یکشنبه ۲ آبان ۱۴۰۰ - الأحد 18 ربيع أول 1443

(۱۳۸۸/۱۱/۲۸) طرح تکمیلی مهدویت ( جلسه دوم)

مکان : دفتر امام جمعه برگزار کننده : دفتر امام جمعه و حوزه علمیه الزهرا (س) موضوع : مهدویت از دیدگاه اهل سنّت (جلسه دوم) شرکت کنندگان : جمعی از دانش آموختگان دوره مهدویت سخنران : امام جمعه و مسئول محترم حوزه های علمیه   مقدمه : جلسه گذشته بحثی را عنوان کردیم به نام […]

مکان : دفتر امام جمعه

برگزار کننده : دفتر امام جمعه و حوزه علمیه الزهرا (س)

موضوع : مهدویت از دیدگاه اهل سنّت (جلسه دوم)

شرکت کنندگان : جمعی از دانش آموختگان دوره مهدویت

سخنران : امام جمعه و مسئول محترم حوزه های علمیه

 

مقدمه :

جلسه گذشته بحثی را عنوان کردیم به نام مشترکات فریقین در مهدویت و تحت این عنوان مباحثی را مورد بررسی قرار دادیم از قبیل:

۱- از فرزندان رسولخدا (ص) بودن آن حضرت

۲- هم نام بودن آن حضرت با پیامبر (ص)

۳- هم کنیه بودن آن بزرگوار با رسولخدا(ص)

اکنون ادامه همان بحث را پی میگیریم:

 

۴- مهدی (عج) فرزند امام علی (ع) :

از جمله مواردی که در روایات فریقین اتفاق نظر وجود دارد این است که آن حضرت از نسل امیر المؤمنین (ع) و از فرزندان آن بزرگوار است

الف: سیوطی از طبرانی نقل کرده

که وی از عبدالله بن عمر و او از رسولخدا (ص) نقل کرده که آن حضرت دست علی (ع) را گرفته فرمود:

سَیَخْرُجُ مِنْ صُلْبِ هذا فَتًی یَمْلَأُ الْاَرْضَ قِسْطاً وَ عَدْلاً (۱)

از نسل این ، جوانی ظهور خواهد کرد که زمین را پر از عدل و داد می کند

ب: مرحوم شیخ طوسی از رسولخدا (ص) چنین روایت کرده است:

فَعِنْدَ ذلِکَ خُروجُ الْمَهْدیُّ وَ هُوَ رَجُلٌ مِنْ وُلْدِ هذا وَ أَشارَ بِیَدِهِ إلی عَلِیِّ بْنِ اَبی طالِبٍ(۲)

در این هنگام ، خروج مهدی صورت می گیرد و او مردی است از فرزندان این و با دستش اشاره کرد به علی بن ابی طالب (ع)

 

۵- امام مهدی(عج) از نسل فاطمه (ع) است

از جمله عناوین وارد شده در روایات هر دو مذهب این است که آن بزرگوار از فرزندان حضرت فاطمه(ع) می باشد

الف: ابن ماجه از اُمُ سَّلمه (س) نقل کرده :

که وی از رسولخدا (ص) چنین شنیده است :

اَلْمَهْدِیُّ مِنْ عِتْرَتی مِنْ وُلْدِ فاطِمَهُ(۳)

مهدی از خاندان من و از فرزندان فاطمه است

ب: مرحوم شیخ طوسی از امام باقر (ع) چنین آورده است :

اَلْمَهْدِیُّ رَجُلٌ مِنْ وُلْدِ فاطِمَه(۴)

مهدی (عج) مردی از فرزندان فاطمه (س) است

 

۶- شباهت آن بزرگوار به پیامبر (ص) :

تعدادی از روایات فریقین دلالت دارند که نام آن بزرگوار مانند نام رسولخدا (ص) شمایل و خلق و خوی آن حضرت نیز مانند پیامبر است

الف : ابن حبان از رسولخدا (ص) نقل میکند :

یَخْرُجُ رَجُلٌ مِنْ أهْلِ بَیْتی یُواطِئُ إسْمِهُ إسْمی وَ خُلْقُهُ خُلْقی(۵)

از اهل بیت من مردی ظهور خواهد کرد که هم نام من و خلق و خویَش همانند من است

ب: مرحوم صدوق از رسولخدا(ص) نقل کرده است فرمود :

اَلْمَهْدِیُّ مِنْ وُلْدیاَشْبَهُ النّاسِ بِی خَلْقاً وَ خُلْقاً (۶)

مهدی(عج) از فرزندان من … و شبیه ترین افراد به من است چه از نظر شکل ظاهری و چه رفتاری

 

۷- ظهور در چهل سالگی :

تعداد زیادی از روایات فریقین بدست می آید که آن بزرگوار در سنّی ظهور خواهد کرد که از نظر رشد جسمانی به سرحد کمالِ انسانی رسیده باشد و تعدادی از این روایات گویای آنند که سن ایشان در حدود چهل و شکل مردی چهل ساله می باشد

الف: جوینی از رسولخدا (ص) چنین نقل کرده است :

اَلْمَهْدِیُّ مِنْ وُلْدِی اِبْنُ أرْبَعینَ سَنَهً (۷)

مهدی از فرزندان من است در سن چهل سالگی

ب: هِرَوی از امام رضا (ع) سئوال می کند علامت حضرت مهدی (عج) موقع قیام چیست؟

امام در پاسخ می فرماید:

عَلامَتُهُ أنْ یَکُونَ شَیْخَ الْسِنِّ شابَّ الْمَنْظَرْحَتّی أنَّ النّاظِرَ إلَیْهِ لَیَحْسَبُهُ إبْنَ أرْبَعینَ سَنَهً أوْ ما دونَها (۸)

نشانه قائم ما هنگام خروج این است که از لحاظ سن، کهن سال ، ولی از نظر چهره ، جوان می باشد که تماشاگر وی گمان می برد که او چهل ساله یا نزدیک به آن است…

 

ویژگی ها و شرایط ظهور امام (عج) :

در برخی از روایات فریقین مطالبی در ارتباط با ویژگی ها و شرایط ظهور آن بزرگوار وارد شده است که از آن جمله است:

الف : حتمی بودن ظهور

۱- تِرمِزی از رسولخدا (ص) چنین نقل می کند:

لا تَذْهَبُ الدُّنیا حَتّی یَمْلِکَ الْعَرَبَ رَجُلٌ مِنْ أهْلِ بَیْتِی یُواطِئُ إسْمُهُ إسْمِی(۹)

یعنی دنیا به پایان نخواهد آمد تا آن که مردی از اهل بیت من که هم نام من نیز هست بر عرب حاکم شود

۲- مرحوم کلینی (ره) از اَبان نقل می کند :

سَمِعْتُ أَبا عَبْدِاللهِ (ع) یَقُولُ :

لا تَذْهَبُ الدُّنیا حَتّی یَخْرُجَ رَجُلٌ مِنِّی یَحْکُمُ بِحُکُومَهِ آلِ داوُدَ وَ لا یَسْأَلُ بَیِّنَتًا ، یُعْطِی کُلَّ نَفْسٍ حَقَّها(۱۰)

از امام صادق (ع) شنیدم می فرمود :

دنیا به پایان نمی رسد تا از نژاد من مردی برآید که به روش حکومت آل داوود قضاوت کند و گواه نخواهد ، به هر کس حق واقعی او را بدهد

 

ب: مشخص بودن محل ظهور :

در ارتباط با آغاز ظهور آن حضرت و پیوستن یاران به او و همچنین بیعت کردن مردم با آن حضرت روایات زیادی نقل شده است که نکته اشتراک همه آنها آغاز ظهور ایشان از مکه می باشد

۱- نعیم بن حَمّاد از رسولخدا (ص) نقل کرده فرمود:

فَیَأْتیهِ عِصابُ الْعِراقِ وَ أبْدالُ الشّامِ فَیُبایِعُونَهُ بَیْنَ الرُّکْنِ وَ الْمَقامَ (۱۱)

دسته هایی از عراق و بزرگانی از شام بسوی او ( مهدی«عج» ) می آیند و با او در میان رکن و مقام بیعت می کنند

۲- علی بن ابراهیم قمی از امام باقر(ع) چنین روایت کرده:

وَاللهُ لَکَأَنِّی أَنْظُرُ إلَی الْقائِمِ (عج) وَ قَدْ أَسْنَدَ ظَهْرَهُ إِلَی الْحَجَرِثُمَّ یُنْشِدُ اللهَ حَقَّهُ (۱۲)

گویا من به قائم می نگرم که تکیه به حجرالاسود زده و حق را بیان میدارد

 

ج: ناامیدی مردم :

۱- ابن ابی شیبه از پیامبر اکرم نقل می کند :

یَخْرُجُ رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ بَیْتِی عِنْدَ انْقِطاعٍ مِنَ الزَّمانِ(۱۳)

مردی از خاندان من ظهور خواهد کرد آن هنگام که مردم گسسته از زمان باشند …

۲- نُعمانی از امام باقر (ع) نقل می کند :

إِنَّ هذَا الْأَمْرَ آیِسٌ ما یَکُونُ مِنْهُیُنادِی مُنادِ مِنَ السَّماءِ بِاسْمِ الْقائِمِ(۱۴)

هنگامی که ناامیدی از فرج ما بیش از هر زمانی شد منادی از آسمان به اسم قائم صدا خواهد داد

۳- منصور صیقل می گوید :

خدمت امام باقر (ع) رسیدم و جمعی نیز نزد ایشان بودند به ما رو کرد و فرمود:

وَ لا یَکُونُ الَّذی تَمُدُّونَ إِلَیْهِ أَعْناقَکُمْ إلاّ بَعْدَ إیاسٍ(۱۵)

آن چیزی که شما انتظار آنرا می کشید واقع نخواهد شد مگر بعد از ناامیدی

 

د : گسترش و فرا گیری ستم

۱- ابی داوود از رسولخدا(ص) چنین نقل می کند:

لَوْ لَمْ یَبْقَ مِنَ الدُّنْیا إلّا یَوْمٌ لَبَعَثَ اللهُ رَجُلاً مِنْ أهْلِ بَیْتِی یَمْلَأُها عَدْلاً کَما مُلِئَتْ جَوْراً (۱۶)

اگر از عمر دنیا جز یک روز باقی نمانده باشد خداوند یکی از اهل بیت مرا خواهد فرستاد تا آن (دنیا) را پراز عدالت کند آنگونه که از ستم پر شده بود

۲- در اصول کافی طی یک روایت مفصل از امام باقر (ع) در ارتباط با توضیح اسامی ائمه دوازده گانه (ع) در مورد حضرت ولی عصر (عج) می رسد به این جمله که:

حَتَّی یُظْهِرَ أمْرَهُ فَیَمْلَأَها عَدْلاً کَما مُلِئَتْ جَوْراً (۱۷)

تا اینکه امر خودش را آشکار ساخته و زمین را پر از عدل می سازد بطوریکه پر از جور شده بود

 

هـ : نبود پناهگاه برای مردم

۱- صَنعانی از پیامبر بزرگوار نقل کرده :

ذَکَرَ رَسُولُ اللهِ (ص) بَلاءً یُصیبُ هذِهِ الْأُمَهَ حَتّی لا یَجِدُ الْرَّجُلُ مَلْجَاً یَلْجَأَ إلَیْهِ مِنَ الظُلْمِ، فَیَبْعَثُ اللهُ رَجُلاً مِنْ عِتْرَتِی مِنْ أَهْلِ بَیْتِی(۱۸)

بلایی دامن گیر این امت خواهد شد که مردم ، پناهگاهی نمی یابند که از شرِّ این ظلم بدان پناه آورند که خداوند ( در این هنگام ) مردی از خاندان من را خواهد فرستاد

۲- از امام باقر(ع) چنین نقل شده است :

لا تَرَوْنَ اَلَّذِی تَنْتَظِرُونَ ، حَتّی تَکُونُوا کَالْمِعْزَی الْمَواهِ ألَّتِی لا یُبالِی الْخابِسُ أیْنَ یَضَعُ یَدَهُ مِنْها لَیْسَ لَکُمْ شَرَفٌ تَرْقُونَهُ وَ لا سَنادٍ تَسْنَدُونَ إلَیْهِ أَمْرَکُمْ (۱۹)

آنچه به انتظارش هستید نخواهید دید مگر زمانی که چون بز مرده ای شوید که در زیر چنگالهای درنده ای تفاوتی ندارد بر کجا دست گذارد ، در آن هنگام ، نه محلی دور دست از تجاوز دارید که به سوی آن بالا بروید و نه پناهی دارید که به آن تکیه دهید

 

و: نشانه های قیام امام عصر (عج)

 

از جمله مباحث مشترک میان شیعه و برادران اهل سنّت نشانه های قیام آن بزرگوار است در منابع شیعی روایات متعددی وجود دارد مبنی بر علائم حتمی قیام آن بزرگوار:

۱- خروج سفیانی ( عثمان بن عنبسه ) در منطقه شام

۲- فرو رفتن لشکری در صحرا (بین مکه و مدینه)(۲۰)

۳- ندای آسمانی که به هنگام ظهور امام شنیده می شود

۴- کشته شدن نفس زکیه (فردی بی گناه)

۵- نماز خواندن حضرت عیسی پشت سر امام عصر(عج)

۶- به احتزاز در آمدن پرچم های سیاه از خراسان

لازم به یادآوری است که نوع این علائم در منابع اهل سنّت نیز مطرح شده است که انشاءا… در مباحث آینده مورد تحلیل و بررسی قرار خواهد گرفت

 

پی نوشت :

(۱) العرف الوردی فی اخبار المهدی / سیوطی ص۲۱۹

(۲) کتاب الغیبه / شیخ طوسی ص ۱۸۵

(۳) السنن / ابن ماجه ح ۴۲۷۸

(۴) کتاب الغیبه / شیخ طوسی ص ۱۸۷

(۵) الصحیح / ابن حبّان ج۱۵ ص۲۳۷

(۶) اکمال الدین / صدوق ج ۱ ص۲۸۶

(۷) فرائد السمطین / جوینی ج۲ ص ۵۶۵

(۸) بحار الانوار / علامه مجلسی ج ۵۲ ص ۲۸۵

(۹) الجامع الصحیح / ترمزی ح ۲۲۳۰

(۱۰) اصول کافی / کلینی ج ۱ ص ۳۹۸

(۱۱) الفتن / ابن حمّاد ص ۲۴۲

(۱۲) تفسیرالقمی / علی بن ابراهیم ج ۲ ص ۲۰۴

(۱۳) الکتاب المنّصف / ابن ابی شیبه ج ۷ ص ۱۴۱۶ ح ۵۱۲

(۱۴) کتاب الغیبه / نعمانی ص۱۸۶ ح ۱۳

(۱۵) همان ص۲۰۸ ح ۱۶

(۱۶) سنن / ابی داوود ح ۴۲۸۲

(۱۷) اصول کافی / کلینی ج ۱ ص ۵۲۶

(۱۸) المصنّف / صنعانی ح ۲۰۷۷۰

(۱۹) بحار الانوار/ علامه مجلسی ج ۵۲ ص ۲۶۴

(۲۰) بحار الانوار / علامه مجلسی ج ۵۲ ص ۲۰۴

 

پر بازدیدترین ها

بیشتر