سه شنبه ۲۸ دی ۱۴۰۰ - الثلاثاء 15 جماد ثاني 1443

(۱۳۸۹/۰۲/۲۴) خطبه های نماز جمعه خوی – ۲۴ اردیبهشت ۱۳۸۹

خطبه اول الف : تقوی از دیدگاه روایات (۴) تقوی داروی درد قلبهای شما است: عن مولانا علی (ع) : إِنَّ تَقْوَی اللهِ                             همانا تقوای خدا دَواءُ داءِ قُلُوبِکُمْ                                داروی درد قلب های شماست وَ بَصَرُ عَمی أَفْئِدَتِکُمْ             و بینا کننده کوری دلهایتان وَ شِفاءُ مَرَضِ أَجْسادِکُمْ             و شفا بخش بیماری جسمهایتان وَ صَلاحُ […]

خطبه اول

الف : تقوی از دیدگاه روایات (۴)

تقوی داروی درد قلبهای شما است:

عن مولانا علی (ع) :

إِنَّ تَقْوَی اللهِ                            

همانا تقوای خدا

دَواءُ داءِ قُلُوبِکُمْ                               

داروی درد قلب های شماست

وَ بَصَرُ عَمی أَفْئِدَتِکُمْ            

و بینا کننده کوری دلهایتان

وَ شِفاءُ مَرَضِ أَجْسادِکُمْ            

و شفا بخش بیماری جسمهایتان

وَ صَلاحُ فَسادِ صُدُورِکُمْ            

و برطرف کننده تباهی سینه هایتان

وَ طَهُورُ دَنَسِ أَنْفُسِکُمْ            

و پاک کننده آلودگی جانهایتان

وَ جَلاءُ عَشا أَبْصارِکُمْ              

و روشنی بخش ضعف چشم هایتان

وَ أَمْنُ فَزَعِ جَأْشِکُمْ                  

و فرونشاننده ترس و اضطراب دلهایتان

وَ ضِیاءُ سَوادِ ظُلْمَتِکُمْ (۱)                

و زداینده سیاهی ظلمت تان است.

 

 

ب : عوامل رشد و توسعه بصیرت (۱۲)

فراگیری دانش

۱- مرحوم شیخ صدوق در کتاب الامالی با طریق خود از امیرمؤمنان (ع) نقل می کند فرمود:

تَعَلَّمُوا الْعِلْمَ فَاِنَّ تَعَلُّمَهُ حَسَنَهٌ          

دانش فرا بگیرید زیرا که آموختن دانش ثواب و حسنه است

مُدارَستَهُ تَسْبیحٌ          

و مذاکره اش تسبیح است

وَ الْبَحْثُ عَنْهُ جَهادٌ          

و جستجوی ازآن جهاد است

وَ تَعْلیمَهُ لِمَنْ لا یَعْلَمُهُ صَدَقَهٌ            

وتعلیم او به کسیکه نمی داند صدقه است

یَرْفَعُ اللهُ بِهِ اَقْواماً          

خداوند بوسیله دانش اقوامی را بالا می برد

یَجْعَلُهُمْ فِی الْخَیْرِ اَئِمَّهً            

و آنان را در کارهای خیر رهبر قرار می دهد

یُقْتَدی بِهِمْ                            

و دیگران از آنان پیروی می کنند

… لأَنَّ الْعِلْمَ حَیاهُ الْقُلُوبِ          

چون دانش حیات قلب هاست

وَ نُورُ الْاَبْصارِ مِنَ الْعَمی (۲)      

و نور دیدگان از کوری و نابینایی است

۲- از رسولخدا (ص) نقل شده فرمود :

… اِنَّ الْعِلْمَ حَیاهُ الْقُلُوبِ مِنَ الْجَهْلِ                   

دانش حیات قلب ها از نادانی و جهل

وَ ضِیاءُ الْاَبْصارِ مِنَ الظُّلُمَهِ (۳)                  

و روشنایی چشم ها از تاریکی است.

۳- از امیرمؤمنان (ع) نقل شده فرمود :

جاوِرِ الْعُلَماءَ تَسْتَبْصِرْ   (4)

با دانشمندان هم نشینی کن تا بصیرت یابی

 

 

توضیح :

با توجه به نقش اساسی دانش در بصیرت انسانها ، رشد و توسعه تمدن بشری پیامبر بزرگوار اسلام و اهل بیت او علیهم السلام به فراگیری دانش بسیار تأکید فرموده اند.

  •        رسولخدا (ص) در حدیثی می فرماید :

کَلِمَهُ الْحِکْمَهِ ضالَّهُ الْمُؤْمِنِ فَحَیْثُ وَجَدَها فَهُوَ اَحَقُّ بِها (۵)

همانا دانش راستین گمشده مؤمن است هر جا آن را بیابد خودش به آن سزاوارتر است

  •        امیر المؤمنین (ع) در نهج البلاغه می فرماید :

الْحِکْمَهُ ضالَّهُ الْمُؤْمِنِ فَخُذِ الْحِکْمَهَ وَلَوْ مِنْ أَهْلِ النِّفاقِ(۶)

دانش راستین گمشده مؤمن است پس آن را فراگیر و بیاموز ولو از مردم منافق

  •        و در جای دیگری می فرماید :

خُذُوا الْحِکْمَهَ وَلَوْ مِنَ الْمُشْرِکینَ (۷)  

حکمت را فرا بگیرید ولو از مشرکان

  •        مرحوم شهید ثانی درمنیه المرید نقل کرده روزی رسولخدا (ص) وارد مسجد شد و دید دو حلقه در مسجد تشکیل شده است:

در یکی از آنها به ذکر و عبادت مشغولند و در دیگری به تعلیم و تعلّم و پس از آنکه هر دو را از نظر گذراند.

فرمود : کِلاهُما عَلی خَیْرٍ وَ لکِنْ بِالتَّعَلُّمِ اُرْسِلْتُ (۸)

هر دو جمعیت کار نیک می کنند امّا من برای تعلیم فرستاده شده ام.

رسولخدا(ص) آنگاه رفت و در حلقه ای که آنجا تعلیم و تعلّم بود نشست.

بدین جهت است که جرجی زیدان مسیحی می نویسد :

دانش پروری و علم دوستی بزرگان اسلام سبب شد که روز به روز مؤلف و کتاب در قلمرو اسلام فزونی یابد و دایره تحقیق وسعت پیدا کند.

پادشاه ، وزیر ، امیر ، دارا ، نادار ، عرب ، ایرانی ، رومی ، هندی ، ترک ، یهود ، مصری ، مسیحی ، دیلمی و سریانی در شام و مصر، عراق و فارس ، خراسان و ماوراء النهر ، سند و آمریکا ، اندُلس و … در تمام شبانه روز به تألیف مشغول شدند و خلاصه آنکه هرجا اسلام حکومت می کرد علم و ادب به سرعت پیشرفت می نمود.

در این تألیفات گرانبها خلاصه ای از تحقیقات بنی نوع انسان از روزگار پیشین تا آن زمان دیده می شد و مباحث مهمی از علوم طبیعی ، الهی ، نقلی ، ریاضی ، ادبی و عقلی در کتب جمع شده بود و در نتیجه تحقیقات علمای اسلام علوم مذبور دارای شعب متعدد گشت.(۹)


 

خطبه دوم :

مناسبتهای هفته :

هفته جاری دارای چند مناسبت مهم می باشد.

۱- روز شنبه ۲۵   اردیبهشت

الف : سالگرد رحلت فقیه مجاهد حضرت آیت ا… العظمی فاضل لنکرانی (ره) است. این مناسبت را به عموم شیعیان و شما نمازگزاران بویژه مقلّدان آن مرحوم تسلیت میگویم.

اینجانب افتخار داشتم حدود ۹ سال از مباحث فقهی و اصولی ایشان استفاده کنم.

·        نشر معارف اهل بیت (ع) ، دفاع و حمایت از نظام جمهوری اسلامی

·        ترویج اندیشه های سیاسی و تبیین مبانی فقهی و اصولی رهبر کبیر انقلاب اسلامی

·        و ساماندهی مدیریت حوزه های علمیه کشور بویژه حوزه علمیه قم

·        در نهایت حمایت جدّی از رهبریِ مقام معظم رهبری مدظله العالی

از جمله ویژگی های بارز دوران زعامت و مرجعیّت این فقیه بزرگوار بود.

 

 

ب : روز جهانی خانواده

خانواده ها ، هسته های مرکزی و تشکیل دهنده ملت ها هستند. خانواده حساس ترین نهادی است که ابنای بشر در طول تاریخ داشته اند و عصری را سراغ نداریم که مرد بدون زن و زن بدون مرد زندگی داشته باشد.

در تمامی ادیان الهی و کتابهای آسمانی که منبع آنها وحی خداوندی است احکامی درباره اداره امور خانواده و تکالیف اعضای آن وجود دارد.

هر کدام از مکتب ها و کشورها بر اساس ضوابط و مقررات خویش حقوقی را برای خانواده تعریف و مقرر کرده اند ؛ لکن برخی از این ضوابط و قوانین در تمامی مکاتیب و کنوانسیون های معتبر بین المللی مشترک هستند از آنجمله است:

۱-    ضرورت زاد و ولد و استمرار حیات نسل انسان

 

۲- ایجاد امنیت در محیط خانه به حدی که تمام اعضای خانواده ، خانه را امن ترین محل و کانون بدانند

 

۳- جلوگیری از ورود بیگانگان به محیط خلوت خانواده اعم از زن یا مرد بیگانه به منظور پیشگیری از ایجاد آشفتگی و اختلال در روابط اعضای خانواده بویژه رابطه زن و شوهر

 

۴- سرپرستی فرزندان و برقرار کردن روابط متعادل با آنان به دور از استبداد ، سهل انگاری و وابستگی بیش از حد لازم به فرزندان

۵- آموزش و پرورش کودکان و سایر اعضای خانواده و … (۱۰)

 

 

ج : ایام فاطمیه :

روز دوشنبه ۲۷ اردیبهشت مصادف با سوم جمادی الثانی سالگرد شهادت حضرت فاطمه زهرا (س) بنا بر نقل ۹۵ روز می باشد.

ضمن تسلیت این مصیبت به محضر حضرت ولیعصر (عج) و شما نمازگزاران و شیعیان اهل بیت(ع) امیرمؤمنان (ع) در خطبه ۹۷ نهج البلاغه که خطاب به مردم کوفه ایراد کردند، می فرماید:

اُنْظُرُوا اَهْلَ بَیْتِ نَبِیِّکُمْ فَالْزِمُوا سَمْتَهُمْ وَ اتَّبِعُوا اَثَرَهُمْ فَلَنْ یُخْرِجُوکُمْ مِنْ هُدیً وَ لَنْ یُعیدُوکُمْ فِی رَدیً (۱۱)

به اهل بیت پیامبرتان نگاه کنید از همان سو که آنان گام برمی دارند، گام بردارید و قدم در جای قدم های آنان بگذارید و (بدانید) آنها هرگز شما را از جاده هدایت بیرون نمی برند و به پستی و هلاکت نمی کشانند.

خداوند احدیّت را متواضعانه شاکر و سپاسگزاریم که این توفیق را به ما ایرانیان عطا فرموده که با خاندان پیامبر (ص) آشنا شدیم و در زمره محبّان و شیعیان آنان قرار گرفتیم.

چون در آستانه سالگرد شهادت زهرای اطهر هستیم لازم است از زندگی کوتاه ولی پرمحتوای این بزرگوار درس بگیریم.

با توجه به محدودیت وقت چند محور از زندگی آن بزرگوار را بصورت اجمال یادآوری می کنم:

۱- تحمل کردن مشکلات و سختی های زندگی و مدیریت خانه در غیاب شوهر

حضرت زهرا (س) بعد از ازدواج با امیرمؤمنان(ع) در بخش مهمی از زندگی مشترک مدیریت خانه را برعهده داشت چون نوعاً وقت امیرمؤمنان (ع) در جنگ ها و مسائل سیاسی و اجتماعی بیرون از منزل سپری می شد.

 

۲- تربیت کردن فرزندان مجاهد و تاریخ ساز

آن بزرگوار در عمر کوتاه خود فرزندانی را تربیت کرد که همه مجاهد ، مبارز ، شجاع ، تاریخ ساز و در نهایت شهید راه دین اسلام شدند.

 

۳- موضع گیری به موقع و اصولی در اتفاقات و حوادث جامعه

بعد از رحلت رسولخدا (ص) و ارتداد پیداکردن تعداد زیادی از مسلمانان و انحراف از مسیر زعامت و رهبری جامعه ، حضرت زهرا (س) احساس تکلیف شرعی کردند که باید از حق دفاع کرده و موضع گیری نمایند و این کار را به موقع انجام دادند و تاوان آن را نیز پرداختند.

 

۴- دفاع و حمایت عملی از خلافت و ولایت امیرمؤمنان (ع)

حضرت زهرا (س) در این زمینه چند کار اساسی انجام دادند :

  •        به محاکمه کشاندن مسلمانان مهاجر و انصار به خاطر کوتاهی در حق اهل بیت (ع)
  •        ایراد خطبه در مسجد النبی (ص) و محاکمه هیئت حاکمه
  •        سخنرانی به زنان مدینه و توضیح مشکلات اساسی جامعه

 

۵- در نهایت تحمل همه مصیبت ها و بی مهری ها در راه دفاع از اسلام و ولایت و کتک خوردن در این راه که موجب شهادت آن بزرگوار گردید.

این موارد نمونه هایی از زندگی با برکت آن بزرگوار می باشد که از نظر کمّی محدود بوده ولی از لحاظ کیفی در استمرار تاریخ همچنان خواهد درخشید.

لذا بر زنان و مردان جامعه است که از این زندگی با عزّت و شرافت درس بگیریم و خود را از نظر عملی پیرو آن بزرگوار قرار بدهیم. انشاء ا…

 

 

د : همّت مضاعف و کارمضاعف (۵)

اسلام و توصیه به کار :

چند جلسه در ارتباط با همّت و نقش اساسی بلند همتی در سرنوشت انسان، آثار و ثمرات بلند همّتی و سایر مباحث مربوطه مطالبی مطرح گردید.

اکنون می پردازیم به موضوع کار از دیدگاه دین مقدس اسلام اولین بحثی که در این زمینه لازم به یادآوری و توجه است توصیه پیامبر بزرگوار اسلام (ص) و اهل بیت (ع) به کار و نقش سازنده او در سرنوشت اسلام

۱- از رسولخدا (ص) نقل شده فرمود :  

کُلُوا مِنْ کَدِّ اَیْدیکُمْ (۱۲)

از دسترنج خود بخورید

 

۲- باز آن بزرگوار فرمود :

طَلَبُ الْحَلالِ فَریضَهٌ عَلی کُلِّ مُسْلِمٍ وَ مُسْلِمَهٍ (۱۳)

طلب کردن روزی حلال بر هر مرد و زن مسلمان واجب است.

 

۳- در حدیث دیگر وارد شده :

سُئِلَ النَّبِیُّ (ص) : أَیُّ کَسْبِ الرَّجُلِ أَطْیَبُ ؟ قالَ : عَمَلُ الرَّجُلِ بِیَدِهِ   (14)

از پیامبر اکرم (ص) پرسیده شد که کدام کسب انسان پاکیزه تر است؟

فرمود : کار کردن مرد با دست خود

 

۴- در مورد امام صادق (ع) وارد شده است :

قالَ راوی :‌ کُنّا جُلُوساً عِنْدَ اَبِی عَبْدِاللهِ (ع) اِذْ أَقْبَلَ الْعَلاءُ بْنُ کامِلْ ، فَجَلَسَ قُدّامَ اَبِی عَبْدِالله (ع)

فَقالَ : اُدْعُ اللهَ أَنْ یَرْزُقَنِی فِی دَعَهٍ

فَقالَ : لا اَدْعُوکَ ، اُطْلُبْ کَما اَمَرَ کَ اللهُ عَزَّوَجَلَّ (۱۵)

راوی حدیث می گوید : نزد ابوعبدالله ( امام صادق(ع) ) نشسته بودیم که علاء بن کامل وارد شد و روبروی امام صادق (ع) نشست و گفت: دعا کن که خدا روزی مرا به راحتی نصیبم کند.

فرمود : چنین دعایی نمی کنم ، برو کار کن ، چنانکه خداوند بزرگ به تو امر کرده است ( که کارکنی و از دسترنج خود بخوری)

 

پی نوشت :

(۱)     نهج البلاغه خ ۱۹۸

(۲)     کتاب الامالی / صدوق (ره) ۷۱۳/۹۸۲                        

(۳)     کتاب الامالی/ شیخ طوسی و بحار الانوار / علامه مجلسی ج ۱ ص ۱۷۱  

(۴)     عیون الحکم و المواعظ ص ۲۲۱ ح ۴۲۹۷

(۵)     بحارالانوار / علامه مجلسی ج ۲ ص ۹۹    

(۶)     نهج البلاغه حکمت ۸۰    

(۷)     بحارالانوار / علامه مجلسی ج ۲ ص ۹۷      

(۸)     منیه المرید / شهید ثانی ص ۵                      

(۹)     تاریخ تمدن اسلامی / ترجمه فارسی ص ۲۴۶

(۱۰)   خانواده و حقوق آن / اسعدی ص ۱۱۸- ۱۱۹                    

(۱۱)     نهج البلاغه / خطبه ۹۷

(۱۲)     بحارالانوار / علامه مجلسی ج ۶۶ ص ۳۱۴          

(۱۳)   جامع الاخبار و بحار الانوار / علامه مجلسی ج ۱۰۳ ص ۱۰۹          

(۱۴)   تفسیر مجمع البیان / طبرسی ص ۳۸۰        

(۱۵)   فروع کافی / کلینی ج ۵ ص ۷۸