دوشنبه ۳ آبان ۱۴۰۰ - الإثنين 19 ربيع أول 1443

(۱۳۸۸/۰۶/۲۰) خطبه های نماز جمعه خوی – ۲۰ شهریور ۱۳۸۸

خطبه اول: الف: تقوی از دیدگاه امیرالمؤمنین(ع) در نهج البلاغه (۴۴) تاکنون ۴۳ جلسه در ارتباط با تقوی از دیدگاه امیرالمؤمنین (ع) در نهج البلاغه بحث کردیم . انشاء ا… در آینده نیز این بحث را ادامه خواهیم داد چون امروز سالروز شهادت امیرمؤمنان (ع) است می خواهم با تمسّک به فرمایشات آن بزرگوار بر […]

خطبه اول:

الف: تقوی از دیدگاه امیرالمؤمنین(ع) در نهج البلاغه (۴۴)

تاکنون ۴۳ جلسه در ارتباط با تقوی از دیدگاه امیرالمؤمنین (ع) در نهج البلاغه بحث کردیم . انشاء ا… در آینده نیز این بحث را ادامه خواهیم داد

چون امروز سالروز شهادت امیرمؤمنان (ع) است می خواهم با تمسّک به فرمایشات آن بزرگوار بر این نکته تأکید کنم که در سخنان ایشان بر هیچ امری به اندازه تقوی تأکید نشده است و علّت آن در کلمات خود آن بزرگوار مطرح شده است

۱- تقوی موجب آبادانی دین و چراغ پیروزی است

اِنَّ تَقْوَی اللهِ عِمارَهُ الدّینِ … وَ مِصْباحُ نَجاحٍ(۱)

 

۲- بهترین توشه برای سفر آخرت تقوی است

امیرالمؤمنین (ع) موقع بازگشت از جنگ صفین وقتی به قبرستان پشت دروازه کوفه رسید مردگان را مورد خطاب قرار داده و اخبار این دنیا را بازگو فرمودند . سپس روبه اصحاب خود کرد و فرمود:

اَما لَوْ اُذِنَ لَهُمْ فِی الْکَلامِ لَأَخْبَرُوکُمْ اَنَّ خَیْرَ الزّادِ التَّقْوی(۲)  

بدانید که اگر اجازه سخن گفتن داشتند شما را خبر می دادند که بهترین توشه تقوا است

 

۳- تقوی وسیله رضایت خدا از خلق خویش است

اِنَّ اللهَ تَعالی اَوْصاکُمْ بِالتَّقْوی وَ جَعَلَها رِضاهُ مِنْ خَلْقِهِ فَاتَّقُوا اللهَ الَّذِی اَنْتُمْ بِعَیْنِهِ وَ نَواصیکُمْ بِیَدِهِ(۳)

خدای تعالی شما را به تقوی سفارش فرموده و آن را وسیله رضایت خود از خلقش قرار داده پس از خدایی که شما در مدّنظر اوئید و نواصی شما در دست اوست پروا داشته باشید.

 

۴- شما به توشه های تقوی محتاج ترید تا توشه های دنیا :

اِنَّکُمْ اِلی اَزْوادِ التَّقْوی اَحْوَجُ مِنْکُمْ اِلی اَزْوادِ الدُّ نْیا(۴)

 

۵- امیرمؤمنان (ع) در فاصله ضربت خوردن و شهادت حسنین (ع) مورد خطاب قرار داده توصیه هایی را مطرح فرموده که اولین جمله این است که:  اُوصیکُما بِتَقْوَی اللهِ

سپس تمامی فرزندان و مسلمانان را مورد خطاب قرار داده و ۱۲ توصیه مطرح می فرمایند و باز اولین جمله اش این است:

اُوصیکُما وَ جَمیعَ وَلَدِی وَ أَهْلی وَ مَنْ بَلَغَهُ کِتابِی بِتَقْوَی اللهِ (۵)

 

 

ب : عوامل تحکیم خانواده (۱۳) :

وظایف اختصاصی زن (۱)

در ضمن چند جلسه گذشته وظایف اختصاصی مرد را در قبال خانواده به ترتیب زیر مطرح کردیم:

۱- تأمین نیازمندیهای دینی خانواده        

۲- برطرف کردن مشکلات علمی و فرهنگی آنان

۳- توجه به نیازهای روحی و روانی خانواده        

۴- تأمین هزینه های مادی و اقتصادی آنان

۵- غیرت ورزی نسبت به همسر خود

اکنون به وظایف زن در برابر شوهر می پردازیم:    

الف: فرمان برداری از شوهر (طاعَهُ الزَّوْجَهِ لِلزَّوْجِ)

ابتدا لازم به یادآوری است که معنی فرمانبرداری زن از شوهر در چارچوب امورات شرعی و قانونی است نه اینکه مرد حق داشته باشد خدایی نکرده با همسر خود همانند بردگان رفتار نماید ؛ بطوریکه بعضی از انسانهای جاهل و سطحی نگر چنین برداشتهایی را از برخی معارف دینی دارند

۱- متقی هندی از محدثان و فقهای شافعی مذهب کشور هندوستان در کتاب حدیثی کنزالعمال خود از ابن عباس نقل می کند که گفت:

جائَتْ اِمْرَأَهٌ اِلَی النَّبِیِّ یُقالُ لَها : لینَهُ . فَقالَتْ یا رَسُولَ اللهِ (ص) اَنَا وافِدَهُ النِّساءِ اِلَیْکَ ما مِنْ اِمْرَأَهٍ تَسْمَعُ مَقالَتِی اِلی یَوْمِ الْقِیامَهِ اِلاّ سَرِّها ذلِکَ،

اَللهُ رَبُّ الرِّجالِ وَ النِّساءِ وَ آدَمُ اَبُوالرِّجالِ وَ النِّساءِ وَ حَوّاءُ اُمُّ الرِّجالِ وَ النِّساءِ کَتَبَ اللهُ الْجِهادَ عَلَی الرِّجالِ فَاِنِ اسْتَشْهَدُوا کانُوا اَحْیاءً عِنْدَ رَبِّهِمْ یُرْزَقُونَ وَ اِنْ ماتُوا وَقَعَ اَجْرُهُمْ عَلَی اللهِ وَ اِنْ رَجَعُوا آجَرَهُمُ اللهُ وَ نَحْنُ النِّساءُ نَقُومُ عَلَی الْمَرْضی وَ نُداوِی الْجَرْحی فَما لَنا مِنَ الْاَجْرِ؟

فَقالَ: یا وافِدَهَ النِّساءِ اَبْلِغی مَنْ لَقیتِ مِنَ النِّساءِ اَنَّ طاعَهَ الزَّوْجِ وَ الْاِعْتِرافِ بِحَقِّهِ تَعْدِلُ ذلِکَ کُلَّهُ(۶)

زنی بنام لینه نزد پیامبر (ص) آمد وگفت : ای پیامبر خدا (ص) من به نمایندگی از زنان نزد شما آمده ام هیچ زنی تا روز قیامت سخن مرا نمی شنود مگر اینکه از آن خوشحال خواهد شد خدای یگانه هم ‌پروردگار مردان است هم زنان آدم هم پدر مردان است و هم پدر زنان . حوا هم مادر مردان است و هم مادر زنان

خداوند جهاد را بر مردان مقرر داشته است اگر شهید شدند نزد پروردگارشان زنده اند و روزی می خورند و اگر در راه رفتن به جهاد مردن باز نزد خدا پاداش دارند و اگر زنده برگشتند خداوند به آنان پاداش داده است ما زنان از بیماران پرستاری می کنیم و مجروحان را مداوا می نماییم پس ما چه پاداشی داریم ؟

پیامبر (ص) فرمود : ای نماینده زنان به هریک از زنان که ملاقاتش کردی ابلاغ کن که اطاعت از شوهر و پذیرفتن حق و حقوق او با همه اینها که گفتی برابری می کند

۲- مرحوم کلینی در فروع کافی و مرحوم صدوق در من لا یحضره الفقیه از امام صادق (ع) نقل کرده اند فرمود:

اِذا صَلَّتِ الْمَرْئَهُ خَمْسَها وَ صامَتْ شَهْرَها وَ أَطاعَتْ زَوْجَها وَ عَرَفَتْ حَقَّ عَلِیٍّ (ع) فَلْتَدْخُلْ مِنْ اَیِّ اَبْوابِ الْجَنَّهِ شائَتْ(۷)

هرگاه زن پنج نوبت نمازش را بخواند و ماه رمضان را روزه بگیرد و از شوهرش فرمان ببرد و حقّ حضرت علی (ع) را بشناسد از هر در بهشت که خواست وارد می شود

 

مصادیق اطاعت زن از شوهرخود :

۳- در ضمن روایات متعدد مصادیق اطاعت زن از شوهر مطرح شده است که بخشی از این احادیث را در مباحث مربوط به حقوق متقابل زن و شوهر مطرح کردیم از آن جمله است:

الف: عدم خروج از منزل بدون اِذن شوهر

… وَ اَلاّ تَخْرُجَ اِلاّ بِاِذْنِهِ(۸)

 

ب : رضایت شوهر را جلب نموده و از عصبانی کردن وی پرهیز کند.

… وَ تَجْتَنِبَ سَخَطَهُ وَ تَتَّبِعَ مَرْضاتَهُ(۹)  

 

ج : بدون اجازه شوهر نباید کسی را به خانه راه بدهد.

لا یَحِلُّ لِاِمْرَئَهٍ تُؤْمِنُ بِاللهِ وَ الْیَوْمِ الْآخِرِ اَنْ تَأذَنَ فِی بَیْتِ زَوْجِها وَ هُوَ کارِهٌ(۱۰)  

بر هیچ زنی که به خدا و روز قیامت ایمان دارد روا نیست که بر خلاف میل و رضایت شوهرش کسی را به خانه راه بدهد

 

د : بدون اجازه شوهر روزه مستحبی نگیرد.

مِنْ طاعَهِ الْمَرْئَهِ لِزَوْجِها اَلاّ تَصُومَ اِلاّ بِاِذْنِهِ وَ اَمْرِهِ(۱۱)


    خطبه دوم

هفته جاری دارای مناسبتهای متعددی است از جمله سالروز شهادت مولی الموحدین ، امیرالمؤمنین (ع) ، سالگرد شهادت آیت الله مدنی امام جمعه تبریز ، سومین شب قدر و کشتار فلسطینیان در اردوگاههای صبرا و شتیلا توسط صهیونیستها در سال ۱۹۸۲ میلادی و توصیه های ده گانه مقام معظم رهبری مدظله العالی به هیئت محترم دولت

مظلومیت امیرالمؤمنین (ع):

با توجه به اینکه امروز روز شهادت امیر المؤمنین (ع) است ، مناسب ترین موضوع برای بررسی، مظلومیت آن بزرگوار است

مظلومیّت امیرمؤمنان(ع) جلوه ها، جنبه ها و مصداقهای گوناگونی دارد که برای شرح و تبیین تمامی آنها فرصت گسترده لازم است.

ما در این فرصت کوتاه با استفاده از فرمایشات رسولخدا (ص) و اهل بیت (ع) و خود امیرالمؤمنین (ع) مصادیقی از مظلومیت ایشان را مورد اشاره قرار می دهیم.

البته قبل از بیان مصداق ها لازم به یادآوری است که اوج و شدت مظلومیّت مولی (ع) زمانی بهتر روشن می شود که زحمات و خدمات آن بزرگوار و فرزندان معصوم وی به اسلام و مسلمین مورد توجه قرار بگیرد تا معلوم شود چرا آن دانشمند و نویسنده معروف عرب سلیمان کَتّانی گفت: ما قامَ الْاِسْلامُ اِلاّ بِسَیْفِ عَلِیٍّ (۱۲)

الف: مظلومیت علی (ع) از دیدگاه پیامبر (ص) :

پیامبر خدا (ص) بارها با عبارات گوناگون به مظلومیّت امیرالمؤمنین (ع) پس از خود اشاره فرموده است از جمله:

۱- صدوق در عیون اخبار الرضا نقل کرده رسولخدا (ص) فرمود:

یا عَلِیُّ اَنْتَ الْمَظْلُومُ مِنْ بَعْدِی فَوَیْلٌ لِمَنْ ظَلَمَکَ (۱۳)

ای علی تو پس از من مظلوم خواهی بود وای بر کسی که به تو ظلم روا دارد

 

۲- مرحوم شیخ طوسی در امالی از رسولخدا (ص) نقل کرده:

أَخْبَرَنِی جَبْرَئیلُ أَنَّهُمْ یَظْلِمُونَهُ وَ یَمْنَعُونَهُ حَقَّه وَ یُقاتِلُونَهُ وَ یَقْتُلُونَ وُلْدَهُ وَ یَظْلُمُونَهُمْ بَعْدَهُ(۱۴)

جبرئیل به من خبر داد که آنها به او ستم میکنند و مانع حق او می شوند با او خواهند جنگید

 

 

ب: مظلومیت علی (ع) از دیدگاه حضرت فاطمه (س):

۱- مرحوم علامه مجلسی از امام صادق (ع) روایت کرده فرمود:

لَمّا حَضَرَتْ فاطِمَهَ الْوَفاتُ بَکَتْ فَقالَ لَها اَمیرُالْمُؤْمِنینَ (ع):

یا سَیِّدَتِی ما یُبْکیکَ؟ قالَ اَبْکِی لِما تَلْقِی بَعْدِی فَقالَ لَها:

لا تَبْکِی فَوَاللهُ إِنَّ ذلِکَ لَصغیرٌ عِنْدِی فِی ذاتِ الله (۱۵)  

وقتی وفات حضرت فاطمه(س) فرا رسید گریه می کرد.

امیرمؤمنان (ع) پرسید : چرا گریه می کنید؟

گفت : برای مصائب تو بعد از من می گریم

امام (ع) فرمود : گریه نکن به خدا قسم این مصائب در راه خداوند پیش من کوچک است

 

 

ج : مظلویت علی (ع) ، از دیدگاه امام علی النقی (ع) :

مرحوم کلینی در کافی و ابن قولویه در کامل الزیارات از امام علی النقی (ع) روایت کرده اند که آن حضرت در کنار قبر امیرمؤمنان (ع) چنین زیارت کرد :

اَلسَّلامُ عَلَیْکَ یا وَلِیَّ اللهِ اَشْهَدُ اَنَّکَ اَوَّلُ مَظْلُومٍ وَ اَوَّلُ مَنْ غُصِبَ حَقُّهُ (۱۶)

سلام بر تو ای ولی خدا ، تو ای نخستین ستمدیده و نخستین کسیکه حقّش را غصب کردند

 

 

د: مظلومیت امام (ع) از زبان خود :

امیرمؤمنان (ع) در مناسبتهای مختلف از مظلومیتهای خود سخن گفته است از آن جمله است:

۱- من مدام مظلوم بودم:

وقتی از امام (ع) درخواست کردند که طلحه و زبیر را تعقیب نکند مطالبی بیان فرمود از جمله گفت:

فَوَاللهِ ما زِلْتُ مَدْفُوعاً عَنْ حَقّی مُسْتَأثَراً عَلَیَّ مُنْذُ قَبَضَ اللهُ نَبِیَّهُ حَتّی یَوْمِ النّاسِ هَذا (۱۷)

به خدا سوگند من همواره از حق خویش پس از رحلت پیامبر (ص) محروم ماندم تا امروز

 

۲- مظلومیت در راه حق افتخار مسلمان است :

امیرمؤمنان (ع) در بخشی از پاسخ به نامه بی ادبانه معاویه می نویسد:

وَ ما عَلَی الْمُسْلِمِ مِنْ غَضاضَهٍ فِی اَنْ یَکُونَ مَظْلُوماً ما لَمْ یَکُنْ شاکّاً فِی دینِهِ وَ لا مُرْتاباً بِیَقینِهِ (۱۸)

مسلمان را چه باک که مظلوم واقع شود مادام که در دین خود تردید نداشته باشد و در یقین خود شک نکند

 

و باز در جایی دیگر خطاب به معاویه می نویسد :

فَیا عَجَباً لِلدَّهْرِ اِذْ صِرْتُ یُقْرَنُ بِی مَنْ لَمْ یَسَعْ بِقَدَمِی وَ لَمْ تَکُنْ لَهُ سابِقَهٌ کَسابِقَتِی اَلَّتِی لا یُدْنِی اَحَدٌ بِمِثْلِها (۱۹)

شگفتا از روزگار که مرا همسنگ کسی قرار داده که نه چون من پیش قدم بوده و نه مانند من سابقه در اسلام دارد

 

ابن ابی الحدید در توضیح این جمله می نویسد:

اِشارَهٌ اِلی مُعاوِیَهَ فِی الظّاهِرِ وَ اِلی مَنْ تَقَدَّمَ عَلَیْهِ مِنَ الْخُلَفاءِ فِی الْباطِنِ (۲۰)

امام در ظاهر به معاویه اشاره می کند ولی مقصود نهفته وی خلیفه های پیشین است

 

 

مظلومیت امام (ع) در کلام دشمنان او:

۱- ابن عبدالبر در الاستیعاب و طبری در ذخایر العُقبی نقل می کنند

وقتی خبر شهادت امیرمؤمنان (ع) به عایشه رسید گفت :

لِتَصْنَعِ الْعَرَبُ ماشاءَتْ فَلَیْسَ لَها أَحَدٌ یَنْهاها (۲۱)

یعنی اکنون عرب هرچه می خواهد بکند دیگر کسی نیست که او را نهی کند

 

۲- محدث قمی نقل می کند چون خبر قتل امیرالمؤمنین (ع) را به معاویه بردند گفت :

إِنَّ الْأَسَدَ الَّذِی کانَ یَفْتَرِشُ ذِراعَیْهِ فِی الْحَرْبِ قَدْ قَضی نَحْبَهُ (۲۲)

آن شیری که چنگالهای خود را هنگام جنگ بر زمین گسترده می داشت وداع جهان گفت.

 

 

تشییع و تدفین مظلومانه :

بر اساس نقل مورخین جنازه امیرالمؤمنین (ع) در دل شب بصورت غریبانه با حضور فرزندان مظلوم خود و تعداد معدودی از دوست داران اهل بیت (ع) تشییع شد.

مرحوم علامه مجلسی می نویسد:

وَ ضَعُوهُ عَلَی السَّرِیرِ وَ تَقَدَّمَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَیْنُ (ع) اِلَی السَّریرِ مِنْ مُؤَخَّرِهِ وَ اِذاً مُقَدَّمُهُ قَدِ ارْتَفَعَ وَ لا یُری حامِلُهُ وَ کانَ حامِلاهُ مِنْ مُقَدَّمِهِ جَبْرئیلُ وَ میکائِیلُ فَما مَرَّ بِشَیْئٍ عَلی وَجْهِ الْاَرْضِ اِلاّ اِنْحَنی لَهُ ساجِداً

بعد از خاکسپاری امام (ع) ، صَعصَعَه بْنِ صُوحان در کنار قبر امام (ع) قرار گرفت.

وَ وَضَعَ اِحْدی یَدَیْهِ عَلی فُؤادِهِ وَ الْاُخْری قَدْ اَخَذَ بِهَا التُّرابَ وَ ضَرَبَ بِهِ رَأسَه

ثُمَّ قالَ : بِاَبِی اَنْتَ وَ اُمّی یا اَمیرَالْمُؤْمِنینَ (ع) هَنیئاً لَکَ یا اَبَالْحَسَن قَوِیَ صَبْرُ کَ وَ عَظُمَ جِهادُ کَ بِکَ اشْتَدَّ ظَهْرُ الْمُؤْمِنینَ وَ اسْتَقامَ الْاِسْلام وَ انْتَظَمَ الْاِیمانُ وَ اِنَّ یَوْمَکَ هَذا مِفْتاحُ کُلِّ شَرٍّ وَ مِغْلاقُ کُلِّ خَیْرٍ فَعَلَیْکَ مِنّی اَفْضَلَ الصَّلاهِ وَ السَّلام (۲۳)

 

 

توصیه های رهبری به دولت :

بطوریکه از طریق رسانه ها و مطبوعات ملاحظه فرمودید مقام معظم رهبری مدظله در ملاقات با هیئت محترم دولت توصیه های مهم دهگانه ای را مطرح فرمودند از آنجمله بود:

۱- ضرورت سنجش جهت گیریهای دولت با شاخص سند چشم انداز ۲۰ ساله و اظهار فرمودند:

شاید بتوان گفت بعد از قانون اساسی هیچ سندی را در کشور نداریم که به این اهمیّت باشد

 

۲- اجرای کامل سیاستهای اصل ۴۴ و اظهار فرمودند:

بخش عمده ظرفیتهای آن بر زمین مانده و اجرایی نشده است.

 

۳- حل کردن مشکلات اقتصادی کشور و مردم بویژه تورم و اشتغال

و دولت را از شتابزدگی در تصمیم گیریها و عدم استفاده مناسب از نظرات کارشناسان اقتصادی نهی فرمودند.

 

۴- توصیه بر داشتن گوش شنوا برای شنیدن نقدهای مصلحانه و خیرخواهانه از سوی غیر طرفداران دولت بویژه قدرشناسی از نصیحت علمای دین در مناطق مختلف کشور و حوزه های علمیّه و نخبگان دانشگاهی

هدف گذاری در فرهنگ ، رعایت دقیق قانون ، تدوین الگوی پیشرفت اسلامی ایرانی از جمله توصیه های دیگر مقام معظم رهبری مدظله بود.(۲۴)

قطعاً عموم مردم ایران ، دلسوزان انقلاب اسلامی و فرهیختگان جامعه انتظار دارند دولت محترم با استفاده از تمامی ظرفیتهای خود این توصیه ها را در مقام عمل و عینیّت جامعه تحقق بخشد چون خود مسئولان و هیئت محترم دولت و رئیس جمهور محترم بهتر می دانند که این موارد از جمله دغدغه های جدی مقام معظم رهبری مدظله و مردم متعهد ، انقلابی و همیشه در صحنه ایران اسلامی است.

 

 

پی نوشت :

(۱)   غررالحکم / ترجمه شیخ الاسلامی ج ۲ ص ۱۵۴۸

(۲)   نهج البلاغه حکمت ۱۳۰                                      

(۳)   غررالحکم ج ۲ ص ۱۵۵۰              

(۴)   همان   ج ۲   ص ۱۵۵۰            

(۵)   نهج البلاغه / ترجمه دشتی نامه ۴۷

(۶)   کنزالعمال / متقی هندی ج ۱۶ ص ۶۰۹

(۷)   فروع کافی / کلینی ج ۵ ص ۵۵۵ و من لایحضره الفقیه / صدوق ج ۳ ص ۴۴۱                                

(۸)   المعجم الکبیر/ طبرانی ج ۲ ص ۵۲

(۹)   مستدرک الوسائل/ محدث نوری ج ۱۴ ص ۲۴۴

(۱۰)   السنن الکبری/نسائی ج ۷ ص ۴۷۸  

(۱۱)   بحار الانوار/ علامه مجلسی ج ۹۶ ص ۲۶۵

(۱۲)   فاطمه الزهرا وتر فی محمد   ص ۱۱۲

(۱۳)   عیون اخبار الرضا/صدوق   ج ۱   ص ۳۰۳              

(۱۴)   الامالی / شیخ طوسی   ص ۳۵۱   ح ۷۲۶              

(۱۵)   بحارالانوار / مجلسی   ج ۴۴   ص ۲۱۸      

(۱۶)   فروع کافی / کلینی ج ۴ ص ۵۶۹ و کامل الزیارات / ابن قولویه ص ۴۵ باب ۱۱ ح ۳                

(۱۷)   نهج البلاغه خطبه ۶              

(۱۸)   نهج البلاغه   نامه ۲۸  

(۱۹)   همان نامه ۹    

(۲۰)   شرح نهج البلاغه / ابن ابی الحدید   ج ۱۴ ص ۶۲      

(۲۱)   الاستیعاب / ابن عبدالبر ج ۳ ص ۱۲۲۳ و ذخایر العقبی/ طبری ج ۱ ص ۵۴۲      

(۲۲)   منتهی الآمال / محدث قمی ج ۱ ص ۴۴۳        

(۲۳)   بحار الانوار / مجلسی ج ۴۲ ص ۲۹۵

(۲۴)   سایت شورای سیاستگذاری ائمه جمعه

 

 

پر بازدیدترین ها

بیشتر