شنبه ۲۴ مهر ۱۴۰۰ - السبت 10 ربيع أول 1443

(۱۳۸۸/۰۳/۰۱) خطبه های نماز جمعه خوی – ۱ خرداد ۱۳۸۸

خطبه اول : الف : تقوی از دیدگاه امیر المومنین (ع) در نهج البلاغه (۲۹) ادامه خطبه ۹۹ نهج البلاغه : أَوَ لَسْتُمْ تَرَوْنَ أَهْلَ الدُّ نْیا     مگر مردم دنیا را مشاهده نمی کنید که یُصْبِحُونَ وَ یُمْسُونَ عَلَی اَحْوالٍ شَتَّی   شبانه روز حالات گوناگونی دارند سپس امیرالمؤمنین بخشی از حالات انسانها را در دنیا […]

خطبه اول :

الف : تقوی از دیدگاه امیر المومنین (ع) در نهج البلاغه (۲۹)

ادامه خطبه ۹۹ نهج البلاغه :

أَوَ لَسْتُمْ تَرَوْنَ أَهْلَ الدُّ نْیا    

مگر مردم دنیا را مشاهده نمی کنید که

یُصْبِحُونَ وَ یُمْسُونَ عَلَی اَحْوالٍ شَتَّی  

شبانه روز حالات گوناگونی دارند

سپس امیرالمؤمنین بخشی از حالات انسانها را در دنیا چنین می شمارند

۱- فَمَیِّتٌ یُبْکی وَ آخَرُ یُعَزّی      

یکی می میرد و براو می گریند و دیگری باقی می ماند و به او تسلیت می گویند

۲- صَریعٌ مُبْتَلیً وَ عائِدٌ یَعُودُ    

و یکی در بستر بیماری افتاده و دیگری به عیادت او می آید

۳- وَ آخَرُ بِنَفْسِهِ یَجُودُ                

و آن دیگری در حال جان کندن است

۴- وَ طالِبٌ لِلدُّ نْیا وَ الْمَوْتُ یَطْلُبُهُ    

یکی بدنبال دنیا می رود در حالی که مرگ به دنبال او در حرکت است

۵- وَ غافِلٌ وَ لَیْسَ بِمَغْفُولٍ عَنْهُ

و یکی در عالم غفلت فرو رفته در حالی که ( مرگ و حوادث دنیا ) او را فراموش نکرده است

۶- وَ عَلی أَثَرِ الماضِی ما یَمْضِی الْباقِی (۱) ( اَیْ یَجْری عَلَی الْحاضِرینَ ما کانَ یَجرِی عَلَی الْماضینَ ) (۲)

و به همین منوال بازماندگان به دنبال گذشتگان می روند

 

 

ب: موانع و مشکلات ازدواج (۱۰)

۸- برداشتهای غلط از معارف دینی

بعضی انسانها ازدواج خود را به تأخیر می اندازند و یا اصلاً ازدواج نمی کنند بخاطر برداشتهای غلط از معارف دینی ، در عصرائمه (ع) نیز این قبیل افراد وجود داشتند

لذا در روایتی که مرحوم کلینی در کافی و شیخ طوسی در کتاب امالی نقل فرموده اند چنین می خوانیم

دَخَلَتْ اِمْرَاَهٌ عَلَی اَبِی عَبْدِ الله (ع) فَقَالَتْ:              

زنی، نزد امام صادق علیه السلام آمد و گفت:

اَصْلَحَکَ اللهُ إِنّی إِمْرَاَهٌ مُتَبَتِّلَهٌ              

امام (ع) به سلامت باد. من زنی تارک دنیا هستم

فَقالَ : وَ مَا التَّبَتُّلُ عِنْدَ کِ ؟              

امام (ع) فرمود: «منظورت از ترک دنیا چیست؟»

قالَتْ : لا اَتَزَوَّجُ ،              

گفت : ازدواج نمی کنم .

قالَ : وَ لِمَ ؟                

امام (ع) فرمود: « چرا؟ »

قالَتْ : اَلْتَمِسُ بِذلِکَ الْفَضْلَ                

گفت: با این کار ، در پی کسب فضیلت هستم

فَقالَ : اِنْصَرِفی، فَلَوْ کانَ ذلِکَ فَضْلاً                

فرمود: برگرد که اگر در این کار ، فضیلتی بود

لَکانَتْ فاطِمَهُ (ع) أَحَقَّ بِهِ مِنْکِ                

هر آینه ، فاطمه (ع) از تو ، به آن ، سزاوارتر بود

إِنَّهُ لَیْسَ أَحَدٌ یَسْبِقُها إِلَی الْفَضْلِ(۳)                                    

هیچ کس نیست که در فضیلت، بر او پیشی بگیرد

 

 

توضیح:

لازم به یادآوری است که برداشتهای غلط از معارف دینی اختصاص به موضوع ازدواج ندارد بلکه در سایر احکام شرعی نیز چنین برداشتهای غلطی وجود دارد حتی در عصر خود ائمه (ع) نیز بودند کسانیکه بدعتهایی را بنام دین پایه گذاری می کردند و مورد نکوهش و سرزنش آن بزرگواران قرار می گرفتند .

در خطبه ۲۰۹ نهج البلاغه نقل شده امیرالمؤمنین روزی در بصره به عیادت یکی از یاران خود بنام عَلاء بن زیاد تشریف می برند

در این ملاقات علاء از برادر خود بنام عاصم بن زیاد به امیرالمؤمنین شکایت می کنند که لَبِسَ الْعَباءَهَ وَ تَخَلّی عَنِ الدُّنْیا  

عبایی پوشیده و از دنیا کناره گیری کرده است.

امام (ع) دستور داد عاصم را حضور او آوردند.

 

خطاب به وی فرمود:

یا عُدَیَّ نَفْسِهِ لَقَدِ اسْتَهامَ بِکَ الْخَبیثُ      

ای دشمن حقیر خویشتن شیطان تو را فریب داده و سرگردان ساخته است.

اَما رَحِمْتَ أَهْلَکَ وَ وَلَدَکَ ؟            

(اگر به خود رحم نمی کنی) چرا به خانواده و فرزندان خود رحم نکردی؟

أَتَرَی اللهَ أَحَلَّ لَکَ الطَّیِّباتِ

تو گمان میکنی خداوند طیّبات را بر تو حلال کرده

وَ هُوَ یَکْرَهُ أَنْ تَأْخُذَها ؟    

ولی دوست ندارد که از آنها بهره ببری؟

أَنْتَ أَهْوَنُ عَلَی اللهِ مِنْ ذلِکَ              

تو در پیشگاه خدا بی ارزشتر از آن هستی که این گونه با تو رفتار کند

ممکن است این جمله اشاره به این نکته باشد که این قبیل افراد امتیاز فوق العاده ای برای خود قائلند و گمان می کنند گوشه گیری و ریاضت موجب برتری آنان بر سایر مردم است.

لذا امام (ع) می فرماید تو کمتر و کوچکتر از آن هستی که خداوند دستور خاصی بر تو صادر کند و از تو مواهب زندگی را منع کند. (۴)

 

عاصم در مقام توجیه رفتار خویش عرض کرد :

یا اَمیرَالْمُؤْمِنینَ هذَا اَنْتَ فِی خُشُونَهِ مَلْبَسِکَ وَ جُشُوبَهِ مَأْکَلِکَ.        

تو خود با این لباس خشن و آن غذای ناگوار به سر می بری

امام (ع) در پاسخ فرمود :

وَیْحَکَ اِنِّی لَسْتُ کَاَنْتَ

وای برتو ، من همانند تو نیستم

اِنَّ اللهَ تَعالی فَرَضَ عَلی اَئِمَّهِ الْعَدْلِ

خداوند بر پیشوایان حق و عدالت واجب کرده

أَنْ یُقَدِّرُوا اَنْفُسَهُمْ بِضَعَفَهِ النّاسِ

که بر خود سخت بگیردند و همچون افراد ضعیف زندگی کنند

کَیْلا یَتَبَیَّغَ بِالْفَقیرِ فَقْرُهُ (۵)

تا فقر آنها را به طغیان و سرکشی وادار نکند.


خطبه دوم

الف: اصلاح الگوی مصرف (۷)

حکم اسراف (۳)

غیر از آیه شریفه ۳۱ از سوره اعراف که طی دو جلسه گذشته مطرح گردید چند آیه دیگر نیز بر حرمت اسراف در امور مالی و اقتصادی دلالت دارند لکن برای پرهیز از طولانی شدن بحث فقط فهرست آن آیات را مطرح می کنیم

۱-    سوره انعام آیه ۱۴۱    

زیاده روی در مصرف و انفاق را حرام شمرده

۲-    سوره طه آیه ۸۱          

اسراف در استفاده از طیّبات را عملی حرام معرفی کرده

۳-    سوره نساء آیه ۶          

حرمت اسراف در استفاده از اموال یتیمان را بیان می کند

۴-    سوره إسراء آیه ۳۳      

اسراف در قصاص را مورد نکوهش قرار داده است

البته لازم به یادآوری است که واژه اسراف با مشتقّات آن در قرآن بطور مکرر بکار رفته است که غیر از موارد مذکور در سوره های یونس ، شعراء ، غافر نیز وارد شده است لکن در این آیات مقصود از اسراف جنبه های اخلاقی ، اعتقادی و تجاوز از حدود الهی بیشتر مورد توجه می باشد مانند آیه شریفه وَ اِنَّ فِرْعَوْنَ لَعالٍ فِی الْاَرْضِ وَ اِنَّهُ لَمِنَ الْمُسْرِفینَ (۶)

فرعون برتری جویی در زمین داشت و از اسرافکاران بود.

 

 

ب : نسب عرفانی مرحوم آیت الله بهجت :

با عرض تسلیت رحلت فقیه اهل بیت (ع) ، عارف وارسته مرحوم آیت الله العظمی بهجت به محضر حضرت ولیعصر (عج) و حوزه های علمیه و مقلّدین و ارادتمندان آن بزرگوار

با توجه به جایگاه والای آن مرحوم در حوزه های علمیه نجف و قم لازم می دانم شمّه ای از موقعیت علمی و عرفانی آن مرحوم را مطرح سازم.

آیت الله بهجت در عرفان شاگرد مرحوم آیت الله سید علی قاضی طباطبائی بودند

و آن بزرگوار نیز شاگرد مرحوم آیت الله سید احمد کربلائی و ایشان نیز شاگرد و تربیت شده مرحوم آیت الله شیخ حسینقلی همدانی بودند.

شیخ حسینقلی در فقه و اصول شاگرد مرحوم شیخ مرتضی انصاری بوده که به مقام ( اکابر فقهاء شیعه ) لقب گرفت و مرحوم شیخ حسینقلی همراه با استاد خود شیخ مرتضی انصاری به درس عرفان مرحوم آیت الله سید علی شوشتری می روند.

پس از رحلت شیخ انصاری آخوند می خواهد خارج فقه و اصول را بصورت گسترده شروع بکند لکن استادش مرحوم شوشتری پیغام می دهند شما محور اصلی فعالیتهای خویش را در ایجاد مکتب اخلاق و عرفان قرار دهید که از این مکتب ۳۰۰ نفر از اولیاء الله فارغ التحصیل شدند که یکی از آنها سید احمد کربلائی بود.

 

 

اصول مکتب عرفانی آخوند:

آخوند همدانی اصول مکتب عرفانی خویش را چنین پایه گذاری فرموده بود :

۱- حرکت در مسیر مستقیم شریعت نبوی (ص)

لذا می فرمود : هیچ راهی بسوی قرب و نزدیکی به خداوند نیست مگر بوسیله عمل به شرع در هر امر کلی و جزئی (۷)

۲- ارج نهادن به فقه و فقاهت

۳- تأکید بر خود شناسی

۵-    توجه به مسائل سیاسی و اجتماعی (۸)

 

 

آیت الله سید احمد کربلائی

که استاد مرحوم سید علی قاضی طباطبائی بودند.

مرحوم شیخ محمد حسین غروی اصفهانی معروف به کُمپانی در مورد فقاهت کربلایی می فرماید: من احدی را در فقه مثل او ندیده ام (۹)

 

 

آیت الله سید علی قاضی طباطبائی :

آن بزرگوار تربیت یافته بوسیله دوتن از شاگردان آخوند همدانی بود.

یکی آیت الله شیخ محمد بهاری و دیگری آیت الله سید احمد کربلائی

مرحوم قاضی در سن ۲۷ سالگی به درجه اجتهاد می رسد و شاگردان برجسته ای تربیت و تحویل جامعه می دهد از آن جمله است:

علامه طباطبائی ، آیت الله میلانی ، آیت الله مرعشی نجفی ، آیت الله خوئی ،آیت الله کشمیری و آیت الله بهجت

مرحوم شیخ عباس قوچانی وصی مرحوم قاضی می فرماید:

در نجف اشرف با قاضی جلساتی داشتیم در یک جلسه ناگهان سید جوانی وارد شد استاد بحث را قطع کرده و احترام زیادی به این سید جوان نمودند و به او گفتند : آقا سید روح الله در مقابل سلطان جور و دولت ظالم باید ایستاد ، باید مقاومت کرد ، باید با جهل مبارزه کرد. (۱۰)

 

 

نظر امام (ره) :

رهبر کبیر انقلاب در ارتباط با جایگاه عرفانی مرحوم آیت الله بهجت فرموده بودند: جناب آقای بهجت دارای مقامات معنوی بسیار ممتازی هستند ایشان دارای موت اختیاری هستند.(۱۱)

 

 

ج : فاطمیه دوّم :

روز پنج شنبه مصادف با سوم جمادی الثانی سالروز شهادت حضرت فاطمه زهرا (س) بنا به روایت ( ۹۵ روز) می باشد.

با تسلیت این مصیبت به همه پیروان و محبان اهل بیت (ع) با توجه به محدودیت وقت چند مطلب را در ارتباط با فضایل و مصائب آن بزرگوار لازم به یادآوری می دانم :

الف : در ارتباط با جایگاه و مقام والای آن حضرت روایتی را که مرحوم شیخ طوسی در کتاب الامالی و شیخ مفید در کتاب المجالس آورده اند ترجمه می کنم :

قالَ الْعَسْکَرِیُّ (ع) : نَحْنُ حُجَهُّ اللهُ عَلَی الْخَلْقِ وَ فاطِمَهُ حُجَّهُ عَلَیْنا (۱۲)  

و در نقل دیگر وارد شده :

نَحْنُ حُجَجُ اللهِ عَلی خَلْقِهِ وَ جَدَّ تُنا فاطِمَهُ حُجَّهُ اللهُ عَلَیْنا(۱۳)

 

ب : مصائب اهل بیت (ع) طوری اتفاق افتاده است که همه به هم متصل و مرتبط است و تمامی آنها ریشه در سقیفه داردکه اولین بار بعد از رسولخدا (ص) احترام اهل بیت(ع) شکسته شد و تنها یادگار رسولخدا (ص) مورد بی حرمتی قرار گرفت.

دو مطلب در این زمینه لازم به توجه است:

مطلب اول :

رسولخدا (ص) خطاب به فاطمه (س) فرمود:

یا بُنَیَّهَ لَیْسَ مِنْ نِساءِ الْمُؤْمِنینَ اَعْظَمُ رَزِیَّهً مِنْکِ (۱۴)

 

مطلب دوم :

مرحوم ابن قولویه در کتاب ارزشمند کامل الزیارات از امام صادق (ع) نقل می کند فرمود:

زمانیکه پیامبر خدا (ص) را به آسمان سیر دادند به حضرتش عرض شد خداوند می خواهد شما را در سه چیز بیازماید تا صبر شما را ببیند حضرت عرض کرد: پروردگارا من تسلیم امر تو هستم

اول آنها گرسنگی و ضیق معیشت خود و اهل بیت (ع)

حضرت عرض کرد پروردگارا صبر خواهم کرد

دوم مشکلات ، ناملایمات، جنگها و مصائبی که از ناحیه کفّار و منافقین بر تو وارد خواهد شد

حضرت عرض کرد خدایا صبر می کنم.

و اما سوم عبارت است از آنچه بعد از تو به اهل بیتت متوجه می شود و آن قتل و کشته شدن ایشان است اما برادرت علی از ناحیه اُمتت فحش و سرزنش و حرمان از حق و انکار و ظلم به او متوجه شده و در آخر او را خواهند کشت

عرض کرد پروردگارا صبر می کنم

خطاب شد ( وَ اَمّا اِبْنَتُکَ فَتُظْلَمُ وَ تُحْرَمُ وَ یُؤْخَذُ حَقُّها غَصْباً اَلَّذِی تَجْعَلُهُ لَها وَ تُضْرَبُ وَ هِیَ حامِلٌ وَ یُدْخَلُ عَلی حَریمِها وَ مَنْزِلِها بِغَیْرِ اِذْنٍ ثُمَّ لا تَجِدُ مانِعاً …

قالَ (ص) :‌ اِنّا لِلّه وَ اِنّا اِلَیْهِ راجِعُونَ قبلت یا رَب ) (۱۵)

و اما دخترت مورد ستم قرار گرفته ، حقش را غصب می کنند ، او را می زنند در حالیکه باردار است به حریم و منزلش بدون اذن وی داخل شده و افراد پست و فرومایه او را رنجور می نمایند

 

در برخی از منابع نقل شده وقتی امیرالمؤمنین (ع) از مصائب وارده بر حضرت زهرا (س) اطلاع پیدا کرد خطاب به مهاجمین فرمود :

اَیَّتُهَا الْغَدَرَهُ الْفَجَرَهُ فَاسْتَعِدُّوا لِلْمَسْئَلَهِ جَواباً اَتُضْرَبُ الزَّهْراءُ نَهْراً فَلا نَصیرَ وَ لا مُجیرَ فَلَیْتَ ابْنُ اَبِی طالِبٍ ماتَ قَبْلَ یَوْمِهِ فَلا یَرَی الْکَفَرَهَ الْفَجَرَهَ قَدِ ازْدَحَمُوا عَلی ظُلْمِ الطّاهِرَهِ (۱۶)

امام زین العابدین (ع) از پدر بزرگوارش اباعبدالله الحسین (ع) نقل می کند :

حضرت فاطمه (س) به امیرالمؤمنین (ع) وصیّت کرد هیچکس نباید از مریضی وی اطلاع پیدا بکند و تمامی امور مربوط به تجهیز او را خودش انجام بدهد و شبانه او را دفن بکند و امیرالمؤمنین (ع) نیز چنین کرد.

فَلَمّا نَفَضَ یَدَهُ مِنْ تُرابِ الْقَبْرِ هاجَ بِهِ الْحُزْنُ فَاَرْسَلَ دُمُوعَهُ عَلی خَدَّیْهِ وَ حَوَّلَ وَجْهَهُ اِلی قَبْرِ رَسُولِ اللهِ (ص) فَقالَ اَلسَّلامُ عَلَیْکَ یا رَسُولَ الله (ص) … (۱۷)

و بر اساس نقل کافی چنین عرض کرد :

وَ لَوْلا غَلَبَهُ الْمُسْتَوْلینَ لَجَعَلْتُ الْمُقامَ وَ الْلَبْثَ لِزاماً وَ لَاَعْوَلْتُ اِعْوالَ الثَّکْلی عَلی جَلیلِ الرَّزِیَّهِ فَبِعَیْنِ اللهِ تُدْفَنُ اِبْنَتُکَ سِرّاً (۱۸)

 

 

د : مشترکات کاندیداهای ریاست جمهوری :

بطوریکه مستحضر هستید شورای محترم نگهبان پس از بررسی های قانونی لازم چهار نفر را بعنوان نامزدهای مورد تأیید معرفی کردند .

لازم می دانم چند مورد از مشترکات هر چهار نامزد را مورد اشاره قرار بدهم تا شما عزیزان با توجه به مقررات و ضوابط و معیارهای لازم اصلح را از میان آنان انتخاب فرمائید

۱- هر ۴ نفر سوابق ممتد فعالیتهای اجرائی دارند لذا از این نظر برای مردم عزیز کامل شناخته شده هستند

۲- هر ۴ نفر سوابق مبارزاتی قبل از انقلاب را دارند و از فرزندان انقلاب محسوب می شوند

۳- هر ۴ نفر توانسته اند شرایط لازم را که در قانون اساسی برای نامزدی به مسئولیت سنگین ریاست جمهوری وجود دارد احراز نمایند.

 

پی نوشت :

(۱)     نهج البلاغه / ترجمه مکارم خطبه ۹۹            

(۲)     شرح نهج البلاغه / السید عباس علی الموسوی ج۲ ص۱۶۰

(۳)     فروع کافی / کلینی ج ۵ ص ۵۰۹ ح ۳   و الامالی / للشیخ الطوسی ص ۳۷۰ ح ۷۹۴

(۴)     پیام ا مام / آیت الله مکارم ج۸   ص۱۲۷          

(۵)     نهج البلاغه / الدکتور صبحی الصالح   خطبه ۲۰۹    

(۶)     سوره یو نس آیه ۸۳  

(۷)     تذکره المتقین ص ۱۹۰            

(۸)     گلشن ا برار / جمعی از نو یسندگان   ج ۳ ص ۱۶۵    

(۹)       مجله حوزه شماره ۱۵          

(۱۰)   ا سوه عارفان   ص ۹۲            

(۱۱)   گلشن ا برار   ج ۶   ص ۳۷۷

(۱۲)     المجالس / شیخ مفید ص ۲۵۹ ح ۲ و الامالی / شیخ طوسی ص ۲۴ ح ۳۰        

(۱۳)   فاطمه الزهرا(س) بهجه قلب المصطفی ص ۷۵۶      

(۱۴)   مو سوعه الکبری / ا نصاری زنجانی ج ۲۱ ص ۳۶

(۱۵)   کامل الزیارات / ابن قولویه   ص ۳۳۲            

(۱۶)   الصوارم الحاسمه فی احوال الزهرا فاطمه / سید محمد رضا استرآبادی    

(۱۷)   الا مالی / شیخ مفید ص ۱۶۴        

(۱۸)   اصول کافی / کلینی ج ۱ ص ۴۵۹ باب مولد الزهرا (س)

 

 

پر بازدیدترین ها

بیشتر