سه شنبه ۲۸ دی ۱۴۰۰ - الثلاثاء 15 جماد ثاني 1443

(۱۳۸۹/۰۱/۱۳) خطبه های نماز جمعه خوی – ۱۳ فروردین ۱۳۸۹

خطبه اول الف : تقوی از دیدگاه امیر مؤمنان (ع) در نهج البلاغه (۷۰) محور بحث در این بخش خطبه ۱۶ نهج البلاغه امیرمؤمنان (ع) می باشد که سال گذشته طی شش جلسه مطالبی مطرح گردید و فرازهایی از خطبه مورد بررسی و توضیح قرار گرفت که لازم می دانم فهرستی از موضوعات مطرح شده […]

خطبه اول

الف : تقوی از دیدگاه امیر مؤمنان (ع) در نهج البلاغه (۷۰)

محور بحث در این بخش خطبه ۱۶ نهج البلاغه امیرمؤمنان (ع) می باشد که سال گذشته طی شش جلسه مطالبی مطرح گردید و فرازهایی از خطبه مورد بررسی و توضیح قرار گرفت که لازم می دانم فهرستی از موضوعات مطرح شده را در این سال جدید یادآوری نمایم

۱- توضیحات مقدماتی در ارتباط با محتوای خطبه ۱۶

۲- خبر دادن امام (ع) از آزمونهای آینده جامعه اسلامی

۳- تشبیه کردن گناهان و آلودگیها به اسبان سرکش و عمل بر اساس اصول تقوی به مرکبهای راهوار

۴- اشاره به صف آرایی حق و باطل در برابر همدیگر در طول تاریخ بشر

۵- تقسیم کردن مردمان جامعه به سه گروه

الف : پیروان حق و اهل نجات   « ساعٍ سَریعٌ نَجا »

ب : انسانهای ضعیف الایمان در عین حال امیدوار « وَ طالِبٌ بَطی ءٌ رَجا »

ج : پیروان باطل و اهل آتش جهنم       « وَ مُقَصِّرٌ فِی النّارِ هَوی »

۶- در نهایت انحراف به راست و چپ را گمراهی و ضلالت و راه میانه را جاده مستقیم الهی معرفی فرمودند

« اَلْیَمینُ وَ الشِّمالُ مَضَلَّهٌ وَ الطَّریقُ الْوُسطی هِیَ الْجادَّهُ »

اکنون ادامه بحث را پی می گیریم:

امیرمؤمنان (ع) در ادامه خطبه به تبیین ویژگیهای جاده میانه، معتدل و مستقیم الهی پرداخته و چنین می فرمایند:

عَلَیْها باقِی الْکِتابِ وَ آثارُ النُّبُوَّهِ

که قرآن و آثار نبوّت آن را سفارش می کند

وَ مِنْها مَنْفَذُ السُّنَّهِ

و راه ورود به سنّت پیامبر (ص) از همین جاده است

وَ اِلَیْها مَصیرُ الْعاقِبَهِ (۱)

و سرانجام بازگشت همه بدان سو می باشد

 

 

توضیح :

مرحوم شیخ محمدجواد مغنیه از علمای لبنان در توضیح این بخش چنین می نویسند:

وَ الْخُلاصَهُ ، أَنَّ الْمَنْهَجَ السَّوِیَّ الَّذِی یَجِبُ شَرْعاً وَ عَقْلاً أَنْ یَسیرَ عَلَیْهِ الْاَفْرادُ وَ الْجَماعَهُ هُوَ الْقائِمُ بَیْنَ الْاِسْرافِ وَ التَّقْصیرِ فَکُلٌّ مِنْ هذَیْنِ شَرٌّ وَ فَسادٌ وَ ما بَیْنَهُما خَیْرٌ وَ صَلاحٌ …

وَ قَدْ رَأَیْنَا النّاسَ یُحِبُّونَ الرَّجُلَ الْمُعْتَدِلَ فِی سُلُوکِهِ وَ أَعْمالِهِ وَ یَسْتَشیرُونَهُ فِی الْمُهِمّاتِ مِنْ اُمُورِهِمْ وَ لا وَزْنَ عِنْدَهمْ لِلْمُقَصِّرِ اَوِ الْمُسْرِفِ وَ اِنْ کانَ دَماغُهُ مَخْزُوناً لِلْعِلْمِ وَ الآراءِ (۲)

خلاصه سخن آن که راه میانه و استواری که گام نهادن در آن از لحاظ شرع و عقل واجب می نماید ، میان زیاده روی وکم کاری قرار دارد و هر دوی اینها فساد انگیز بوده و آن چه میان این دو است خیر و صلاح را در پی دارد منش عمومی مردم نیز به این گونه است که انسان معتدل را دوست دارند و در کارهایشان از او مشورت می گیرند اما برای انسانهای تندرو و کندرو ارزشی قائل نیستند هر چند که از دانشها و علوم انباشته باشند.

 

ب: بصیرت دینی (۱۵)

در ارتباط با موضوع بصیرت دینی سال گذشته ۱۴ جلسه بحث گردید و موضوعات زیر مورد بررسی قرار گرفت

۱- معنی لغوی و اصطلاحی بصیرت و بصیر کیست ؟

۲- توضیح نقش و جایگاه تفکّر در بصیرت انسان

۳- تبیین ویژگیهای انسان بصیر از دیدگاه امیرمؤمنان (ع)

۴- تشریح بخشی از دیدگاههای مقام معظم رهبری مدظله در موضوع بصیرت

۵- ارزش و جایگاه بصیرت از دیدگاه قرآن و روایات

۶- توضیح در مورد عوامل رشد و توسعه بصیرت به ترتیب زیر :

الف : تفکّر و اندیشه

ب : تعقّل و خردمندی

ج : فراگیری معارف دینی

د : تقوی و پرهیزکاری

هـ : عبرت آموزی ازحوادث و پدیده ها

و : در یاد خدا بودن ( ذکر الله )

اکنون ادامه همان بحث را پی می گیریم

 

 

عوامل رشد و توسعه بصیرت (۷)

اخلاص داشتن ( الاخلاص )

از جمله عوامل رشد و توسعه بصیرت دینی ، اخلاص است

معنی اخلاص :

دانشمندان در تبیین مفهوم اخلاص توضیحات متنوّعی دارند

مرحوم راغب اصفهانی می نویسد : حَقیقَهُ الْاِخْلاصِ ، اَلتَّبَرِّی عَنْ کُلِّ ما دُونَ اللهِ تَعالی (۳)

حقیقت اخلاص دوری جستن از هر چیزی غیر خداوند  

مرحوم نراقی می نویسد : اَلْاِخْلاصُ ، وَ هُوَ تَجریدُ الْقَصْدِ عَنِ الشَّوائِبِ کُلِّها (۴)  

اخلاص یعنی جداسازی قصد از تمامی شایبه ها (تردید و شکها)

در ذیل تعریف اخلاص انسان مخلص را چنین معرفی فرموده :

وَ الْمُخْلِصُ ، مَنْ یَکُونَ عَمَلُهُ لِمَحْضِ التَّقَرُّبِ اِلَی اللهِ سُبْحانَهُ (۵)

پس از بیان این مقدمه بر می گردیم به اصل بحث که اخلاص موجب رشد بصیرت دینی انسان می شود:

  •        امیرمؤمنان (ع) فرمود : عِنْدَ تَحَقُّقِ الْاِخْلاصِ تَسْتَنیرُ الْبَصائِرُ (۶)

چون اخلاص تحقق پیدا کند دیده بصیرت روشنی می گیرد

  •        امام باقر علیه السلام فرمود :

ما اَخْلَصَ عَبْدٌ اَلْاِیمانَ بِاللهِ اَرْبَعینَ یَوْماً … اِلاّ زَهَّدَهُ الله عَزَّوَ جَلَّ فِی الدُّ نْیا وَ بَصَّرَهُ داءَ ها وَ دَواءَها ، وَ اَثْبَتَ الْحِکْمَهَ فِی قَلْبِهِ وَ أَنْطَقَ بِها لِسانَهُ (۷)


 

خطبه دوم :

الف: مناسبتها:

هفته جاری دارای مناسبتهای متعددی است ازجمله:

۱- روز ۱۳ فروردین     * روز طبیعت

۲- روز ۱۴ فروردین     * روز جهانی کتاب کودک

۳- روز ۱۸ فروردین     * روز سلامتی – هفته بهداشت – روز جهانی بهداشت

۴- روز ۱۹ فروردین     * سالگرد شهادت آیه الله صدر و بنت الهُدی

 

 

ب: روز طبیعت:

بطوریکه اشاره گردید امروز ۱۳ فروردین بنام طبیعت نامگذاری شده است در قرآن بیش از ۷۵۰ آیه اشاره به ظواهر طبیعت دارد و ابعاد گوناگون و جلوه های زیبایی از آن را یادآوری می کند بعنوان نمونه موضوعات زیر بسیار مطرح شده است

۱- آفرینش آسمانها و زمین

۲- پیدایش حیات در زمین و اهمیّت آب

۳- بحث از طبقات آسمان و موضوع ستارگان و کهکشانها

۴- مطرح کردن موضوع رنگها و بیان نقش آنها در روان انسان

۵- تبیین اهداف طبیعت

۶- خداوند در آیات متعدد این موضوع را مطرح فرموده که طبیعت را در تسخیر انسان قرار داده است

در سوره لقمان می فرماید :

اَلَمْ تَرَوْ أَنَّ اللهَ سَخَّرَ لَکُمْ ما فِی السَّماواتِ وَ ما فِی الْاَرْضِ وَ أَسْبَغَ عَلَیْکُمْ نِعَمَهُ ظاهِرَهً وَ باطِنَهً (۸)

آیا ندیدید خداوند آنچه را در آسمانها و زمین است مسخّر شما کرده و نعمتهای آشکار و پنهان خود را به طور فراوان بر شما ارزانی داشته است ؟

 

 

ج : روز جهانی کتاب کودک

موضوع تعلیم و تربیت کودک از جمله موضوعات مهم و اساسی از دیدگاه دین مقدس اسلام است اگر آیات قرآن و روایات اهل بیت علیهم السلام را بصورت دقیق و با بررسیهای جدّی علمی مورد توجه قرار بدهیم خواهیم دید

اگر در جهان امروز که استکبار جهانی روی انحرافات فکری قشر نوجوان و حتی کودکان دبستانی سرمایه گذاری می کند ، مسلمانان آموزه های دینی را مورد توجه قرار بدهند قطعاً دشمنان در تهاجم فرهنگی خود به جوامع اسلامی با شکست قطعی مواجه خواهند شد.

امیرمؤمنان (ع) می فرماید :

عَلِّمُوا صِبْیانَکُمْ مِنْ عِلْمِنا ما یَنْفَعُهُمُ اللهُ بِه لا تَغْلِبْ عَلَیْهِمُ المُّرْجَئَهِ (۹)

از علم ما آن چیزی را به فرزندان خود بیاموزید که خداوند بدان وسیله آنان را سود بخشد تا گروههای منحرف نظیر مرجئه با اندیشه های خود بر آنان چیره نشوند

امام صادق (ع) خطاب فردی بنام بشیر می فرماید :

لا خَیْرَ فِیمَنْ لا یَتَفَقَّهُ مِنْ اَصْحابِنا یا بَشیرُ إِنَّ الرَّجُلَ مِنْهُمْ اِذا لَمْ یَسْتَغْنِ بِفِقْهِهِ اِحْتاجَ اِلَیْهِمْ فَاِذَا حْتاجَ اِلَیْهِمْ أَدْخَلُوهُ فِی بابِ ضَلالَتِهِمْ وَ هُوَ لا یَعْلَمُ (۱۰)

اگر کسی از پیروان ما معارف دینی خود را فرا نگیرد در وجودش خیری نخواهد بود ای بشیر اگر فردی از اصحاب ما در معارف دینی بی نیاز نباشد به معارف دیگران نیاز پیدا می کند و آنان نیز او را بدون اینکه بفهمد گمراه خواهند ساخت

مرحوم حرّ عاملی صاحب وسائل الشیعه در ذیل این روایت می نویسد:

اَقُولُ : هَذِهِ الْمَفْسَدَهُ أَقْرَبُ اِلَی الْاَوْلادِ الصِّغارِ لِضَعْفِ تَمْییزِهِمْ وَ قَبُولِهِمْ کُلَّ ما یَقَعُ فِی قُلُوبِهِمْ (۱۱)

این مفسده در مورد فرزندان کوچک کار سازتر است به دلیل ضعف شناخت آنان و آمادگی آنان برای پذیرش هرآن چیزی که در دل آنان واقع شود

لذا رسالت اولیاء ، مدیران و مربیان آموزشی و نویسندگان جامعه در جهت تغذیه فکری کودکان متناسب با شرایط زمان خیلی سنگین است.

 

 

د : پیام نوروزی مقام معظم رهبری مدظله :

با تبریک سال ۸۹ به عموم نمازگزاران و سپاس و قدردانی از تمامی کسانیکه در طول ایّام تعطیلات نوروز پیام تبریک فرستادند.

بطوریکه همه می دانید مقام معظم رهبری مدظله امسال را بعنوان سال همّت مضاعف و کار مضاعف نامگذاری فرمودند و در بخشی از پیام نوروزی چنین فرمودند :

آنچه از ملاحظه وضعیت موجود کشور و ظرفیتهای عظیمی که در دل این کشور و ملّت بزرگ نهفته است می شود بدست آورد ، این است که آنچه ما انجام داده ایم آنچه مسئولین و مردم انجام داده اند ، در مقابل آنچه ظرفیت عظیم این کشور برای پیشرفت و رسیدن به عدالت است کار بزرگی نیست. باید تلاشها را بیش از آنچه در گذشته انجام داده ایم همه انجام بدهند و خود را موظف بدانند.

… من امسال را بعنوان سال همّت مضاعف و کار مضاعف نامگذاری می کنم به امید اینکه در بخشهای مختلف ، بخش های اقتصادی ، بخش های فرهنگی بخش های سیاسی ، بخش های عمرانی ، بخش های اجتماعی در همه عرصه ها مسئولین کشور به همراه مردم عزیزمان بتوانند با گامهای بلندتر ، با همّت بلند تر، با کار بیشتر ، راههای نرفته ای را به پیمایند و به هدفهای بزرگ خود انشاء ا… نزدیکتر شوند.    

و در سخنرانی اجتماع عظیم زائران و مجاوران حرم مطهر امام رضا (ع) به چند محور بعنوان مهمترین عرصه های تجلّی عملی شعار همّت مضاعف و کار مضاعف به ترتیب زیر اشاره و تأکید فرمودند:

۱- عرصه علم و تحقیق .

و افزودند : دانشگاهها و مراکز تحقیقاتی در همه زمینه ها اهداف بلندی را مد نظر قرار بدهند و با همّت برتر و کار متراکم تر بسوی این اهداف افتخار آفرین حرکت کنند.

تا ایران عزیز پس از گذشت چند دهه به مرجع علمی جهانیان تبدیل شود.

 

۲- عرصه استفاده از منابع و امکانات موجود .

اضافه فرمودند : این مسئله موجب رفاه و رونق زندگی ملّت می شود و در همین زمینه لایحه هدفمند کردن یارانه ها را بسیار مهم خواندند و بر همکاری قوای مقنّنه و مجریه تأکید فرمودند.

 

۳- عرصه کیفیت بخشیدن به تولیدات داخلی .

به گونه ای که محصولات کارگر ایرانی قابل رقابت با اجناس خارجی باشد.

 

۴- عرصه سرمایه گذاری و کارآفرینی .

افزودند : کسانیکه سرمایه و امکانات دارند با همّت بهتر و پرهیز از اسراف و بیهوده خرجی دارایی خود را در کارآفرینی و سرمایه گذاری بکار گیرند.

 

۵- عرصه تولید فکر ، کتابخوانی و افزایش معلومات عمومی .

و خاطر نشان کردند : ایجاد کرسیهای آزاد اندیشی در دانشگاهها و حوزه ها می تواند جریان سیّال فکری بسیار با ارزشی را در جامعه بوجود آورد.

 

۶- عرصه مبارزه با فقر ، فساد و بی عدالتی .

 

۷- عرصه سلامت عمومی .

در این زمینه ورزش همگانی را موجب نشاط ، تحرّک و آمادگی بیشتر جامعه برای تلاش و پیشرفت فردی و عمومی برشمردند. (۱۲)

 

 

هـ : آزادی دیپلمات ایرانی :

روز سه شنبه وزیر محترم اطلاعات در جمع خبرنگاران، آزادی دیپلمات ربوده شده ایران اسلامی در پاکستان را توسط سربازان گمنام امام زمان (عج) اعلان کردند.

چند نکته در این زمینه نیاز به توجه و بررسی جدّی دارد :

۱- تمامی آدم ربائی ها ، ترورها ، قتلها و ناامنیهای کشورهای اسلامی از طریق سازمانهای اطلاعاتی و جاسوسی آمریکا ، اسرائیل و برخی از کشورهای اروپایی طراحی و پشتیبانی می شوند.

۲- انجام این عملیات با فاصله کوتاه از عملیات دستگیری ریگی دلیل اقتدار اطلاعاتی نظام جمهوری اسلامی و تسلّط کامل آن برتمامی فعالیتهای اطلاعاتی و جاسوسی استکبار جهانی در منطقه می باشد.

۳- مقام معظم رهبری مدظله العالی در یکی از فرمایشات خود، وجود اخلاص ، احساس وظیفه و پای بندی به ارزشهای اخلاقی را علت کارآمدتر بودن دستگاههای اطلاعاتی کشور معرفی فرمودند.

اینجانب این موفقیت رابه تمامی سربازان خدوم، زحمتکش و ایثارگر وزارت اطلاعات تبریک می گویم. (۱۳)  

 

پی نوشت :

(۱)     نهج البلاغه / ترجمه دشتی   خ ۱۶                                

(۲)    فی ضلال نهج البلاغه/ مغنیه   ج۱   ص ۳۰۸

(۳)     المفردات / راغب اصفهانی ماده (خلص)          

(۴)     جامع السعادات ج ۳ ص ۴۶۹          

(۵)     همان        

(۶)     غررالحکم /آمری ۶۲۱۱        

(۷)     اصول کافی / کلینی ج ۲ ص ۱۶

(۸)     سوره لقمان آیه ۲۰                                          

(۹)     وسائل الشیعه / حر ّعاملی   ج ۱۵ ص ۱۹۷

(۱۰)   اصول کافی /کلینی   ج ۱   ص ۳۳                  

(۱۱)   وسائل الشیعه / حرّ عاملی   ج ۱۵ ص ۱۹۶    

(۱۲)   پایگاه اطلاع رسانی دفتر مقام معظم رهبری مدظله العالی                  

(۱۳)   سایت شورای سیاستگذاری ائمه جمعه کشور