شنبه ۲۴ مهر ۱۴۰۰ - السبت 10 ربيع أول 1443

(۱۳۸۹/۰۵/۲۲) خطبه های نماز جمعه خوی – ۲۲ مرداد ۱۳۸۹

خطبه اول : الف : تقوی از دیدگاه روایات (۱۶) با توجه به حلول ماه مبارک رمضان مقداری در محتوای خطبه ها تغییراتی بوجود آمده از جمله خطبه اول اختصاص به مباحث مربوط به ماه رمضان خواهد داشت فلسفه وجوب روزه : ۱- رساندن بندگان به مرحله تقوا مرحوم صدوق در علل الشرایع و عیون […]

خطبه اول :

الف : تقوی از دیدگاه روایات (۱۶)

با توجه به حلول ماه مبارک رمضان مقداری در محتوای خطبه ها تغییراتی بوجود آمده از جمله خطبه اول اختصاص به مباحث مربوط به ماه رمضان خواهد داشت

فلسفه وجوب روزه :

۱- رساندن بندگان به مرحله تقوا

مرحوم صدوق در علل الشرایع و عیون اخبار الرضا (ع) از فضل بن شاذان نقل می کند که امام رضا (ع) فرمود:

إِنَّما أُمِرُوا بِالصَّوْمِ لِکَیْ یَعْرِفُوا أَلَمَ الْجُوعِ وَ الْعَطَشِ

بر روزه داری امر شدند تا درد گرسنگی و تشنگی را بشناسند

فَیَسْتَدِّلُو عَلَی فَقْرِ الْآخِرَهِ                

و از این راه پی به نیازمندی روز آخرت ببرند

وَ لِیَکُونَ الصّائِمُ خاشِعاً ذَلیلاً مُسْتَکِیناَ مَأْجُوراً مُحْتَسِباً عارِفاً        

تا اینکه روزه دار فروتنی و کوچکی را تمرین کرده و خود را نیازمند و مأجور بداند و کار خویش را محاسبه نماید و بشناسد

صابِراً عَلی ما أَصابَهُ مِنَ الْجُوعِ وَ الْعَطَشِ      

و در مقابل گرسنگی و تشنگی مقاومت نماید

فَیَسْتَوْجِبَ الثَّوابَ مَعَ ما فِیهِ مِنَ الْإِمْساکِ              

تا مستحق اجر و پاداش گردد و در آن فواید دیگری است

عَنِ الشَّهَواتِ وَ لِیَکُونَ ذلِکَ واعِظاً لَهُمْ        

جلوگیری از طغیان شهوات و اینکه موجب عبرت و موعظه ای باشد ایشان را

فِی الْعاجِلِ وَ رائِضاً لَهُمْ عَلی اَداءِ ما کَلَّفَهُمْ وَ دَلِیلاً لَهُمْ فِی الْآجِلِ  

در این دنیا و تمرینی باشد برای آماده سازی آنان به انجام تکالیف و راهنمایی باشد آنان را در آخرت

وَ لِیَعْرِفُوا شِدَهَ مَبْلَغَ ذلِکَ عَلی اَهْلِ الْفَقْرِ وَ الْمَسْکَنَهِ فِی الدُّنْیا

تا بشناسند شدت و مشقّت عالم آخرت را و نیز بدانند شدت و سختی فقر و بینوایان دنیا را

فَیُؤَدُّو اِلَیْهِمْ مَا افْتَرَضَ اللهُ لَهُمْ فِی اَمْوالِهِمْ

تا آنچه را که خداوند در اموالشان برای مساکین واجب نموده ادا کند (۱)

 

 

توضیح :

در این روایت موارد زیر بعنوان فلسفه وجوب روزه بیان شده است:

۱- فهمیدن درد گرسنگی و تشنگی برای درک هرچه بهتر گرسنگی و تشنگی آخرت

۲- روزه دار فروتنی ، محاسبه نفس ، مقاومت و بردباری را تمرین کند

۳- حفظ انسان از شهوات و هواهای نفسانی برای متوجه ساختن او به وظایف اجتماعی

۴- رساندن انسان به مرحله عمل به تکالیف دینی اجتماعی    

فَیُؤَدُّو اِلَیْهِمْ مَا افْتَرَضَ اللهُ لَهُمْ فِی اَمْوالِهِمْ

در نهایت می توان مفاد روایت را چنین خلاصه کرد که فلسفه وجوب روزه عبارت است از متوجه ساختن انسانها بر وظایفشان در برابر خالق و مخلوقات او

 

فلسفه احکام :

یکی از موضوعاتی که مدام از قدیم الایام مورد توجه انسانها بوده پرسش از فلسفه احکام است مثلاً چرا باید نماز بخوانیم؟

چرا باید روزه بگیریم ؟

چرا باید به حج برویم؟

چرا در اسلام استفاده از ظروف طلا و نقره حرام است؟

چرا دفن میت واجب است؟

چرا خوردن گوشت خوک حرام است؟ و صدها پرسش دیگر

در پاسخ باید گفت:

الف: اگر ما مریض بشویم به پزشک مراجعه می کنیم و نسخه او را بدون پرسش از علل آن مورد استفاده قرار می دهیم

اگر برای تهیه نقشه ساختمان به مهندس مراجعه می کنیم و نقشه وی را بدون چون و چرا اجرا می کنیم و اگر برای توسعه کشاورزی و حفظ محصولات ( از آفتها به مهندس کشاورزی مراجعه می کنیم و دستورات او را مو به مو اجرا می کنیم همه اینها به خاطر این است که به دانش ، تعهد ، صداقت و درستکاری پزشکان و مهندسان ایمان داریم در عمل به احکام نیز مطلب همین است ما در اصول دین به صفات ثبوتیه و سلبیه خداوند ایمان پیدا کرده‌ییم لذا در فروعات نباید به خود اجازه بدهیم مدام دنبال فلسفه برویم

و بدین جهت است که امام رضا (ع) می فرماید:

إِنّا وَجَدْنا کُلَّ ما أَحَّلَ اللهُ تَبارَکَ وَ تَعالی فَفِیهِ صَلاحُ الْعِبادِ وَ بَقائُهُمْ وَ لَهُمْ اِلَیهِ الْحاجَهُ الَّتی لا یَسْتَغْنُونَ عَنْها وَ وَجَدْانَا الْمُحَرَّمَ مِنَ الْاَشْیاءِ لا حاجَهَ لِلْعِبادِ اِلَیْهِ وَ وَجَدْناهُ مُفْسِداً داعِیاً اِلَی الْفَناءِ وَ الْهَلاکِ (۲)  

همانا چنین یافتیم که هر آنچه را که خدای تبارک و تعالی حلال فرموده صلاح و بقاء بندگان در آن بوده است و به آن احتیاج دارند و بی نیاز از آن نیستند و در آنچه حرام نموده است نیازی برای بندگان در آن نیافتیم بلکه مایه فسادی است که ایشان را بسوی نابودی و هلاکت سوق می دهد

 

ب: تازه فلسفه بسیاری از احکام را اهل بیت (ع) در پاسخ به پرسش گران بیان فرموده اند و تعدادی از دانشمندان آنها را در کتبی بنام علل الاحکام یا علل الشرایع جمع آوری فرموده اند مانند:

۱- علل الشرایع و الاحکام / مرحوم صدوق

۲- علل الشریعه / مرحوم حسین بن علی قزوینی از مشایخ شیخ مفید

۳- علل الصوم / احمد بن اسحاق اشعری

۴- علل الحج / مرحوم شیخ مفید

۵- علل الفرائض و النوافل / مرحوم محمد بن حسن جعفری

۶- علل الوضوء / مرحوم احمد بن اسماق خراسانی و … (۳)

 

 

علل دیگر وجوب روزه :

در کتب حدیثی از جمله همان کتاب های علل الشرایع فلسفه های دیگری برای روزه مطرح شده است از آن جمله است :

 

۲- تثبیت اخلاص :

مرحوم طبرسی در احتجاج و صدوق در علل الشرایع نقل فرموده اند که حضرت زهراء در بخشی از خطبه فدکیه که مربوط به بیان فلسفه احکام بوده در ارتباط با علت وجوب روزه چنین می فرماید:

فَرَضَ اللهُ الصِّیامَ تَثْبِیتاً لِلْإِخْلاصِ (۴)  


 

خطبه دوم :

الف : همت مضاعف و کار مضاعف (۱۴)

کار در سیره انبیاء و اولیاء :

یکی از موضوعاتی که در تشویق انسانها بر کار کردن و توجه عمیق بر آثار و برکات دنیوی و اخروی کار ، ملاحظه کردن سیره انبیاء و اولیاء الهی در کار کردن می باشد که در آیات و روایات متعدد وارد شده است

۱- دستور خدا بر آدم (ع) :

امام باقر (ع) از رسولخدا (ص) نقل می کند فرمود:

إِنَّ اللهَ عَزَّوَ جَلَّ حِینَ أَهْبَطَ آدَمَ (ع) مِنَ الْجَنَّهِ أَمَرَهُ أَنْ یَحْرُثَ بِیَدِهِ فَیَأْکُلَ مِنْ کَدِّها بَعْدَ نَعیمَ الْجَنَّهِ (۵)  

خداوند بزرگ در آن هنگام که آدم را از بهشت به زمین فرود آورد به او فرمان داد تا با دست خود زراعت کند و پس از محروم ماندن از نعمتهای بهشت از دست رنج خویش بخورد

۲- خداوند از زبان حضرت شعیب خطاب به حضرت موسی (ع) چنین می فرماید:

قالَ إِنّی اُریدُ أَنْ اُنْکِیَکَ إِحْدَی إبْنَتَیَّ هاتَیْنِ عَلی أَنْ تَأْجُرَنِی ثَمانِیَ حِجَجٍ (۶)  

گفت : من می خواهم یکی از این دو دخترم را به همسری تو در بیاورم به این شرط که هشت سال برای من کار کنی

ملاحظه می فرمایید حضرت شعیب برای مهریه دخترش هشت سال کار کردن را بعنوان شرط بر حضرت موسی (ع) قرار می دهد

 

 

توضیح :

حِجَجْ جمع حِجَه است و حِجَه یعنی یکسال (۷)  

ب: روز مقاومت اسلامی :

هفته جاری در ارتباط با کشور لبنان و جنبش مقاومت چند مناسبت وجود دارد :

۱- شنبه ۲۳ مرداد بمناسبت پیروزی تاریخی حزب الله لبنان در جنگ ۳۳ روزه بر رژیم صهیونیستی در سال ۱۳۸۵٫ ش بنام روز مقاومت اسلامی نامگذاری شده است

با تبریک این مناسبت به عموم مسلمانان لازم به یادآوری است که این پیروزی دارای برکاتی سرنوشت ساز برای لبنان و سایر کشور های منطقه بود از قبیل:

  •           شکسته شدن هیمنه و ابهت پوشالی رژیم اشغالگر و آمریکا
  •           این پیروزی قدرت و عظمت اسلام و فرهنگ اهل بیت (ع) را به نمایش گذاشت
  •           سران کشورهای اسلامی که سالیان متمادی مرعوب قدرت ظاهری رژیم اشغالگر بودند از حالت انفعال خارج شدند
  •           معلوم گردید که در مقابل اراده یک ملت قدرتهای استکباری و رژیم های ستمگر شکست پذیرند
  •           کشور لبنان بویژه جنوب لبنان در برابر حملات وحشیانه اسراییل بیمه شد
  •           توطئه پیچیده آمریکا مبنی بر طراحی خاورمیانه بزرگ با شکست قطعی مواجه شد

۲- سفر مشاور عالی مقام معظم رهبری جناب آقای دکتر ولایتی به دو کشور سوریه و لبنان و ملاقات با رجال سیاسی و مذهبی هر دو کشور و اعلان حمایت ایران اسلامی از لبنان و مقاومت در برابر رژیم صهیونیستی که در رسانه های منطقه و جهان بازتاب گسترده ای داشت

۳- افشاگری دبیر کل حزب الله لبنان مبنی بر دست داشتن رژیم صهیونیستی در ترور رفیق حریری نخست وزیر پیشین لبنان در یک کنفرانس خبری در جمع خبرنگاران داخلی و خارجی و ارائه مدارک و اسناد در این زمینه (۸)  

 

 

ج : کودتای ۲۸ مرداد ۳۲ :

روز پنجشنبه مصادف با ۲۸ مرداد سالروز کودتای آمریکایی برای بازگرداندن شاه در سال ۱۳۳۲ . ش می باشد

روشنفکران آن روز ایران به رهبری جبهه ملی و دکتر مصدق با همکاری شاه و آمریکا چند کار اساسی را برای رسیدن به اهداف شوم خود و اجرای کودتا همزمان انجام دادند :

۱- بدنام کردن آیت ا… کاشانی و فداییان اسلام و خارج کردن آنان از صحنه سیاسی جامعه

۲- فراهم ساختن زمینه های انحلال مجلس شورای ملی و بدست گرفتن اختیارات قانون گذاری توسط دکتر مصدق

۳- فراهم سازی مقدمات خروج شاه از ایران

۴- در نهایت عملی ساختن کودتای ۲۸ مرداد توسط ارتشبد زاهدی و تسلط ۲۵ ساله آمریکا بر سرنوشت ملت ایران

لازم به ذکر است در اجرایی ساختن این کودتا از ابزار های متعددی استفاده شد از قبیل:

باشگاههای ورزشی ، گارد جاویدان ، افسران بازنشسته ، ارازل و اوباش با هدایت شعبان بی مخ و در نهایت رسانه ها و مطبوعات

لازم به ذکر است سرهنگ خسرو گل محمدی فرمانده انتظامی شهرستان خوی سخنران قبل از خطبه های این هفته نمازجمعه خوی بود.

 

پی نوشت:

(۱)   عیون اخبار الرضا (ع) / صدوق ج ۲ ص ۲۴۶   و   علل الشرایع / صدوق ج ۲ ص ۳۷۸

(۲) بحارالانوار / مجلسی ج ۶۲ ص ۱۶۶

(۳) الذریعه / آثار آقا بزرگ تهرانی   ج ۱۵ ص ۲۲۶

(۴) الاجتماع / طبرسی ص ۶۲   و علل الشرایع / صدوق   ج ۱ ص ۲۳۶

(۵)  مستدرک الوسایل / محدث نوری ج ۲ ص ۴۱۷

(۶)   سوره قصص آیه ۲۷

(۷) تفسیر نمونه ج ۱۶ ص ۷۷ ( پاورقی)

(۸) پایگاه اینترنتی شورای سیاست گذاری ائمه جمعه

 

 

پر بازدیدترین ها

بیشتر