سه شنبه ۲۸ دی ۱۴۰۰ - الثلاثاء 15 جماد ثاني 1443

(۱۳۸۹/۰۶/۱۹) خطبه های نماز جمعه خوی – ۱۹ شهریور ۱۳۸۹

خطبه اول : اَلْحَمْدُلِلّهِ الَّذِی خَلَقَ السَّماواتِ وَ الْاَرْضَ وَ جَعَلَ الظُّلُماتِ وَ النُّورَ ثُمَّ الَّذینَ کَفَرُوا بِرَ بِّهِمْ یَعْدِلُونَ لا نُشْرِکُ بِااللهِ شَیْئاً وَ لا نَتَّخِذُ مِنْ دُونِهِ وَلِیّاً ثُمَّ الصَّلاهُ وَ السَّلامُ عَلی سَیِّدِنا وَ نَبِیِّنا مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ الطّاهِرینَ سِیَّما وَلِیِّ عَصْرِنا وَ نامُوسِ دَهْرِنا اَلْاِمامِ الْمُنْتَظَرِ اَللّهُمَّ انْصُرْهُ نَصْراً عَزیزاً وَ […]

خطبه اول :

اَلْحَمْدُلِلّهِ الَّذِی خَلَقَ السَّماواتِ وَ الْاَرْضَ وَ جَعَلَ الظُّلُماتِ وَ النُّورَ

ثُمَّ الَّذینَ کَفَرُوا بِرَ بِّهِمْ یَعْدِلُونَ

لا نُشْرِکُ بِااللهِ شَیْئاً وَ لا نَتَّخِذُ مِنْ دُونِهِ وَلِیّاً

ثُمَّ الصَّلاهُ وَ السَّلامُ عَلی سَیِّدِنا وَ نَبِیِّنا مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ الطّاهِرینَ

سِیَّما وَلِیِّ عَصْرِنا وَ نامُوسِ دَهْرِنا اَلْاِمامِ الْمُنْتَظَرِ

اَللّهُمَّ انْصُرْهُ نَصْراً عَزیزاً وَ فْتَحْ لَهُ فَتْحاً یَسیراً

عِبادَ اللهِ اُوصیکُمْ وَ نَفْسِی بِتَقْوَی اللهِ

اَلَّذِی لا تَبْرَحُ مِنْهُ نِعْمَهٌ وَ لا تُفْقَدُ لَهُ رَحْمَهٌ

 

پاداش روزه داران :

با تبریک عید سعید فطر و آرزوی قبولی طاعات و عبادات در طول ماه مبارک رمضان یکی از موضوعاتی که ضرورت دارد در این روز عید مورد توجه جدی قرار بگیرد پاداش روزه داران است که در روایات متعدد مورد عنایت قرار گرفته است :

الف : آمرزش گناهان گذشته :

مرحوم شیخ صدوق در کتاب الامالی از امیرمؤمنان (ع) نقل کرده فرمود :

وَاعْلَمُوا عِبادَ اللهِ اِنَّ اَدْنی ما لِلصّائِمینَ وَ الصّائِماتِ

أَنْ یُنادِیَهُمْ مَلَکٌ فِی آخِرِ یَوْمٍ مِنْ شَهْرِ رَمَضانَ

أبْشِرُوا عِبادَ الله فَقَدْ غَفَرَ لَکُمْ ما سَلَفَ مِنْ ذُنُوبِکُمْ

فَانْظِرُوا کَیْفَ تَکُونُونَ فِیما تَسْتَأنِفُونَ (۱)

ای بندگان خدا بدانید که کوچکترین چیزی که برای مردان و زنان روزه دار است ، این است که فرشته ای در روز آخر ماه مبارک رمضان به آنها ندا می دهد ای بندگان خدا بشارتتان باد که (خداوند متعال ) تمام گناهان گذشته شما را آمرزید پس بنگرید که بعد از این چگونه عمل خواهید کرد.

 

 

ب : اهداء جوایز :

جابر از امام محمد باقر (ع) نقل کرده فرمود :

رسولخدا (ص) به مردم رو می کرد و می فرمود :

اِذا طَلَعَ هِلالُ شَوّالٍ نُودِیَ الْمُؤْمِنُونَ أَنِ اغْدُوا اِلی جَوائِزِکُمْ فَهُوَ یَوْمُ الْجائِزَهِ

امام باقر (ع) فرمود :

اَما وَالَّذِی نَفْسِی بِیَدِهِ ما هِیَ بِجائِزَهِ الدَّنانِیرُ وَ الدَّراهِمُ (۲)

آنگاه که هلال ماه شوّال برآید به مؤمنان ندا می شود صبحگاهان به سوی جایزه های خویش بشتابید که امروز روز جایزه است (امام باقر (ع)) : سوگند به آنکه جانم به دست اوست آن جایزه دینار و درهم نیست

 

 

ج : دریا‌‌‌‌‌فت مُزد :

از امام صادق (ع) نقل شده فرمود :

لَیْلَهُ الْفِطْرِ اَللَّیْلَهُ الَّتِی یَسْتَوْفِی فِیهَا الْاَجیرُ اَجْرَهُ (۳)

شب عید فطر شبی است که اجیر ، مزد کامل خود را دریافت می کند

 

 

توضیح :

به نظر می رسد علّت اینکه تعبیرات اهل بیت (ع) متفاوت است در جایی تعبیر به « یَوْمُ الْجائِزَهِ » و در جایی دیگر تعبیر « یَسْتَوْفِی فِیهَا الْاَجیرُ اَجْرَهُ » شده است به خاطر اختلاف مراتب روزه داران می باشد

بطوریکه عارف بزرگ مرحوم حاج میرزا جواد آقا ملکی تبریزی در کتاب المُراقبات روزه داران را به پنج گروه به ترتیب زیر تقسیم فرموده است:

۱- عده ای روزه را تکلیفی بیش ندانسته فقط از خوردن و نوشیدن و (از مباشرت با) زنان خودداری نموده اند.

۲- عده ای فراتر از خودداری از اَکل و شُرب ، اعضاء و جوارح خود را از گناه نگه می دارند و در عین حال بعضاً خلافی هم از آنان سر می زند.

۳- گروهی از روی عادت و با غفلت روزه گرفته اند.

۴- عده ای به ندای خدا لبیک گفته و با تمام توان دستورات الهی را مراقبت کرده اند

۵- وَ طائِفَهٌ ذَهَبَ لَذَّهُ نِداءِ اللهِ جَلَّ جَلالُهُ لَهُمْ بِعِناءِ الْجُوعِ وَ السَّهَرِ وَاسْتَقْبَلُوهُ بِالشَّوْقِ وَ الشُّکْرِ وَ لَبُّوا خِطابَ رَبِّ الْاَرْبابِ وَ هَمُّوا بِبَذْلِ النُّفُوسِ وَ الْاَرْواحِ فِی کَشْفِ الْحِجابِ (۴)  

و توضیح می دهند که خداوند برای هرکدام مزد و جوایزی عنایت خواهند فرمود.


 

خطبه دوم :

اَلْحَمْدُ لِلّهِ نَحْمَدُهُ وَ نَسْتَعینُهُ وَ نَسْتَغْفِرُهُ وَ نَسْتَهْدیهِ وَ نُؤْمِنُ بِهِ

وَ نَتَوَکَّلُ عَلَیْهِ وَ نَعُوذُ بِاللهِ مِنْ شُرُورِ اَنْفُسِنا وَ مِنْ سَیِّئاتِ اَعْمالِنا

اَللّهُمَّ صَلِّ عَلی سَیِّدِنا وَ نَبِیِّنا مُحَمَّدٍ(ص) عَبْدِکَ وَ رَسُولِکَ

وَ صَلِّ عَلی عَلِیٍّ اَمیرِالْمُؤْمِنینَ (ع) وَصِیَّ رَسُولِک

وَ صَلِّ عَلَی الصِّدّیقَهِ الطّاهِرَهِ إِبْنَهِ رَسُولِکَ

وَ صَلِّ عَلَی الْأَئِمَّهِ خُلَفائِکَ وَ خُلَفاءِ رَسُولِکَ

الْحَسَنِ وَ الْحُسَیْنِ             وَ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ

وَ مُحَمدِ بْنِ عَلِیٍّ               وَ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمِّدٍ

وَ مُوسَی بْنِ جَعْفَرٍ             وَ عَلِیِّ بْنِ مُوسی

وَ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِیٍّ             وَ عَلِیِّ بْنِ مُحَمَّد

وَ الْحَسَنِ بْنِ عَلِیٍّ وَ الْخَلَفِ الْقائِمِ الْمَهْدِیِّ

حُجَجِکَ عَلی عِبادِکْ وَ اُمَنائِکَ فِی بِلادِکْ

عِبادَ اللهِ اُوصیُکُمْ وَ نَفْسِی بِتَقْوَی اللهِ

 

فلسفه وجودی عید فطر :

مرحوم شیخ صدوق در علل الشرایع از فضل بن شاذان نیشابوری نقل کرده که امام رضا (ع) در ارتباط با فلسفه وجودی عید فطر چنین فرمود :

اِنَّما جُعِلَ یَوْمُ الْفِطْرِ الْعِیدَ

روز فطر از آن جهت عید قرار داده شده است که

لِیَکُونَ لِلْمُسْلِمینَ مُجْتَمَعاً

مسلمانان ( در آن روز) اجتماعی داشته باشند

یَجْتَمِعُونَ فِیهِ وَ یُبْرِزُونَ لِلّهِ

که در آن روز جمع شوند و برای خدا بیرون آیند

فَیُمَجِّدُونَهُ عَلی ما مَنَّ عَلَیْهِمْ

و او را بر نعمت هایی که به آنان داده است بستایند

فَیَکُونُ یَوْمَ عِیدٍ  

پس فطر روز عید است

وَ یَوْمَ اِجْتماعٍ

و روز اجتماع است

وَ یَوْمَ فِطْرٍ

و روز افطار کردن روزه است

وَ یَوْمَ زَ کاهٍ (۵)  

و روز پرداخت زکات است  

 

 

توضیح :

اگر در محتوای این روایت و سایر روایات مشابه دقت کنیم حکمت عید بودن روز فطر را می توان در ابعاد زیر خلاصه کرد:

۱- بُعد سیاسی عید فطر:

که عبارت است از جمع شدن مسلمانان در یک جا (که اساساً محل عبادت خداوند است) و خود این جمع شدن منهای اعمال و عباداتی که در این اجتماع انجام خواهد گرفت، موضوعیت دارد و خواست شارع مقدس است که یک نوع سیاهی لشکر در مقابل دشمنان اسلام و مسلمین است که عظمت اجتماع و انسجام مسلمانان را مشاهده نموده و روی وحدت آنان حساب ببرند.

لِیَکُونَ لِلْمُسْلِمینَ مُجْتَمَعاً  

 

۲- بُعد عبادی عید فطر :

جملات « یُبْرِزُونَ لِلّهِ فَیُمَجِّدُونَهُ » نشان می دهد که ارزش اجتماع مسلمانان در گرو اطاعت و بندگی خداوند است و الا از دیدگاه اسلام هر اجتماعی دارای ارزش نمی باشد

 

۳- بُعد تعاون و همکاری :

عبارت « وَ یَوْمَ زَکاهٍ » یادآوری این نکته است که یکی از فلسفه های اساسی عید فطر همانند خود روزه ماه رمضان بعد اجتماعی آن است که انسان نسبت به مشکلات و نیازمندی های مادی برادران دینی خود احساس مسئولیت نماید.

 

پی نوشت :

(۱)   الامالی / صدوق ص ۱۰۰

(۲)   فروع کافی / کلینی ج ۴ ص ۶۷

(۳)   بحار الانوار / علامه مجلسی   ج ۹۱   ص ۱۳۲

(۴)   المراقبات اعمال السنه / ملکی تبریزی   ص ۴۲۰

(۵)   علل الشرایع / صدوق   ص ۲۶۹