سه شنبه ۲۸ دی ۱۴۰۰ - الثلاثاء 15 جماد ثاني 1443

(۱۳۸۸/۰۹/۰۶) خطبه های نماز جمعه خوی – ۶ آذر ۱۳۸۸

خطبه اول: الف: تقوی از دیدگاه امیرالمؤمنین (ع) در نهج البلاغه (۵۴): امام (ع) در ضمن خطبه ۱۹۱ پس از بیان اینکه قبول کنندگان تقوی ، پیروان و رهروان مسیر تقوی کم هستند. در عین حال انسانهای متّقی مورد ستایش خداوندمی باشند؛ می فرماید : فَأَهْطِعُوا بِأَسْمَاعِکُمْ إِلَیْهَا پس گوش جان خود را برای شنیدن […]

خطبه اول:

الف: تقوی از دیدگاه امیرالمؤمنین (ع) در نهج البلاغه (۵۴):

امام (ع) در ضمن خطبه ۱۹۱ پس از بیان اینکه قبول کنندگان تقوی ، پیروان و رهروان مسیر تقوی کم هستند. در عین حال انسانهای متّقی مورد ستایش خداوندمی باشند؛ می فرماید :

فَأَهْطِعُوا بِأَسْمَاعِکُمْ إِلَیْهَا

پس گوش جان خود را برای شنیدن ندای تقوی باز کنید

وَ أَلِظُّوا بِجِدِّ کُمْ عَلَیْهَا

و برای بدست آوردن آن تلاش کنید

وَ اعْتَاضُوهَا مِنْ کُلِّ سَلَفٍ خَلَفاً

و تقوی را به جای آنچه از دست داده اید قرار دهید

وَ مِنْ کُلِّ مُخَالِفٍ مُوَافقاً (۱)

و آن را بجای هرکار مخالفی که انجام می دادید قرار دهید

 

 

توضیح :

مرحوم هاشمی خویی در توضیح جمله ” وَ اعْتَاضُوهَا مِنْ کُلِّ سَلَفٍ خَلَفاً ” می نویسد :

اَی اَجْعَلُوها عِوَضاً مِنْ جَمیعِ ما سَلَفَ بِکُمْ وَخُذُوها خَلَفاً مِنْهُ لِاَنَّه خَیْرُ خَلَفٍ وَ مُحَصِّلٌ لِلسَّعادَهِ الْاَبَدِیَّهِ وَ الْعِنایَهِ السَّرْمَدِیَّهِ

و باز در معنی عبارت : ” وَ مِنْ کُلِّ مُخَالِفٍ مُوَافِقاً ” می نویسد :

اَلظّاهِرَهُ اَنَّ الْمُرادَ بِالْمُخالِفِ وَ الْمُوافِقِ لِطَریقِ الْحَقِّ فَیَکُونُ الْمَعْنی اِجْعَلُوا التَّقْوی حالَ کُونِها مُوافِقاً لِطَریقِ الْحَقِّ عِوَضاً وَ بَدَلاً مِنْ کُلِّ ما یُخالِفُ طَریقَهُ (۲)  

 

 

ب : آسیبهای خانواده ( ۱۰ )

آسیبهای ناشی از همسر ( ۲ )

جلسه گذشته آزار دادن شوهر و ناسپاسی نسبت به او را از جمله آسیبهای خانواده ناشی شده از ناحیه همسر مورد بررسی قرار دادیم.

اکنون در ادامه همان موضوع عناوین دیگری را مورد اشاره قرار می دهیم:

۳- منّت نهادن به شوهر ( اَلْمَنُّ عَلَی الزَّوْجِ )

قرآن منّت گذاردن را عامل بطلان بخشش ها و صدقات معرفی کرده است.

یا اَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا لا تُبْطِلُوا صَدَقاتِکُمْ بِالْمَنِّ وَ الْأَذی(۳)

ای کسانیکه ایمان آورده اید بخشش های خود را با منّت و آزار باطل نسازید.

صاحب مجمع البحرین در معنی منّت می نویسد:

اَلْمَنُّ : هُوَ أَنْ یَقُولَ : أَلَمْ أُعْطِکَ ؟

أَلَمْ اُحْسِنْ اِلَیْکَ ؟ وَ شِبْهُ ذلِکَ (۴)    

منّت یعنی اینکه بگوید : من نبودم که به تو بخشش کردم ؟

من نبودم که به تو احسان کردم ؟ و امثال اینها.

روایات متعددی در نکوهش منّت گذاری وارد شده است :

۱- از رسولخدا (ص) نقل شده فرمود :

تَحْرِمُ الْجَنَّهُ عَلی ثَلاثَهٍ :

عَلَی الْمَنّانِ وَ عَلَی الْمُغْتابِ وَ عَلَی مُدْمِنِ الْخَمْرِ (۵)

بهشت بر سه گروه حرام است: شخص بسیار منّت گذار، غیبت کننده و مشروب خوار

۲- از امام صادق (ع) نقل شده فرمود :

لا یَدْخُلُ الْجَنَّهَ اَلْعاقُّ لِوالِدَیْهِ وَ الْمُدْمِنُ الْخَمْرِ وَ الْمَنّانِ بِالْفِعالِ لِلْخَیْرِ اِذا عَمِلَهُ (۶)

بر بهشت داخل نمی شود کسیکه عاق والدین و مشروب خوار است و کسیکه بر کارهای خیر خود بسیار منّت بگذارد.

لذا در روایات متعدد مورد اشاره قرار گرفته است که بعضی از زنان بوسیله دارایی و ثروت خود بر شوهر خویش منّت می نهند که مورد نکوهش اهل بیت (ع) قرار گرفته است.

الف : از رسولخدا (ص) نقل شده فرمود :

اَیُّما اِمْرَأَهٍ مَنَّتْ عَلی زَوْجِها بِمالِها فَتَقُولُ :

اِنَّما تَاْکُلُ اَنْتَ مِنْ مالِی لَوْ اَنَّها تَصَدَّ قَتْ بِذلِکَ الْمالِ فِی سَبیلِ اللهِ ، لا یَقْبَلُ اللهِ مِنْها اِلاّ أَنْ یَرْضی عَنْها زَوْجِها (۷)  

هر زنی که به دارایی خود بر شوهرش منّت نهد و بگوید :

تو از ثروت من می خوری، اگر تمام آن ثروت را هم در راه خدا صدقه بدهد ،

خداوند از او نمی پذیرد مگر آنکه شوهرش از او راضی شود.

 

ب : در حدیث دیگر می فرماید :

لَوْ اَنَّ جَمیعَ ما فِی الْاَرْضِ مِنْ ذَهَبٍ وَ فِضَّهٍ حَمَلَتْهُ الْمَرْأهُ اِلی بَیْتِ زَوْجِها ثُمَّ ضَرَبَتْ عَلی رَأسِ زَوْجِها یَوْماً مِنَ الْاَیّامِ

تَقُولُ : مَنْ اَنْتَ ؟ إِنَّمَا الْمالُ مالِی

حَبِطَ عَمَلُها وَ لَوْ کانَتْ مِنْ أَعْبَدِ النّاسِ اِلاّ اَنْ تَتُوبَ وَ تَرْجِعَ وَ تَعْتَذِرَ إِلی زَوْجِها (۸)  

اگر همه طلا و نقره های روی زمین را زن ، به خانه شوهرش ببرد سپس روزی از روزها بر سر او بزند و بگوید : تو کیستی ؟ این دارایی مال من است

اعمالش بر باد می رود اگرچه از عابدترین مردمان باشد مگر آنکه توبه کند و از سخنش برگردد و از شوهرش پوزش بخواهد.


 

خطبه دوم:

الف : مناسبتهای هفته :

هفته جاری دارای مناسبتهای مهم تاریخی ، عبادی ، سیاسی و اجتماعی مهمی است از قبیل :

۱- امروز جمعه ۹ ذی الحجه روز عرفه و روز نیایش و سالگرد شهادت سفیر حضرت اباعبدالله الحسین (ع) به کوفه (حضرت مسلم بن عقیل) و همچنان شهادت هانی بن عروه می باشد.

در جایگاه والای حضرت مسلم علیه السلام همین بس که اباعبد الله الحسین (ع) در نامه خود به مردم کوفه می نویسد :

وَ قَدْ بَعَثْتُ اِلَیْکُمْ اَخِی وَ ابْنَ عَمِّی وَ ثِقَتِی مِنْ اَهْلِ بَیْتِی مُسْلِمَ بْنَ عَقیل (۹)

و در عظمت روحی و معنوی هانی بن عروه همین مقدار کافی است که مرحوم شیخ مفید در کتاب الارشاد می نویسد:

فَضَرَبَهُ مَوْلی لِعُبَیْدِ الله یُقالُ لَهُ رُشَیْدُ بِالسَّیْفِ …

فَقالَ هانِی : اِلَی اللهِ الْمَعاد ، اَللّهُمَّ اِلی رَحْمَتِکَ وَ رِضْوانِک (۱۰)

 

۲- روز شنبه مصادف با ۱۰ ذی الحجّه روز عید سعید قربان و یکی از اعیاد مهم اسلامی است من این عید مبارک را به شما نمازگزاران تبریک می گویم.

مرحوم صدوق از امام محمد باقر (ع) نقل کرده فرمود :

مَا مِنْ عَمَلٍ أَفْضَلَ یَوْمَ النَّحْرِ مِنْ دَمٍ مَسْفُوکٍ أَوْ مَشْیٍ فِی بِرِّ الْوَالِدَیْنِ أَوْ ذِی رَحِمٍ قَاطِعٍ یَأْخُذُ عَلَیْهِ بِالْفَضْلِ وَ یَبْدَؤُهُ بِالسَّلامِ أَوْ رَجُلٍ أَطْعَمَ مِنْ صَالِحِ نُسُکِهِ وَ دَعَا إِلَى بَقِیَّتِهَا جِیرَانَهُ مِنَ الْیَتَامَى وَ أَهْلِ الْمَسْکَنَهِ وَ الْمَمْلُوکِ وَ تَعَاهَدَ الْأُسَرَاء (۱۱)

در روز قربان هیچ عملی بهتر از این نیست که خونی ریخته شود ( قربانی کنند) در نیکی پدر و مادر گامی برداشته شود ، از خویشاوندی که قطع ارتباط شده به احسان و سلامی دلجویی گردد و از گوشت قربانی خود به همسایگان ، نیازمندان ، یتیمان ، بردگان اطعام نماید و به ملاقات اسیران برود.

 

 

ب : تحرّکات دیپلماتیک ایران اسلامی :

در روزهای اخیر شاهد تحرّکات جدّی در روابط دیپلماتیک بین الملل نظام جمهوری اسلامی ایران هستیم.

هفته گذشته شاهد سفر امیر قطر و نخست وزیر کویت به ایران بودیم بویژه ملاقات هر دو با مقام معظم رهبری مدظله العالی و تأکید ایشان بر همکاری و توسعه ارتباطات میان کشورهای اسلامی بویژه کشورهای حوزه خلیج فارس

روز یکشنبه رئیس جمهور محترم سفر دوره ای خود را به دو کشور آفریقایی سنگال و گامبیا و سه کشور آمریکای لاتین یعنی برزیل ، ونزوئلا و بولیوی آغاز کردند.

که در رسانه های گروهی و محافل سیاسی جهان از این کشورها بعنوان حیاط خلوت آمریکا یاد می شود.

رئیس محترم جمهور در طول این سفر با استفاده از ابزارهای لازم مواضع بین المللی نظام جمهوری اسلامی را تشریح کردند که مورد توجه جدی رسانه ها و مطبوعات جهان قرار گرفت.(۱۲)

 

 

ج : روز مجلس :

دهم آذرماه بمناسبت سالروز شهادت مرحوم آیت الله مدرس بعنوان روز مجلس نامگذاری شده است.

با تبریک این مناسبت به عموم نمایندگان ملت متعهد ایران با توجه به رسالت جهانی نظام جمهوری اسلامی و با درنظر گرفتن شرایط حساس بین المللی و منطقه ای و با ملاحظه مسئولیتهای سنگین قوه مقننه در جمهوری اسلامی ایران، ضرورت تخلّق نمایندگان محترم مجلس شورای اسلامی با ویژگیها و خصوصیات مرحوم مدرّس را مضاعف می سازد . از قبیل :

شهامت ، شجاعت ، قاطعیت ، تدبیر ، عدالت ، استقلال خواهی ، دور اندیشی ، تیز بینی ، مناعت طبع ، عزت نفس ، قانون مداری ، صبر و استقامت ، ظلم ستیزی ، اخلاص ، تواضع و نظم و انضباط

این همه ویژگیهایی بارز در وجود مرحوم مدرس بودند که جان رضاخان مستبد و حاکمان مستکبر انگلستان را به لرزه انداخته و خواب راحت را از چشمان آنان ربوده بود که درنهایت توان تحمل را از دست داده و او را به شهادت رساندند.

 

 

د : هفته بسیج :

در پایان هفته بسیج قرار داریم . جهت عرض ارادت به ساحت بسیجیان غیور و سلحشور ایران اسلامی ، لازم می دانم گزیده هایی را از فرمایشات مقام معظم رهبری مدظله در اجتماع هزاران نفر از بسیجیان مطرح فرمودند بیان کنم.

آن بزرگوار مطالب مربوط به بسیجیان را در سه محور مطرح فرمودند :

الف : جایگاه و نقش بسیج :

مقام معظم رهبری مدظله در مقام بیان جایگاه و نقش سازنده و سرنوشت ساز بسیج در نظام جمهوری اسلامی و حراست از انقلاب مقدس اسلامی موضوعات مهمی را مطرح فرمودند.

از آنجمله است:

۱- بسیج رمز ماندگاری ، پایداری و عزّت ملّی است .

بسیج یک استثناء و حادثه ای بی نظیر در کشور است .

۲- اگر حضور بسیج در دوران دفاع مقدّس شکل نمی گرفت امروز سرنوشت جنگ قطعاً به گونه ای دیگر بود. بعد از پایان جنگ نیز بسیج همواره خط شکن و پیشرو بوده است.

۳- امروز افتخارات گوناگون کشور نتیجه حضور انسانهای خدوم ، توانا و بی نام و نشان در صحنه های گوناگون است.

اگر این حقایق به درستی شناخته نشود ظلم به بسیج است.

۴- تا هنگامی که بسیج است هیچ تهدیدی متوجه نظام اسلامی نخواهد شد و این موضوع یک رکن اساسی است.

 

ب : توصیه به بسیجیان :

مقام معظم رهبری مدظله توصیه های سازنده و راهگشایی به فرزندان بسیجی خود مطرح فرمودند که توجه و رعایت آنها در هرچه بهتر انجام دادن رسالت بسیجیان نقش حیاتی دارند.

۱- آسیب شناسی ، شناخت نقص ها و آفت ها ، تقویت ایمان و بصیرت

۲- رعایت موازین و معیارها در تشخیص ها و حفظ قدرت ، ایمان و امید به آینده

۳- مراقبت در تشخیص ها و مصداق های مختلف و یادآوری این مطلب که نمی توان هر فردی را بدلیل یک خطا منافق نامید و یا به دلیل اختلاف نظر و دیدگاه ، ضد ولایت فقیه خواند.

 

ج : ابزارهای استکبار در جنگ نرم :

مقام معظم رهبری مدظله در بخش دیگری از فرمایشات خود خطاب به بسیجیان با تبیین اهداف و توطئه های شوم استکبار جهانی و با اشاره به ابزارهای مورد استفاده استکبار علیه اسلام و مسلمین در جنگ نرمی که به راه انداخته فرمودند:

استکبار در جنگ نرم علیه مسلمانان از ابزار زیر استفاده می کنند:

۱- استفاده از ابزارهای فرهنگی و ارتباطی پیشرفته

۲- شایعه پراکنی ، دروغ پراکنی و استفاده از بهانه ها

جهت : ایجاد تردید ، بدبینی و اختلاف در میان مردم

و در مقام تبیین وظایف بسیجیان در برخورد با این توطئه ها فرمودند :

مهمترین راههای مقابله با این توطئه ها عبارتند از :

۱- حفظ و تقویت بصیرت و حفظ روحیّه بسیجی

۲- امید کامل به آینده توأم با مراقبت جدّی در تشخیص ها (۱۳)

 

هـ : پیام مقام معظم رهبری مدظله به کنگره عظیم حج :

نمازگزاران محترم پیام مهم مقام معظم رهبری مدظله العالی به کنگره عظیم حج را از رسانه ها شنیده اند .

با توجه به اهمیّت و سرنوشت ساز بودن این پیام ، لازم دیدم فهرستی از محورهای اساسی آن را حضور شما تقدیم کنم و در فرصتهای آینده این محورها را انشاء ا… تجزیه و تحلیل خواهیم کرد.

۱- بیان جایگاه عظیم حج و تبیین فلسفه اعمال و مناسک آن .

۲- تشریح دردهای جوامع اسلامی و توضیح مظالم و جنایات استکبار جهانی و رژیم صهیونیستی در کشورهای اسلامی بویژه اشاره به جنایات آنان در عراق ، افغانستان ، پاکستان ، لبنان و قتل عام مردم غزّه

۳- تشریح توطئه ها و ابزار مورد استفاده استکبار و عوامل آنان علیه اسلام و مسلمین از قبیل:

  •         اشغالگری ، دروغ پراکنی ، شایعه سازی
  •         سازماندهی گروههای ترور و آدم کشی
  •         گسترش دادن ابزارهای فساد اخلاقی
  •         ترویج انواع مواد مخدر
  •         تخریب اراده ، روحیه و اخلاق جوانان
  •         ایجاد اختلافات قومی، مذهبی و فرقه ای

۴- توصیه به مسلمانان بویژه حاجیان ، علماء و خطباء مبنی بر درک صحیح شرایط و تلاش درجهت حفظ وحدت و برادری اسلامی. (۱۴)

 

 

پی نوشت :

(۱)     نهج البلاغه   خطبه ۱۹۱                  

(۲)     منهاج البراعه / هاشمی خویی ج ۱۱ ص ۲۱۳              

(۳)     سوره بقره   آیه ۲۶۴                

(۴)     مجمع البحرین   ماده (منن)

(۵)     مستدرک سفینه البحار / نمازی   ج ۹ ص ۴۵۰        

(۶)     بحار الانوار / علامه مجلسی   ج ۷۴   ص ۷۴            

(۷)     مکارم الاخلاق / طبرسی   ج ۱ ص ۴۴۱ ح ۱۵۱۷

(۸)     همان ج ۱ ص ۴۴۱ ح ۱۵۱۶

(۹)     مقتل الحسین (ع) / خوارزمی ج ۱ ص ۱۹۵                

(۱۰)   الارشاد / شیخ مفید ج ۲ ص ۹۲

(۱۱)   کتاب الخصال / صدوق ج ۱ ص ۲۹۸                    

(۱۲)   سایت شورای سیاستگذاری ائمه جمعه کشور

(۱۳)   سایت دفتر مقام معظم رهبری مدظله

(۱۴)   همان سایت