چهارشنبه ۲۸ اردیبهشت ۱۴۰۱ - الأربعاء 17 شوال 1443

(۱۳۸۸/۰۵/۰۲) خطبه های نماز جمعه خوی – ۲ مرداد ۱۳۸۸

خطبه اول: الف: تقوی از دیدگاه امیرالمؤمنین(ع) در نهج البلاغه (۳۷) امام (ع) درخطبه ۶۳ نهج البلاغه مردم را نسبت به فتنه و فریب دنیا هشدار داده و از زوال و ناپایداری آن خبر می دهد اَلا اِنَّ الدُّ نْیا دارٌ لا یُسْلَمُ مِنْها اِلاّ فِیها آگاه باشید دنیا خانه ای است که جز در […]

خطبه اول:

الف: تقوی از دیدگاه امیرالمؤمنین(ع) در نهج البلاغه (۳۷)

امام (ع) درخطبه ۶۳ نهج البلاغه مردم را نسبت به فتنه و فریب دنیا هشدار داده و از زوال و ناپایداری آن خبر می دهد

اَلا اِنَّ الدُّ نْیا دارٌ لا یُسْلَمُ مِنْها اِلاّ فِیها

آگاه باشید دنیا خانه ای است که جز در خودش ( و از طریق بهره گیری صحیح ) از آن سالم نتوان ماند

وَ لا یُنْجی بِشَیْئٍ کانَ لَها

و با اموریکه مخصوص دنیاست از آن نتوان نجات یافت

اُبْتُلِیَ النّاسُ بِها فِتْنَهً (۱)

انسانها بوسیله دنیا آزمایش می شوند

 

 

توضیح:

امیرالمؤمنین (ع) در این فراز از خطبه سه نکته اساسی را در ارتباط با دنیا مطرح فرموده اند

۱- دنیا ابزار است نه هدف :

جمله لا یُسْلَمُ مِنْها اِلاّ فِیها اشاره به این نکته اساسی است که دنیا این استعداد را دارد که می تواند مایه نجات و سعادت یا مایه بدبختی و شقاوت انسانها گردد.

بر اساس مفاد آیات و روایات متعدد اگر از دینا بعنوان ابزار استفاده شود موجب سعادت انسان میگردد ولی اگر دنیا هدف قرار بگیرد باعث هلاکت وی می شود.

 

۲- اهداف دنیوی عامل نجات نیستند :

انسانهایی وجود دارند که در اثر ضعف ایمان و یا انگیزه های دیگر می خواهند با اهداف دنیوی سعادت خویش را تأمین نمایند .

مانند : انجام کارهای خیر و عبادی با قصد ریاکاری

غافل از اینکه این قبیل اعمال نه تنها انسان را به سعادت نمی رساند بلکه اسباب قطعی هلاکت وی را فراهم می سازد. عبارت « وَ لا یُنْجی بِشَیْئٍ کانَ لَها » اشاره به این حقیقت دارد

 

۳- دنیا آزمایشگاه انسان است :

دنیا پُر از نعمتها ، مشکلات و مصائب است . تمامی آنها بگونه ای وسیله آزمایش انسان هستند.

خداوند در قرآن می فرماید :

أَحَسِبَ النّاسُ أَنْ یُتْرَ کُوا أَنْ یَقُولُوا آمَنّا وَ هُمْ لا یُفْتَنُونَ وَ لَقَدْ فَتَنَّا الَّذینَ مِنْ قَبْلِهِمْ فَلَیَعْلَمَنَّ اللهُ الَّذینَ صَدَقُوا وَ لَیَعْلَمَنَّ الکاذِبینَ (۲)

آیا مردم گمان کردند همین که بگویند : ایمان آورده ایم به حال خود رها می شوند و آزمایش نخواهند شد؟

ما کسانی را که پیش از آنان بودند آزمودیم باید علم خداوند درباره آنانکه راست می گویند و آنان که دروغ می گویند تحقق یابد ( و این دو گروه از هم جدا شوند )

 

 

ب : عوامل تحکیم خانواده (۶)

۷- تأمین نیازهای جنسی:

یکی از مهمترین عوامل تحکیم خانواده پاسخگویی مثبت و متقابل زوجین به نیازهای جنسی یکدیگر است.

برپایه برخی تحقیقات در ایران دست کم پنجاه درصد طلاق هایی که در دادگاههای خانواده به بهانه های گوناگون صورت می گیرد ریشه در مسائل جنسی دارد. (۳)

لذا دین مقدس اسلام رهنمودهای ارزنده ای برای تأمین نیازهای جنسی زوجین دارد که اگر مورد توجه قرار می گرفت نهاد خانواده دچار سستی و فروپاشی نمی شد.

لازم می دانم در این فرصت کوتاه ولو بصورت فهرست مواردی را از توصیه های اهل بیت (ع) یادآوری کنم:

الف : توصیه به آراستگی زنان برای شوهران خود

بطوریکه همه می دانیم دین اسلام از یک سو آرایش زن برای غیر شوهر را به شدّت مورد نکوهش قرار داده است.

۱- امام صادق(ع) می فرماید :

اَیُّما اِمْرَأهٍ تَطَیَّبَتْ لِغَیْرِ زَوْجِها لَمْ تُقْبَلْ مِنْها صَلاهٌ حَتّی تَغْتَسِلَ مِنْ طیبِها کَغُسْلِها مِنْ جَنابَتِها (۴)

هر زنی خود را برای غیر شوهرش خوشبو کند هیچ نمازی از او پذیرفته نمی شود تا آنگاه که برای آن بویی که استعمال کرده غسل کند. همچنانکه برای جنابتش غسل می کند.

 

۲- و از رسولخدا (ص) نقل شده فرمود :

اَلْمَرْأهُ اِذا خَرَجَتْ مِنْ بابِ دارِها مُتَزَیَّنَهً مُتَعَطَّرَهً وَ الزَّوْجُ بِذاکَ راضٍ بُنِیَ لِزَوْجِها بِکُلِّ قَدَمٍ بَیْتٌ فِی النّارِ(۵)

هرگاه زن خود را بیآراید و خوشبو کند و از درخانه اش بیرون برود و شوهر به این راضی باشد به ازای هر قدمی که بر می دارد برای شوهرش یک خانه در آتش ساخته می شود.

و از سویی دیگر بر زن دستور می دهد که خود را برای شوهرش آرایش کند و در این زمینه روایات متعددی وجود دارد و در برخی از کتب روائی عنوان تَزَ یُّنُ الْمَرْأهِ لِزَوْجِها ( آرایش زن برای شوهرش ) مطرح شده است.

از جمله آن روایات است :

الف : رسولخدا (ص) می فرماید : لَولا اَنَّ الْمَرأهَ تَصَنَّعُ لِزَوْجِها لَصَلَفَتْ عِنْدَهُ (۶)

اگر زن خود را برای شوهرش نمی ساخت بی گمان در دل او جا نمی گرفت.

 

ب : امیرالمؤمنین (ع) می فرماید : لِتَطَیَّبِ الْمَرْأهُ الْمُسْلِمَهُ لِزَوْجِها (۷)

زن مسلمان باید خود را برای شوهرش خوشبو سازد.

 

ج : از فردی بنام مقاتل بن حیّان نقل شده که :

پیامبر (ص) هرگاه دخترانش را شوهر می داد دستور می داد که پیش از شستن خود به آنها نزدیک نشوند و به شوهران آنها نیز چنین می فرمود . (۸)


خطبه دوم :

الف : اصلاح الگوی مصرف (۱۵)

ثروت اضافی داشتن :

از جمله عوامل و انگیزه های اسراف می تواند اموال و ثروت اضافی باشد.

چون خانواده هایی که درآمد مالی و سرمایه آنان تنها به اندازه ضرورتها و نیازهای آنهاست به ناچار برای پاسخگویی بدان ضرورتها در صدد کنترل مصرف و اندازه گیری در آن، برخواهند آمد.

ولی اگر میزان ثروت بر مقدار احتیاجات و نیازهای واقعی افزوده شود چنانکه اعضاء و بویژه مدیر خانواده از تربیت اخلاقی و فرهنگ صحیح مصرف بی بهره باشند مبتلا ، به اسراف خواهند شد.

طغیان و استکبار :

آنگاه که روحیّه استکبار و طغیان در وجود انسانی ریشه دواند با سرعت و شتاب بسوی زندگی همراه با اسراف و تبذیر پیش می رود. این حرکت معلول دو چیز است :

۱- حالت بی نهایت دنیا طلبی در انسان

۲- انگیزه تحمیل استکبار و حاکمیّت خود بر جامعه (۹)

 

 

ب : فضائل و اعمال شعبان :

در میان ماههای قمری رجب ، شعبان و رمضان از خصوصیات و ویژگیهای خاصی برخوردارند بطوریکه محدّث نامدار شیعه مرحوم صدوق برای هرکدام از این سه ماه رساله خاصی تألیف فرموده اند تحت عنوان فضائل رجب ، فضائل شعبان و فضائل رمضان و اخیراً هر سه رساله در یک مجلّد تحت عنوان فَضائِلُ الاَشْهُر الثَّلاثَه چاپ شده است. مرحوم آقا بزرگ تهرانی توضیحات مفیدی در این رابطه دارند. (۱۰)

برای ماه شعبان اعمال متعدد مشترک و برخی اعمال مختص به بعضی از روزها و شبهای آن وجود دارد که مرحوم محدث قمی در مفاتیح الجنان به زیبایی مطرح فرموده اند . انشاء ا… مؤمنین استفاده نمایند.

 

 

تذکر :

لازم به یادآوری است که نباید دراین ماه ازمناجات شعبانیه غفلت کرد.

مرحوم سیّد بن طاووس در کتاب الاقبال می نویسد :

اَنَّها مُناجاهُ اَمیرِالْمُؤمِنینَ عَلِیِّ بْنِ اَبیطالِبٍ عَلَیْهِ السَّلامُ وَ الْاَئِمَّهِ مِنْ وُلْدِهِ عَلَیْهِمُ السَّلامُ،کانُوا یَدْعُونَ بِها فِی شَهْرِ شَعْبانَ (۱۱)

آیت الله مکارم شیرازی می نویسند :

در واقع یک دوره عرفان اسلامی در بالاترین سطح در آن مناجات منعکس شده است و اگر انسان مفاهیم این مناجات عظیم را در درون قلب و جان خود پیاده کند مقامات طولانی سیر و سلوک الی الله را پیموده است. (۱۲)

 

 

ج : اعیاد شعبانیه :

در طول ماه شعبان مناسبتها و اعیاد متعددی وجود دارد از آن جمله است :

سوم شعبان : میلاد سرور آزادگان حضرت امام حسین (ع) و روز پاسدار

چهارم شعبان : ولادت با سعادت حضرت ابوالفضل العباس (ع) و روز جانباز

پنجم شعبان : فرخنده میلاد حضرت علی بن الحسین امام زین العابدین (ع)

با تبریک همه این اعیاد و مناسبتهای مبارک به عموم نمازگزاران بویژه پاسداران ، جانبازان و ایثارگران عزیز

لازم به ذکر است که این مناسبتها چند مفهوم ارزشی و کلیدی دین مقدس اسلام را در ذهن انسانها تداعی می کند و عبارتند از:

تسلیم در برابر خدا ، تحمّل مشکلات و مصائب در راه خدا ، گذشت و ایثار ، فداکاری ، وفاداری ، جانبازی و پاسداری از دین همه این مفاهیم در زندگی اهل بیت پیامبر (ص) و شیعیان آنان در طول تاریخ وجود داشته است.

از فقرات ذیل زیارت جامعه کبیره که خطاب به ائمه (ع) است این مفاهیم قابل استفاده و برداشت هستند:

وَ بَذَلْتُمْ اَنْفُسَکُمْ فِی مَرْضاتِهِ

و جانهایتان را در راه رضای او بخشیدید

وَ صَبَرْتُمْ عَلی ما اَصابَکُمْ فِی جَنْبِه (۱۳)

و بر هر رنجی که در راه فرمانبرداری خدا به شما رسید شکیبا بودید

سوال این است که چرا ائمه (ع) این همه مصائب را متحمل شدند و هدف اساسی آنان از تحمل آنها چه بوده است ؟

حضرت امام حسین (ع) پاسخ این پرسش را در عبارات زیبا و تاریخی خود چنین می فرمایند :

اَللّهُمَّ اِنَّکَ تَعْلَمُ اَنَّهُ لَمْ یَکُنْ ما کانَ مِنّا تَنافُساً فِی سُلْطانٍ وَ لَا الْتِماساً مِنْ فُضُولِ الْحُطامِ وَ لکِنْ لِنُرِیَ الْمَعالِمَ مِنْ دینِکْ وَ نُظْهِرَ الْاِصْلاحَ فِی بِلادِکَ وَ یَأْمَنَ الْمَظْلُومُونَ مِنْ عِبادِکْ وَ یُعْمَلَ بِفَرائِضِکَ وَ سُنَنِکَ وَ اَحْکامِکَ (۱۴)

بار خدایا تو می دانی که آنچه از ما اظهار شده برای رقابت در سلطنتی نیست و به خواهش کالای دنیا نیست ولی برای این است که دین تو را برپا بینیم ( برگردانیم ) و در بلادت اصلاح نمائیم و ستم های رسیده از بنده هایت را آسوده خاطر کنیم و به واجبات ، سنت ها و احکام تو عمل شود.(۱۵)

 

رسالت ارکان نظام :

بطوریکه ملاحظه گردید حضرت امام حسین (ع) رسالت خویش را بعنوان رهبر و زعیم جامعه اسلامی در چند محور زیر بیان فرمودند:

۱- آموزش راهها و روشهای دین اسلام به مردم

۲- اصلاح تمامی امورات مربوط به جامعه

۳- ایجاد امنیّت برای مظلومان و محرومان

۴- اجرای فرامین و دستورات الهی در جامعه

امروز پیام اعیاد شعبانیه و سایر مناسبتهای مربوطه برمسئولان نظام جمهوری اسلامی ، پاسداران سلحشور و جانبازان ایثارگر و تمامی اقشار مردم متعهد ایران اسلامی انجام این رسالت عظیم درمقیاس جهانی است.

 

 

د : وجوب پرداخت زکات :

با توجه به فصل برداشت محصولات کشاورزی لازم است کشاورزان عزیز توجه داشته باشند که یکی از واجبات مالی دین مقدس اسلام پرداخت زکات است و سفارشات متعددی در این زمینه از اهل بیت (ع) وارد شده است.

در روایتی امام باقر (ع) می فرماید:

الإمام الباقر (ع):

إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ، قَرَنَ الزَّکاهَ بِالصَّلاهِ فَقالَ: أَقِیمُوا الصَّلاهَ وَ آتُوا الزَّکاهَ، فَمَنْ أقامَ الصَّلاهَ وَ لَمْ یُؤْتِ الزَّکاهَ، فَکَانَّهُ لَمْ یُقِمِ الصَّلاهَ (۱۶)

یعنی خداوند زکات را همراه با نماز ذکر کرده (و فرموده نماز به پا دارید و زکات پرداخت کنید) و هرکس نماز بخواند ولی زکات پرداخت نکند مانند این است که نماز نخوانده است

در برخی از روایات دیگر عناوین تندتری در این زمینه وارد شده است.

مانند اینکه :

مانع الزکات دین ندارد و یا اینکه هرکس زکات را پرداخت نکند حج و جهاد او در راه خدا پذیرفته نیست.

باید یادآوری بشوم که بسی جای تأسف است تعداد زیادی از مردم توجهی به این فریضه الهی ندارند و چند سال است ستاد زکات تشکیل شده است و گزارشات موجود نشان می دهد هنوز برای رسیدن به فرهنگ عمومی پرداخت زکات راه طولانی در پیش است.

 

 

هـ : سالگرد اقامه اولین نمازجمعه :

روز پنجم مرداد سال ۵۸ مصادف است با اقامه اولین نمازجمعه پس از پیروزی انقلاب اسلامی در تهران به امامت مجاهد نستوه مرحوم آیت الله سید محمود طالقانی

لازم به یادآوری است که نمازجمعه یکی از میراثهای ماندگار و جاودان رهبر کبیر انقلاب اسلامی است که امروز در تمامی شهرستانها و برخی از مراکز بخشها برگزار می شود

با تبریک این مناسبت به همه نمازگزاران عزیز، در ارتباط با اهمیّت و نقش نمازجمعه، روایات متعددی وارد شده است و از صدر اسلام و عصر رسولخدا (ص) مازجمعه در مدینه برگزار شد و اصحاب آن بزرگوار حضور جدی و گسترده در نمازجمعه داشتند

بطوریکه از امام باقر(ع) روایت شده است که فرمود:

وَ اللهُ لَقَدْ بَلَغَنِى اَنَّ اَصْحابَ النَّبِىِّ(ص) کانُوا یَتَجَهَّزُونَ لِلْجُمُعَهِ یَوْمَ الْخَمیسِ (۱۷)

یعنى اصحاب پیامبر، در روز پنجشنبه خودشان را براى فردا آماده مى‏کردند تا به نماز جمعه بروند

آثار و برکات سیاسی ، اجتماعی ، فرهنگی و اقتصادی نمازهای جمعه در سطح کشور و برخی از کشورهای اسلامی دیگر در طول ۳۰ سال پس از پیروزی قابل شمارش نمی باشد.

چند مورد را در این فرصت کوتاه بعنوان نمونه ای از برکات نمازهای جمعه و خدمات ائمه جمعه اشاره می کنم:

۱- تبیین مواضع و تشریح سخنرانیهای مقام معظم رهبری مدظله در طول هفته

۲- تشریح عملکرد و فعالیتهای مسئولان نظام جمهوری اسلامی

۳- تحلیل حوادث سیاسی داخلی ، منطقه ای و بین المللی

۴- نقد عملکرد مدیران منطقه ای و انتقال مشکلات مردم به آنان

۵- پاسخگوئی به پرسشهای بی شمار اقشار مختلف جامعه در زمینه های مختلف

۶- تلاش گسترده عملی در ایجاد و گسترش وحدت و هماهنگی میان مردم ، مسئولان و جریانهای سیاسی جامعه

۷- حضور جدی علمی در مراکز دانشگاهی و بعهده گرفتن مسئولیت حوزه های علمیه شهرستانها

۸- کمک رسانی به مسئولان منطقه ای در زمینه رفع مشکلات مردم ، رشد و توسعه مناطق محروم کشور و …

در پایان بر خود لازم می دانم از تلاشهای شورای محترم سیاستگذاری ائمه جمعه کشور بویژه از مدیریت قوی و کارآمد ریاست محترم آن شورا حضرت حجت الاسلام و المسلمین جناب آقای تقوی ، معاونتها و همکاران ایشان کمال قدردانی و سپاسگزاری را داشته باشم.

 

پی نوشت :

(۱)   خطبه ۶۳ نهج البلاغه / ترجمه مکارم شیرازی

(۲) سوره عنکبوت آیات ۲-۳

(۳) تحکیم خانواده ازنگاه قرآن و حدیث/ ری شهری ص ۳۸۶   به نقل از سایت خبری تابناک ۱۹/۱/۸۷ مصاحبه دکتر کاظم فروتن سرپرست کلینیک سلامت خانواده              

(۴) فروع کافی/ کلینی ج ۵   ص ۵۰۷

(۵) بحار الانوار / علامه مجلسی ج ۱۰۳ ص ۲۴۹    

(۶) تحکیم خانواده از نگاه قرآن و حدیث / ری شهری ص ۳۱۲        

(۷) الخصال / صدوق ص ۶۲۱    

(۸) المراسیل ص ۱۴۴

(۹)   پژوهشی در اسراف / سید مهدی موسوی   ص ۹۸        

(۱۰)   الذریعه الی تصانیف الشیعه / آقا بزرگ تهرانی ج ۱۶ ص ۲۵۲

(۱۱) الاقبال بالاعمال الحسنه / سید بن طاووس ج ۳ ص ۲۹۵              

(۱۲)   کلیات مفاتیح نوین / آیت الله مکارم شیرازی ص ۶۵۴

(۱۳)   شرح زیارت جامعه کبیره / جوادی آملی ج ۵ ص ۴۶۶          

(۱۴)   تحف العقول / ابن شعبه حرانی ص ۲۳۹

(۱۵)   تحف العقول / ترجمه کمره ای

(۱۶) جامع احادیث الشیعه ج ۹ و   الحیاه / ترجمه احمد آرام ج ۶ ص ۳۵۲

(۱۷) فروع کافی / کلینی ج ۳ ص ۴۱۵