یکشنبه ۲۵ مهر ۱۴۰۰ - الأحد 11 ربيع أول 1443

(۱۳۸۸/۰۵/۲۳) خطبه های نماز جمعه خوی – ۲۳ مرداد ۱۳۸۸

خطبه اول: الف: تقوی از دیدگاه امیرالمؤمنین(ع) در نهج البلاغه (۴۰) خطبه گذشته اولین فراز خطبه ۷۶ نهج البلاغه همراه با توضیحات لازم مقدماتی مطرح گردید اکنون در ادامه همان خطبه فرازهای دیگری را مورد بررسی قرار میدهیم : ۲- وَ دُعِیَ اِلَی رَشادٍ فَدَنا و چون به هدایت راهنمایی گردد نزدیک شود و بپذیرد […]

خطبه اول:

الف: تقوی از دیدگاه امیرالمؤمنین(ع) در نهج البلاغه (۴۰)

خطبه گذشته اولین فراز خطبه ۷۶ نهج البلاغه همراه با توضیحات لازم مقدماتی مطرح گردید

اکنون در ادامه همان خطبه فرازهای دیگری را مورد بررسی قرار میدهیم :

۲- وَ دُعِیَ اِلَی رَشادٍ فَدَنا

و چون به هدایت راهنمایی گردد نزدیک شود و بپذیرد

۳- وَ أَخَذَ بِحُجْزَهِ هادٍ فَنَجا

و دست به دامن هدایت کننده بزند و نجات یابد

۴- راقَبَ رَبَّهُ

مراقب خویش در برابر پروردگارش باشد

۵- وَ خافَ زَنْبَهُ

و همواره از گناهان خویش بترسد

۶- وَ قَدَّمَ خالِصاً

و خالصانه گام پیش نهد

۷- وَ عَمِلَ صالِحاً(۱)          

و عمل نیک انجام دهد

 

 

توضیح :

مرحوم میراز حبیب الله هاشمی خویی در توضیح جمله : وَ أَخَذَ بِحُجْزَهِ هادٍ فَنَجا می نویسد:

وَ الْهادِی فِی کَلامِهِ وَ إِنْ کانَ مُطْلَقاً إِلّا أَنَّ الْاَظْهَرَ عِنْدِی أَنَّ الْمُرادَ بِهِ اَلْأَئِمَهُ الَّذینَ یَهْدُونَ إِلَی الْحَقِّ فَیَکُونُ الْمُرادُ بِالْأَخْذِ بِحُجْزَتِهِمْ اَلْمُتَمَسِّکینَ بِالْوِلایَهِ وَ الْمُقْتَبِسینَ مِنْ أَنْوارِها وَ یَدُلُّ عَلَی مَا اسْتَظْهَرْتُهُ مَا وَرَدَ فِی تَفْسیرِ قَوْلِهِ تَعالی: إنَّما أنْتَ مُنْذِرٌ وَ لِکُلِّ قَوْمٍ هادٍ(۲)

بِطُرُقٍ کَثیرَهٍ أَنَّ الْهادِیَ هُوَ أمیرُالْمُؤْمِنینَ (ع) وَ وُلْدُهُ الْمَعْصُومُونَ (ع)(۳)

 

 

ب : عوامل تحکیم خانواده (۹)

وظایف اختصاصی مرد (۳

۲- تأمین نیازهای فرهنگی خانواده :

بر اساس مفاد روایات متعدد از رسولخدا (ص) و اهل بیت (ع) از جمله وظایف مرد نسبت به خانواده خویش تأمین نیازهای علمی و فرهنگی آنان است

و در کتب روائی تحت عنوان تَأْدیبُ الْأَهْلِ بِالْعِلْمِ وَ الْاَدَبِ الصّالِحِ یاد شده است

۱- رسولخدا (ص) فرمود:

أَدِّبوا اَوْلادَکُمْ عَلَی ثَلاثِ خِصالٍ حُبِّ نَبِیِّکُمْ وَ حُبِّ أَهْلِ بَیْتِهِ وَ عَلَی قِرائَهِ الْقُرْآنِ(۴)

فرزندان خود را به سه خصلت تربیت کنید دوست داشتن پیامبرتان ، دوست داشتن اهل بیت او و خواندن قرآن    

 

۲- امیرالمؤمنین (ع) خطاب به کمیل بن زیاد نخعی می فرماید :

یا کُمَیْلُ مُرْ أَهْلَکَ أَنْ یَرُوحُو فِی کَسْبِ الْمَکارِمِ وَ یُدْلِجُو فِی حاجَهِ مَنْ هُوَ نائِمٌ(۵)

ای کمیل به خانواده ات فرمان بده که روزها در پی کسبِ خصلتهای والای انسانی بروند و شبانگاهان در پی رفع نیازهای خفتگان

 

۳- باز امیرالمؤمنین (ع) می فرماید :

مُرُوا اَوْلادَکُمْ بِطَلَبِ الْعِلْمِ(۶)  

فرزندانتان را به علم آموزی وا دارید

 

 

توضیح و برداشت:

بر اساس مفاد آیات و روایات متعدد و اظهار نظر دانشمندان روانشناس، تربیت های محیط خانواده نقش اساسی در اصلاح جامعه دارد چون خانواده از سویی آغاز فعالیتهای اجتماعی در محیط کوچک بوده و از سوی دیگر همراه با دوران کودکی و نوجوانیِ اعضای خانواده می باشد

که رسولخدا (ص) می فرماید :

مَنْ تَعَلَّمَ فِی شَبابِهِ کانَ بِمَنْزِلَهِ الرَّسْمِ فِی الْحَجَرِ(۷)  

هرکه در جوانی دانش آموزد علم او همچون نقشی است که بر سنگ حک شود یعنی ماندگار خواهد بود.

بدین جهت است که در سه روایت مذکور در زمینه تأمین نیازهای علمی و فرهنگی چند نکته اساسی مورد توجه قرار گرفته است:

۱-    یاد دادن دانش یعنی جهل زدایی از محیط خانواده

 

۲- اخلاق و ادب آموزی

در مجمع البحرین می نویسد :            

اَلْاَدَبُ : حُسْنُ الْاَخْلاقِ(۸)  

و در حدیث وارد شده است :              

اَنَّ خَیْرَ مَا وَرَّثَ الْآباءُ لِاَبْنائِهِمِ الْاَدَبُ(۹)

بهترین چیزیکه پدران برای فرزندان به ارث می گذارند ادب است

 

۳- دوستی رهبران و زعیمان جامعه یعنی رسولخدا (ص) و خاندان او چون دوستی مقدمه است بر عمل کردن به دستورات آنان و در نهایت هدایت انسان

لذا رسولخدا (ص) می فرماید:

حُبِّی وَ حُبُّ أَهْلِ بَیْتِی نافِعٌ فِی سَبْعَهِ مَواطِنَ أهْوالُهُنَّ عَظیمَهٌ :

عِنْدَ الوَفاهِ وَ فِی الْقَبْرِ وَ عِنْدَ النُّشُورِ وَ عِنْدَ الْکِتابِ وَ عِنْدَ الْحِسابِ وَ عِنْدَ الْمِیْزانِ وَ عِنْدَ الصِّراطِ(۱۰)

دوست داشتن من و دوست داشتن اهل بیت من در هفت جای بسیار وحشتناک به کار آید: هنگام مردن ، در قبر ، هنگام رستاخیز، موقع دیدن نامه اعمال ، وقت حسابرسی ، نزد ترازوی اعمال و صراط

۴- یاد دادن قرآن یعنی قوانین و مقررات زندگی فردی و اجتماعی

۵- احساس مسئولیت در برابر نیازمندان و قشر آسیب پذیر جامعه


 خطبه دوم :

الف : اصلاح الگوی مصرف (۱۸) : 

انواع اسراف (۲) :

جلسه گذشته مطرح گردید که یکی از انواع اسراف بلکه مهمترین آنها ، اسراف در مصارف شخصی و خانوادگی است که دارای محورهای متعدد می باشد که نمونه هایی را مطرح می سازیم:

۱- اسراف در تغذیه :

لازم به یادآوری است که احکام و موضوعات مربوط به تغذیه در آیات قرآن ، کتب روائی و فقهی در تحت عنوان:

اَلْاَکْلُ ، آدابُ الْمائِدَهُ ،کِتابُ الصَّیْدِ وَ الذَبائِحْ ، اَبْوابُ الْأَطْعِمَهِ وَ لْاَشْرِبَهِ

مطرح شده است. چند نمونه از آیات و روایاتی را که در آنها از اسراف در تغذیه نهی شده است مطرح می سازیم:

۱- صریح ترین آیه شریفه در نهی از اسراف در تغذیه آیه ۳۱ سوره اعراف است:

یا بَنِی آدَمَ خُذُوا زِیْنَتَکُمْ عِنْدَ کُلِّ مَسْجِدٍ وَ کُلُوا وَ اشْرَبُوا وَ لا تُسْرِفُوا إِنَّهُ لا یُحِبُّ الْمُسْرِفینَ(۱۱)

ای فرزندان آدم زینت خود رابه هنگام رفتن به مسجد با خود بردارید و از (نعمتهای الهی) بخورید و بیاشامید ولی اسراف نکنید که خداوند مسرفان را دوست نمی دارد

نوع روایاتی که در تفسیر آیه شریفه وارد شده به ترتیب زیر است :

الف : نهی از پُرخوری :

امام رضا(ع) از رسولخدا (ص) نقل می کند فرمود :

لَیْسَ شَیْئٌ أَبْغَضَ عَلَی اللهِ مِنْ بَطْنٍ مَلْآنَ(۱۲)

هیچ چیز نزد خداوند منفورتر از پرخوری نیست

 

ب : نهی از زیاده خواهی :

از امام صادق (ع) نقل شده فرمود :

مَنْ سَئَلَ النّاسَ وَ عِنْدَهُ مَا یَقُوتُهُ یَوْمَهُ فَهُوَ مِنَ الْمُسْرِفینَ(۱۳)

هرکس از مردم گدائی بکند درحالیکه به اندازه همان روز آذوقه داشته باشد در زمره اسرافکاران قرار می گیرد و در بعضی روایات قوت ثلاثه ایام وارد شده است(۱۴)

 

ج : حفظ اعتدال در استفاده از نعمتهای خدا :

راوی و فقیه نامدار شیعه ابان بن تغلب همان کسیکه امام باقر (ع) به او فرمود:

إِجْلِسْ فِی مَسْجِدِ الْمَدینَهِ وَ اَفْتِ النّاسَ فَإنِّی اُحِبُّ أَنْ یُری فِی شیعَتِی مِثْلُکَ(۱۵)  

عَنْ أَبَانِ بْنِ تَغْلِبَ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ (ع) أَ تَرَى اللَّهَ أَعْطَى مَنْ أَعْطَى مِنْ کَرَامَتِهِ عَلَیْهِ- وَ مَنَعَ مَنْ مَنَعَ مِنْ هَوَانٍ بِهِ عَلَیْهِ- لَا وَ لَکِنَّ الْمَالَ مَالُ اللَّهِ یَضَعُهُ عِنْدَ الرَّجُلِ وَدَائِعَ- وَ جَوَّزَ لَهُمْ أَنْ یَأْکُلُوا قَصْداً- وَ یَشْرَبُوا قَصْداً وَ یَلْبَسُوا قَصْداً- وَ یَنْکِحُوا قَصْداً وَ یَرْکَبُوا قَصْداً- وَ یَعُودُوا بِمَا سِوَى ذَلِکَ عَلَى فُقَرَاءِ الْمُؤْمِنِینَ وَ یَلُمُّوا بِهِ شَعَثَهُمْ- فَمَنْ فَعَلَ ذَلِکَ کَانَ مَا یَأْکُلُ حَلَالًا- وَ یَشْرَبُ- حَلَالًا وَ یَرْکَبُ وَ یَنْکِحُ حَلَالًا- وَ مَنْ عَدَا ذَلِکَ کَانَ عَلَیْهِ حَرَاماً- ثُمَّ قَالَ لا تُسْرِفُوا إِنَّهُ لا یُحِبُّ الْمُسْرِفِینَ(۱۶)

امام صادق (ع) به ابان بن تغلب فرمود:

به نظرت مى‏آید خداوند به کسى که عطاى بسیار فرموده از این جهت است که او نزد پروردگار ، عزیز و ارزنده است و کسى را که از عطایاى خود محروم نموده از این جهت است که وى نزد خداوند ذلیل و خوار است هرگز چنین نیست

حقیقت اینست که مال ، مال خداوند است و آن را به امانت نزد شخص متمکّن سپرده است و به امانت داران اجازه داده است که از مال خداوند در راه تأمین غذا و لباس و انتخاب همسر و تهیّه مرکب خود بقدر معتدل و در خور شأن خویش استفاده‏ کنند و ما زاد امانت خدا را به مسلمانان مستمند و از کار افتاده برگردانند و بدین وسیله پراکندگى آنان را جمع کنند

اگر کسى در مال خداوند این چنین مشروع و معتدل تصرف نماید آنچه را که بهره‏بردارى کرده بروى حلال است. و اگر جز این عمل کند و بیش از اندازه در آن تصرّف نماید ناروا و حرام است سپس فرمود: اسراف نکنید که خداوند دوستدار مسرفین نیست.‏

 

 

ب: چند مناسبت و یک تحلیل :

در طول هفته آتی چند مناسبت مهم در جهان اسلام داریم که نوع آنها با هم مشترکاتی دارند و از جمله مشترکات اینکه در این مناسبتها و حوادث در یک طرف آن مسلمانان قرار دارند و در طرف دیگر استعمارگران و عوامل آنان

۱- امروز جمعه مصادف با ۲۳ مرداد دارای چند مناسبت به ترتیب زیر ست:

الف: روز استقلال پاکستان در سال ۱۹۴۷ میلادی از کشور هند در واقع استقلال از سلطه انگلستان بود این استقلال در سایه مبارزات مسلمانان جنوب آسیا و تلاشهای شخصیتهای برجسته همانند:

محمد علی جناح ، اقبال لاهوری ، و خواجه نظام الدین اولیاء و خواجه معین الدین

به وجود آمد لکن همه شاهد هستم که در سال ۲۰۰۹ میلادی استقلال این کشور اسلامی توسط آمریکائیان زیر سؤال رفته است و تاکنون صدها انسان بی گناه در اثر حملات هوایی آمریکا به خاک و خون کشیده می شوند(۱۷)

ب: پایان جنگ ۳۳ روزه مقاومت اسلامی لبنان با رژیم متجاوز صهیونیستی و اعلام پیروزی تاریخی مقاومت حزب الله به رهبری حجت الاسلام سید حسن نصرالله در سال ۲۰۰۶ میلادی و به این مناسبت ۲۳ مرداد روز مقاومت اسلامی نامگذاری شده است(۱۸)

در عین حال امروز شاهد تهدیدات و شرارتهای جدید اسرائیل علیه لبنان و غزه هستیم و قرائن و شواهد نشان می دهد که خودشان را برای تجاوز دیگر آماده می کنند

 

ج: روز چهارشنبه ۲۸ مرداد مصادف است با کودتای آمریکائیان در ایران برای باز گرداندن شاه به قدرت در سال ۱۳۳۲ شمسی و امروز پس از گذشت حدود ۶۰ سال از آن حادثه ،‌ آمریکا ، انگلستان و فرانسه با وقاحت تمام و بصورت علنی به دخالت در اغتشاشهای اخیر ایران اعتراف می کنند

د: در حال حاضر دو کشور عراق و افغانستان در اشغال استکبار جهانی قرار دارند از اخبار شنیدید که از جمعه گذشته تاکنون در عراق در اثر چندین انفجار، متجاوز از ۸۰ نفر کشته ، ۵۰۰ نفر زخمی و دهها خانه مسکونی تخریب شده است

اگر تمامی این حوادث و اتفاقات را کنار هم قرار داده و مورد بررسی و تحلیل دقیق قرار بدهیم چند مطلب اساسی زیر بدست می آید:

۱-    منطقه خاورمیانه و کشورهای اسلامی به خاطر ویژگیهای سیاسی ، اقتصادی ، اجتماعی ، اعتقادی و جغرافیایی در طول تاریخ برای استعمارگران یک منطقه حیاتی و سرنوشت ساز بوده لذا مدام در تلاش بوده و هستند که بر کشور های اسلامی مسلمانان جهان تسلّط باشند و از رشد ، انسجام و وحدت آنان جلوگیری نمایند

 

۲-    نوع اتفاقات و حوادث منطقه در طول سالهای اخیر نشان میدهد استعمارگران تحت عنوان استعمار نو تلاش کرده اند برای ایجاد سلطه خود از عوامل داخلی استفاده بکنند روزی از حاکمان مستبد مانند: پادشاهان عربستان ، اردن ، مصر و … روز دیگر ازگروههای وابسته امثال: حزب بعث ، منافقین ، وهابیان ، ۱۴ مارس ، فتح ، القاعده ، طالبان و برخی از مفتیان اجیر شده بعضی از کشورهای اسلامی و …

 

۳-    اگر سران کشورهای اسلامی ، گروهها ، سازمانها بویژه سازمان کنفرانس اسلامی، دانشمندان و نخبگان جهان اسلام نتوانند با درک صحیح و بموقع شرایط موجود و حفظ وحدت و انسجام خود توأم با بازگشت به اسلام ناب محمدی(ص) در برابر استعمارگران غربی و اروپایی و عوامل داخلی آنان مبارزه و مقاومت بکنند وضعیّت از این هم بدتر خواهد شد و هر روز باید شاهد کشتار و قتل عام برادران و خواهران مسلمان خود در جای جای جهان باشیم.

 

پی نوشت :

(۱)   نهج البلاغه / ترجمه آیه الله مکارم ص ۱۴۰

(۲)   سوره رعد آیه ۷

(۳) منهاج البراعه / هاشمی خویی ج ۵ ص ۱۹۵  

(۴) ینابیع الموده / قندوزی ج ۲ ص ۴۵۷

(۵) نهج البلاغه / محمد عبده حکمت ۲۵۹

(۶) کنزالعمال / متقی هندی ج ۱۶ ص ۵۸۴

(۷)   بحار الانوار / علامه مجلسی ج ۱ ص ۲۲۲

(۸)   مجمع البحرین / طریحی ماده (ادب)

(۹)   فروع کافی / کلینی ج ۸ ص ۱۵۰  

(۱۰) کتاب الخصال / شیخ صدوق ۳۶/۴۹

(۱۱) سوره اعراف آیه ۳۱

(۱۲) عیون اخبار الرضا / صدوق ج ۲ ص ۳۵

(۱۳) تفسیر العیاشی ج۲ ص ۱۴۳

(۱۴) بحار الانوار / علامه مجلسی ج ۹۳ ص ۱۵۴

(۱۵)   قاموس الرجال / تستری ج ۱ ص ۹۸

(۱۶)   تفسیر العیاشی ج ۲ ص ۱۳ و   بحارالانوار / علامه مجلسی ج ۷۲ ص ۳۰۵

(۱۷) سایت خبری بازیاب

(۱۸) سایت مقاومت اسلامی لبنان

 

 

پر بازدیدترین ها

بیشتر