یکشنبه ۲ آبان ۱۴۰۰ - الأحد 18 ربيع أول 1443

(۱۳۸۸/۰۷/۰۳) خطبه های نماز جمعه خوی – ۳ مهر ۱۳۸۸

خطبه اول: الف: تقوی از دیدگاه امیرالمؤمنین(ع) در نهج البلاغه (۴۶) امیر مؤمنان (ع) در بخش دوم توصیه های خود در خطبه ۱۶۱ می فرماید: أَقْرَبُ دارٍ مِنْ سَخَطِ اللهِ دنیا نزدیک ترین منزل به خشم خداوند است مرحوم هاشمی خویی در توضیح این فراز می نویسد: لِأَنَّها مَحْفُوفَهٌ بِالشَّهَواتِ الْمُوجِبَهِ لِسَخَطِهِ (۱) وَ أَبْعَدُها […]

خطبه اول:

الف: تقوی از دیدگاه امیرالمؤمنین(ع) در نهج البلاغه (۴۶)

امیر مؤمنان (ع) در بخش دوم توصیه های خود در خطبه ۱۶۱ می فرماید:

أَقْرَبُ دارٍ مِنْ سَخَطِ اللهِ

دنیا نزدیک ترین منزل به خشم خداوند است

مرحوم هاشمی خویی در توضیح این فراز می نویسد:

لِأَنَّها مَحْفُوفَهٌ بِالشَّهَواتِ الْمُوجِبَهِ لِسَخَطِهِ (۱)

وَ أَبْعَدُها مِنْ رِضوانِ الله

دنیا دورترین منزل از رضا و خوشنودی خداوند است.

فَغُضُّو عَنْکُمْ عِبادَ اللهِ غُمُومَها وَ أَشْغالَها

پس از اندوه و غمها و سرگرمی های دنیا چشم برگیرید

لِما قَدْ أَیْقَنْتُمْ بِهِ مِنْ فِراقِها وَ تَصَرُّفِ حالاتِها (۲)

زیرا شما به جدایی و دگرگونی های امور دنیایی یقین دارید

در اصول کافی از امام صادق (ع) روایت کرده فرمود:

قالَ اَبُوجَعْفَرٍ (ع) مَثَلُ الْحَریصِ عَلَی الدُّ نْیا کَمَثَلِ دُودَهِ الْقَذِّ کُلَمَّا اذْ دادَتْ عَلی نَفْسِها لَفّاً کانَ أَبْعَدَ لَها مِنَ الْخُرُوجِ حَتّی تَمُوتَ غَمّاً (۳)

امام باقر (ع) فرمود: مثل انسان حریص به دنیا مانند کرم ابریشم است هر آنچه بیشتر به خود بتند دیرتر می تواند از آن بیرون آید تا اینکه از غم و اندوه بمیرد

 

 

ب: آسیبهای خانواده (۲)

جلسه گذشته اجبار کردن دختر یا پسر به ازدواج بعنوان یک آسیب مورد بررسی قرار گرفت. در تکمیل آن بحث دو مطلب لازم به یادآوری است:

الف: از شش نفر از مراجع تقلید فعلی سئوال شده است:

آیا پدر و مادر شرعاً می توانند پسر یا دختر خود را مجبور به ازدواج نمایند و در صورت اجبار آیا عقد آنان صحیح است؟

در پاسخ، همه آنان اجبار را جایز ندانسته و عقد را غیر صحیح معرفی فرموده اند.(۴)

ب: احتمال دارد یکی از علل اجبار فرزندان به ازدواج، سوء برداشت از مسئله ای باشد

که در فقه تحت عنوان وِلایَهُ الْاَبِ وَ الْجَدِّ لِلْأَب مطرح شده است لذا برای هر چه بهتر روشن شدن مطلب لازم است مقداری این موضوع را توضیح بدهیم:

۱-    اگر ازدواج کننده پسر بالغ و رشید یا دختر بالغه و رشیده (ثَیّبه) باشند

هیچ کس حتّی پدر و جدّ پدری بر اینها ولایت ندارند و آنان می توانند به طور مستقل ازدواج نمایند.(۵)

 

۲- اگر ازدواج کننده دختر بالغ و باکره باشد در این صورت مسئله ولایت پدر و جدّ پدری مطرح می شود و در میان فقهاء اقوال متعددی ذکرشده است

مرحوم سیّد یزدی در عُروه الوُثقی بعد از اشاره به اقوال می فرماید:

وَ الْمَسْئَلَهُ مُشْکِلَهٌ فَلا یُتْرَ کْ مُراعاتُ الْاِحْتِیاطِ بِالْاِسْتِئْذانِ مِنْهُما وَ لَوْ تَزَوَّجَتْ مِنْ دُونِ اِذْنِ الْاَبِ ، اَوْ زَوَّجَهَا الْاَبُ مِنْ دُونِ اِذْنِها وَجَبَ اِمّا اِجازَهُ الْآخَرِ اَوِ الْفِراقُ بِالطَّلاقِ

نَعَمْ اِذا عَضَلَهَا الْوَلِیُّ ، اَیْ مَنَعَها مِنَ التَّزْویجِ بِالْکُفْوِّ مَعَ مَیْلَها سَقَطَ اِعْتِبارُ اِذْنِهِ وَ اَمّا اِذا مَنَعَها مِنَ التَّزْویجِ بِغَیْرِ الْکُفْوِ شَرْعاً فَلا یَکُونُ عَضْلاً (۶)

مسئله مشکل است در عین حال احتیاط ترک نشود بدین صورت که اذن هر دو از دختر و پدر و جدّ پدری جلب شود لذا اگر دختر بدون اذن پدر و جدّ پدری ازدواج کرد و یا اینکه پدر و جدّ پدری دختر را بدون اذن او به ازدواج کسی درآورد، یا باید اذن طرف مقابل جلب شود یا اینکه وادار به طلاق می شوند.

آری اگر ولی (پدر یا جدّ پدری) دختر را از ازدواج با همتای شرعی خود منع بکند در حالی که دختر میل داشته باشد اذن ولی ساقط می شود اما اگر جلوگیری از ازدواج با غیر همتای شرعی باشد دراین صورت اذن آنها ساقط نخواهد شد.

لازم به یادآوری است که نوع فقهای فعلی اذن پدر و جدّ پدری را همانند اذن خود دختر باکره لازم میدانند.

مرحوم امام در تحریر الوسیله می نویسند:

وَ الْاَحْوَطُ الْاِسْتِئْذانِ مِنْهُما (۷)

احتیاط در اذن هر دوی آنها می باشد

و نوع مُحَشّین در عُروه الوُثقی همین نظر را دارند. (۸)

 

۲- سنگین بودن مهریه

از جمله آسیبهای کلّی مربوط به خانواده سنگین بودن مهریه است ؛ بویژه در عصر ما که تقریباً می توان گفت دیگر ضابطه خاصی ندارد.

با توجه به اینکه در بحث موانع ازدواج مسئله مهریه را بصورت مفصل بررسی کردیم دیگر تکرار نمی کنیم فقط به چند نکته کوتاه اشاره می کنیم:

۱- قرآن از مهریه یک تعبیر زیبایی دارد

وَ آتُوا النِّساءَ صَدُ قاتِهِنَّ نِحْلَهً (۹)

مهر زنان را بعنوان هدیه به آنان بپردازید

ابن اثیر در النّهایه می نویسد:

اَلنِّحْلَهُ بِالْکَسْرِ اَلْعَطِیَّهُ (۱۰)

یعنی نحله بمعنای هدیه و پیشکش است اگر خانواده ها به این عنوان هدیه بودن مهریه توجه بکنند بسیاری از مشکلات مربوطه قابل حل است.

 

۲- در روایات متعدد به پایین بودن مهریه سفارش و از سنگین گرفتن آن نهی شده است

الف: در منابع حدیثی از سَکُونی از امام صادق (ع) روایت شده فرمود:

قالَ رَسُولُ اللهِ (ص) : اَفْضَلُ نِساءِ اُمَّتِی أَصْبَحُهُنَّ وَجْهاً وَ أَقَلُّهُنَّ مَهْراً (۱۱)

برترین زنان اُمّت من خوبروترین و کم مهرترین آنان است

 

ب: از امیرالمؤمنان (ع) نقل شده فرمود:

لا تُغالُوا بِمُهُورِ النِّساءِ فَتَکونَ عَداوَهً (۱۲)

در مهریه های زنان زیاده روی نکنید چون موجب دشمنی و عداوت می شود


خطبه دوم:

هفته جاری دارای مناسبتهای متعددی به ترتیب زیر می باشد:

۱- تهاجم نظامی به افغانستان :

امروز جمعه مصادف با ۳ مهر ماه سالگرد تهاجم نظامی کشور متجاوز آمریکا به مردم مظلوم و بی پناه افغانستان است که به بهانه واهی مبارزه با تروریسم در سال ۲۰۰۱ .م صورت گرفت.

اکنون حدود ۹ سال است این کشور را در اشغال خود دارد و از همان ابتدای اشغال تاکنون نیروهای ناتو هر روز انسانهای بی گناه را به خاک و خون می کشند

 

۲- تخریب بارگاه ائمه بقیع :

روز یکشنبه مصادف با ۸ شوال سالروز تخریب بارگاه مقدس ائمه مظلوم بقیع توسط وهابیّان کینه توز و عامل استعمار در سال ۱۳۴۴ قمری است.

این مصیبت را به محضر حضرت ولیعصر(عج) و شما نمازگزاران تسلیت می گویم.

 و دو مناسبت دیگر این روز :

  •        سالگرد شکسته شدن حصر آبادان در عملیات ثامن الائمه با رمز نَصْرٌ مِنَ اللهِ وَ فَتْحٌ قَریب(۱۳) در سال ۱۳۶۰ .ش است.
  •        و سالروز جهانگردی که در آیات و روایات متعدد مورد سفارش قرار گرفته است: از قبیل:

الف: قُلْ سِیرُوا فِی الْاَرْضِ فَانْظُرُوا کَیْفَ بَدَأَ الْخَلْقَ ؟ (۱۴)  

بگو در زمین بگردید و بنگرید چگونه (خدا) آفرینش را آغازکرده است؟

ب : قُلْ سِیرُوا فِی الْاَرْضِ فَانْظُرُوا کَیْفَ کانَ عاقِبَهُ الَّذینَ مِنْ قَبْلُ (۱۵)

بگو در زمین سیر و سفر کنید و بنگرید فرجام کسانیکه پیش تر بودند چگونه بود ؟

 

۳- هفته سلامت:

روز دوشنبه ۶ مهر ماه مصادف با روز جهانی قلب و آغاز هفته سلامت است این مناسبت را به عموم عزیزانی که در سلامتی انسانها نقش دارند اعم از پزشکان ، مدیران ، کادر بیمارستانها و درمانگاهها ، شبکه های بهداشت و درمان ، پرستاران و بهورزان خدوم تبریک می گویم

 

۴- روز آتش نشانی:

روز سه شنبه هفتم مهر ماه روز آتش نشانی و ایمنی است این مناسبت را به مسئولان و کادر خدوم و زحمتکش و فداکار آتش نشانی تبریک می گویم

مجموعه آتش نشانی شاید تنها مجموعه ای است که همیشه آماده باش هستند و در جهت حفظ و حراست از مال و جان شهروندان سلامتی خود را به خطر می اندازند

ویک تشکر ویژه دارم از بابت اطفاء حریق شبانه چند روز پیش که در یکی از مجموعه های علمی شهر اتفاق افتاده بود

 

 

الف: اصلاح الگوی مصرف (۲۱)

انواع اسراف (۶)

۴- اسراف در مصرف گاز

گاز یکی از ذخایر پر ارزش جهان طبیعت است که امروز نقش اساسی در زندگی و رفاه بشر ایفا می کند.

ضایعات و آلودگیهای این ماده سوختنی به مراتب کمتر و پایین تر از سایر مواد سوختی و فسیلی همانند نفت ، بنزین ، زغال سنگ و گازوئیل است

گاز به دلیل گستردگی سود دهی

پایین بودن درصد آلودگی آن

قابل استفاده بودن در وسایل نقلیه

مورد توجه جدی کشورهای جهان قرار گرفته و هر روز جایگاه و موقعیت جدیدی را برای خود رقم می زند.

لذا صرفه جویی و استفاده صحیح از این نعمت الهی که به وفور در کشور اسلامی ما یافت می شود از ضروریات اجتناب ناپذیر است بویژه در منطقه آذربایجان که از مناطق سردسیر است

 

 

جلوگیری از خطرات گاز:

از جمله کارهایی که تمامی خانواده ها باید مورد توجه قرار بدهند جلوگیری از مسمومیت ها و تلفات جانی ناشی از نشت گاز در اثر استفاده نادرست از وسایل گازسوز در منازل است که متأسفانه اخبار دلخراشی از این قبیل تلفات و ضایعات از رسانه ها مکرر پخش می شود.

بر اساس مفاد روایات متعدد حفظ جان و مال از جمله واجبات مورد تأکید دین مقدس اسلام است در کتب حدیثی موضوعی وجود دارد تحت عنوان حُرْمَهُ اِلْقاءِ النَّفْسِ فِی الْتَهْلُکَهِ (حرمت به نابودی افکندن خود) (۱۶)

۱- امیرمؤمنان (ع) فرمود:

لا تُلْقِ نَفْسَکَ اِلَی التَّهْلُکَهِ (۱۷)

نفس خود را به هلاکت میانداز

 

۲- امام رضا (ع) فرمود: قَدْ نَهانِیَ اللهُ عَزَّوَجَلَّ أَنْ اُلْقِیَ بِیَدِی اِلَی التَّهْلُکَهِ (۱۸)

خدا مرا از اینکه با دست خویش خود را به هلاکت بیاندازم نهی فرموده است.

 

۳- مرحوم علاّمه حلّی در الالفین می نویسد:

أَنَّ الْاِلْقاءَ بِالْیَدِ اِلَی التَّهْلُکَهِ مَنْهِیٌّ عَنْهُ قَطْعاً (۱۹)  

خویشتن را با دست خود به هلاکت انداختن بطور قطع مورد نهی است

لذا وظیفه همگان است که با اقدامات پیش گیرانه و توجه به توصیه های مسئولان امر خطرات و صدمات ناشی از مصرف نادرست گاز را به حداقل برسانند. انشاءا…

 

 

ب : مواضع رهبری در خطبه های عید فطر:

مقام معظم رهبری مدظله در ضمن خطبه های نماز عید سعید فطر با قدردانی از حضور گسترده مردم در برنامه های ماه رمضان و روز قدس و توضیح در زمینه توطئه های دشمنان علیه انقلاب اسلامی ، مواردی را خطاب به مسئولان و رسانه ها یادآوری فرمودند. از آنجمله است:

۱-    انتقاد شدید از اقدام روزنامه ها ، رسانه ها و دستگاههای گوناگون ارتباطی در ترویج فضای تهمت ، سوءظن و بدگمانی

 

۲- با اشاره به پخش تلویزیونی برخی از دادگاهها خاطر نشان کردند:

اعتراف و اقرار متهم در دادگاه شرعاً ، عقلاً و عرفاً حجّت ، مسموع و نافذ است اما سخنان متهمان درباره اشخاص دیگر حجتّیت ندارد و مسموع نیست و از این طریق نباید فضا را به تهمت و سوءظن آلوده کرد

 

۳- با اشاره به بد دلی رسانه های بیگانه درباره مسائل ایران تأکید فرمودند:

نباید حرفها و ادعاهای این رسانه های مُغرض را به بهانه ایجاد شفافیت تکرار و پخش کرد و به دیگران تهمت خیانت یا خطا زد چرا که این کار شفافیّت نیست بلکه لکّه دارکردن فضاست

 

۴- در تبیین معنای حقیقی شفافیت فرمودند:

معنای حقیقی شفافیت اقدام مسئولان ، در ارائه واضح عملکرد خود به مردم است

و افزودند: ارائه کارنامه به مردم معنای حقیقی شفافیت است و هیچکس حق ندارد مسائلی را که اثبات نشده بیان کند و دیگران را زیر بار فشار تهمت قرار بدهد

 

۵- در نهایت از کم تحرّکی مسئولان کشور در زمینه اصلاح الگوی مصرف انتقاد فرمودند.

البته لازم است این نکته را در ارتباط با فرمایشات مقام معظم رهبری مدظله اضافه کنیم که:

بعضی از مسئولان بویژه آنهایی که دسترسی بیشتر به تریبونهای عمومی دارند، خوب بلد هستند بعد از اعلان مواضع و سخنرانیهای مقام معظم رهبری مدتی شعار بدهند و فضای جامعه را تبلیغاتی بکنند لکن چند روزی که گذشت موضوع را به فراموشی بسپارند. (۲۰)

امیدوارم پس از این مسئولان هرچه بیشتر به وظایف خود در قبال ولایت فقیه و رهبری توجه داشته و در مقام عمل ولائی بودن خود را اثبات نمایند.  

در پایان لازم به یادآوری است که در طول هفته گذشته چند موضوع مهم کشوری و بین المللی اتفاق افتاد که نیاز به بررسی و تحلیل دارد از قبیل:

۱- اجلاس سالانه سازمان ملل و بیان مواضع نظام جمهوری اسلامی از طریق ریاست محترم جمهور

۲- اجلاس دو روزه خبرگان رهبری و صدور یک بیانیّه ای پایانی

۳- ملاقات خبرگان رهبری با مقام معظم رهبری مدظله و فرمایشات راهگشای ایشان در این ملاقات.

بدلیل نبود فرصت برای پرداختن به مباحث مربوطه انشاء ا… در فرصتهای آینده در این زمینه ها بحث خواهیم کرد.

 

 

پی نوشت:

(۱)   منهاج البراعه / هاشمی خویی ج ۹ ص ۳۴۹

(۲)   نهج البلاغه / الصبحی الصالح خ ۱۶۱

(۳)   اصول کافی/ کلینی   ج ۲ ص ۱۳۴          

(۴)   مسائل جدید/ محمودی ج ۴ ص ۵۷

(۵)   شرایع الاسلام / محقق ج ۲ ص ۳۲۴              

(۶) عروه الوثقی / للسید الیزدی ج ۵ ص ۶۲۳      

(۷)   تحریر الوسیله / امام خمینی (ره)   ج ۲   ص ۲۵۴            

(۸)   عروه الوثقی / للسید الیزدی   ج ۵    ص ۶۲۳        

(۹)   سوره نساء آیه ۴      

(۱۰) النهایه فی غریب الحدیث / لابن الاثیر ج ۲ ماده (نحل)        

(۱۱)   فروع کافی / کلینی ج ۵ ص ۳۲۴        

(۱۲)   بحار الانوار / مجلسی ج ۱۰۳ ص ۳۵۱

(۱۳)   سوره صف   آیه ۱۳          

(۱۴)   سوره عنکبوت   آیه ۲۰              

(۱۵)   سوره روم   آیه۴۲

(۱۶)   میزان الحکمه / ری شهری ج ۴ ص ۳۴۶۵        

(۱۷)   شرح نهج البلاغه / ابن ابی الحدید ج ۸   ص ۹۰

(۱۸)   بحار الانوار / علامه مجلسی ج۴۹ ص ۱۳۰            

(۱۹)   کتاب الالفین / علامه حلی ص ۱۱۲              

(۲۰)   سایت دفتر مقام معظم رهبری مدظله  

 

پر بازدیدترین ها

بیشتر