیگر :

۱- روز مبارزه با تبعیض نژادی

۹ اسفند بنام روز جهانی مبارزه با تبعیض نژادی نامگذاری شده است یکی از افتخارات اسلام و مسلمانان در طول تاریخ مبارزه با تبعیض نژادی است و در این زمینه احادیث متعددی وارد شده است:

رسولخدا (ص) می فرماید :

لا فَضْلَ لِعَرَبِیٍّ عَلی عَجَمِیٍّ وَ لا عَجَمِیٍّ عَلی عَرَبِیٍّ وَ لا اَحْمَرَ عَلی اَسْوَدَ وَ لا اَسْوَدَ عَلی اَحْمَرَ اِلاّ بِالتَّقْوی (۱۲)

هیچ عرب را بر عجم و هیچ عجم را بر عرب و هیچ سفید را برسیاه و هیچ سیاه را بر سفید برتری نیست مگر به تقوا

 

۲- روز احسان و نیکوکاری :

۱۴ اسفند سالروز تشکیل کمیته امداد و روز احسان و نیکوکاری است با تبریک این روز به مدیران و کارکنان خدوم و موفق کمیته امداد و آرزوی موفقیت هرچه بیشتر در ارتباط با احسان و نیکوکاری آیات و روایات متعددی وارد شده است

خداوند در قرآن احسان را کنار عدالت قرار داده و می فرماید :

اِنَّ اللهَ یَأمُرُ بِالْعَدْلِ وَ الْاِحْسانِ (۱۳)

خداوند به عدل و احسان فرمان می دهد

و امیرالمؤمنین (ع) می فرماید :

اِنَّ اَحَبَّ الْمُؤْمِنینَ اِلَی اللهِ مَنْ اَعانَ الْمُؤْمِنَ الْفَقیرَ (۱۴)

محبوبترین مؤمن نزد خداوند کسی است که مؤمن فقیر را یاری رساند

 

۳- روز درختکاری و منابع طبیعی :

۱۵ اسفند مصادف با روزدرختکاری و منابع طبیعی است دین مقدس اسلام در این زمینه دستورات مهمی دارد که به عنوان چند مورد را که مفاد روایات است اشاره می کنیم:

  •        دستور به کاشتن درختان و نهال میوه
  •        نهی از قطتع کردن درختان میوه
  •        کاری پاکتر از زراعت و درختکاری وجود ندارد

جالب است رسولخدا (ص) در روایتی می فرماید :

اِنْ قامَتِ السّاعَهُ وَ فِی یَدِ اَحَدِکُمْ فَسیلَهٌ فَاِنِ اسْتَطاعَ اَنْ لا یَقُومَ حَتّی یَغْرِسَها فَالْیَغْرِسْها (۱۵)

اگر قیامت فرا رسد و در دست یکی از شما نهالی باشد چنانکه بتواند برنخیزد تا آن را بکارد باید آن را بکارد.

 

۴- گزارش البرادعی :

بطوریکه مطلع هستید اخیراً البرادعی گزارشی را در ارتباط با فعالیتهای هسته ای ایران به آژانس ارائه کرده است.

بر اساس اظهار نظر کارشناسان در این گزارش مطلب جدید قابل توجه وجود ندارد تنها چیزیکه می توان از آن استنباط کرد این است که رئیس جمهور جدید آمریکا نیز همان سیاست بوش را دنبال می کند و موضوع تغییرات که در دوران انتخابات مطرح می شد بجز یک شعار انتخاباتی چیز دیگری نبوده است . بعبارت دیگر اَلْکُفْرُ مِلَّهٌ واحِدَ هٌ

 

۵- شروع بکار آزمایشی نیروگاه بوشهر :

بطوریکه از طریق رسانه های گروهی اطلاع پیدا کردیم آغاز بکار آزمایشی نیروگاه اتمی بوشهر هفته گذشته با حضور رئیس شرکت روس اتم و آقای آقازاده رئیس سازمان انرژی اتمی با حضور خبرنگاران داخلی و خارجی شروع شد.

ضمن تبریک این شروع میمون و مبارک به همه ملت ایران و دانشمندان ایرانی بر اساس اطلاعات بدست آمده این حرکت علمی بازتاب گسترده ای در رسانه های گروهی جهان بویژه کشورهای غربی و اروپائی داشته است.

و در بعضی از این رسانه ها نیروگاه هسته ای بوشهر بعنوان سنبل و نماد برنامه های هسته ای ایران انعکاس پیداکرده است.

امیدواریم انشاء ا… این تحوّلات علمی همچنان با سرعت تمام به مسیر خود ادامه بدهد تا بتوانیم همه اهداف و آرمانهای رهبر کبیر انقلاب و شهدای عزیز را جامه عمل بپوشانیم.

 

پی نوشت ها :

(۱)     نهج البلاغه خطبه ۱۳۲

(۲)   چهل حدیث / امام خمینی (ره) ص ۳۶۰

(۳)   بحار الانوار   ج ۷۷ ص ۲۰۳

(۴)     شرح و تفسیر لغات قرآن / شریعتمداری   ج ۴   ص ۵۷۲              

(۵)     سوره توبه   آیه ۱۲۲

(۶)   وسائل الشیعه / حر عاملی ج ۱۸   ص ۱۴              

(۷)   بحار الانوار / مجلسی ج ۱۹ ص ۳۱              

(۸)   سفینه البحار / شیخ عباس قمی ( ماده هَجَرَ)

(۹) مبلغان / حوزه علمیه قم شماره ۵۳ ص ۲۲        

(۱۰) سوره بقره آیه ۲۰۷

(۱۱) تفسیر نمونه ج ۲ ص ۹۷

(۱۲) میزان الحکمه ح ۲۲۳۹۶              

(۱۳) سوره نحل آیه ۹۰              

(۱۴) تحف العقول ص ۳۷۶

(۱۵) کنزالعمال   ح ۹۰۵۳