دوشنبه ۳ آبان ۱۴۰۰ - الإثنين 19 ربيع أول 1443

(۱۳۸۸/۱۲/۱۴) خطبه های نماز جمعه خوی – ۱۴ اسفند ۱۳۸۸

خطبه اول : الف : تقوی از دیدگاه امیر مؤمنان (ع) در نهج البلاغه (۶۸) امام (ع) در ادامه خطبه ۱۶ می فرماید: حَقٌ وَ باطِلٌ وَ لِکُلٍّ أَهْلٌ حقّی وجود دارد و باطلی و برای هر کدام طرفدارانی است فَلَئِنْ أَمِرَ الْباطِلُ لَقَدِیماً فَعَلَ اگر باطل حکومت کند جای تعجب نیست از دیر زمانی […]

خطبه اول :

الف : تقوی از دیدگاه امیر مؤمنان (ع) در نهج البلاغه (۶۸)

امام (ع) در ادامه خطبه ۱۶ می فرماید:

حَقٌ وَ باطِلٌ وَ لِکُلٍّ أَهْلٌ

حقّی وجود دارد و باطلی و برای هر کدام طرفدارانی است

فَلَئِنْ أَمِرَ الْباطِلُ لَقَدِیماً فَعَلَ

اگر باطل حکومت کند جای تعجب نیست از دیر زمانی چنین بوده

وَ لَئِنْ قَلَّ الْحَقُّ فَلَرُ بَّما وَ لَعَلَّ

اگر پیروان حق کم هستند بسا افزوده گردند

وَ لَقَلَّما أَدْ بَرَ شَیْئٌ فَأَقْبَلَ (۱)

کمتر اتفاق می افتد که چیز از دست رفته بار دیگر بدست آید

 

 

توضیح:

امیرمؤمنان (ع) در این جملات کوتاه ، اصولی را مطرح فرموده اند که به اندازه جهان هستی ارزش دارد ؛ لذا مرحوم سید رضی پس از ثبت این فراز از خطبه چنین می نویسد:

اَقُولُ إِنَّ فِی هذَا الْکَلامِ الْأَدنی مِنْ مَواقِعِ الْاِحْسانِ مَا لا تَبْلُغُهُ مَواقِعُ الْاِسْتِحْسانِ وَ إِنَّ حَظَّ الْعَجَبُ مِنْهُ اَکْثَرُ مِنْ حَظِّ الْعَجَبِ بِهِ وَ فِیهِ زَوائِدُ مِنَ الْفَصاحَهِ لا یَقُومُ بِها لِسانٌ وَ لا یَطَّلِعُ فَجَّها إِنْسانٌ   (2)

یعنی پیرامون این کلام کوتاه امیرمؤمنان (ع) (در مورد حق و باطل) لطایفی نهفته است که کلام کسی از سخن سرایان به آن نخواهد رسید و پیش از آنچه ما از آن در شگفتی فرورویم، خود شگفتی از آن کلام شگفت زده می شود اضافه بر این ریزه کاریهایی از فصاحت در این کلام وجود دارد که نه زبان قادر به شرح آن است و نه هیچ انسانی به عمق آن می رسد

چند اصل اساسی در این جملات مورد توجه و یادآوری امیرمؤمنان (ع) قرار گرفته است:

۱- اشاره به صَف آرایی حق و باطل در برابر همدیگر در طول تاریخ بشر

۲- برای هرکدام از حق و باطل پیروان و طرفدارانی وجود دارد معمولاً طرفداران باطل بیشترند

۳- در مبارزه میان حق و باطل نوعاً طرفداران باطل پیروز و حاکم هستند

۴- در صورت فراهم شدن شرایط ، پیروان حق نیز در عین اقلیّت بودن پیروز می شوند

  •        قرآن می فرماید:

کَمْ مِن فِئَهٍ قَلیلَهٍ غَلَبَتْ فِئَهً کَثیرَهً بِاِذْنِ اللهِ (۳)

چه بسا گروههای کوچکی که به فرمان خدا بر گروههای عظیمی پیروز شدند

  •       امیرمؤمنان (ع) بعنوان دلداری به پیروان حق می فرماید :

أَیُّهَا النّاسُ لا تَسْتَوْحِشُوا فِی طَرِیقِ الْهُدی لِقِلَّهِ أَهْلِهِ (۴)

ای مردم در طریق هدایت و حق از کمی نفرات هرگز وحشت نکنید

۵- فرصتهای از دست رفته سخت است که دوباره برگردد.

 

 

ب: بصیرت دینی (۱۳)

عوامل رشد و توسعه بصیرت (۵)

عبرت آموزی از حوادث و پدیده ها

از جمله عوامل و انگیزه های بوجود آورنده بصیرت دینی عبرت آموزی از حوادث و پدیده هاست در آیات و روایات متعدد به این موضوع یادآوری شده است از جمله:

۱- خداوند می فرماید:

اَفَلَمْ یسِرُوا فِی الْاَرْضِ فَتَکُونَ لَهُمْ قُلُوبٌ یَعْقِلُونَ بِها اَوْ آذانٌ یَسْمَعُونَ بِها فَاِنها لا تَعْمَی الْاَبْصارُ وَ لکِنْ تَعْمَی الْقُلُوبُ الَّتِی فِی الصُّدُورِ (۵)

آیا آنان در زمین سیر نکردند تا دلهایی داشته باشند که حقیقت را با آن درک کنند یا گوشهای شنوایی که با آن (ندای حق) را بشنوند؟ چرا که چشمهای ظاهر نابینا نمی شنود بلکه دلهایی که در سینه هاست کور می شونددر حقیقت آنها که چشم ظاهری خویش را از دست می دهند کور و نابینا نیستند و گاه روشندلانی هستند از همه آگاه تر ، نابینایان واقعی کسانی هستند که چشم قلب شان کور شده و حقیقت را درک نمی کنند.

  •        لذا در روایتی از پیامبر اسلام (ص) می خوانیم:

شَرُّ الْعَمی عَمَی الْقُلُوبِ (۶)

بدترین نابینایی ، نابینایی دل است  

  •        و در حدیث دیگر می فرماید:

اِذا اَرادَ اللهُ بِعَبْدٍ خَیْراً فَتَحَ عَیْنَ قَلْبِهِ فَیُشاهِدُ بِها ما کانَ غائِباً عَنْهُ   (7)

هنگامی که خدا بخواهد در حق بنده ای نیکی کند چشمان قلب او را می گشاید تا چیزهایی از او پنهان بود مشاهده می کند

۲- مرحوم شیخ طوسی در مصباح المتهجّد نقل می کند

امیرمؤمنان (ع) در یکی از خطبه های روز جمعه چنین فرمود:

اَوَ لَیْسَ لَکُمْ فِی آثارِ الْاَوَّلینَ وَ فِی آبائِکُمْ الماضینَ مُعْتَبَرٌ وَ بَصیرَهٌ إِنْ کُنْتُمْ تَعْقِلُونَ (۸)

آیا در آثار پیشینیان و در پدران گذشته شما (مایه های) عبرت و بصیرت نیست اگر خرد می ورزید؟

۳- باز آن بزرگوار می فرماید :

دَوامُ الْاِعْتِبارِ یُؤَدِّی إِلَی الْاِسْتِبْصارِ ، وَ یُثْمِرُ الْاِزْدِجارَ (۹)

عبرت گرفتن مداوم ، به بصیرت می انجامد، و باز ایستادن (از گناه و خطا) را به بار می نشاند

۴- در روایت دیگر می فرماید :

مَنِ اعْتَبَرَ أَبْصَرَ   (10)  

هر که عبرت بیاموزد بینا می شود

۵- و باز می فرماید :

فِی کُلِّ اِعْتِبارٍ اِسْتِبْصارٌ (۱۱)  

در هر عبرت آموختنی بینا شدنی وجود دارد.


 

 

خطبه دوم :

الف: مناسبتها:

هفته جاری دارای مناسبتهای متعددی است ازجمله:

۱- امروز جمعه ۱۴ اسفند                    

* سالگرد تأسیس کمیته امداد امام خمینی (ره) (۱۳۵۷ .ش)

* آغاز هفته احسان و نیکوکاری ۱۴ الی ۲۰ اسفند ماه

* تشکیل بنیاد مستضعفان در سال ۱۳۵۷ .ش می باشد.

۲- روز دوشنبه ۱۵ اسفند ماه                      

* روز درخت کاری و آغاز هفته منابع طبیعی

۳- روز سه شنبه ۱۸ اسفند ماه                      

* روز بزرگداشت سید جمال الدین اسدآبادی

 

 

ب: هفته احسان و نیکوکاری :

مرحوم راغب اصفهانی می نویسد:

اَلْاِحْسانُ فَوْقَ الْعَدْلِ وَ ذاکَ أَنَّ الْعَدْلَ هُوَ أَنْ یُعْطِیَ ما عَلَیْهِ وَ یَأخُذَ مِمّا لَهُ وَ الْاِحْسانُ أَنْ یُعْطِیَ اَکْثَرَ مِمّا عَلَیْهِ وَ یَأخُذَ اَقَلَّ مِمّا لَهُ (۱۲)  

احسان برتر از عدالت است زیرا عدالت آن است که انسان آنچه برعهده اوست بدهد و آنچه سهم اوست بگیرد ولی احسان این است که بیش از آنچه وظیفه اوست انجام بدهد و کمتر از آنچه حق اوست بگیرد

در آیات قرآن آثار متعددی برای احسان و نیکوکاری مطرح شده است از جمله:

۱- برخورداری از عنایت و یاری خداوند :

اِنَّ اللهَ لَمَعَ الْمُحْسِنینَ   (13)  

۲- احسان موجب محو و نابودی گناهان است.    

إِنَّ الْحَسَناتِ یُذْهِبْنَ الْسیِّئات (۱۴)

۳- احسان موجب سعادتمندی انسان در زندگی دنیا است

فَئاتاهُمُ اللهُ ثَوابَ الدُّ نْیا وَ حُسْنَ ثَوابِ الْآخِرَهِ وَ اللهُ یُحِبُّ الْمُحْسِنینَ (۱۵)

  •        امیر مؤمنان (ع) می فرماید:                  

مَنْ یُعْطِ بِالْیَدِ الْقَصیرَهِ یُعْطَ بِالْیَدِ الطَّویلَهِ (۱۶)  

آن کس که با دست کوتاه ببخشد از دستی بلند پاداش می گیرد

  •        باز می فرماید:                

اِسْتَنْزِلُو الرِّزْقَ بِالصَّدَقَهِ (۱۷)

روزی را با صدقه دادن فرود آورید

 

 

ج: هفته منابع طبیعی :

هفته منابع طبیعی از ۱۵ اسفند ماه آغاز می شود که امسال بنام جشن درخت کاری و طبیعت گردی نامگذاری شده است

منابع طبیعی دارای موضوعات و بحثهای متعددی است بویژه در عصر ما چند موضوع اساسی توجه جهانیان را به خود جلب کرده است ازقبیل: محیط زیست انسانی ، محیط زیست دریایی ، حفاظت از جنگلها ، آلودگی صنعتی و شیمیایی ، تخریب لایه ازن ، بیابان زدایی و چند موضوع مهم و سرنوشت ساز دیگر که ضرورت دارد در محافل علمی و پژوهشی مورد بررسی قرار بگیرد. بعنوان تبرّ ک دو روایت در زمینه تشویق به درختکاری و احیاء زمینهای موات و حاصلخیز کردن آنها مطرح می سازم

۱- از رسولخدا (ص) نقل شده فرمود:

إِنْ قامَتِ السّاعَهُ وَ فِی یَدِ أَحَدِکُمْ فَسیلَهٌ فَاِنِ اسْتَطاعَ أَنْ لا یَقُومَ حَتّی یَغْرِسَها فَلْیَغْرِسْها  (18)    

اگر قیامت فرا رسد و در دست یکی از شما نهالی باشد چنانچه بتواند برنخیزد تا آن نهال را بکارد و این کار را بکند

۲- باز آن بزرگوار فرمود :    

مَنْ اَحْیا اَرْضاً مَیْتَهً فَلَهُ فِیها أَجْرٌ   (19)    

هر که زمین مرده ای را زنده کند مأجور است

 

 

د: چهارشنبه آخر سال و حوادث ناگوار:

چهارشنبه سوری یعنی آخرین چهارشنبه اسفند ماه سال شمسی از جشنهای ملّی و باستانی ایرانیان است در بسیاری از شهرها و روستاهای ایران جشن می گیرند. (۲۰)

متأسفانه بنا به دلایلی این سنّت ملّی در طول تاریخ با بدعتها و سنتهای غلط و ضد ارزشی زیادی مواجه شده است که همه ساله شاهد حوادث تلخ و ناگواری هستیم که در آن تعدادی از نوجوانان و جوانان با زخمی شدن ، قطع عضو و حتی مرگ مواجه می شوند.

در این زمینه چند نکته لازم به یادآوری است :

۱- بر اساس آمار، چهارشنبه سوری سال گذشته ۱۷۲۰ نفر در کشور دچار حادثه شدند که بیشتر این حوادث در استانهای تهران ، آذربایجان غربی و کردستان بوده

۲- ۹۵ درصد آسیب دیدگی در شهرها اتفاق افتاده و بیشترین عامل ترقه بازی بوده

۳- در این حوادث ۱۰ نفر جان خود را از دست داده اند.

۴- بیشترین آسیب دیدگان در گروه سنی ۱۶ الی ۱۹ سال بوده . (۲۱)  

 

 

ضرورت پیشگیری :

یکی از موضوعات مهم در جلوگیری ازحوادث تلخ چهارشنبه سوری اقدامات پیشگیرانه است که چند گروه در این زمینه مسئولیت سنگین دارند.

والدین دانش آموزان ، مدیران و معلمان آموزش و پرورش و نیروی انتظامی بویژه در برخورد با قاچاق مواد محترقه و مبارزه با سودجویان که با نیرنگهای مختلف جوانان جامعه را با خطرات جانی مواجه می سازند.

 

 

هـ : ملاقاتهای رهبری مدظله :

مقام معظم رهبری مدظله در طول هفته گذشته چند ملاقات مهم داشتند که مواضع خود را در زمینه پاره ای از موضوعات داخلی ، منطقه ای و بین المللی بیان فرمودند.

دیدار رهبران گروههای مبارز فلسطینی

دیدار سفرای ایران در خارج از کشور

دیدار نمایندگان فرهنگی جمهوری اسلامی در خارج ازکشور

دیدار شرکت کنندگان در اجلاس دی هشت

و دیدار مسئولان کشور ، میهمانان و علمای شرکت کننده در کنفرانس وحدت اسلامی و سفیران کشورهای اسلامی

از جمله موضوعاتی که در این دیدارها مورد تأکید معظم له قرار گرفت عبارت بودند از :

۱- قدس شریف در پرتو مقاومت و جهاد به آغوش اسلام باز خواهد گشت.

۲- اجرا کردن «سیاست ضد نظام سلطه» منحصر به جمهوری اسلامی ایران است.

۳- مهمترین وظیفه نمایندگان جمهوری اسلامی در خارج از کشور ارائه کردن تصویر درست از انقلاب اسلامی است.

۴- خطاب به نمایندگان دی هشت فرمود :

همکاری این هشت کشور می تواند الگویی برای تمام کشورهای مسلمان باشد .

۵- خطاب به سران کشورهای اسلامی فرمودند:

دولتهای اسلامی ، وحدت مسلمانان و دفاع از حقوق آنان را دنبال کنند. (۲۲)

 

 

و : بیانیه جنبش عدم تعهد :

بیانیه یکصد کشور عضو جنبش عدم تعهد در انتقاد از گزارش اخیر آمانو مدیر کل آژانس انرژی اتمی درباره فعالیت هسته ای ایران در صدر اخبار خبرگزاریهای جهان قرار گرفت.

در این بیانیه چند نکته مهم وجود داشت :

الف : با انتقاد از گزارش مدیرکل آژانس آن را مخالف روند معمول خوانده و خواستار اصلاح گزارش شدند.

 

ب : درخواست شده که پرونده هسته ای ایران باید به روند عادی باز گردد و حق همه کشورها برای استفاده صلح آمیز از انرژی هسته ای به رسمیّت شناخته شود.

این اقدام بی سابقه جنبش عدم تعهد نشان می دهد که آنان می دانند اگر جلو چنین بی عدالتی ها را نگیرند در آینده برای آنان نیز پیامدهایی خواهد داشت

و دیگر اینکه این اقدام نشان داد که تلاش آمریکا ، رژیم صهیونیستی و تعداد معدودی از کشورهای غربی برای منزوی ساختن ایران نتیجه معکوس داده و موجب منزوی شدن خودشان گردیده است. (۲۳)

 

پی نوشت :

(۱)      نهج البلاغه / ترجمه دشتی خ ۱۶                            

(۲)     نهج البلاغه / عبده ص ۴۹                    

(۳)     سوره بقره   آیه ۲۴۹                        

(۴)     نهج البلاغه خ ۲۰۱

(۵)     سوره حج   آیه ۴۶                                

(۶)     تفسیر نمونه / مکارم شیرازی ج ۱۴ ص ۱۴۵                      

(۷)     تفسیر نورالثقلین / حویزی ج ۳ ص۵۰۸

(۸)     مصباح المتهجد / شیخ طوسی ص ۳۸۱   و   بحار الانوار / علامه مجلسی ج ۸۹ ص ۲۳۸                                

(۹)     غرر الحکم / آمدی ح ۵۱۵۰   و    عیون الحکم و الموعظ   ص ۲۵۱ ح ۴۷۰۹

(۱۰)   نهج البلاغه / حکمت ۲۰۸                                                                                                  

(۱۱)   غرر الحکم / آمدی ح ۶۴۶۱

(۱۲)   المفردات / راغب اصفهانی ماده (حسن)                                          

(۱۳)   سوره عنکبوت آیه ۶۹

(۱۴)   سوره هود آیه ۱۱۴              

(۱۵)   سوره آل عمران آیه ۱۴۸                

(۱۶)   نهج البلاغه / حکمت ۲۳۲                    

(۱۷)   همان ۱۳۷

(۱۸)   کنز العمال / متقی هندی ج۲ ص ۳۶۰                        

(۱۹)   همان   ح ۹۰۵۲                        

(۲۰)   لغت نامه / دهخدا ج ۵ ماده ( چهارشبه)

(۲۱)   سایت شورای سیاستگذاری ائمه جمعه کشور                            

(۲۲)   پایگاه اطلاع رسانی دفتر مقام معظم رهبری مدظله العالی                                        

(۲۳)   سایت شبکه خبر مورخه ۱۲/۱۲/۸۸

 

 

پر بازدیدترین ها

بیشتر