یکشنبه ۲ آبان ۱۴۰۰ - الأحد 18 ربيع أول 1443

(۱۳۸۸/۰۶/۱۳) خطبه های نماز جمعه خوی – ۱۳ شهریور ۱۳۸۸

خطبه اول: الف: تقوی از دیدگاه امیرالمؤمنین(ع) در نهج البلاغه (۴۳) حضرت امیرالمؤمنین (ع) در آخرین فراز از خطبه ۷۶ نهج البلاغه بقیّه ویژگیهای انسانهای مؤمن و متقّی را چنین بیان می فرماید: ۱۶– رَکِبَ الطَّریقَهَ الْغَرّاءَ در راه روشن هدایت قدم بگذارد مرحوم هاشمی خویی در توضیح این جمله می نویسد: اَیْ سَلَکَ جادَّهَ […]

خطبه اول:

الف: تقوی از دیدگاه امیرالمؤمنین(ع) در نهج البلاغه (۴۳)

حضرت امیرالمؤمنین (ع) در آخرین فراز از خطبه ۷۶ نهج البلاغه بقیّه ویژگیهای انسانهای مؤمن و متقّی را چنین بیان می فرماید:

۱۶رَکِبَ الطَّریقَهَ الْغَرّاءَ

در راه روشن هدایت قدم بگذارد

مرحوم هاشمی خویی در توضیح این جمله می نویسد:

اَیْ سَلَکَ جادَّهَ الشَّریعَهِ الْواضِحَهِ الْمُسْتَقیمَهِ الْمُوصِلَه لِسالِکِها اِلَی الْجِنانِ(۱)  

۱۷وَ لَزِمَ الْمَحَجَّهَ الْبَیْضاءَ

و از راه روشن هدایت فاصله نگیرد

 

 

توضیح:

مقصود از طَریقَهُ الْغَرّاءِ ، جاده روشن و خالی از انحراف است و هدف از مَحَجَّهُ الْبَیْضاءِ ، راه مستقیم و آشکار است لذا این پرسش مطرح می شود که فرق میان دو جمله چیست؟

مرحوم ابن میثم بحرانی فرق این دو عبارت را چنین توضیح می دهد:

أَنَّ الْأَوَّلَ أَمْرٌ بِرُکُوبِ الطَّریقَهِ الْغَرّاءِ وَ الثّانِی أَمْرٌ بِلُزُومِها وَ عَدَمُ مُفارَقَتِها وَ أَنَّهَا وَ إِنْ کانَتْ واضِحَهً إلا أَنَّها طَویلَهٌ کَثیرَهُ الْمَخاوِفِ وَ سالِکُها مُحارِبٌ لِلشَّیْطانِ(۲)  

جمله اول اشاره به انتخاب راه و جاده روشن و خالی از انحراف است

و جمله دوم اشاره به ادامه راه مستقیم و آشکار و عدم انحراف از آن راه در طول مسیر است چون این راه در عین آشکار بودن طولانی است و انسان در این مسیر مدام درحال جنگ با شیطان میباشد

۱۸إِغْتَنَمَ الْمَهَلَ

چند روز زندگی دنیا را غنیمت بشمارد

امام زین العابدین ( ع ) در بخشی از دعای مکارم الاخلاق به درگاه خداوند چنین عرضه میدارد:

وَ نَبِّهْنِی لِذِکْرِکَ فِی اَوْقاتِ الْغَفْلَهِ وَ اسْتَعْمِلْنِی بِطاعِتَکَ فِی أیامِ الْمُهْلَهِ(۳)

مرا در اوقات غفلت برای یاد خود متنبّه ساز و در زمان مهلت زندگی دنیا ، مرا در راه اطاعت خود بکار گیر

۱۹ وَ بادَرَ الْأَجَلَ

و پیش از آنکه مرگ او فرا رسد خود را آماده سازد

۲۰وَ تَزَوَّدَ مِنَ الْعَمَلِ

و از اعمال نیکو توشه آخرت برگیرد(۴)  

 

 

ب: عوامل تحکیم خانواده(۱۲):

وظایف اختصاصی مرد (۶):

 5غیرت ورزی:

یکی از وظایف اختصاصی مرد نسبت به ناموس ، غیرت ورزی است در ارتباط موضوع غیرت ، روایات متعددی وارد شده است تحت عناوین مختلف از قبیل:

ستایش غیرت ، معرفی غیرت بعنوان یکی از صفات خداوند ، نکوهش بی غیرتی مرد، معرفی غیرت بعنوان یکی از ویژگیهای انبیاء خدا ، توصیه های اهل بیت (ع) در زمینه ضرورت غیرت ورزی ، نکوهش غیرت ورزی و تعصب بی جا(۵)

چند نمونه از روایات را ترجمه می کنیم:

۱- برخورد تند امیرالمؤمنین با مردم عراق که علی الظاهر مربوط به دوران حکومت آن بزرگوار می باشدکه دو حدیث است:

الف: مرحوم کلینی در فروع کافی و مرحوم صدوق در عقاب الاعمال و بَرقی در کتاب المحاسن از امام صادق (ع) نقل کرده اند که فرمود:

قالَ أَمیرُالْمُؤمِنینَ(ع) یا أَهْلَ الْعِراقِ نُبِئْتُ أَنَّ نِساءَکُمْ یُدافِعْنَ الرِّجالَ فِی الطَّریقِ اَمَا تَسْتَحْیُونَ؟(۶)

ای مردم عراق خبردار شده ام که زنان شما در گذرگاهها با مردان تنه به تنه می خورند آیا شرم نمی کنید؟

ب: باز مرحوم کلینی در فروع کافی ، فیض کاشانی در کتاب الوافی و حُرّ عاملی در وسائل الشیعه نقل کرده اند که:

أَنَّ اَمیرَالْمُؤمِنینَ (ع) قالَ:

أَمَا تَسْتَحْیُونَ وَ لا تَغارُونَ نِسائَکُمْ یَخْرُجْنَ اِلَی الْأَسْواقِ وَ یُزاحِمْنَ الْعُلُوجَ(۷)

امیرمؤمنان (ع) فرمود:            

آیا شرم نمیکنید و غیرت ندارید که زنان شما به بازارها می روند و با بی نزاکتها ( گردن کلفتان ) در هم می آمیزند؟

 

 

تذکر:

عُلُوجْ جمع عِلْجْ که بمعنای اَلْرَّجُلُ الْقَویُّ الْضَّخْمْ است(۸)  

۲- مرحوم علامه مجلسی در بحارالانوار از رسولخدا (ص) نقل می کند فرمود:

أَیُّمَا رَجُلٍ رَضِیَ بِتزَّیُنِ إِمْرَئَتِهِ وَ تَخْرُجُ مِنْ بابِ دارِها فَهُوَ دَیُّوثٌ وَ لا یَأْثَمُ مَنْ یُسَمیهِ دَیُّوثاً وَ الْمَرْئَهُ اِذا خَرَجَتْ مِنْ بابِ دارِها مُتَزَّیَنَهً مُتَعَطَرَهً وَ الزَّوْجُ بِذاکَ راضٍ بُنِیَ لِزَوْجِهَا بِکُلِّ قَدَمٍ بَیْتٌ فِی النّار(۹)

هر مردی که راضی باشد که همسرش خود را بیاراید و از خانه بیرون رود آن مرد دیوث است و هر که او را دیوث بنامد گناه نکرده است هرگاه زن آرایش کنان و عطر زنان از خانه خارج شود و شوهرش به این کار او راضی باشد به ازای هر قدمی که بر میدارد برای شوهر او خانه ای در جهنم بنا می شود

۳- مرحوم صدوق در کتاب الامالی و علامه مجلسی در بحارالانوار از امام صادق (ع) نقل کرده اند که فرمود:

اسیرانی به محضر رسولخدا (ص) آوردند دستور داد آنها را بکشند مگر یک نفر مرد که از رسولخدا (ص) پرسید:چرا مرا نکشتید؟

پیامبر (ص) فرمود:

جبرئیل به من خبر داد که در تو پنج ویژگی وجود دارد که خدا و رسولش آنها را دوست می دارند و آنها عبارتند از:

اَلْغَیْرَهُ الشَدیدَهُ عَلَی حَرَمِکَ وَ السَّخاءُ وَ حُسْنُ الْخُلْقِ وَ صِدْقُ الْلِسانِ وَ الشَّجاعَهُ

غیرت شدید در مورد ناموست ، سخاوت ، حسن خلق ، راست گویی و داشتن شجاعت

در ذیل روایت گفته: وقتی مرد این مطالب را شنید مسلمان شد و دررکاب پیامبر جنگید و شهید شد(۱۰)


خطبه دوم :

هفته جاری دارای مناسبتهای متعددی است از جمله میلاد امام حسن مجتبی(ع)، آغاز هفته اطعام ، لیالی قدر ، ضربت خوردن امیرالمؤمنین(ع)، در گذشت مرحوم آیت الله طالقانی اولین امام جمعه تهران و رأی نمایندگان محترم مجلس شورای اسلامی به وزرای پیشنهادی دولت دهم

لذا پس از اشاره به موضوع اصلاح الگوی مصرف توضیحات لازم را در رابطه با مناسبتها خواهیم داد

الف : اصلاح الگوی مصرف (۲۰) :

انواع اسراف (۵) : 

۳- اسراف در مصرف برق (۲):

جلسه گذشته در ارتباط با نقش اساسی انرژی در رشد و توسعه کشور و در عین حال رو به پایان بودن ذخایر و سوختهای فسیلی و ضرورت صرفه جویی توضیحات لازم داده شد این جلسه مقداری در ارتباط با اسراف در مصرف برق توضیح می دهیم.

برق انرژی مادر:

امروز کارشناسان انرژی، از برق بعنوان انرژی مادر یاد می کنند چون برق در صنعت ، کشاورزی ، ساختمان سازی ، علوم پزشکی، آموزش و پرورش ، مصارف خانگی و سایر عرصه ها نقش تعیین کننده دارد.(۱۱)

و با توجه به پایین و ضعیف بودن ضریب ذخیره سازی برق ضرورت صرفه جویی و لزوم استفاده بهینه از این نعمت بزرگ بر کسی پوشیده نخواهد بود

بطوریکه در روایات اهل بیت (ع) روشن کردن چراغ در حالی که نیازی به آن وجود ندارد از مصادیق تضییع مال معرفی شده است

مرحوم شیخ طوسی در کتاب الامالی از امیرالمؤمنین (ع) نقل می کند فرمود:

خَمْسٌ تَذْهَبُ ضَیاعاً سِراجٌ تَقِدُهُ فِی الشَّمْسِ الدُّهْنُ یَذْهَبُ وَ الضَّوْءُ لا یُنْتَفَعُ بِه(۱۲)

پنج چیز است که تباه می شود، چراغی که در روشنایی می افروزی چون روغنش می سوزد ولی از نور آن بهره گرفته نمی شود

 

چند توصیه در مصرف برق:

۱- استفاده از لامپهای کم مصرف

۲- استفاده صحیح از وسایل برقی در منزل

۳- پرهیز از وسایل برقی پرمصرف مانند : بخاری برقی ، آب گرمکن برقی

۴- بهینه سازی سیستم های روشنایی چون بیش از ۶۵ درصد از مصرف برق واحدهای مسکونی را روشنایی تشکیل می دهد بویژه در ساعات اوج مصرف یعنی چهار ساعت اول شب ( ساعت ۱۹ الی ۲۳ ) (۱۳)

 

 

ب: ولادت امام حسن (ع) :

روز شنبه مصادف با ۱۵ رمضان دارای دو مناسبت است

اول سالروز ولادت با سعادت امام حسن مجتبی (ع)، دوم آغاز هفته اطعام نیازمندان و اکرام ایتام

یکی از ویژگی های بارز امام حسن مجتبی(ع) مرجعیت اجتماعی ایشان می باشد، پناهگاه نیازمندان، تهی دستان و فقراء بودند ، در کتب حدیثی و تاریخی نقل شده است که روزی نیازمندی به آن بزرگوار مراجعه کرد امام (ع) به او فرمود:

اُکْتُبْ حاجَتَکَ فِی رُقْعَهٍ وَ ادْفَعَها إلَیْنا (۱۴)

یعنی نیاز خود را در نامه ای بنویس و به ما بده آن شخص چنین کرد

امام(ع) دستور داد دو برابر خواسته اش به او دادند یکی از حاضرین گفت: این نامه برای این فرد چه برکاتی داشت؟

حضرت به او پاسخ داد:

بَرَکَتُها عَلَیْنا أَعْظَمُ حینَ جَعَلَنا لِلْمَعْرُوفِ أَهْلاً أَمَا عَلِمْتَ أَنَّ الْمَعْرُوفَ مَا کانَ إبْتِداءً مِنْ غَیْرِ مَسْئَلَهٍ فَأَمّا مَنْ أَعْطَیْتَهُ بَعْدَ مَسْئَلَهٍ فَإنَما أَعْطَیْتَهُ بِمَا بَذَلَ لَکَ مِنْ وَجْهِهِ وَ عَسَی أَنْ یَکُونَ باتَ لَیْلَتَهُ مُتَمَلْمِلاً أَرِقاً یَمیلُ بَینَ الْیَأسِ وَ الْرَّجاءِ لا یَعْلَمُ بِمَا یَرْجِعُ مِنْ حاجَتِهِ… فَیَأْتیکَ وَ فَرائِصُهُ تَرْعَدُ وَ قَلْبُهُ خائِفٌ…

فَإِنْ قَضَیْتَ لَهُ حاجَتَهُ فَبِمَا بَذَلَکَ مِنْ وَجْهِهِ فَإِنَّ ذلِکَ اَعْظَمُ مِمّا نالَ مِنْ مَعْرُوفِکَ (۱۵)

برکت این نامه برای ما بیشتر است ، چرا که او ما را شایسته انجام کار نیک دانست آیا نمی دانی کار نیک باید پیش از درخواست شخص انجام پذیرد زیرا اگر پس از اعلان نیاز، بدو احساس نمایی، در حقیقت به بهای آبرویش تمام شده و شاید این فرد نیازمند، شب را میان امیدواری و نومیدی با اضطراب به سر برده و نداند چگونه نیازش برآورده می شود، با دل شکستگی به خواسته اش می رسد یا با شادی و سرور و کامیابی ؟

آنگاه که نزد تو می آید ، اندامش می لرزد ، دلش ترسان است ، اگر نیازش را در قبال آبرویش برآورده ساختی، این آبرو ریزی از احسانی که دریافت کرده است ، برایش گرانتر تمام می شود

 

 

توجه به روش صحیح اطعام:

از جمله موضوعاتی که لازم است در اطعام مورد توجه روزه داران قرار بگیرد روش صحیح اطعام است که باید از سیره اهل بیت (ع) استفاده کنیم

بر اساس نقل مرحوم کلینی در فروع الکافی ، بَرقی در المحاسن و صدوق در مَن لا یَحْضَرُه الفَقیه از امام صادق (ع) که فرمود:

کانَ عَلِیُ بْنُ الْحُسِین (ع) إذا کانَ الْیَّومُ الَذّی یَصُومُ فِیهِ اَمَرَ بِشاطٍ فَتُذْبَحُ وَ تُقْطَعُ أَعْضائَهُ وَ تُطْبَخُ فَإِذا کانَ عِنْدَ الْمَساءِ اَکَبَّ عَلَی الْقُدُورِ حَتّی یَجِدَ رِیحَ الْمَرَقِ وَ هُوَ صائِمٌ ثُمَ یَقُولُ هاتُوا الْقِصاعَ اِغْرِقُوا لِآلِ فُلانٍ وَ اغْرِقُوا لِآلِ فُلانٍ ثُّمَ یُؤْتی بِخُبْزٍ وَ تَمْرٍ فَیَکُونُ ذلِکَ عَشائُهُ صَلَّی اللهُ عَلَیْهِ وَ عَلَی آبائِهِ(۱۶)          

امام سجاد(ع) هر روز که روزه می گرفت ، دستور میداد که گوسفندی ذبح شود و قطعه قطعه و پخته گردد عصر که می شد ، بر روی دیگ ها خم می شد تا بوی آبگوشت را در حال روزه احساس کند سپس می فرمود:

« ظرفها را بیاورید برای فلان خانواده بریزید برای فلان خانواده بریزید … »

سپس نان و خرمای خشک می آوردند و غذایش همان بود درود خدا بر او و پدرانش باد

 

 

ج: لیالی قدر

از جمله مناسبتهای مهم هفته جاری شبهای قدر و ضربت خوردن امیرالمؤمنین (ع) است قطعاً گره خوردن این شبهای معنوی با ایام مصیبت امیرالمؤمنین (ع) که از فلسفه های خلقت عالم هستی می باشد دارای رموزاتی است من در این زمینه اکتفا می کنم به بیان عارف و فقیه وارسته مرحوم حاج میرزا جواد ملکی تبریزی در کتاب المراقبات

( لازم به ذکر است کسانیکه با حالات ملکوتی و عبادی این عارف فرزانه آشنا بودند ایشان را از بَکّائون می شمردند که سه ماه رجب ، شعبان و رمضان را روزه می گرفت)(۱۷)

ثُّمَ إِنَّ مِنْ أَهَمِ الدُّعاءِ فِی شَهْرِ رَمَضانَ أَنْ یُکْثِرَ الْاِنسانُ دُعاءَ تُوفیقِ عِبادَهِ لَیْلَهِ الْقَدْرِ وَ لَیْلَهِ الْفِطْرِ ، مِنْ اَوَّلِ الشَهْر إِلَی وَقْتِ حُضُورِهِما ، فَإِنْ صَدَقَ فِی الدُّعاءِ لا یَرُدُّ الْکَریمُ تَعالی دُعاءَهُ وَ یَفُوزُ بِهذَا الْأَمْرِ الْعَظیمِ الذّی یَلیقُ لِلْمُؤْمِنِ بِالْقُرآنِ الْکَریمِ أَنْ یَرْتاضَ سَنَهَ کامِلَهً بِالْإِحْیاءِ وَ الْعِباداتِ ، لِتَحْصیلِ الْإِطْمئنانِ بِدَرْکِها،

کَیفَ وَ الْقُرآنُ صَریحٌ فِی أَنَّها خَیْرٌ مِنْ أَلْفِ شَهْرٍ وَ أَلْفُ شَهْرٍ أَزْیَدُ مِنْ ثَمانینَ سَنَهً ، فَمَنْ عَمِلَ سَنَهً وَاسْتَفادَ أَجْرَ ثَمانینَ سَنَهً فَهُوَ مِنَ الْرابِحینَ الْفائِزینَ ، وَ کَیْفَ لِلْإِهْتِمامِ بِدُعائِهِ فِی أَقَّلَ مِنْ شَهْرٍ وَ بِالْجُمْلَهِ مَنْ لَمْ یَجِدْ فِی نَفْسِهِ إِهْتِماماً لِدَرْکِ لَیْلَهِ الْقَدْرِ بِهذَا الْمِقْدارِ الْقَلیلِ أَیْضاً فَهُوَ مَریضُ الْإیمانِ فَلْیُعالِجْ إیمانَهُ(۱۸)

از مهمترین دعاها در ماه رمضان دعای زیاد برای توفیق عبادت شب قدر و شب فطر ، از اول ماه تا رسیدن این دو شب است. اگر در دعای خود راست بگوید کریم ومتعال دعای او را رد ننموده و به این خیر بزرگ می رسد خیری که در قرآن کریم آمده و سزاوار است.

مؤمن جهت اطمینان از رسیدن به آن یک سال و شب زنده داری نموده و به عبادت مشغول باشد و چرا چنین نکند در حالی که در قرآن تصریح شده است که آن بهتر از هزار ماه است و هزار ماه بیش از هشتاد سال می باشد.

پس کسی که عمل یک سال را بجا آورد و به پاداش هشتاد سال برسد از برندگان خوشبخت می باشد چه رسد به این که با دعای توفیق شب قدر در کمتر از یک ماه به این پاداش دست یابد کسی که همّتی به این مقدار کم نیز برای درک شب قدر در خود نبیند ایمان او مریض است که باید آنرا معالجه نماید

 

 

د: رأی اعتماد مجلس به وزرای دو لت دهم:

نوع مردم عزیز از طریق صدا و سیما و سایر رسانه های گروهی و مطبوعات در جریان موضوع رأی اعتماد نمایندگان مجلس شورای اسلامی به وزرای پیشنهادی رئیس جمهور محترم قرار گرفته اند

با جمع بندی دیدگاههای نمایندگان محترم مخالف و موافق، دفاعیات ریاست محترم جمهور و وزرای پیشنهادی، نشست خبری رئیس مجلس و رئیس جمهور و مواضع کشورهای مختلف جهان در رسانه های گروهی بویژه رژیم اشغالگر قدس موارد زیر برداشت می شود:

۱- قوانین و مقررات نظام جمهوری اسلامی بویژه قانون اساسی از نظر انعطاف پذیری در مدیّریت کلان کشور و تنظیم روابط قوا از ظرفیّت بالایی برخوردار است.

۲- اختلافات جناحی و سیاسی داخلی نمی تواند مصالح عمومی کشور و نظام را تحت تأثیر خود قرار بدهد و مشخص گردید که مسئولان نظام و نمایندگان منتخب مردم در مصالح عامه وحدت نظر دارند

۳- مباحث جدی ۱۲۸ نفر از نمایندگان محترم در مورد صلاحیتها و برنامه های وزرای پیشنهادی نشان داد که نمایندگان مردم از هر جناحی و با هر سلیقه و اندیشه سیاسی در دفاع از مصالح عمومی و حقوق مردم با کسی تعارف ندارند

۴- رأی خوب و قابل قبول مجلس به وزرای پیشنهادی در عین نقد جدی آنان توجه عمیق نمایندگان محترم به توصیه های اخیر مقام معظم رهبری مدظله و در نظر گرفتن شرایط حساس داخلی و بین المللی کاملاً مشهود بود

۵- با توجه به تأکید رئیس جمهور و رئیس مجلس به ضرورت همگرایی قوا ، امیدواریم در مقام عمل نیز شاهد هماهنگی هر چه بیشتر دولت دهم و مجلس باشیم. انشاا…    

 

پی نوشت :

(۱) منهاج البراعه/ هاشمی خویی ج ۵ ص ۲۰۱

(۲) شرح نهج البلاغه/ ابن میثم بحرانی ج ۲ ص ۲۱۵

(۳) صحیفه سجادیه دعای ۲۰ ( مکارم الاخلاق )      

(۴) نهج البلاغه/ ترجمه دشتی خ ۷۶

(۵) برای مطالعه در زمینه غیرت به کتابهای بحارالانوار ج۷۱ باب الغیره و الشجاعه و کنزالعمال هندی ج ۳ باب الغیره و   وسائل الشیعه ج ۱۴ باب وجوب الغیره علی الرجال مراجعه فرمائید

(۶) فروع الکافی / کلینی ج ۵ ص ۵۳۷   و المحاسن/ برقی ص ۱۱۵ و عقاب الاعمال / صدوق ذیل حدیث ۱۱۶

(۷)   الوافی/ فیض کاشانی ج ۲۲ ص ۷۶۵ و فروع کافی/کلینی ج ۵ ص ۵۳۷ و وسائل الشیعه / حر عاملی ج ۲۰ ص ۲۳۵

(۸) النهایه / ابن اثیر ج ۳ ماده (علج)  

(۹)   بحار الانوار / علامه مجلسی ج ۱۰۰ ص ۲۴۹     و   جامع الاخبار   ص ۴۴۷

(۱۰)   بحارالانوار/ مجلسی ج ۶۸ ص۳۸۵ و کتاب الامالی/ شیخ صدوق ص ۱۶۳

(۱۱)   اسلام و الگوی مصرف / دکتر کلانتری ص ۱۴۰

(۱۲) کتاب الامالی/شیخ طوسی ج ۱ ص ۲۹۱                  

(۱۳) اسلام و الگوی مصرف / دکتر کلانتری ص ۱۴۶

(۱۴) کتاب الامالی/شیخ طوسی ج ۱ ص

(۱۵) اعلام الهدایه/المجمع العالمی الاهل البیت ج ۴ ص ۱۶۸

(۱۶) فروع کافی/کلینی ج ۴ ص ۶۸ و المحاسن/ برقی ص ۳۹۶   و من لایحضر الفقیه/ صدوق ج ۲ ص ۱۳۴  

(۱۷)   گلشن ابرار / جمعی از پژوهشگران   ج ۲   ص ۵۱۵

(۱۸) المراقبات ( اعمال السنه ) / ملکی تبریزی ص ۲۲۴

 

 

پر بازدیدترین ها

بیشتر