چهارشنبه ۵ آبان ۱۴۰۰ - الأربعاء 21 ربيع أول 1443

(۱۳۸۹/۰۶/۰۵) خطبه های نماز جمعه خوی – ۵ شهریور ۱۳۸۹

خطبه اول الف : تقوی از دیدگاه روایات (۱۷) عَنْ مَوْلانا اَمیرِ الْمُؤمِنینَ (ع) از مولا امیر مؤمنان (ع) است اُوصِیکُمْ بِتَقْوَی اللهِ شما را به تقوای خدا سفارش می کنم فَإِنَّها حَقُّ اللهِ عَلَیْکُمْ زیرا که آن حق خداست بر شما لَمْ تَبْرَحْ عارِضَهً نَفْسَها همواره تقوا خود را عرضه کرده عَلی الْأُمَمِ الْماضِینَ […]

خطبه اول

الف : تقوی از دیدگاه روایات (۱۷)

عَنْ مَوْلانا اَمیرِ الْمُؤمِنینَ (ع)

از مولا امیر مؤمنان (ع) است

اُوصِیکُمْ بِتَقْوَی اللهِ

شما را به تقوای خدا سفارش می کنم

فَإِنَّها حَقُّ اللهِ عَلَیْکُمْ

زیرا که آن حق خداست بر شما

لَمْ تَبْرَحْ عارِضَهً نَفْسَها

همواره تقوا خود را عرضه کرده

عَلی الْأُمَمِ الْماضِینَ

بر امتهای گذشته

مِنْکُمْ وَ الْغابرینَ

و ملل آینده

لِحاجَتِهِمْ اِلَیْها غَداً

چون امتها در فردای قیامت به آن احتیاج دارند

اِذا أَعادَ اللهُ ما أَبْدی

وقتی که خداوند آنچه را آفرید باز گرداند

وَ أَخَذَ ما أَعْطی

و آنچه را عطا کرده باز می ستاند

وَ سَئَلَ عَمّا أَسْدی

و از نعمت ها باز خواست می کند

فَما أَقَلَّ مَنْ قَبِلَها

چه اندک است کسانی که تقوا را پذیرفته

وَ حَمَلَها حَقَّ حَمْلِها

و چنانکه بایسته و سزاست بکارش بسته

اُولئِکَ الْاَقَلُّونَ عَدَداً (۱)

اینان اندک شمارند    

 

 

ب : فضایل و اعمال شب قدر :

در آستانه شبهای ۱۹ ، ۲۱ و ۲۳ قرار داریم که بر اساس مفاد روایات متعددی یکی از این سه شب قدر می باشد با توجه به اهمیت و سرنوشت ساز بودن شب قدر، مدام در طول تاریخ مورد توجه جدی مسلمانان قرار گرفته است و اعمال مربوطه را انجام می دهند

حتی تعدادی از دانشمندان اسلامی کتابهای مستقلی در ارتباط با مباحث مربوط به شب قدر تدوین کرده اند که مرحوم آقا بزرگ تهرانی از برخی از این کتابها در اثر ارزشمند خویش « الذریعه الی تصانیف الشیعه » نام برده است. (۲)    

۱- تقدیر اتفاقات سال در شب قدر است

مرحوم شیخ صدوق در کتاب عیون اخبار الرضا و کتاب التوحید و مرحوم مجلسی در بحار الانوار از حسن بن محمد نوفَلی نقل کرده اند که

قالَ سُلَیْمانُ الْمَرْوَزِی لِلرِّضا (ع) :

اَلا تُخْبِرُنِی عَنْ اِنّا اَنْزَلْناهُ فِی لَیْلَهِ الْقَدْرِ فِی أَیِّ شَیْئٍ اُنْزِلَتْ ؟

قالَ : یا سُلَیْمانُ لَیْلَهُ الْقَدْرِ یُقَدَّرُ فِیها ما یَکُونُ مِنَ السَّنَهِ اِلَی السَّنَهِ مِنْ حَیاهٍ اَوْ مَوْتٍ ، اَوْ خَیْرٍ اَوْ شَرٍّ اَوْ رِزْقٍ فَما قَدَّرَهُ فِی تِلْکَ اللَّیْلَهِ فَهُوَ مِنَ الْمَحْتُومِ

قالَ سُلَیْمانُ : اَلْآنَ قَدْ فَهِمْتُ جُعِلْتُ فِداکَ فَزِدْنِی

قالَ : یا سُلَیْمانُ اِنَّ مِنَ الْأُمُورِ اُمُوراً مُوقُوفَهً عِنْدَاللهِ یُقَدِّمُ مِنْها ما یَشاءُ وَ یُؤَخِّرُ ما یَشاءُ وَ یَمْحُو ما یَشاءُ (۳)    

سلیمان مروزی به امام رضا (ع) عرض کرد :

آیا به من خبر نمی دهی از ( سوره انا انزلناه فی لیله القدر ) در باره چه نازل شده است ؟

فرمود : ای سلیمان در شب قدر خداوند آنچه را از امسال تا سال آینده ( از زندگی و مرگ، خیر و شر و یا روزی) خواهد شد مقدر می کند پس آنچه را خدا در آن شب مقدر می کند، از امور قطعی است

سلیمان گفت : فدایت شوم. اینک فهمیدم بیشتر بگویید.

فرمود : ای سلیمان ، برخی از امور نزد خدا موقوف است ( تقدیر قطعی ندارد) آنچه را بخواهد مقدر می دارد و آنچه را بخواهد ، عقب می اندازد و آنچه را بخواهد ( و آنچه را مقدر شده) محو می کند.

 

 

توضیح :

با توجه به مباحث گسترده علمای رجال در ارتباط با حسن بن محمد نوفَلی و تضعیف مرحوم نجاشی که نوع کتب رجال مورد اشاره قرار داده اند. (۴)

لکن بدلیل وجود روایات متعدد در ارتباط با محتوای این روایت مشکلی پیش نخواهد آمد.

۲- انتساب شب قدر به ائمه (ع) :

از مفاد روایات متعدد استفاده می شود که شب قدر از جهات مختلف به ائمه اختصاص دارد.

مرحوم کلینی (ره) در کافی ، شیخ مفید در کتاب الارشاد ، شیخ طوسی در کتاب الغیبه، صدوق در دو کتاب کمال الدین و الخصال از امام جواد (ع) نقل کرده اند که:

قالَ اَمیرُالْمُؤمِنینَ (ع) لِابْنِ عَبّاسٍ :

امیرمؤمنان (ع) به ابن عباس فرمود:

اِنَّ لَیْلَهً الْقَدْرِ فِی کُلِّ سَنَهٍ  

شب قدر در هر سال است (تکرار می شود)

وَ اِنَّهُ یَنْزِلُ فِی تِلْکَ اللَّیْلَهِ اَمْرُ السَّنَهِ

در آن شب برنامه سال فرود می آید

وَ لِذلِکَ الْاَمْرِ وُلاهٌ بَعْدَ رَسُولِ اللهِ (ص)

و پس از رسولخدا (ص) آن برنامه را عهده دارانی است

قالَ : اِبْنُ عَبّاسٍ مَنْ هُمْ ؟

ابن عباس گفت : آنان کیانند ؟

قالَ : اَنَا وَ اَحَدَ عَشَرَ مِنْ صُلْبِی

(امیرمؤمنان (ع)) گفت : من و یازده نفر از نسل من

اَئِمَّهٌ مُحَدَّ ثُونَ (۵)

پیشوایانی که محدّث هستند ( که از عالم غیب با آنان سخن گفته می شود)

مرحوم صدوق در کتاب الخصال ، شیخ مفید در کتاب الارشاد از رسولخدا (ص) نقل کرده اند فرمود:

آمِنُوا بِلَیْلَهِ الْقَدْرِ اِنَّها تَکُونُ لِعَلِیِّ بْنِ اَبِی طالِبٍ وَ لِوُلْدِهِ اَحَدَ عَشَرَ مِنْ بَعْدِی (۶)    

به شب قدر ایمان بیاورید ، آن شب پس از من از آن علی بن ابی طالب و فرزندان یازدگانه اوست

 

۳- نزول ملائکه به محضر امام عصر (عج) :

مرحوم علی بن ابراهیم قمی در تفسیر خود می نویسد :

قَوْلُهُ تَعالی :‌ تَنَزَّلُ الْمَلائِکَهُ وَ الرُّوُحُ فِیها (۷)  

قالَ : تَنَزَّلُ الْمَلائِکَهُ وَ رُوحُ الْقُدُسْ عَلی اِمامِ الزَّمانِ (عج) وَ یَدْفَعُونَ اِلَیْهِ ما قَدْ کَتَبُوهُ مِنْ هَذِهِ الْاُمُور (۸)  

درباره این آیه که در آن شب فرشتگان و روح فرود می آیند فرمود : فرشتگان و روح القدس بر امام زمان (عج) فرود می آیند و آنچه از این کارها نوشته اند به وی تحویل می دهند.

 

 

توضیح :

لازم به یادآوری است که مضمره بودن روایت مشکل ایجاد نمی کند ؛ چون روایات متعددی در این زمینه وجود دارد.

مرحوم علامه مجلسی در کتاب زاد المعاد می نویسد :

وَرَدَتْ اَحادیثَ کَثیرَهً اَنَّ الْمَلائِکَهَ وَ الرُّوُحَ تَنْزِلُ فِی هَذِهِ الْلَیْلَهِ عَلی صاحِبِ الْعَصْرِ اَلْاِمامِ الْمَهْدِیِّ (عج) وَ یُعْرِضُونَ عَلَیْهِ ما هُوَ مُقَدَّرٌ فِی هَذِهِ الْلَیْلَهِ لِکُلِّ اَحَدٍ (۹)

در احادیث زیاد وارد شده که ملائکه و روح در این شب نازل می شود بر صاحب عصر امام مهدی (عج) و عرضه می دارند بر او تمامی اموراتی که در این شب بر همه انسانها مقدر شده است.


 

خطبه دوم :

الف: همت مضاعف و کار مضاعف (۱۶)

کار در سیره انبیاء و اولیاء (۳)

۱- در ارتباط با امیرمؤمنان (ع) نقل شده است:

اَنَّهُ لَمّا یَفْرُغُ مِنَ الْجِهادِ  

چون جهاد فراغت پیدا می کرد

یَتَفَرَّغُ لِتَعْلِیمِ النّاسِ

به کار تعلیم مردم

وَ الْقَضاءِ بَیْنَهُمْ  

و قضاوت در میان آنان می پرداخت

فَاِذا فَرَغَ مِنْ ذلِکَ

و چون از این کار فارغ می شد

اِشْتَغَلَ فِی حائِطٍ لَهُ

در باغچه خود مشغول می شد

یَعْمَلُ فِیهِ بِیَدِهِ

و با دست خود کار می کرد

وَ هُوَ مَعَ ذلِکَ ذاکِرٌ لِلّهِ جَلَّ جَلالُهُ (۱۰)

و با وجود این در حال ذکر بود.

 

۲- در روایت دیگر امام صادق (ع) می فرماید :

کانَ اَمیرُالْمُؤْمِنینَ (ع) یَضْرِبُ بِالْمَرِّ

امیرمومنان (ع) بیل می زد

وَ یَسْتَخْرِجُ الْاَرَضینَ  

و آب از زمین بیرون می آورد

وَ اَعْتَقَ اَلْفَ مَمْلُوکٍ  

و هزار برده آزاد کرد

مِنْ مالِهِ وَکَدِّ یَدِهِ (۱۱)

از مالی که با دست رنج خود بدست آورده بود.

 

 

ب : روز دارو سازی ( ۵ شهریور )

بمناسبت گرامی داشت مقام پزشکی محمد بن زکریای رازی این روز بنام روز دارو سازی نامگذاری شده است.

رازی ، اهل ایران و از پزشکان قرن سوم بوده و او را به طبیب المسلمین و جالینوس العرب نامیده اند.

نقل شده او با بیماران بسیار مهربان بود ، فقرا را رایگان معالجه می کرد و از مال خود برای آنها منزل ، غذا و دارو تهیه می کرد. (۱۲)  

در ارتباط با دارو در روایات متعدد وارد شده است تا می توانید مرض را تحمل کنید دارو استعمال نکنید چون اثرات منفی جانبی دارد.

 

از رسولخدا (ص) نقل شده است فرمود :

مَنْ اِسْتَقَلَّ بِدائِهِ فَلا یَتَداوَیَّنَ فَاِنَّهُ رُبَّ دَواءٍ یُورِثُ الدّاءَ (۱۳)

هرکس می تواند با بیماری خود سر کند از درمان بپرهیزد زیرا بسا دارویی که خود بیماری بر جای می نهد.

 

 

ج : جنگ بدر ( ۱۷ رمضان )

آمار مشرکان:

۹۵۰ نفر ، یکصد اسب و هفتصد شتر ، ۷۰ کشته و ۷۰ اسیر داشتند

 

آمار مسلمانان :

۳۱۳ نفر ، یک اسب ( مال مقداد بود ) ، هفتاد شتر ، ۶ زره ، ۸ شمشیر و ۱۴ شهید

  •        احمد بن حنبل در مسند خود از امیرمومنان (ع) نقل می کند فرمود :

لَقَدْ رَاَیْتُنا یَوْمَ بَدْرٍ وَ نَحْنُ نَلُوذُ بِرَسُولِ اللهِ (ص) وَ هُوَ اَقْرَ بُنا اِلَی الْعَدُوِّ وَ کانَ مِنْ اَشَدِّ النّاسِ یَوْمَئِذٍ بَأساً (۱۴)  

در جنگ بدر ما خود را در پناه پیامبر خدا (ص) قرار دادیم و آن حضرت از همه ما به دشمن نزدیکتر بود و در آن روز از همه شجاعت بیشتر نشان می داد.

 

 

د : چند مناسبت مهم :

۱- ضربت خوردن امیرمؤمنان (ع) ( ۱۹ رمضان ۸ شهریور) دوشنبه

۲- شهادت شهیدان رجایی و باهنر ( ۱۹ رمضان ۸ شهریور ) دوشنبه

۳- روز مبارزه با تروریسم

۴- شهادت مظلومانه امیرمؤمنان (ع) ( ۲۱ رمضان ۱۰ شهریور)

 

 

هـ : مظلومیت امیرمؤمنان (ع) در کلام خود:

لازم دیدم در ایام ضربت خوردن و شهادت آن بزرگوار جملاتی از خود ایشان در ارتباط با مظلومیتشان مطرح بکنم.

ابتدا لازم می دانم مقدمه ای را در مورد جایگاه و نقش آن بزرگوار در رشد و گسترش دین مقدس اسلام مطرح بکنم:

۱- امیرمؤمنان (ع) در ارتباط با ایمان و سبقت در اسلام خود چنین می فرماید:

اَلّلهُمَّ اِنّی اَوَّلُ مَنْ اَنابَ وَ سَمِعَ وَ اَجابَ لَمْ یَسْبِقْنِی اِلاّ رَسُولُ اللهِ (ص) بِالصَّلاهِ (۱۵)

خدایا من نخستین کسم بسوی تو روی آورده و شنیده و اجابت کرده در نماز کسی از من پیش نیافتاد جز رسول خدا (ص)

 

۲- خطاب به رسولخدا (ص) عرض می کند:

اِنّی اَوَّلُ مُؤمِنٍ بِکَ یا رَسُولَ الله (ص) (۱۶)

من اولین ایمان آورنده به تو هستم ای رسولخدا (ص)

 

۳- در ارتباط با جایگاه علمی خود چنین فرمود :

لُو ثُنِیَتْ لِی وَسادَهٌ فَجَلَسْتُ عَلَیها لَأَفْتَیْتُ لِاَهْلِ التُّوراهِ بِتَوراتِهِم وَ لِأَهلِ الأِنْجیل بِأنْجیلِهِم وَ لِاَهلِ الزَّبور بِزَبُورِهِم وَ بَینَ اَهلِ القُرآن بِقُرآنِهِم (۱۷)  

به خدا سوگند اگر مسند برایم بیندازند و بر آن نشینم به أهل تورات و أهل انجیل و أهل زبور و أهل قرآن به کتب آسمانى خود فتوى می دهم

 

۴- وقتی هواداران خلیفه بر بیعت ایشان اصرار داشتند چنین فرمود:

اَنَا اَولی بِرَسُولِ الله حَیّاً وَ مَیِّتاً وَ اَنا وَصِیُّهُ وَ وَزیرُهُ وَ مُسْتَودَعُ سِرِّهِ وَ عِلْمِه (۱۸)

 

۵- جرج جرداق مسیحی اهل لبنان خطاب به دنیا می گوید:

ماذا عَلَیْکِ یا دُنْیا لَو حَشَدْتِ قُواکِ فَاَعْطَیْتِ فِی کُلِّ زَمَنٍ عَلِیّاً بِعَقْلِهِ وَ قَلْبِهِ وَ لِسانِهِ وَ ذِی فِقارِه (۱۹)

 

۶- جبران خلیل جبران می گوید :

مردم عرب حقیقت مقام علی (ع) را درک نکردند تا گروهی از مردم کشور همسایه آنها ایران برخاسته این گوهر گرانبها را از سنگ تشخیص داده و او را شناختند.

 

۷- صعصعه بن صوهان پس از دفن امیرمؤمنان (ع) در ضمن نوحه سرایی چنین گفت:

بِکَ اِشتَدَّ ظَهْرُ الْمُؤْمِنینَ وَ اسْتَقامَ الْاِ سْلامُ قَصَمَ اللهُ بِکَ کُلَّ جَبّارٍ عَنیدٍ وَ اِنَّ یَوْمَکَ هَذا مِفْتاحُ کُلُّ شَرٍّ وَ مِغْلاقُ کُلُّ خَیْرٍ

 

 

و : اما جملات امیرمؤمنان(ع) در مظلومیت خویش :

لازم به یادآوری است این جملات اوج مظلومیت آن بزرگوار را نشان می دهد و اجمالاً انسان می فهمد که فقط امیرمؤمنان (ع) می تواند این مظلومیت را تحمل بکند بطوریکه در پاسخ نامه معاویه خطاب به وی می نویسد :

وَ ما عَلَی الْمُسْلِمِ مِنْ غَضاضَهٍ فِی اَنْ یَکُونَ مَظْلُوماً ما لَمْ یَکُنْ شاکّاً فِی دینِهِ وَ لا مُرْتاباً بِیَقینِهِ (۲۰)

مسلمان را چه باک که مظلوم واقع شود مادام که در دین خود تردید نداشته باشد و در یقین خود شک نکند

 

 

الف : پس از سرکوبی فتنه جمل چنین فرمود :

فَوَ اللهُ ما زِلْتُ مَدفُوعاً عَنْ حَقّی مُسْتَأثَراً عَلَیَّ مُنْذُ قَبَضَ اللهُ نَبِیَّهُ حَتّی یَومِ النّاس هَذا (۲۱)

به خدا سوگند که از روزى که پیامبر «ص» از جهان رفت تا امروز، از حق خود رانده بودم ( و دیگران را بر من برگزیده بودند)

 

ب : ابن ابی الحدید نقل می کند :

علی بن ابیطالب (ع) دید شخصی فریاد مظلومیت سر می دهد و مردم را به کمک خویش می طلبد خطاب به آن شخص فرمود:

هَلُمَّ فَلْنَصْرِخْ مَعاً فَاِنّی ما زِلْتُ مَظلُوماً

بیا باهم فریاد بزنیم چراکه من نیز همواره مظلوم واقع شده ام.

 

ج: در مقام گلایه از پیروان خود چنین می فرماید :

إِنْ کَانَتِ الرَّعَایَا قَبْلِی تَشْکُوا حَیْفَ رُعَاتِهَا فَإِنِّی الْیَوْمَ أَشْکُو حَیْفَ رَعِیَّتِی کَأَنِّی الْمَقُودُ وَ هُمُ الْقَادَه (۲۲)

اگر بودند رعایا پیش از من چنین که شکوه مى‏کردند ستم والیان خود را پس به درستى که من امروز شکوه می کنم ستم رعیت خود را گویا منم کشیده شده و ایشانند کشنده‏

 

ز : تبعیت شهیدان رجایی و باهنر از مولای خود :

شهادت این دو بزرگوار از ابعاد مختلف با شهادت مولای خود تناسب دارد :

۱- هر دو بوسیله جریانهای افراطی نفاق و خشکه مقدسی ترور شدند

۲- هر دو با مظلومیت تمام به شهادت رسیدند.

۳- اوج کینه دشمنان در هر دو شهادت کاملاً ملموس بوده

 

ح : گزارشی از عملکرد دولت :

با تبریک هفته دولت به همه دولتمردان لازم می دانم به اجمال از عملکرد دولت خدمتگزار مطالبی را مطرح کنم:

۱- اعمال سیاست خارجی فعال و تهاجمی در برابر استکبار با تأکید بر عزت ، حکمت و مصلحت

۲- اصلاح ساختارهای زیربنایی کشور بویژه در زمینه مسائل اقتصادی

۳- اجرایی ساختن طرح اساسی هدفمند کردن یارانه ها

۴- سفرهای خارجی رییس جمهور به کشورهای جهان بویژه آمریکای لاتین

۵- به نتیجه رساندن دهها پروژه اساسی و مهم کشور از قبیل :

سوخت گذاری نیروگاه بوشهر

افتتاح مجتمع های پتروشیمی مروارید و پردیس

بهره برداری از سد عظیم کارون ۴

۶- استمرار بخشیدن به سفرهای استانی هیئت دولت (۲۳)

لازم به ذکر است آقای غلامحسین عماری معاونت استاندار و فرماندار شهرستان خوی سخنران قبل از خطبه های این هفته نمازجمعه خوی بود.

 

پی نوشت :

(۱)   نهج البلاغه خ ۱۹۱

(۲)   الذریعه / آقا بزرگ تهرانی ج ۱۸ ص ۲۴۹

(۳)   عیون اخبار الرضا (ع) / صدوق ج ۱ ص ۱۸۲

(۴)   قاموس الرجال / تستری   ج ۳   ص ۳۶۷    

(۵)   اصول کافی / کلینی ج ۱ ص ۵۳۲  

(۶)   الارشاد / شیخ مفید ج ۲ ص ۳۴۶

(۷)   سوره قدر   آیه ۴  

(۸)   تفسیر القمی   ج ۲ ص ۴۳۱

(۹)   زادالمعاد ( معرب) / علامه مجلسی   ص ۱۲۰

(۱۰) مستدرک الوسائل / محدث نوری ج ۲ ص ۴۱۷

(۱۱) فروع کافی / کلینی   ج ۵    ص ۷۴                      

(۱۲) ریحانه العرب / مدرس     ج ۲   ص ۲۸۶  

(۱۳)   موسوعه الاحادیث الطبیبه / ری شهری     ج ۱   ص ۶۶  

(۱۴)   مسند / احمد بن حنبل ج ۱ ص ۸۶    

(۱۵)   نهج البلاغه   خطبه ۱۳۱          

(۱۶)   همان   خطبه ۱۹۲

(۱۷)   احتجاج / طبرسی   ج ۱ ص ۱۸۳  

(۱۸)   همان ج ۱ ص ۷۳  

(۱۹)   علی صوت العداله الانسانیه

(۲۰)   نهج البلاغه / نامه   28

(۲۱)   همان   خطبه ۶

(۲۲)   تصنیف غرر الحکم و درر الکلم ص ۱۲۲        

(۲۳)     سایت شورای سیاستگذاری ائمه جمعه کشور

 

 

پر بازدیدترین ها

بیشتر