یکشنبه ۲ آبان ۱۴۰۰ - الأحد 18 ربيع أول 1443

(۱۳۸۸/۰۷/۱۷) خطبه های نماز جمعه خوی – ۱۷ مهر ۱۳۸۸

خطبه اول: الف: تقوی از دیدگاه امیرالمؤمنین(ع) در نهج البلاغه (۴۸) امیرمؤمنان (ع) در بخش پنجم خطبه ۱۶۱ می فرماید: فَبُدِّ لُو بِقُرْبِ الاَوْلادِ فَقْدَهَا (گذشتگان) نزدیکی فرزندانشان به دوری تبدیل شد وَ بِصُحْبَهِ الْاَزْواجِ مُفارَقَتَهَا و همدمی همسران به جدایی تبدیل شد لا یَتَفاخَرُونَ وَ لا یَتَناسَلُونْ دیگر نه به هم می نازند و […]

خطبه اول:

الف: تقوی از دیدگاه امیرالمؤمنین(ع) در نهج البلاغه (۴۸)

امیرمؤمنان (ع) در بخش پنجم خطبه ۱۶۱ می فرماید:

فَبُدِّ لُو بِقُرْبِ الاَوْلادِ فَقْدَهَا

(گذشتگان) نزدیکی فرزندانشان به دوری تبدیل شد

وَ بِصُحْبَهِ الْاَزْواجِ مُفارَقَتَهَا

و همدمی همسران به جدایی تبدیل شد

لا یَتَفاخَرُونَ وَ لا یَتَناسَلُونْ

دیگر نه به هم می نازند و نه زاد و ولد دارند

وَ لا یَتَزاوَرُونَ وَلایَتَحاوَرُونَ(۱)              

و نه به دیدار یکدیگر می روند و نه با هم سخن می گویند

مرحوم هاشمی خویی درتوضیح این جملات می نویسند:

وَإِنَّمَاصَارَ هَوامُّ الْاَرْضِ لَهُمْ الزُّوّارُ وَ الضِّیفانِ

جانوران زمین ، زوار و مهمانان آنان هستند

وَالْحَشَراتُ وَالْدِیدانُ لهُمُ الْجِیرانِ

حشرات وکرمها همسایگان آنان هستند

وَانْحَصَرَ لِباسُهُمْ وَ رِیاشُهُمْ فِی الْأَکْفانِ(۲)      

لباس و اثاثیه با ارزش آنان درکفن شان خلاصه شده است

 

 

سئوال:

احتمالاً در ارتباط با مفاد جمله : لا یَتَزاوَرُونَ وَ لایَتَحاوَرُونَ این پرسش مطرح بشودکه ازبعضی روایات استفاده می شود که ارواح مؤمنان درعالم برزخ با هم ارتباط دارند

بطوریکه مرحوم علامه مجلسی روایتی را ازکتاب مختصرِ حسن بن سلیمان و او ازکتاب القائم(عج) فضل بن شاذان نیشابوری نقل می کند(۳)  

اصبغ ابن نباته گفت:

روزی امیرمؤمنان (ع) ازکوفه خارج شد و به نزدیک سرزمین نجف آمد و از آن گذشت ما به او رسیدیم درحالی که مشاهده کردیم روی زمین دراز کشیده است

قنبرگفت: ای امیرمؤمنان اجازه نمی دهی عبایم را زیر پای شما پهن کنم؟

فرمود: اینجا سرزمینی است که خاکهای مؤمنان درآن قراردارد و یا این کار تو مزاحمتی بر مجلس آنهاست

اصبغ می گوید:عرض کردم خاک مؤمن بودن را فهمیدم چیست اما مزاحمت مجلس آنها چه معنی دارد؟

فرمود: یَا بْنَ نَباتَه لُو کَشِفَ لَکُمْ لَرَأَیْتُمْ أَرْواحَ الْمُؤْمِنینَ فِی هَذَا الظَّهْرِحِلَقاَ یَتَزاوَرُونَ وَ یَتَحَدَّثُونَ إِنَّ فِی هَذَا الظَّهْرِ رُوحُ کُلِّ مُؤْمِنٍ(۴)

( حِلَقْ جمع حَلْقَه است البته غالباَ جمع آن حِلاقْ است لکن بندرت بصورت حِلَقْ جمع بسته می شود مانند : هِضْبَهٌ وَ هِضَبْ ) (۵)

ای فرزند نباته اگر پرده از مقابل چشم شما برداشته شود ارواح مؤمنان را می بینید که در اینجا بصورت حلقه نشسته اند یکدیگر را ملاقات می کنند و سخن می گویند اینجا جایگاه مؤمنان است

 

در پاسخ بایدگفت:

جمله : لا یَتَزاوَرُونَ وَ لا یَتَحاوَرُونَ در کلام امام در نهج البلاغه ناظر به جسم انسانهاست که چون متلاشی شده و از میان رفته و دیگر قدرت ملاقات وگفتگو ندارند ولی یَتَزاوَرُونَ وَیَتَحَدَّثُونَ در روایت اَصْبَغِ بْنِ نَباتِه ناظر به ارواح مؤمنان است که باهم ارتباط دارند و گفتگو می کنند پس میان این دو مطلب تضادی وجود ندارند

 

 

ب : آسیبهای خانواده (۴)

آسیبهای ناشی از شوهر:

نوع آسیبهای نهاد خانواده که زمینه های فروپاشی این نهاد مقدس را فراهم می سازد از رفتارها و عملکرد شوهر ناشی می شود بعنوان مثال مواردی را مورد اشاره قرار می دهیم:

۱- آزار دادن همسر:

یکی از شرایط اساسی در موفّقیّت خانواده و همچنان شیرینی و شادابی آن که نقش اساسی در تربیت فرزندان هم دارد : تفاهم،‌‌‌ تعاون ، همکاری ، حفظ احترام و رعایت کردن حقوق همدیگر است

لکن اگر خدای نکرده این خصوصیات در خانواده ای زیر سئوال برود یکی از آثارش همسرآزاری است اعم از آزارهای روانی و جسمی که مورد نهی و نکوهش شدید دین اسلام قرار گرفته است از قبیل:

۱- خانوادهِ خود را تحقیر نکنید:

از رسولخدا (ص) نقل شده فرمود:

مَنْ اَهانَ خَمْساَ خَسِرَ خَمْساً ، مَنِ اسْتَخَفَّ بِالْعُلَماءِ خَسِرَ الدّینَ …

وَ مَنِ اسْتَخَفَّ بِالْأَقْرَباءِ خَسِرَ الْمُرُوَّهَ وَ مَنِ اسْتَخَفَّ بِاَهْلِهِ خَسِرَ طِیبَ عَیْشِهِ(۶)

هرکس پنج نفر را خوار بشمارد پنج چیز را از دست می دهد:

هر کس علما را خوار بشمارد دین را از دست میدهد ؛ هرکس خوشاوندان را خوار بشمارد مروّت را از دست میدهد ؛ هر کس خانواده اش را خوار بشمارد خوشی زندگی اش را از دست می دهد

 

۲- خداوند و رسولش از همسر آزاری بیزارند

مرحوم شیخ صدوق از رسول خدا (ص)حدیثی نقل کرده که می فرماید:

اَلا وَ إِنَّ اللهَ عَزَّ وَ جَلَّ وَ رَسُولَهُ بَرِیئانَِ مِمَّنْ اَضَّرَ بِإِمْرَئَهٍ حَتّی تَخْتَلِعَ مِنْهُ(۷)

آگاه باشید که خدا و پیامبر او از کسی که به زنی آزار برساند تا اینکه زن از او طلاقِ خُلع بگیرد بیزارند

فقها در تعریف طلاقِ خُلع می فرمایند:

إِزالَهُ قَیْدٍ النِّکاحِ بِفِدْیَهٍ مِنَ الزَّوْجَهِ وَ کَراهَهٍ مِنْها لَهُ خاصَّهً دُونَ الْعَکْسِ(۸)

۳ – در حدیث دیگری که در همین زمینه از رسولخدا (ص) نقل شده فرمود:

مَنْ اَضَّرَ بِإِمْرَئَهٍ حَتّی تَفْتَدِیَ مِنْهُ نَفْسَهَا لَمْ یَرْضَ اللهُ تَعالَی لَهُ بِعُقُوبَهٍ دُونَ النّارِ لَأَنَّ اللهِ تَعالَی یَغْضَبُ لِلْمَرْئَهِ کَمَا یَغْضَبُ لِلْیَتیمِ(۹)

هرکس به زنی آزار برساند تا آن زن با بخشیدن مهریه اش ، جان خود را از او بخرد، خدای تعالی برای آن مرد ، به کیفری کمتر از آتش ، رضایت نداده است چرا که خداوند متعال برای زن ، همان گونه به خشم می آید که بخاطر یتیم

 

۴- زن امانت خداست:

از امیرالمؤمنین (ع) نقل شده فرمود:

إِنَّهُنَّ اَمانَهُ اللهِ عِنْدَکُمْ فَلا تُضارُّوهُنَّ وَ لا تَعْضُلُوهُنَّ(۱۰)

زنان امانت خدا در نزد شما هستند بنابراین به آنان آزار نرسانید و با ایشان بد رفتاری نکنید

 

۵- زنان خود را نزنید:

رسولخدا (ص)فرمود:

إِنّی أَتَعَجَّبُ مِمَّنْ یَضْرِبُ إِمْرَأَتَهُ وَ هُوَ بِالضَّرْبِ أَوْلی مِنْها(۱۱)

در شگفتم از کسی که زنش را میزند در حالیکه خود او به کتک خوردن سزاوارتر است


خطبه دوم:

هفته جاری دارای مناسبتهای متعددی می باشد از آنجمله است :

الف: اصلاح الگوی مصرف (۲۳)

انواع اسراف (۸)

 

اسراف در مسکن (۲)

جلسه گذشته مطرح گردید که از ویژگی های خانه مطلوب از نظر اسلام وسعت و فراخی آن است و حدیثی را از رسولخدا (ص) مطرح کردیم. اکنون ادامه همان بحث را پی می گیریم.

۲- از امام رضا (ع) درباره بهترین عیش دنیوی پرسیدند فرمودند:

سِعَهُ الْمَنْزِلِ وَ کَثْرَهُ الْمُحِبِّینَ(۱۲)

گسترده و وسیع بودن خانه و فراوانی دوستداران و محبّان

 

۳- از رسولخدا (ص) نقل شده فرمود:

أَرْبَعٌ مِنَ السَّعادَهِ …

اَلْمَرْئَهُ الصّالِحَهُ وَ الْمَسْکَنُ الْواسِعُ وَ الْجارُ الصّالِحُ وَ الْمَرْکَبُ الْبَهِیئُ (۱۳)

چهار چیز از سعادت و خوشبختی انسان است :

همسر صالح ، خانه وسیع ، همسایه خوب و مرکب راهوار

 

۴- امام باقر (ع) می فرماید:

مِنْ شَقَاءِ الْعَیْشِ ضِیقُ الْمَنْزِلِ(۱۴)

از شقاوت و بدبختی زندگی کوچک بودن منزل است.

 

در مقابل، روایاتی داریم که مسکنِ فراتر از نیاز را وبال انسان معرفی کرده اند. ازجمله:

الف: از امام صادق (ع) نقل شده فرمود:

کُلُّ بِناءٍ لَیْسَ بِکَفافٍ فَهُوَ وَبالٌ عَلَی صاحِبِهِ یَوْمَ الْقِیامَهِ (۱۵)

هر ساختمانی که به مقدار کفایت و نیاز نباشد(بلکه فراتر از آن باشد) روز قیامت وبال و مایه گرفتاری صاحبش خواهد شد

 

۲- امیرمؤمنان (ع) وارد خانه یکی از اصحاب خود بنام علاء بن زیاد حارثی شد و وقتی خانه بسیار مجلل و وسیع او را دید فرمود:

مَا کُنْتَ تَصْنَعُ بِسِعَهِ هذِهِ الدّارِ فِی الدُّنْیا وَ أَنْتَ إِلَیْها فِی الْآخِرَهِ کُنْتَ أَحْوَجَ؟(۱۶)

با این خانه وسیع در دنیا چه می کنی، در حالی که در آخرت به آن نیازمندتری

 

 

تذکر :

جمع میان این دو گروه از روایات انشاء ا… در جلسه بعدی توضیح داده خواهد شد.

ب: سالروز شهادت امام صادق (ع) :

روز چهارشنبه مصادف با ۲۵ شوال سالروز شهادت امام صادق(ع) می باشد که در سال ۱۴۸٫ق اتفاق افتاد و قاتل وی منصور دوانیقی بود که با انگور زهر آلود آن حضرت را در سن ۶۵ سالگی به شهادت رساند.(۱۷)  با توجه به وسعت و گستردگی ابعاد زندگی امام صادق (ع)، بدلیل شرایط سیاسی ویژه حاکم بر عصر آن بزرگوار موضوعات متعددی جهت بررسی وجود دارد

لکن موضوعی که برای بررسی در این بخش از خطبه دوم انتخاب شده،گذری بر مواضع صریح و قاطع آن بزرگوار در برابر خلفای جور اُموی و عباسی و جریانهای سیاسی و انحرافی موجود در جامعه اسلامی آن روز می باشد.

چون یکی از موضوعات مبتلابه جوامع اسلامی امروز همین موضوع می باشد؛ لذا ضرورت دارد از مواضع امام (ع) در این زمینه درس بگیریم. انشاء ا…

۱- ابن ابی یَعفور می گوید:

در خدمت امام صادق (ع) بودم یکی از شیعیان وارد شد و عرض کرد:

برخی از ما شیعیان گاهی دچار تنگدستی و سختی معیشت می گردد به او پیشنهاد می شود که برای اینها (خلفاء) خانه بسازد، نهر بکند (و اُجرت بگیرد) اینکار از نظر شما چگونه است؟

امام (ع) در پاسخ فرمود :

مَا أُحِبُّ أَنّی عَقَدْتُ لَهُمْ عُقْدَهً اَوْ وَکَیْتُ لَهُمْ وِکاءً … إِنَّ اَعْوانَ الظَّلَمَهِ یَوْمَ الْقِیامَهِ فِی سُرادِقٍ مِنْ نارٍ حَتّی یَحْکُمَ اللهِ فِی عِبادِهِ(۱۸)

من دوست ندارم برای آنها گِرِهی بزنم و یا در مَشْکی را ببندم زیرا کسانی که به ستمگران کمک کنند در روز قیامت در سراپرده ای از آتش قرار داده می شوند تا خدا در میان بندگان حکم کند

 

۲- ابومسلم خراسانی به امام صادق (ع) نامه نوشت که من مردم را به دوستی اهل بیت (ع) دعوت می کنم اگر مایل هستی کسی برای خلافت بهتر از شما نیست.

امام (ع) در پاسخ نوشت:

مَا أَنْتَ مِنْ رِجالِی وَ لاَ الزَّمانُ زَمَانِی(۱۹)    

نه تو از یاران منی و نه زمانه ، زمانه من است

 

۳- ابوسَلَمه خَلاّل ( وزیر سفّاح ) وقتی اوضاع را به زیان خود می دید نامه ای به محضر امام صادق (ع) نوشت فرستاده او وقتی نامه را تقدیم کرد. امام (ع) فرمود: مرا با ابوسلمه که شیعه و پیرو دیگران است چه کار؟

فرستاده ابوسلمه گفت: نامه را بخوانید.

امام صادق (ع) به خادم خود فرمود: چراغ را به نزدیک او آوردند آنگاه نامه را در آتش چراغ انداخت و سوزانید

پیک پرسید : جواب آنرا نمی دهی؟

امام (ع) فرمود: جوابش همین بود که دیدی(۲۰)

 

۴- هنگامی که پرچم های پیروزی عباسیان به احتزاز در آمد امام (ع) به شیعیان و پیروان خود که از وظایف خویش می پرسیدند چنین فرمود:

کُفُّوا اَلْسِنَتَکُمْ وَالْزِمُوا بُیُوتَکُمْ فَإِنَّهُ لا یُصِیبُکُمْ أَمْرٌ تَخُصُّونَ بِهِ اَبَداً (۲۱)

زبانهای خود را نگاه دارید و از خانه های خود بیرون نیایید زیرا آنچه به شما اختصاص دارد (حکومت راستین اسلامی) به این زودی به شما نمی رسد

 

 

ج: هفته نیروی انتظامی

دوشنبه مصادف با ۱۳ مهر روز نیروی انتظامی بود و اکنون داخل هفته نیروی انتظامی هستیم . این هفته را به همه پرسنل نیروی انتظامی تبریک و تهنیت می گوییم.

نیروى انتظامى جمهورى اسلامى ایران ، سازمانى است مسلّح در اطاعت فرماندهى کلّ قوا و وابسته به وزارت کشور که فرمانده آن از طرف مقام معظم رهبرى منصوب مى‏شود. بنابر ماده ۳ ادغام نیروهاى‏انتظامى، هدف از تشکیل این نیرو ، استقرار نظم و امنیّت، تأمین آسایش عمومى و فردى، نگهبانى و پاسدارى از دستاوردهاى انقلاب اسلامى در چارچوب این قانون در قلمرو کشور جمهورى‏اسلامى ایران است. مأموریت‏ها و وظایف نیروى انتظامى ، بر اساس ماده ۴ قانون یاد شده ، مشتمل بر ۲۵ بند است.(۲۲)

از آنجمله است :

  •        حفظ انتظامات و امنیت مردم ، مرزها ، اماکن و جاده ها
  •        حفاظت از شخصیت ها و مسئولان نظام جمهوری اسلامی
  •        حراست از مرزهای کشور با راه اندازی هنگ مرزی
  •        حفظ امنیت مردم در جاده ها از طریق راهنمایی و رانندگی
  •        مبارزه با انواع قاچاق و مواد مخدر و اعتیاد
  •        همکاری با قوّه قضاییه بعنوان ضابط

 

 

د: بصیرت قطب نمای حرکت صحیح

مقام معظم رهبری مدظله العالی در سفر پُر خیر و برکت خود به استان مازندران در اجتماع پرشور مردم مؤمن، انقلابی و خونگرم چالوس و نوشهر در زیر باران شدید پائیزی سخنرانی پرشوری را ایراد فرمودند

در این سخنرانی موضوعات مهم کشوری و بین المللی مورد توجه و بررسی قرار گرفت از جمله موضوعاتی که مطرح شد این بود که: بصیرت را نیاز اصلی جامعه معرفی فرمودند

و جملات زیبا و پرمغزی بر محور این موضوع مطرح فرمودند از قبیل:

  •       بصیرت اجازه نمی دهد غبار آلودگی فتنه، کسی را گمراه کند
  •       بصیرت قطب نمای صحیح در اوضاع اجتماع پیچیده امروز است
  •       اگر بصیرت نباشد انسان حتی با نیّت خوب ممکن است گمراه شود
  •        بصیرت برای شناخت هدف ، تشخیص راه ، تشخیص دشمن ، موانع راه و شناخت راههای برطرف کردن موانع کاملاً ضروری است

 

 

توضیح:

موضوع بصیرت یکی از ضرورتهای جامعه امروزی ماست که مقام معظم رهبری مدظله با هوشیاری، تیزبینی و بصیرت منحصر بفرد خود همانند جدّ و مولای خویش امیر مؤمنان (ع) مورد توجه قرار داده اند.

چون آن بزرگوار نیز در حوادث تلخ و شکننده مربوط به جنگ جمل در ضمن خطبه ای خطاب به یاران و اصحاب خود می فرماید:

فَإِنَّمَا الْبَصیرُ : انسان بینا

مَنْ سَمِعَ فتَفَکَّرَ ، کسی است که به درستی شنید و اندیشه کرد

وَ نَظَرَ فَأَبْصَرَ ، و به درستی نگریست و آگاه شد

وَانْتَفَعَ بِالْعِبَرِ ،   و از عبرت ها پند گرفت

ثُمَّ سَلَکَ جَدَداً واضِحاً سپس راه روشنی را پیمود

یَتَجَنَّبُ فِیهِ الصَّرْعَهَ فِی الْمَهاوِی وَ الضَّلالَ فِی الْمَغاوِی (۲۳)

و از افتادن در پرتگاهها و گمشدن در کوره راهها دوری کرد

بر عموم دانشمندان حوزوی و دانشگاهی، نخبگان فرهنگی، رجال سیاسی و تحلیل گران رسانه ای و مطبوعاتی جامعه است که موضوع بصیرت را به تبعیّت از رهبر بزرگوار انقلاب به صورت علمی مورد تجزیه و تحلیل قرار بدهند.

 

پی نوشت :

(۱)      نهج البلاغه خطبه ۱۶۱  

(۲)   منهاج البراعه/هاشمی خویی ج ۹ ص۳۵۱

(۳)    الذریعه الی تصانیف/آغابزرگ تهرانی ج ۱۷ ص ۳  

(۴)         بحار الانوار / علامه مجلسی ج۶ ص۲۴۲

(۵)       اَقْرَبُ الْمَوارِدْ ـ ماده(حلق)

(۶)        المواعظ العددیه/ آیت الله مشکینی ص ۲۵۵  

(۷)       ثواب الاعمال/ صدوق ص ۳۳۸

(۸)       جواهر الکلام /شیخ محمد حسن نجفی ج ۳۳ ص۲ـ۴

(۹)         بحارالانوار/ مجلسی ج ۷۶ ص ۳۶۵  

(۱۰)       مستدرک الوسائل / محدث نوری ج ۱۴ ص ۲۵۱

(۱۱)       جامع الاخبار / سبزواری ص ۴۴۷

(۱۲)       بحار الانوار / مجلسی ج ۷۳ ص ۱۵۲

(۱۳)       مکارم الاخلاق به نقل بحار الانوار ج ۷۳ ص ۱۵۴

(۱۴)       بحار الانوار/ علامه مجلسی ج ۷۳   ص ۱۵۳  

(۱۵)   وسائل الشیعه / حرعاملی ج ۵ ص ۳۳۷    

(۱۶)    نهج البلاغه / محمد دشتی خطبه ۲۰۹        

(۱۷)       منتهی الآمال / محدث قمی ج ۲ ص ۱۴۰۴

(۱۸)       فروع الکافی / کلینی ج ۵ ص ۱۰۷            

(۱۹)       الملل و النحل / شهرستانی ج ۱ ص ۱۵۴

(۲۰)   مروج الذهب/ مسعودی ج ۳ ص ۲۵۳

(۲۱)   بحار الانوار / مجلسی ج ۵۲ ص ۱۳۹

(۲۲)       سایت شورای سیاستگذاری ائمه جمعه کشور

(۲۳)     نهج البلاغه / ترجمه محمد دشتی خ ۱۵۳

 

 

پر بازدیدترین ها

بیشتر