دوشنبه ۲۷ دی ۱۴۰۰ - الإثنين 14 جماد ثاني 1443

(۱۳۸۸/۰۶/۰۶) خطبه های نماز جمعه خوی – ۶ شهریور ۱۳۸۸

خطبه اول: الف: تقوی از دیدگاه امیرالمؤمنین(ع) در نهج البلاغه (۴۲) امیرالمؤمنین (ع) در ادامه خطبه ۷۶ در بیان ویژگیهای انسانهای مؤمن و متّقی می فرماید: ۱۲- کابَرَ هَواهُ با خواسته های دل مبارزه کند. خداوند می فرماید: وَ اَمّا مَنْ خافَ مَقامَ رَبِّهِ وَ نَهَی النَّفْسَ عَنِ الْهَوی فَاِنَّ الْجَنَّهَ هِیَ الْمَأوی(۱) و آن […]

خطبه اول:

الف: تقوی از دیدگاه امیرالمؤمنین(ع) در نهج البلاغه (۴۲)

امیرالمؤمنین (ع) در ادامه خطبه ۷۶ در بیان ویژگیهای انسانهای مؤمن و متّقی می فرماید:

۱۲- کابَرَ هَواهُ

با خواسته های دل مبارزه کند.

خداوند می فرماید:

وَ اَمّا مَنْ خافَ مَقامَ رَبِّهِ وَ نَهَی النَّفْسَ عَنِ الْهَوی فَاِنَّ الْجَنَّهَ هِیَ الْمَأوی(۱)

و آن کس که از مقام پروردگارش ترسان باشد و نفس را از هوی باز دارد قطعاً بهشت جایگاه اوست.

مرحوم صدوق از امام صادق (ع) نقل می کند که رسولخدا (ص) فرمود :

مَنْ عَرَضَتْ لَهُ فاحِشَهٌ اَوْ شَهْوَهٌ فَاجْتَنَبَها مَخافَهَ اللهِ عَزَّوَجَلَّ حَرَّمَ اللهُ عَلَیْهِ النّارَ وَ آمَنَهُ مِنَ الْفَزَعِ الْاَکْبَرِ(۲)

کسیکه بر او کار زشت و شهوت عارض گردد لکن بخاطر ترس از خدا اجتناب بکند خداوند آتش را بر وی حرام می کند و او را در روز سخت قیامت در امنیّت قرار می دهد.

۱۳- وَ کَذَّبَ مُناهُ

و آرزوهای نابجا را رها سازد

۱۴- جَعَلَ الصَّبْرَ مَطِیَّهَ نَجاتِهِ

صبر و استقامت را مرکب راهوار نجات خویش قرار دهد

۱۵- وَ التَّقْوی عُدَّهَ وَفاتِهِ (۳)

و تقوی را توشه روز مُردن خویش قرار دهد

و خداوند در قرآن می فرماید :

وَ تَزَوَّدُوا فَاِنَّ خَیْرَ الزّادِ التَّقْوی (۴)

و زاد وتوشه تهیه کنید که بهترین توشه پرهیزکاری است.

 

 

ب: عوامل تحکیم خانواده (۱۱):

وظایف اختصاصی مرد (۵) :

 4- تأمین هزینه زندگی خانواده :

یکی از وظایف اختصاصی و اصلی مرد بعنوان مدیر خانواده تأمین هزینه های اقتصادی و نیازهای مادی خانواده است که روایات زیادی در این زمینه وجود دارد.

بعنوان نمونه چند روایت را ترجمه می کنیم :

۱- ابن اَثیر در اُسْدُ الْغابَهِ فِی مَعْرِفَهِ الصَّحابَه از اَنَس بن مالک نقل می کند :

اِنَّ رَسُولَ اللهِ لَمّا أَقْبَلَ مِنْ غَزْوَهِ تَبُوکَ إِسْتَقْبَلَهُ سَعْدُ الْاَنْصارِیُّ فَصافَحَهُ النَّبِیُّ ثُمَّ قالَ لَهُ : ما هَذَا الَّذِی أَکْتَبَ یَدَیْکَ ؟

قالَ: یا رَسُولَ اللهِ (ص) ، أَضْرِبُ بِالْمَرِّ وَ الْمِسْحاهِ فَاُنْفِقُهُ عَلی عِیالِی فَقَبَّلَ یَدَهُ رَسُولُ اللهِ (ص) وَ قالَ هذِهِ یَدٌ لا تَمَسُّهَا النّارُ (۵) 

هنگامی که رسولخدا (ص) از جنگ تبوک بازگشت سعد انصاری به استقبال ایشان آمد و پیامبر (ص) با او دست داد . سپس به او فرمود : چرا دستانت پینه بسته ؟

گفت: ای پیامبرخدا (ص) طناب میکشم و بیل می زنم تا خرجی خانواده ام را فراهم آورم.

پیامبر (ص) دست او را بوسید و فرمود : این دستی است که آتش دوزخ به آن نمی رسد.

۲- مرحوم کلینی در فروع کافی از مَعاذ کیسه فروش نقل می کند:

( لازم به ذکر است که معاذ بن کثیر اهل کوفه بوده و مرحوم شیخ مفید او را از ثقات و فقهاء اصحاب امام صادق (ع) معرفی فرموده) (۶)

گفت : قالَ لِی اَبُوعَبْدُاللهِ یا مَعاذُ أَضَعُفْتَ عَنِ التِّجارَهِ اَوْ زَهِدْتَ فِیها ؟

قُلْتُ : ما ضَعُفْتُ عَنْها وَ لا زَهِدْتُ فِیها

امام صادق (ع) به من فرمود : ای معاذ در تجارت ضعیف شده ای یا روش زهد را انتخاب نموده ای؟ عرض کردم نه ضعیف شده ام و نه زهد را انتخاب نموده ام.

امام (ع) فرمود : فَما لَکَ ؟ پس چه شده (چرا تجارت نمی کنی ؟)

قُلْتُ : کُنّا نَنْتَظِرُ أَمْراً ، وَ ذلِکَ حینَ قُتِلَ الْوَلیدُ وَ عِنْدِی مالٌ کَثیرٌ وَ هُوَ فِی یَدِی وَ لَیْسَ لِاَحَدٍ عَلَیَّ شَیْئٌ وَ لا اَرانِی آکِلُهُ حَتّی اَمُوتَ

عرض کردم ما منتظر امری بودیم (یعنی منتظر بودیم حکومت و خلافت بدست شما برسد) و این پرسش و پاسخ بعد از کشته شدن ولید بوده و پیش من اموال بسیاری بوده و کسی بر عهده من حقّی نداشت و اگر این اموال را تا دم مرگ می خوردم کافی بود

فَقالَ : لا تَتْرُکْها فَاِنَّ تَرْکَها مُذْهِبَهٌ لِلْعَقْلِ اِسْعَ عَلی عِیالِکَ وَ اِیّاکَ اَنْ یَکُونُوا هُمُ السُّعاهَ عَلَیْکَ (۷)

تجارت را ترک نکن چون رهاسازی آن عامل زوال عقل است و برای خانواده خود تلاش کن مبادا آنان برای تو کار و تلاش کنند

 

 

توضیح :

در ارتباط با روایت مُعاذ چند مطلب نیاز به توجه و دقت بیشتری دارد

۱- مرحوم علامه مجلسی (ره) در توضیح جمله مُعاذ که گفت : نَنْتَظِرُ أَمْراً می نویسد :

اَیْ ظُهُورَکُمْ وَ غَلَبَتَکُمْ یعنی انتظار ظهور و غلبه شما اهل بیت (ع) را می کشیدیم. (۸)

۲- باز در توضیح عبارت مذکور در حاشیه خود فروع الکافی می نویسد :

أِنّا کُنّا قَدْ نَرْجُوا اِنْتِقالَ الدَّوْلَهِ اِلَیْکُمْ بَعْدَ انْقِطاعِ سَلْطَنَهِ الْخُلَفاءِ وَ جَمَعْنا لِاَجْلِ ذلِکْ ثُمَّ بَعْدَ قَتْلِ الْوَلیدِ رَأَیْنا أَنَّها قَدِ انْتَقَلَتْ اِلی بَنِی عَبّاسَ فَانْصَرَفْنا عَنِ التِّجارَهِ اِذْ عِنْدِی مالٌ کَثیرٌ (۹)

۳- عبارت تهذیب چنین است : کُنْتُ اَنْتَظِرُ أَمْرَ کَ

مرحوم فیض کاشانی در کتاب الوافی ( فی جمع احادیث الکتب الاربعه ) در توضیح عبارت تهذیب می نویسد:

اَلْمُرادُ بِالْاَمْرِ الْمُنْتَظَرِ حینَ قَتْلِ الْوَلیدِ اِمّا رُجُوعُ الْحَقِّ اِلی اَهْلِهِ وَ اسْتِقْرارُ اَمْرِ الْخِلافَهِ اِلی مُسْتَحَقِّهِ وَ إِمّا اَمْرُهُ (ع) لَهُ بِالتِّجارَهِ اَوْ تَرْکَها حِینَئِذٍ اِذْ تَبَدُّلُ السُّلْطانِ رُبَّما یُوجِبُ تَبَدُّلَ اَحْوالِ الرُّعایا (۱۰)


 خطبه دوم :

هفته جاری دارای مناسبتهای متعددی است که مهمترین آنها را مورد بررسی قرار می دهیم:

الف : اصلاح الگوی مصرف (۲۰) :

انواع اسراف (۴) : 

۲- اسراف در انرژی(۱) :

نقش اساسی و سرنوشت ساز انرژی در حیات بشر و رشد و تعالی تمدنهای جوامع بشری بر کسی پوشیده نیست.

با توجه به گستردگی حوزه نقش آفرینی این پدیده بزرگ در سطح کره زمین، ابعاد مختلف سیاسی، اجتماعی، اقتصادی، اخلاقی، زیست محیطی، فقهی، فرهنگی، داخلی و بین المللی پیدا کرده است.

و با در نظر داشتن اینکه این نعمت الهی در کشور اسلامی ما به وفور پیدا می شود لکن به دلایل متعدد از جمله به دلایل زیر بهره وری بهینه و صرفه جویی در مصرف از ضروریات اجتناب ناپذیر است.

۱- عمر ذخایر رو به پایان است :

به گفته کارشناسان انرژی ، متوسط عمر ذخایر نفت در جهان ۴۱ سال و در خاورمیانه ۸۸ سال است . نفت ایران پس از ۹۳ سال ، عربستان پس از ۷۳ سال و نفت کشورهای امارات ، کویت و عراق پس از ۱۰۰ سال به پایان می رسد. (۱۱)

 

۲- سوختهای فسیلی رو به پایان است :

با توجه به اینکه ۵/۷ درصد انرژی مورد نیاز در سطح کره زمین از گاز و نفت و بقیه از ذغال سنگ و منابع دیگر بدست می آید تخمین زده می شود تا ۹۷ سال دیگر عمر تمامی سوختهای فسیلی در جهان به پایان رسد حتی بعضی عمر این منابع را کمتر از ۹۷ سال و حدود ۴۰ سال اعلام کرده اند.(۱۲)

 

۳- به گفته یکی از کارشناسان شرکت برق کشور

میزان مصرف انرژی برق در ساختمانهای ایران سه برابر استانداردهای جهانی است. (۱۳)

 

 

ب : روز مبارزه با تروریسم :

جمهوری اسلامی ایران بزرگترین قربانی تروریسم در جهان معاصر است.

نوع مسئولان نظام پس از پیروزی انقلاب اسلامی کسانی بودند که سالیان متمادی در سیاه چالهای رژیم استبدادی پهلوی مورد حمایت آمریکا شلاق خورده بودند.

چند صباحی از پیروزی انقلاب نگذشته بود که استکبار جهانی با هدف براندازی، عوامل تروریست خود را به جان فرزندان انقلاب انداخت که در کوتاه ترین مدت بسیاری از ارکان نظام جمهوری اسلامی را ابتداء ترور شخصیتی سپس ترور فیزیکی کردند.

در میان آنها رئیس جمهور ، نخست وزیر ، رئیس قوه قضائیه ، نماینده مجلس، وزیر ، دادستان ، قاضی ، ائمه جمعه و فرماندهان نیروهای مسلح وجود داشت.

امروز یکی از ظلمهای ناجوانمردانه آمریکا و اروپائیان علیه مسلمانان این است که هرکجا قتل و تروری واقع می شود فوراً مسلمانان را متهم می سازند.

درحالیکه متأسفانه در بسیاری از کشورهای اسلامی هر روز مردان ، زنان و کودکان بیگناه بوسیله تروریستهای مورد حمایت آمریکا و متحدانش به خاک و خون کشیده می شوند و این جنایات درحالی صورت می پذیرد که تمامی مجامع بین المللی به اصطلاح مدافع حقوق بشر و سازمان ملل خفه خون گرفته اند حتی از یک محکوم کردن لفظی نیز دریغ می کنند.

 

 

ج : وفات حضرت خدیجه (ع) :

بنا به گفته مورّخین و دانشمندان اسلامی از جمله ابن حجر عَسقلانی در کتاب الاصابه فی تمییز الصحابه(۱۴) و ابن اثیر در کتاب اُسد الغابه فی معرفه الصحابه (۱۵) و ابن سعد در الطبقات الکبری (۱۶) وفات حضرت خدیجه (س) دهم ماه رمضان (سه سال قبل از هجرت) می باشد.

لازم به ذکر است که بیان فضایل آن بزرگوار و نقش اساسی وی در رُشد و توسعه اسلام و حمایتهای ایثارگرانه او از رسولخدا(ص) و تحمل کردن مصائب بی شمار در راه دین اسلام فرصتهای زیادی لازم دارد

ما در این وقت کوتاه چند نکته را یادآوری می کنیم:

۱- از جمله فرازهای خطابه ابا عبدالله الحسین(ع) در روز عاشورا که مردم کوفه را قسم می داد و اقرار می گرفت این جملات است:

اُنْشِدُکُمْ هَلْ تَعْلَمُونَ أَنَّ جَدَّتِی خَدیجَه بِنْتُ خُوَیْلِدْ اَوَّلُ نِساءِ هَذِهِ الْاُمَّهِ اِسْلاماً قالُوا : اَللّهُمَّ نَعَمْ (۱۷)

شما را به خدا آیا می دانید مادر بزرگ من خدیجه اوّل زن مسلمان این اُمّت است ؟ گفتند : آری

 

۲- امیرالمؤمنین (ع) در حق رسولخدا (ص) می فرماید :

وَ لَقَدْ کانَ یُجاوِرُ کُلَّ سَنَهٍ بِحِراءَ فَأَراهُ وَ لایَراهُ غَیْری لَمْ یَجْمَعْ بَیْتٌ وَاحِدٌ یَوْمَئِذٍ فِی الْاِسْلامِ غَیْرَ رَسُولِ اللهِ وَ خَدیجَهَ وَ اَنَا ثالِثُهُما (۱۸)

پیامبر(ص) مدتی از سال مجاورکوه حرا میشد تنها من او را مشاهده میکردم و غیر از من کسی او را نمی دید در آن روز غیر از خانه رسولخدا (ص) خانه ای که اسلام در آن راه یافته باشد وجود نداشت تنها خانه آن حضرت بود که او و خدیجه (س) و من نفر سوم آنها اسلام را پذیرفته بودیم.

 

۳- مرحوم ابن شهرآشوب در مناقب می نویسد :

وَ أَخَذَ رَسُولُ اللهِ (ص) عَلِیّاً وَ هُوَ ابْنُ سِتِّ سِنینَ فَرَ بَّتْهُ خَدیجَهُ وَ الْمُصْطَفی اِلی أَنْ جَاءَ الْاِسْلامُ (۱۹)

رسولخدا (ص) علی (ع) را که شش سال داشت تحت سرپرستی خود قرار داد سپس حضرت خدیجه و پیامبر (ص) او را پرورش دادند تا آن هنگام که خورشید اسلام طلوع کرد.

 

۴- سلیمان کتّانی دانشمند و نویسنده معروف عرب می نویسد :

پیامبر (ص) بنیانگذار اسلام است. و استواری اسلام بوسیله شمشیر علی (ع) و ثروت خدیجه صورت گرفت.

و به رسولخدا (ص) نسبت می دهد که فرمود :

ما قامَ الْاِسْلامُ اِلاّ بِسَیْفِ عَلِیٍّ وَ ثَرْوَهِ خَدیجَهَ (۲۰)

اسلام جز به شمشیر علی(ع) و ثروت خدیجه (س) برپا نشد

 

 

د : آداب روزه داری :

در کتب روایی مربوط به روزه ، بابی وجود دارد تحت عنوان آداب الصِّیام موضوعات متعددی در ضمن این باب از سوی اهل بیت (ع) یادآوری شده است از جمله آنها الْوَرَعُ عَنْ مَحارِمِ اللهِ   یعنی پرهیز از حرامهای خداوند

 

۱- رسولخدا (ص) در پاسخ امیرالمؤمنین (ع) فرمود :

یا اَبَا الْحَسَنِ أَفْضَلُ الاَعْمالِ فِی هذَا الشَّهْرِ الْوَرَعُ عَنْ مَحارِمِ اللهِ (۲۱)

ای ابوالحسن ، برترینِ کارها در این ماه پرهیز از حرامهای خداوند است.

 

۲- از حضرت فاطمه (س) نقل شده فرمود :

ما یَصْنَعُ الصّائِمُ بِصِیامِهِ اِذا لَمْ یَصُنْ لِسانَهُ وَ سَمْعَهُ وَ بَصَرَهُ وَ جَوارِحَهُ ؟ (۲۲)

روزه دار ، اگر زبان و گوش و چشم و اعضایش را نگه ندارد با روزه اش می خواهد چه کند؟

 

۳- از رسولخدا(ص) نقل شده فرمود :

اَلصّائِمُ فِی عِبادَهٍ وَ إِنْ کانَ نائِماً عَلی فِراشِهِ ما لَمْ یَغْتَبْ مُسْلِماً (۲۳)

روزه دار ، تا وقتی که از مسلمانی غیبت نکند در حال عبادت است ، هرچند در بسترش خفته باشد.

 

 

هـ : سالگرد جنگ جهانی دوم :

روز سه شنبه مصادف با ۱۰ شهریور سالروز آغاز جنگ جهانی دوم است

این جنگ از سال ۱۹۳۹ الی ۱۹۴۵ میلادی ( حدود ۶ سال) طول کشید.

طرفین متخاصم شامل :

۱- متفقین : یعنی لهستان ، انگلستان ، فرانسه ، روسیه ، آمریکا و چین

۲- کشورهای محور : مرکب از آلمان ، ایتالیا ، ژاپن ، رومانی و بلغارستان می باشد.(۲۴)

این جنگ خانمان سوز که غربیان و اروپائیان بر جهان تحمیل کردند آثار زیانبار و غیر قابل جبران زیادی بر بشریّت برجای گذاشت.

در عین حال که کشورهای اسلامی نوعاً وارد جنگ نبودند لکن پیامدهای سیاسی ، اقتصادی و نظامی گسترده ای برای جهان اسلام بوجود آورد از قبیل :

۱- بوجود آمدن بحرانهای اقتصادی

۲- شکل گیری سیاست عربی

با تشکیل اتحادیّه عرب میان مصر، سوریه ، عراق ، لبنان ، اردن و عربستان

۳- بوجودآمدن جنگ سرد در خاورمیانه

۴- تأسیس دولتهای جدید

۵- شکل گیری رژیم اشغالگر قدس (۲۵)

 

 

و: گزارشی کوتاه از سخنرانی مقام معظم رهبری مدظله العالی:

هفته گذشته جمعی از دانشجویان و نماینگان تشکلهای دانشجویی، نخبگان علمی دانشگاهها با مقام معظم رهبری مدظله ملاقات داشتند

در این ملاقات موضوعات مهمی در ارتباط با مسایل کشوری و بین المللی مطرح گردید که نیاز به تحلیل و بررسی گسترده دارد که انتظار از تحلیل گران و رسانه های گروهی و نخبگان جامعه این است که این موضوعات را برای مردم توضیح داده و تحلیل بکنند

من در این فرصت کوتاه خطبه دوم چند محور از فرمایشات ایشان را در ارتباط با حوادث مربوط به انتخابات ریاست جمهوری اشاره می کنم:

۱- با اشاره به حادثه کوی دانشگاه فرمودند:

تخلفات بزرگی انجام شده که پرونده ویژه ای برای آن تشکیل شده تا مجرمان بدون توجه به وابستگی سازمانی به مجازات برسند

 

۲- تأکید بر رسیدگی به آسیب دیدگان و جان باختگان در کهریزک

 

۳- با اشاره به حوادث بعد از انتخابات فرمودند:

من پیش قراولان حوادث اخیر را به دست نشاندگی بیگانگان از جمله آمریکا و انگلیس متهم نمی کنم چرا که این موضوع برای من ثابت نشده است اما تردیدی وجود ندارد که این جریان حساب شده بود

 

۴- با اشاره به حمایت خود از دولت فرمودند:

دولت کنونی و رئیس جمهور محترم مثل همه انسانهای دیگر دارای نقاط قوت و ضعف هستند و من فقط از نقاط قوت حمایت می کنم

 

۵- با توجه به جنگ نرم عظیم دشمنان علیه ملت و نظام ، دانشجویان و نخبگان فکری جامعه را به هوشیاری دعوت فرمودند

 

۶- با هشدار به دانشجویان در زمینه طرح دشمنان برای اختلال در کار علمی دانشگاهها و به تعطیلی کشاندن آنها فرمودند:

همه مراقبت کنند تا کار علمی دانشگاهها و کلاسها و مراکز تحقیقاتی دچار آسیب نشوند(۲۶)

در پایان دو مطلب لازم به یادآوری است:

الف: با توجه به مواضع صریح مقام معظم رهبری مدظله ضرورت دارد همه جریانهای سیاسی و نخبگان جامعه ، رسانه های گروهی و مطبوعات مواضع خود را با مواضع رهبری نظام هماهنگ سازند

 

ب: لازم است مردم عزیز کشورمان همه مطالب و مواضع اشخاص ، احزاب، نخبگان و رسانه های دیداری و شنیداری را با مواضع مقام معظم رهبری محک بزنند که چه مقدار با این مواضع مطابقت دارند.

 

 

پی نوشت:

(۱)   سوره النازعات آیه ۴۰            

(۲)   منهاج البراعه / هاشمی خویی ج ۵   ص ۱۹۹                  

(۳) نـهـج البلاغه   خ ۷۶    

(۴)   سوره بقره آیه ۱۹۷                                  

(۵) اُسد الغابه فی معرفه الصحابه / ابن اثیر   ج ۲ ص ۴۲۰

(۶)   قاموس الرجال / تستری ج ۱۰ ص ۱۰۱                  

(۷)   فروع الکافی / کلینی ج ۵   ص ۱۴۹  

(۸)   مرآه العقول / علامه مجلسی   ج ۱۹ ص ۱۳۰                  

(۹) فروع الکافی / کلینی   ج ۵   ص ۱۴۸                

(۱۰) الفروع الکافی / مرکز بحوث دار الحدیث   ج ۱۰   ص۱۰

(۱۱) روزنامه جام جم ۲/۴/۱۳۸۴                    

(۱۲) گاز طبیعی از مبدأ تا مقصد / فقیهی   ص ۳۸

(۱۳) پیک برق فارس سال سوم   شماره ۵   ص ۴

(۱۴)   الاصابه فی تمییز الصحابه / ابن حجر   ج ۷   ص ۸۴                              

(۱۵) اُسد الغابه فی معرفه الصحابه / ابن اثیر   ج ۵   ص ۴۲۰                          

(۱۶) الطبقات الکبری / ابن سعد   ج ۷   ص ۲۵۱

(۱۷) تاریخ طبری ج ۳   ص ۳۲۰   و   لهوف / سید بن طاووس   ص۳۷          

(۱۸) نهج البلاغه خطبه ۱۹۲   (خطبه قاصعه)

(۱۹) مناقب آل ابی طالب / ابن شهر آشوب ج ۲ ص ۱۷۹                

(۲۰) فاطمه الزهراء وتر فی محمد ص ۱۱۲              

(۲۱) فضائل الاشهر الثلاثه / صدوق ص ۷۸ ح ۶۱        

(۲۲) بحار الانوار / علامه مجلسی   ج ۹۶   ص ۲۹۵   ح ۲۵          

(۲۳) فضائل الاشهر الثلاثه / صدوق   ص ۱۲۲   ح ۱۲۴

(۲۴) فرهنگ تاریخ / پهلوانی   ص ۳۲۰              

(۲۵) دانشنامه جهان اسلام     ج ۱۱   ص ۱۰۴ –   106

(۲۶) سایت دفتر مقام معظم رهبری مد ظله العالی