سه شنبه ۲۷ مهر ۱۴۰۰ - الثلاثاء 13 ربيع أول 1443

(۱۳۸۹/۰۵/۱۵) خطبه های نماز جمعه خوی – ۱۵ مرداد ۱۳۸۹

خطبه اول الف : تقوی از دیدگاه روایات (۱۵) مرحوم شیخ صدوق در کتاب معانی الاخبار نقل می کند، از امام صادق (ع) از معنی آیه شریفه یا اَیُّهَا الذِینَ آمَنُوا اتَّقُوا اللهَ حَقَّ تُقاتِهِ (۱) پرسیده شد در پاسخ فرمود: أَنْ یُطاعَ فَلا یُعْصی وَ یُذْکَرَ فَلا یُنْسی وَ یُشْکَرَ فَلا یُکْفَرْ (۲)   حق […]

خطبه اول

الف : تقوی از دیدگاه روایات (۱۵)

مرحوم شیخ صدوق در کتاب معانی الاخبار نقل می کند، از امام صادق (ع) از معنی آیه شریفه

یا اَیُّهَا الذِینَ آمَنُوا اتَّقُوا اللهَ حَقَّ تُقاتِهِ (۱)

پرسیده شد در پاسخ فرمود:

أَنْ یُطاعَ فَلا یُعْصی وَ یُذْکَرَ فَلا یُنْسی وَ یُشْکَرَ فَلا یُکْفَرْ (۲)  

حق تقوا و پرهیزگاری این است که پیوسته اطاعت فرمان او باشی و هیچ گاه معصیت ننمایی، همواره به یاد او باشی و او را فراموش نکنی و در برابر نعمتهای او شکرگزار باشی و کفران نعمت او ننمایی

لازم به ذکر است که سیوطی در تفسیر الدرّالمنثور این روایت را بعنوان حدیث رسولخدا (ص) از ابن مسعود نقل می کند (۳)

 

    

توضیح:

لازم به یادآوری است که در شأن نزول این آیه شریفه و آیه بعدی مفسران می نویسند:

دو نفر از مسلمانان دو قبیله اوس و خزرج مدینه با همدیگر به تفاخر پرداختند که کم کم کار به جای باریک کشید و قبیله دو طرف از جریان آگاه شدند و دست به اسلحه برده و در برابر یکدیگر قرار گرفتند خبر به رسولخدا (ص) رسید حضرت فوراً به محل حادثه آمد و با تدبیر خاص خود به آن وضع خطرناک خاتمه داد و صلح و صفا در میان آنها برقرار نمود

این آیه شریفه و آیه بعدی یعنی:

وَ اعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللهِ جَمیعاً وَ لا تَفَرَّقُوا (۴)     اینجا نازل گردید. (۵)    

اینکه در آیه نخست دعوت به تقوا شده است در واقع مقدمه برای دعوت به اتحاد است در حقیقت دعوت به اتحاد بدون استمداد از یک ریشه اخلاقی و عقیده ای بی اثر و یا بسیار کم اثر است. (۶)    

 

 

ب: آثار و تبعات عدم بصیرت (۲)

۲- دور شدن از مسیر حق:

از مفاد روایات متعدد استفاده می شود که انسان بی بصیرت:

۱- همانند کسی است که در بی راهه قدم برمیدارد هر چه تلاش می کند به مقصد برسد همان اندازه از هدف دور می شود

از امام صادق (ع) نقل شده فرمود:

اَلْعامِلُ عَلَی غَیْرِ بَصِیرَهٍ کَالسّائِرِ عَلَی غَیْرِ الطَّرِیقِ لا یَزِیدُهُ سُرْعَهُ السَّیْرِ اِلاّ بُعْداً (۷)    

هر کس که بدون بصیرت و آگاهی عمل کند مانند کسی است که بیراهه می رود هر قدر که عجله کند از هدف دورتر می گردد

۲- در بعضی از روایات انسان بی بصیرت به شخصی عطش تشبیه شده است که سراب را آب تصور می کند لذا هراندازه تلاش می کند به آن برسد بدون نتیجه می ماند

انسان بی بصیرت نیز باطل را حق تصور می کند لذا هرچه تلاش می کند همان مقدار از مسیر حق دور می شود

در روایت دیگرامام صادق (ع) می فرماید:

اَلْعامِلُ عَلَی غَیْرِ بَصِیرَهٍ کَالسّائِرِ عَلَی السَّرابِ بِقِیعَهٍ لا یَزِیدُ سُرْعَهُ سَیْرِهِ اِلاّ بُعْداً (۸)  

کسی که از روی بی بصیرتی (نادانی) کاری انجام دهد مانند رونده ای است که به دنبال (سراب) در زمین های هموار می رود ( گمان می کند آن سراب ، آب است تا آنکه چون به آنجا می رسد آبی نیابد) پس تند روی او جز دوری (راه) را نمی افزاید

 

 

توضیح :

۱- دانشمندان فیزیک امروز می گویند:

هنگامی که هوا گرم می شود طبقه هوای مجاور زمین بر اثر شدت گرما انبساط بیشتری پیدا می کند و با توده مجاور تفاوت می یابد امواج نور در آن می شکند و سراب به خاطر همین شکست نور است (۹)  

۲- صاحب مجمع البیان می نویسد:

قِیعَهٌ جَمْعُ قاعْ وَ هُوَ الْواسِعُ مِنَ الْأَرْضِ الْمُنْبَسِطِ وَ فِیهِ یَکُونُ السَّرابُ (۱۰)  

قیعه جمع قاع به معنی زمین گسترده وسیع است که سراب نیز در آنجا وجود دارد

زمخشری می نویسد:

وَالْقِیعَهُ بِمَعْنَی الْقاعْ اَوْ جَمْعُ قاعْ وَ هُوَ الْمُنْبَسِطُ الْمُسْتَوِی مِنَ الْأَرْضِ (۱۱)  


 

خطبه دوم :

ب: همت مضاعف و کار مضاعف (۱۱)

از نظر اسلام تنبلی و بیکاری مطرود است:

تنبلی ، کسالت و بیکاری که در تضاد با تلاش و کوشش است مورد نهی شدید دین مقدس اسلام قرار گرفته است

۱- از امام باقر (ع) نقل شده فرمود:

قالَ مُوسی (ع) : یا رَبِّ أَیُّ عِبادِکِ اَبْغَضُ اِلَیْکَ؟

قالَ : جِیفَهٌ بِاللَّیْلِ ، بَطّالٌ بِالنَّهارِ (۱۲)    

موسی گفت : پروردگارا از کدام یک از بندگانت بیشتر نفرت داری؟

خداوند فرمود : آن کس که شب هنگام چون مردار است ( یعنی شب تا صبح در بسترخفته است و پیکرش مانند مرداری افتاده ) و روز بیکار

۲- از امیرمؤمنان (ع) نقل شده فرمود:

مَنْ اِسْتَطاعَ أَنْ یَمْنَعَ نَفْسَهُ مِنْ اَرْبَعَهِ اَشْیاءَ فَهُوَ خَلِیقٌ بِاَنْ لایَنْزِلَ بِهِ مَکْرُوهٌ اَبَداً قِیلَ وَ مَا هُنَّ یا اَمیرَالْمُؤْمِنینَ (ع)؟

قالَ : اَلْعَجَلَهُ وَ الْلِّجاجَهُ وَ الْعُجْبُ وَ التَّوانی (۱۳)  

هر کس بتواند چهار چیز را از خویشتن دور نگاه دارد شایسته آن است که هرگز بدی به او نرسد پرسیدند آن چهار چیز چیست ای امیرمؤمنان (ع)؟

فرمود: عجله ، لجبازی ، خودخواهی و سستی

 

 

ب: استقبال از ماه مبارک رمضان :

در آستانه حلول ماه مبارک رمضان هستیم ضمن تبریک این ماه ضیافه الله به عموم نمازگزاران ضروری می دانم چند نکته را یادآوری نمایم

۱- یکی از سیره های مستمره رسولخدا (ص) و اهل بیت (ع) در حلول ماه رمضان ایراد خطبه و توصیه مردم به رعایت کردن وظایف و تکالیف ویژه ماه مهمانی خداوند بوده از جمله این توصیه ها دعای ۴۴ صحیفه سجادیه امام زین العابدین (ع) است که دعا هنگام فرا رسیدن ماه رمضان می خواندند

امام (ع) در این دعا درخواستهای متعددی از محضر خداوند دارند که بُعد تعلیمی دارد بعنوان نمونه چند فراز را ترجمه می کنیم

… وَ اَلْهِمْنا مَعْرِفَهَ فَضْلِهِ وَ اِجْلالَ حُرْمَتِهِ

شناخت فضایل و احترام این ماه را به ما الهام فرما

مرحوم صدوق در کتاب فضائل الاشهر الثلاث از رسولخدا (ص) روایت کرده فرمود:

لَوْ یَعْلَمُ الْعِبادُ ما فِی رَمَضانَ لَتَمَنَّتْ أَنْ یَکُونَ رَمَضانُ سَنَهً (۱۴)    

اگر بندگان می دانستند که در رمضان چه برکاتی هست آرزو می کردند که رمضان یکسال باشد

وَ التَّحَفُظَ مِمّا حَظَرْتَ فِیهِ

ما را بر خودداری از آنچه در این ماه ممنوع فرموده ای آشنا ساز

امیرمؤمنان (ع) از رسولخدا (ص) پرسید :

ما اَفْضَلُ الْأَعْمالِ فِی هذَا الشَّهْرِ ؟

رسولخدا (ص) در پاسخ فرمود:

یا اَبَاالْحَسَنِ اَفْضَلُ الْأَعْمالِ فِی هذَا الشَّهْرِ اَلْوَرَعُ عَنْ مَحارِمِ اللهِ (۱۵)    

ای ابوالحسن با فضیلت ترین اعمال در این ماه اجتناب از حرامهای خدا است

  •   (16)

ما را بر روزه داشتن در این ماه با حفظ جوارح از گناهانت کمک فرما

از پیامبر اسلام (ص) نقل شده فرمود :

مَنْ لَمْ تَصُمْ جَوارِحُهُ عَنْ مَحارِمی فَلا حاجَهَ فِی أَنْ یَدَعَ طَعامَهُ وَ شَرابَهُ مِنْ أَجْلِی (۱۷)    

هر کس اعضایش از حرامهای من روزه دار نباشد نیازی نیست که به خاطر من خوراک و نوشیدنی اش را ترک کند

۲- چند مطلب را از همشهریان مؤمن و متدین انتظار داریم در ارتباط با ماه ضیافه الله مورد توجه قرار بدهند

الف: برای اینکه بتوانیم از فیوضات این ماه هر چه بهتر استفاده کنیم لازم است بوسیله توبه از گناهان ، خود را از حقوق الله و حقوق الناس خلاص کنیم

 

ب: مرحوم شیخ صدوق در کتاب الامالی در ارتباط با جایگاه مسجد و تشویق مسلمانان به حضور در مساجد از امام صادق (ع) چنین نقل می کند که فرمود:

عَلَیْکُمْ بِاِتْبانِ الْمَساجِدِ فَإِنَّها بُیُوتُ اللهِ فِی الْاَرْضِ وَ مَنْ أَتاها مُتَطَهِراً طَهَّرَهُ اللهُ مِنْ ذُنُوبِهِ وَ کُتِبَ مِنْ زُوّارِهِ فَاَکْثِرُوا فِیها مِنَ الصَّلاهِ وَ الدُّعاءِ (۱۸)  

بر شما باد رفتن به مساجد زیرا مساجد خانه های خدا در روی زمین هستند هر که پاک و پاکیزه وارد آنها شود خداوند او را از گناهانش پاک گرداند و در زمره زائران خود می نویسد پس در مساجد نماز و دعا بسیار بگزارید

لذا انتظار از عموم مردم دارالمؤمنین این است که در ماه رمضان بویژه مواقع اقامه نماز و مراسم سخنرانی خانه های خدا را پرکنند و از امنای محترم مساجد درخواست می کنیم زمینه را برای حضور گسترده مردم بویژه جوانان فراهم سازند

 

 

ج: از اهالی بویژه شوراهای اسلامی و ریش سفیدان روستاها درخواست می کنیم حتماً در ماه رمضان از وجود روحانیان محترم استفاده کنید و در این رابطه با سازمان تبلیغات اسلامی هماهنگ شوید نباید در ماه رمضان هیچ روستایی بدون روحانی بماند

د: از روحانیان محترم ، امنای مساجد و مربیان قرآن درخواست می کنیم از دایر کردن جلسات تفسیر و قرائت قرآن نباید غفلت شود

رسولخدا (ص) فرمود:

مَنْ تَلا فِیهِ آیَهً مِنَ الْقُرْآنِ کانَ لَهُ مِثْلُ أَجْرِ مَنْ خَتَمَ الْقُرْآنَ فِی غَیْرِهِ مِنَ الشُّهُورِ(۱۹)    

 

هـ : در طول هفته گذشته بارها از مردم به اینجانب مراجعه کردند و گلایه داشتند از گران شدن برخی از مواد غذایی و اجناس مورد نیاز روزمره مردم در آستانه ماه مبارک رمضان امیدوارم این مطلب درست نباشد چون این موضوع در شأن یک جامعه اسلامی و پیروان اهل بیت (ع) و بازار مسلمین نمی باشد

و از مسئولین بزرگوار بویژه سازمان بازرگانی و شورای اصناف جداً درخواست می کنم به این موضوع رسیدگی بکنند و در صورت صحت با متخلفان برخورد جدی بشود و در صورت نیاز از تریبون ها و رسانه های عمومی به مردم معرفی شوند

 

 

و : چند مناسبت هفته :

هفته جاری دارای مناسبتهای متعددی است از جمله :

۱- روز سه شنبه هفته گذشته شاهد حمله ارتش رژیم اشغالگر قدس به مرزهای لبنان بودیم که خوشبختانه با پاسخ شجاعانه ارتش لبنان مواجه شده و با دادن طلفات عقب نشینی کردند

ضمن محکوم کردن این اقدام تجاوزکارانه لازم به یادآوری است که حوادث چند هفته اخیر در کشورهای مختلف اسلامی نشان می دهد که استکبار جهانی به سرکردگی آمریکا و رژیم اشغالگر قدس می خواهند برای پیاده کردن اهداف شوم خویش همه خاورمیانه و کشورهای اسلامی را با ناامنی مواجه سازند

لذا انتظار از نخبگان بویژه علمای جهان اسلام این است که با استفاده بهینه از فرصتهای ماه مبارک رمضان جوانان مسلمان را جهت مقابله با توطئه های استکبار و برچیدن بساط رژیم اشغالگر قدس را فراهم سازند

 

۲- امروز جمعه مصادف با پانزدهم مرداد سالگرد بمباران اتمی هیروشیما و ناکازاکی توسط آمریکا با بیش از ۱۶۰ هزار کشته و مجروح در سال ۱۹۴۵ . م می باشد

 

۳- یکشنبه ۱۷ مرداد مصادف است با روز خبرنگار به مناسبت سالروز شهادت مظلومانه شهید محمد صارمی خبرنگار خبرگزاری جمهوری اسلامی در افغانستان بدست گروه جنایتکار طالبان

من این مناسبت را به عموم خبرنگاران و خبرگزاری ها بویژه خبرنگاران شهرمان تبریک و تهنیت عرض می کنم.

بحث مبسوط در این زمینه را به سخنرانی جلسه ای که روز شنبه در سالن اجتماعات اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی برگزار خواهد شد موکول می کنم

 

۴- روز شنبه ۱۶ مرداد سالروز تشکیل جهاد دانشگاهی است. (۲۰)

این مناسبت را به عموم اساتید و دانشجویان و فرهیختگان علمی که در این نهاد مقدس زحمت می کشند تبریک و تهنیت عرض می کنم

و توضیحات لازم را در زمینه اهمیّت ، نقش آفرینی و خدمات جهاد دانشگاهی در مصاحبه ای که داشتم مطرح کردم و نوع خبرگزاری ها و سایت های خبری آنرا منعکس کردند.

لازم به ذکر است حجت الاسلام غلامرضا معصومی نیا مسئول دفتر سازمان تبلیغات اسلامی سخنران قبل از خطبه های این هفته نماز جمعه شهرستان خوی بود.

 

پی نوشت :

(۱)   سوره آل عمران آیه ۱۰۲

(۲)   معانی الاخبار / صدوق ص ۲۴۰

(۳)     تفسیر الدرّالمنثور / سیوطی ج ۲ ص ۲۶۷

(۴)     سوره آل عمران آیه ۱۰۳  

(۵)   تفسیر مجمع البیان / طبرسی ج ۲ ص ۵۳۲  

(۶)   تفسیر نمونه / مکارم شیرازی ج ۳ ص ۴۴    

(۷)   وسائل الشیعه / حر عاملی ج ۲۷ ص ۲۳

(۸)   بحارالانوار / مجلسی ج ۱ ص ۲۰۸  

(۹)   تفسیر نمونه / مکارم ج ۱۴ ص ۵۲۴ ( پاورقی)

(۱۰) مجمع البیان / طبرسی ج ۷ ص ۳۸۷    

(۱۱) الکشاف / زمخشری ج ۳ ص ۱۸۶

(۱۲)   بحارالانوار / مجلسی ج ۷۶ ص ۱۸۰  

(۱۳)   تحف العقول / ابن شعبه حرانی ص ۱۵۹

(۱۴)   فضایل الاشهر الثلاث / صدوق   ص ۱۴۰

(۱۵) عیون اخبار الرضا / صدوق   ج ۱ ص ۲۹۷  

(۱۶)   صحیفه سجادیه دعای ۴۴

(۱۷)   کنز العمال / هندی ج ۸ ص ۵۰۸

(۱۸) الامالی / صدوق ص ۴۴۰

(۱۹) بحارالانوار / مجلسی ج ۹۶ ص ۳۵۶  

(۲۰)   پایگاه اینترنتی شورای سیاست گذاری ائمه جمعه کشور

 

 

پر بازدیدترین ها

بیشتر