جمعه ۳۰ اردیبهشت ۱۴۰۱ - الجمعة 19 شوال 1443

(۱۳۸۹/۰۹/۱۹) خطبه های نماز جمعه خوی – ۱۹ آذر ۱۳۸۹

خطبه اول الف : تقوی از دیدگاه روایات (۲۷) آثار و تبعات بی تقوایی: عَنْ عَلِیٍّ (ع) قالَ: إِنَّ مَنْ فارَقَ التَّقْوی هرکه از تقوی جدا شود اُغْرِیَ بِاللَذّاتِ وَ الشَّهَواتِ   شیفته لذتها و شهوات گردد وَ وَقَعَ فِی تَیْهِ السَّیئات و در بیابان سرگردان کننده گناهان می افتد وَ لَزِمَهُ کَبیرُ التَّبِعاتِ (۱) و […]

خطبه اول

الف : تقوی از دیدگاه روایات (۲۷)

آثار و تبعات بی تقوایی:

عَنْ عَلِیٍّ (ع) قالَ:

إِنَّ مَنْ فارَقَ التَّقْوی

هرکه از تقوی جدا شود

اُغْرِیَ بِاللَذّاتِ وَ الشَّهَواتِ  

شیفته لذتها و شهوات گردد

وَ وَقَعَ فِی تَیْهِ السَّیئات

و در بیابان سرگردان کننده گناهان می افتد

وَ لَزِمَهُ کَبیرُ التَّبِعاتِ (۱)

و پیامدهای ناگوار سخت دامنگیرش شود

 

 

توضیح :

از این فرمایش امیرمؤمنان (ع) و سایر روایات در این مضمون برداشت می شود که:

الف : جدا شدن انسان از مسیر تقوی و افتادن در چاه گناهان و آلودگی ها لازم و ملزوم یکدیگرند.

ب : آلودگی به گناهان و شهوات تبعات و آثار زیانباری دارد که اختصاص به آخرت ندارد بلکه بخش مهمی از این آثار زیانبار در این جهان دامن انسان را خواهد گرفت. از جمله آنها قطع شدن باران رحمت الهی است.

  •        از امام باقر (ع) نقل شده فرمود:

اِنَّ اللهَ عَزَّوَجَلَّ اِذا عَمِلَ قَوْمٌ بِالْمَعاصِی صَرَفَ عَنْهُمْ ما کانَ قَدَّرَ لَهُمْ مِنَ الْمَطَرِ (۲)

هرگاه مردمی مرتکب گناهان شوند خداوند بارانی را که برای آنان مقدّر کرده بود از ایشان باز دارد

 

 

ب : شرح زیارت جامعه (۵)

« وَ مَوْضِعَ الرِّسالَهِ »   و محل و جایگاه رسالت

این جمله عطف است بر جمله قبلی که فرمود:

اَلسَّلامُ عَلَیْکُمْ یا اَهْلِ بَیْتِ النُّبُوَّه

 

توضیح :

« مَوْضِع »اسم مکان است یعنی ای ائمه شما محل رسالت هستید

مقصود از موضع رسالت بودن چیست؟ دو احتمال وجود دارد:

الف : انتساب و وابستگی ائمه (ع) به خاندان رسولخدا (ص) یعنی شما ائمه (ع) متعلق به خانه ای هستید که آن خانه جایگاه رسالت است (و آن خانه رسولخدا (ص) است)

ب : رسالت دارای دو معنی است.

یکی بمعنای ابلاغ وحی خداوند به مردم چنین رسالتی اختصاص به پیامبران الهی دارد.

دیگری رسالت عامّ ابلاغ وحی، یعنی رساندن دستورات الهی به مردم.

  •        لذا رسولخدا(ص) پس از نصب امیرمؤمنان(ع) به خلافت خویش در روز غدیر خطاب به مردم و حجّاج حاضر فرمودند:

فَلْیَبْلُغِ الشّاهِدُ مِنْکُمُ الْغائبَ (۳)

هرکه از شما حاضر است باید به غائبان برساند

  •        از امام رضا (ع) نقل شده فرمود:

اِنّا عَنِ اللهِ وَ عَنْ رَسُولِهِ نُحَدِّثُ، وَ لا نَقُولُ: قالَ فُلانٌ وَ فُلانٌ، فَیَتَناقَضَ کَلامُنا إِنَّ کَلامَ آخِرِنا مِثْلُ کَلامِ اَوَّلِنا وَ کَلامُ اَوَّلِنا مُصادِقٌ لِکَلامِ آخِرِنا (۴)  

ما از خدا و فرستاده اش سخن می گوییم و نمی گوییم فلان کس و فلانی گفت، تا کلام ما متناقض شود ، سخن آخر ما مانند سخن اول ماست و سخن اولین ما تصدیق کننده سخن آخرین ماست.

محتوای این روایت نشان می دهد کلام همه ائمه (ع) همان کلام خداوند و رسول اوست و بدین جهت است که در سخن آنان تضاد و تناقضی وجود ندارد لذا هدف از « مَوْضِعَ الرِّسالَهِ » بدین معنی است که فراتر از معنی اول می باشد.


خطبه دوم :

هفته جاری دارای چند مناسبت مهم است.

الف : هفته امر به معروف و نهی از منکر :

مرحوم محقق حِلّی در کتاب فقهی شرایع الاسلام می نویسند:

وَ الْأَمْر ُبِالْمَعْرُوفِ وَ النَّهْیُّ عَنِ الْمُنْکَرِ واجِبانِ اِجْماعاً  (5)    

و مرحوم صاحب جواهر از شیخ طوسی ، شهید اول، شهید ثانی و فاضل مقداد نقل می کند که عقیده دارند:

أَنَّ الْعَقْلَ مِمّا یَسْتَقِلُّ بِوُجُوبِ الْاَمْرِ بِالْمَعْرُوفِ وَ النَّهْیِ عَنِ الْمُنْکَرِ مِنْ غَیْرِ حاجَهٍ اِلی وُرُودِ الشَّرْعِ (۶)

علت نامگذاری هفته اول محرم الحرام با این عنوان این است که مهمترین هدف قیام اباعبدالله الحسین (ع) امر به معروف و نهی از منکر بوده

۱- خوارزمی در مقتل خود می نویسد :

امام (ع) در شبی که فردایش به جانب مکّه حرکت فرمود در کنار قبر جدّش رسولخدا (ص) بعد از خواندن نماز دست به دعا برداشته چنین گفت:

اَللّهُمَّ اِنّی اُحِبُّ الْمَعْرُوفَ وَ اُنْکِرُ الْمُنْکَرَ … (۷)

۲- در وصیت نامه خود خطاب به محمد حنفیه می نویسد :

اُریدُ اَنْ آمُرَ بِالْمَعْرُوفِ وَ أَنْهی عَنِ الْمُنْکَرِ (۸)

 

 

علل عدم موفقیت :

یک پرسش اساسی در ارتباط با این موضوع وجود دارد که از صدر اسلام تاکنون اقدامات مهمی در ارتباط با امر به معروف و نهی از منکر صورت گرفته است از قبیل:

  •        تدوین کتب و مقالات متعدد به زبانهای مختلف در کشورهای اسلامی
  •       اقدامات جدّی تعداد زیادی از شخصیت های برجسته و اصلاح گران جوامع اسلامی
  •       راه اندازی قیام ها و مبارزات جدّی با انحرافات در بلاد مختلف اسلامی
  •        بوجود آوردن تشکّل های مختلف جهت برخورد عملی با منکرات و …

لکن در مقام عمل چندان اثر مطلوب مشاهده نمی شود بطوریکه اکنون شاهد هستیم که دو کشور مهم اسلامی در اشغال استکبار جهانی است و در بسیاری از کشورهای اسلامی دیگر نیز به جنایت و مسلمان کشی مشغول هستند و نوع مسلمانان را به جان هم انداخته اند ؟

در پاسخ باید گفت چند عامل می تواند در این عدم موفقیت نقش اساسی داشته باشد:

۱- عدم توجه به اصول ، ضوابط ، شرایط ، مراحل و روشهای منطقی و اصولی امر به معروف و نهی از منکر در مرحله اجرا

۲- رسوخ فرهنگ های وارداتی به جوامع اسلامی و استمرار توطئه های استعمارگران با برنامه ریزی های پیچیده

۳- در حاشیه قرار گرفتن این اصل اساسی و سرنوشت ساز در میان مسلمانان و حکومتهای اسلامی

۴- نبود برنامه ریزی اصولی و عدم تعیین حدود و ضوابط اجرای این اصل

 

 

ب : گزارشی از سفر حج:

سفر عبادی سیاسی حج از ابعاد مختلف اعتقادی، سیاسی، اجتماعی و فرهنگی قابل بررسی و تحلیل است

ویژگیهای حج ایرانیان:

به برکت انقلاب اسلامی و نظام جمهوری اسلامی حجاج ایران اسلامی از امتیازات ویژه برخوردار بودند که با تلاشهای بعثه مقام معظم رهبری مدظله و مسئولان سازمان حج جریان داشت از قبیل:

۱- توجه ویژه و منحصر به فرد به ابعاد سیاسی حج از طریق برگزاری

  •        همایش های تقریب بین المذاهب و قدس با حضور جمعی از شخصیتهای برجسته کشورهای اسلامی
  •        مراسم دعای کمیل در مدینه منوّره و برائت از مشرکان در صحرای عرفات همراه با قرائت پیام راه گشای مقام معظم رهبری مدظله العالی
  •        ارسال گوشت قربانی و کمکهای نقدی حجاج به سیل زدگان پاکستان
  •        برگزاری جلسات گرامیداشت شهداء و تجلیل از خانواده آنان در کاروانها و مراسم با شکوه عید غدیر
  •        ترجمه پیام مقام معظم رهبری مدظله به زبانهای زنده دنیا و پخش آن در میان حجّاج سایر کشورهای جهان وملاقاتهای متعدد نماینده رهبری با شخصیت ها و حجاج سایر کشورها در طول سفر

 

نقص ها و کاستی ها :

نوع این کاستی ها از شیوه برخورد و رفتار حکومت و روحانیان وهّابی عربستان ناشی می شود که امیدواریم با گسترش بیداری در جهان اسلام در آینده برطرف گردد.

  •        عدم توجه به ابعاد سیاسی حج و عدم استفاده از ظرفیتهای متجاوز از دو میلیون حاجی برای رفع مشکلات موجود در میان مسلمانان
  •        بی محتوا بودن خطبه های نماز جمعه حرمین شریفین در ایام حج که با حضور اکثریت قریب به اتفاق حجاج برگزار می شود
  •        توهین به مسلمانان از طریق روحانیون وهابی در قبرستان بقیع و مسجد النبی (ص)
  •        طولانی بودن مدّت سفر حج ایرانیان چون تمامی اعمال و مناسک مستحب و واجب در مدت ۲۰ روز تمام می شود
  •        و مشکل دیگر تأخیرات خسته کننده و ملال آوری بود که امسال دامن گیر بسیاری از حجاج ایرانی شده بود.

 

چند تذکر عاشورایی :

۱- پُر کردن مساجد و توجه جدّی به اهداف قیام عاشورا از طریق هیئتهای عزاداری

۲- برگزاری نمازهای جماعت در ظهر عاشورا و قطع کردن عزاداریها در وقت نماز ظهر

۳- عدم ایجاد مزاحمت به مردم در عزاداری ها که بر خلاف اهداف و آرمان های شهدای کربلا می باشد

۴- بالا بردن سطح شناخت و معرفت جوانان از طریق اصلاح و پالایش عزاداریهای حسینی و تبیین اهداف نهضت عاشورا از سوی سخنرانان

 

قدردانی :

لازم میدانم از همه نمازگزاران جمعه بویژه دو خطیب بزرگوار جمعه که در غیاب اینجانب نمازجمعه برگزار و مدیریت کردند.

قدردانی از استانداران محترم آذربایجان غربی و شرقی و جمعی از مسئولان و مدیران کشوری، استانی و شهرستانی که در برگزاری همایش بین المللی شمس و معرفی تاریخ فرهنگی و ظرفیت های شهرستان خوی تلاش کردند.

بویژه از جناب آقای دکتر فتح اللهی معاون محترم سیاسی استاندار و مسئول همایش و حجت الاسلام مرقاتی و جناب آقای عماری که زحمات طاقت فرسایی را متحمل شدند.

 

پی نوشت:

(۱)   غررالحکم / آمدی   3625

(۲)   بحار الانوار / علامه مجلسی   ج ۷۳   ص ۳۲۹

(۳)   اصول کافی / کلینی   ج ۱   ص ۲۹۱

(۴)   رجال الکشیّ   ج ۲   ص ۴۹۰

(۵) شرایع الاسلام / محقق   ص ۹۵          

(۶) جواهر الکلام / محمد حسن نجفی ج ۲۱ ص ۳۵۲                

(۷) المقتل / خوارزمی ج ۱ ص ۱۸۶            

(۸) سیره پیشوایان / مهدی پیشوایی ص ۱۶۸