شنبه ۲۵ دی ۱۴۰۰ - السبت 12 جماد ثاني 1443

(۱۳۸۸/۱۱/۳۰) خطبه های نماز جمعه خوی – ۳۰ بهمن ۱۳۸۸

خطبه اول : الف : تقوی از دیدگاه امیر المومنین (ع) در نهج البلاغه (۶۶) امیرمؤمنان (ع) در ادامه خطبه ۱۶ در مقام تشریح و تبیین نوع امتحان و آزمایش مردم در حکومت وی چنین می نویسد: وَ الَّذِی بَعَثَهُ بِالْحَقِّ                       سوگند به خدایی که پیامبر(ص) را به حق مبعوث کرد لَتُبَلْبَلُنَّ بَلْبَلَهً                       سخت […]

خطبه اول :

الف : تقوی از دیدگاه امیر المومنین (ع) در نهج البلاغه (۶۶)

امیرمؤمنان (ع) در ادامه خطبه ۱۶ در مقام تشریح و تبیین نوع امتحان و آزمایش مردم در حکومت وی چنین می نویسد:

وَ الَّذِی بَعَثَهُ بِالْحَقِّ                      

سوگند به خدایی که پیامبر(ص) را به حق مبعوث کرد

لَتُبَلْبَلُنَّ بَلْبَلَهً                      

سخت آزمایش می شوید

وَ لَتُغَرْبَلُنَّ غَرْبَلَهً                

چون دانه ای که در غربال ریزند

وَ لَتُساطُنَّ سَوْطَ الْقِدْرِ          

یا غذایی که در دیگ گذارند به هم خواهید ریخت

حَتّی یَعُودَ اَسْفَلُکُمْ اَعْلاکُمْ            

زیر و رو خواهید شد تا اینکه پایین به بالا

وَ اَعْلاکُمْ أَسْفَلَکُمْ          

و بالا به پایین رود

وَ لَیَسْبِقَنَّ سابِقُونَ کانُوا قَصَّرُوا

آنان که سابقه ای در اسلام داشتند و تا کنون منزوی بودند بر سر کار آیند

وَ لَیُقَصِّرَنَّ سَبّاقُونَ کانُوا سَبَقُوا (۱)    

و آنها که به ناحق پیشی گرفتند عقب زده خواهند شد

 

 

توضیح :

از این بخش خطبه چند مطلب اساسی برداشت می شود :

۱- صریح و شفاف بودن در برخورد با مردم جامعه از ابتدای بعهده گرفتن مدیریت ضرورت دارد

۲- یکسان بودن اصول و سنن حاکم بر جوامع بشری . بطوریکه معروف است می گویند:

حوادث تاریخ مجموعه های تکراری هستند که در اشکال مختلف ظاهر می شوند

۳- ضرورت توجه به سلامت ، لیاقت و سوابق کارگزاران حکومت

۴- لزوم مرز بندی میان اشخاص و افراد جامعه بر اساس برخورداریها و رعایت ارزشها

 

 

ب : بصیرت دینی (۱۱)

عوامل رشد و توسعه بصیرت (۳)

فراگیری معارف دینی

در نوع دستورات قرآن و احادیث در زمینه فراگیری معارف دینی واژه های فقه ، فقیه و تفقه و سایر مشتقات مربوطه بکار رفته است.

۱فَلَوْ لا نَفَرَ مِنْ کُلِّ فِرْقَهٍ مِنْهُمْ طائِفَهٌ لِیَتَفَقَّهُوا فِی الدّینِ وَ لْیُنْذِرُوا قَوْمَهُمْ اِذا رَجَعُوا اِلَیْهِمْ لَعَلَّهُمْ یَحْذَرُونَ (۲)

پس چرا از هرگروهی دسته ای رهسپار نمی شوند تا از دین آگهی یابند پس از بازگشت مردمشان را بیم دهند ؛ باشد که پروا گیرند.

۲- از رسولخدا (ص) نقل شده فرمود :

ما عُبِدَاللهُ تَعالی بِشَیْئٍ اَفْضَلَ مِنَ الْفِقْهِ فِی الدّینِ (۳)  

خداوند به چیزی برتر از آگاهی دینی عبادت نشده است

 

 

معنی فقه:

  •       در کتب لغت ، فقه را بمعنای :

« اَلْعِلْمُ بِالشَّیْئِ وَ الْفَهْمُ لَهُ » معنی کرده اند. (۴)

  •      در منابع فقهی و اصولی بمعنای:

« اَلْعِلْمُ بِالْاَحْکامِ الشَّرْعِیَّهِ الْفَرْعِیَّهِ عَنْ اَدِلَّتِها التَفْصیلِیَّهِ » معنی کرده اند. (۵)

 

 

توضیح :

صاحب مجمع البحرین در ذیل حدیث :

مَنْ حَفِظَ عَلی اُمَّتِی اَرْ بَعینَ حَدیثاً بَعْثَهُ اللهُ فَقیهاً عالِماً (۶)

هر کس چهل حدیث بر امت من حفظ کند خداوند او را فقیه و عالم محشور کند

می نویسد : قالَ بَعْضُ الشّارِحینَ :‌

لَیْسَ الْمُرادُ بِالْفِقْهِ بِمَعْنَی الْفَهْمِ ، فَاِنَّهُ لا یُناسِبُ الْمَقامَ وَ لَا الْعِلْمُ بِالْاَحْکامِ الشَّرْعِیَّهِ عَنْ اَدِلَّتِها التَفْصِیلِیَّهِ فَاِنَّهُ مَعْنَی مُسْتَحْدَثٌ بَلِ الْمُرادُ بِهِ ، اَلْبَصیرَهُ فِی اَمْرِ الدِّینِ وَ الْفِقْهُ أَکْثَرَ ما یَأتِی فِی الْحَدیثِ بِهَذَا الْمَعْنِی وَ الْفَقیهُ هُوَ صاحِبُ هِذِه الْبَصیرَهِ (۷)  

ثُمَّ قالَ : هذِهِ الْبَصیرَهُ اِمّا مُوهِبَهٌ وَ هِیَ الَّتِی دَعا بِهَا النَّبِیُّ (ص) لِاَمیرِالْمُؤْمِنینَ (ع) حِینَ اَرْسَلَهُ اِلَی الْیَمَنِ حِیْثُ قالَ : اَللّهُمَّ فَقِّهْهُ فِی الدِّینِ (۸)

اَوْ کَسْبِیَّهٌ وَ هِیَ الَّتِی أَشارَ اِلَیْها اَمیرُالْمُؤْمِنینَ (ع) حَیْثُ قالَ لِوَلَدِهِ الْحَسَنِ (ع) وَ تَفَقَّهْ یا بُنَیَّ فِی الدِّینِ (۹)  

پس از بیان این مقدمه برمی گردیم به اصل بحث که گفته شد : فراگیری معارف دینی از جمله عوامل بصیرت دینی انسان می باشد .

چند نمونه از روایات را مورد اشاره قرار می دهیم:

الف : از امام کاظم (ع) نقل شده فرمود :

تَفَقَّهُوا فِی دِینِ اللهِ فَاِنَّ الْفِقْهَ مِفْتاحُ الْبَصیرَهِ وَ تَمامُ الْعِبادَهِ وَ السَّبَبُ اِلَی الْمَنازِلِ الرَّفیعَهِ وَ الرُّتَبِ الْجَلیلَهِ فِی الدِّینِ وَ الدُّ نْیا (۱۰)

در دین خدا فقیه و دانا شوید زیرا فقه ، کلید بصیرت است و مایه کمال عبادت و وسیله رسیدن به مقامات بلند عالی دینی و دنیایی

 

ب: از جمله نصایح حضرت عیسی مسیح به پیروان خود است :

لا یَجْتَمِعُ الْفِقْهُ وَ الْعَمی فِی قَلْبٍ واحِدٍ (۱۱)  

دین شناسی و کوری در یک دل جمع نمی شوند

 

ج : از امام صادق (ع) نقل شده فرمود :

لا یَکُونُ الرَّجُلُ مِنْکُمْ فَقِیهاً حَتّی یَعْرِفَ مَعاریضَ کَلامِنا (۱۲)  

هیچ فردی از شما فقیه نمی شود مگر آنگاه که تعریضات کلام ما را بشناسد

 

 

توضیح :

ابن منظور در لسان العرب می نویسد:

وَ الْمَعارِیضُ مِنَ الْکَلامِ: ما عُرِّضَ بِهِ وَ لَمْ یُصَرَّحْ وَ أَعْراضُ الْکَلامِ مَعارِضُهُ وَ مَعارِیضُهُ:کَلامٌ یُشْبِهُ بَعْضُهُ بَعْضاً فِی الْمَعانِی (۱۳)  


خطبه دوم :

هفته جاری دارای مناسبتهای متعددی است :

  •        شنبه (۱ اسفند) سالروز حمله جنگنده عراقی به هواپیمای مسافری وشهادت ۴۰ تن از جمله حجت الاسلام محلاتی در سال( ۶۴ .ش) و روز روحانیت و دفاع مقدس
  •       دوشنبه ( ۳ اسفند ) سالروز کودتای انگلیسی رضاخان پهلوی (۱۲۹۹٫ش)
  •       سه شنبه (۸ ربیع الاول ) شهادت امام حسن عسکری(ع) و سالروز امامت حضرت مهدی (عج) (۲۶۰٫ق)
  •       چهارشنبه (۵ اسفند) روز بزرگداشت خواجه نصیرالدین طوسی و روز مهندسی
  •       پنجشنبه ( ۱۰ ربیع الاول ) وفات حضرت عبدالمطّلب جدّ بزرگوار پیامبر گرامی اسلام (ص)

 

 

الف : شهادت امام عسکری (ع) :

روز دوشنبه ۳ اسفند مصادف با سالگرد فاجعه جنایت بار انفجار و تخریب حرم مطهر امام هادی (ع) و امام عسکری (ع) در سامرا توسط اشغالگران عراق و تروریست های مزدور آنان در سال ۱۳۸۴٫ش می باشد.

و روز سه شنبه مصادف با ۸ ربیع الاول سالروز شهادت جانسوز امام عسکری (ع) در سال ۲۶۰٫ق می باشد.

هر دو مصیبت را به امام عصر (عج) و عموم شیعیان و محبان اهل بیت (ع) تسلیت می گویم.

و از سوی دیگر آغاز دوران امامت منجی عالم بشریت حضرت امام مهدی (عج) است که این مناسبت را به عموم منتظران حکومت عدل آن بزرگوار تبریک می گویم.

در ارتباط با سال و روز شهادت ایشان تقریباً دانشمندان و مورخین اتفاق نظر دارند که ۸ ربیع الاول سال ( ۲۶۰٫ق ) می باشد و این مطلب را مرحوم کلینی در اصول کافی (۱۴) ، شیخ مفید در ارشاد (۱۵) ، نوبختی در فرق الشیعه (۱۶) ، آورده اند.

مرحوم شیخ مفید می نویسد :

دُفِنَ فِی الْبَیْتِ الَّذِی دُفِنَ فِیهِ اَبُوهُ مِنْ دارِهِما بِسُرَّ مَنْ رَأی وَ خَلَّفَ اِبْنَهُ الْمُنْتَظَرَ لِدَوْلَهِ الْحَقِّ وَ کانَ قَدْ أَخْفی مَوْلِدَهُ وَ سَتَرَ اَمْرَهُ لِصُعُوبَهِ الْوَقْتِ وَ شِدَّهِ طَلَبِ سُلْطانِ الزَّمانِ لَهُ … فَلَمْ یُظْهِرْ وَلَدَهُ عَلَیْهِ السَّلامِ فِی حَیاتِهِ وَ لا عَرَفَهُ الْجُمْهُورِ بَعْدَ وَفاتِهِ (۱۷)

در همان خانه ای که پدرش دفن شده بود به خاک سپردند و فرزندش امام منتظر(عج) را به جای گذارد و ولادت آن حضرت را پنهان دانست و در کمال خفا رشد کرد چون روزگار سختی بود و سلطان وقت ، به سختی در جستجوی آن بود

و مرحوم کلینی در کافی می نویسد :

فَلَمّا دُفِنَ اَخَذَ السُّلْطانُ وَ النّاسُ فِی طَلَبِ وَلَدِهِ وَ کَثُرَ التَّفْتیشُ فِی الْمَنازِلِ وَ الدُّورِ (۱۸)

 

 

ب : کودتای انگلیسی رضاخان :

انگلیسی ها بعد از به انحراف کشاندن انقلاب مشروطه و کشتن رهبران انقلاب، روز سوم اسفند سال ۱۲۹۹٫ش با راه اندازی یک کودتا به حکومت قاجاریان خاتمه داده و رضاخان را سرکار آوردند و بدین وسیله انگلیسی ها از یک طرف تمامی جنایاتی را که در طول سالیان متمادی علیه ملت ایران مرتکب شده بودند تکمیل کردند و از سوی دیگر بدبختی جدیدی را که حدود ۵۰ سال طول کشید بر ایرانیان رقم زدند.

اگر تاریخ سیاسی یکصد سال اخیر کشور ایران را مورد بررسی قرار بدهیم خواهیم دید که بیشترین خیانت و جنایت را در حق ملت ایران ، انگلیسی ها مرتکب شده اند. از قبیل :

سرکوب کردن قیامهای مردمی ، ایجاد درگیریهای قومی و مذهبی ، بوجود آوردن فرقه های دست ساز مانند بهائیت ، غارت کردن منابع کشور ، اشغال کردن ایران در دو جنگ جهانی اول و دوم و دهها مورد دیگر

پس از پیروزی انقلاب اسلامی نیز در اکثر توطئه های آمریکا علیه ملّت ایران ، انگلیسی ها مشارکت داشته اند از قبیل:

  •        مشارکت در تحمیل جنگ
  •         پناه دادن به ضد انقلاب ها
  •        حمایت از تروریست ها
  •         تصویب قطعنامه ها در شورای امنیت علیه ایران
  •      دخالت آشکار در تحولات انتخابات اخیر ریاست جمهوری و … (۱۹)

 

 

ج : دوره گردی وزیر خارجه آمریکا :

وزیر خارجه آمریکا در طول چند روز گذشته به دوره گردی سیاسی علیه ایران اسلامی پرداخته بود

خانم کلینتون در سفر به منطقه از حاکمان قطر ، عربستان سعودی و سایر شیخ نشین های عرب حاشیه جنوبی خلیج فارس خواست که با خواسته های اسرائیل برای اعمال فشار علیه ایران همراهی کنند.

·       سفر مقامات رژیم صهیونیستی به کشور روسیه

·       تلاش آمریکائیان برای همراه ساختن کشور چین

·       راه اندازی تبلیغات گسترده رسانه ای علیه ایران

از جمله فعالیتهای آمریکائیان با سرکردگی صهیونیست ها علیه جمهوری اسلامی ایران بود. (۲۰)  

لکن پاسخ منفی نوع کشورها ، حماسه عظیم و تاریخی ملت ایران در روز ۲۲ بهمن و موضع گیری قاطع و شجاعانه مقام معظم رهبری مدظله که در ملاقات مردم غیور آذربایجان ( تبریز ) با ایشان فرمودند:

به صراحت اعلام می کنم ما با استکبار و نظام سلطه و تسلط چند کشور بر جهان مخالفیم و با آن مبارزه می کنیم و نخواهیم گذاشت این چند دولت با سرنوشت دنیا بازی کنند. (۲۱)   کاری از پیش نخواهند برد.

 

 

پی نوشت :

(۱)     نهج البلاغه / ترجمه دشتی خ ۱۶

(۲)       سوره توبه آیه ۱۲۲                                                      

(۳)    کنز العمال / متقی هندی ۲۸۷۵۲

(۴)     القاموس المحیط / فیروز آبادی ماده (فقه)          

(۵)      معالم الاصول / شیخ حسن ص ۶۶                      

(۶)     کتاب الاربعین / شهید اول ص ۱۹    

(۷)     مجمع البحرین / طریحی ماده (فقه)                    

(۸)       بحار الانوار / علامه مجلسی ج ۶۶ ص ۹۲          

(۹)    کتاب الاربعین / شیخ بهایی ص ۱۲

(۱۰)    بحارالانوار / علامه مجلسی ج ۷۸   ص ۳۲۱        

(۱۱)     تحف العقول / ابن شعبه حرانی ص ۵۱۲  

(۱۲)   معانی الاخبار / شیخ صدوق ج۲ ص ۳      

(۱۳)   لسان العرب / ابن منظور ماده (عرضه)

(۱۴)     اصول کافی / کلینی ج ۱ ص ۵۰۳        

(۱۵)   الارشاد / شیخ مفید ج ۱ ص ۳۳۶       

(۱۶)     فرق الشیعه / نوبختی ص ۱۰۵       

(۱۷)     الارشاد / شیخ مفید ج ۲ ص ۳۳۶          

(۱۸)   اصول کافی / کلینی ج ۱ ص ۵۰۵

(۱۹)   روزها و رویدادها ج ۲ ص ۱۶۴۵

(۲۰)   سایت شورای سیاستگذاری ائمه جمعه کشور                      

(۲۱) پایگاه اطلاع رسانی دفتر مقام معظم رهبری مدظله ۲۸/۱۱/۸۸