دوشنبه ۳ آبان ۱۴۰۰ - الإثنين 19 ربيع أول 1443

(۱۳۸۹/۱۰/۲۴) خطبه های نماز جمعه خوی – ۲۴ دی ۱۳۸۹

خطبه اول : الف : تقوی از دیدگاه روایات (۳۲) مِنْ وَصایا مَوْلانا عَلِیٍّ از وصیت های مولا علی (ع): لِابْنِهِ الْحُسَیْنِ عَلَیْهِمَا السَّلامُ به فرزندش امام حسین(ع) یا بُنَیَّ اُوصیکَ بِتَقْوَی اللهِ ای فرزندم تو را توصیه می کنم به رعایت تقوای الهی فِی الْغِنی وَ الْفَقْرِ در هر دو حالت بی نیازی و […]

خطبه اول :

الف : تقوی از دیدگاه روایات (۳۲)

مِنْ وَصایا مَوْلانا عَلِیٍّ

از وصیت های مولا علی (ع):

لِابْنِهِ الْحُسَیْنِ عَلَیْهِمَا السَّلامُ

به فرزندش امام حسین(ع)

یا بُنَیَّ اُوصیکَ بِتَقْوَی اللهِ

ای فرزندم تو را توصیه می کنم به رعایت تقوای الهی

فِی الْغِنی وَ الْفَقْرِ

در هر دو حالت بی نیازی و نیازمندی

… وَ مَنْ تَعَرّی مِنْ لِباسِ التَّقْوی

هرکس از جامه تقوی برهنه گردد

لَمْ یَسْتَتِرْ بِشَیْئٍ مِنَ اللِّباسِ (۱)

هیچ جامه ای او را نمی پوشاند

 

 

توضیح :

برای جا افتادن هرچه بهتر مفاد روایت لازم است مقداری در زمینه مفاهیم واژه های آن توضیح داده شود.

۱- معنی تقوی :

امام صادق (ع) در پاسخ پرسشی از معنی تقوی فرمود:

أَنْ لا یَفْقِدَ کَ اللهُ حَیْثُ أَمَرَ کَ وَ لا یَراکَ حَیْثُ نَهاکَ (۲)

تقوا این است که خداوند تو را در جایی که فرمانت داده است غایب نبیند و در آنجا که نهیت کرده حاضر نبیند

از مفاد آیات و روایات متعدد استفاده می شود که در صورت غفلت و عدم توجه انسان، ثروت موجب طغیان و فقر باعث بی دینی و کفر انسان می شود و هر دو در تعارض و تضاد با تقوا و پرهیزگاری هستند.

  •        امیرمؤمنان (ع) فرمود:

لا یَکُنْ فَقْرُ کَ کُفْراً وَ غِناکَ طُغْیاناً (۳)

نباید فقر موجب کفر تو و ثروت باعث طغیانت گردد

 

۳- باز طبق مفاد آیات و روایات متعدد، از تقوا تعبیر به لباس شده است.

  •        خداوند می فرماید:

لِباسُ التَّقْوی ذلِکَ خَیْرٌ (۴)

لباس پرهیزکاری بهتر است

  •        از امیرمؤمنان (ع) نقل شده فرمود:

ثَوْبُ التُّقی أَشْرَفُ الْمَلابِسِ (۵)  

جامه تقوی فاخرترین جامه هاست

و علّت اینکه از تقوی به لباس تعبیر شده است چون تقوا همانند لباس، نقش پوشاندن عیوب انسان را ایفا می کند

  •        لذا امام محمد باقر(ع) می فرماید :

لِباسُ التَّقْوی اَلْعِفافُ لِاَنَّ الْعَفیفَ لا تَبْدُوا لَهُ عَوْرَهٌ وَ اِنْ کانَ عارِیاً مِنَ الثِیّابِ (۶)

لباس تقوی، عفاف و پاکدامنی است زیرا شخص پاکدامن اگرچه برهنه از لباس باشد عیبی از او آشکار نمی شود.

 

 

ب : شرح زیارت جامعه (۱۰)

وَ خُزّانَ الْعِلْمِ (۴)    

و (شما اهل بیت (ع)) خزانه داران دانش هستید

تاکنون دو جلسه در ارتباط با دانش اهل بیت(ع) بحث کردیم و دو عنوان:

الف : ائمه (ع) وارث علوم انبیاء هستند

ب : ائمه (ع) به همه زبانها آشنایی دارند

را مورد بررسی قرار دادیم. اکنون ادامه همان موضوع را پی می گیریم.

۳- ائمه (ع) عالم به تأویل قرآن هستند.

  •        مرحوم کلینی از امیرمؤمنان (ع) نقل می کند فرمود:

فَما نَزَلَتْ عَلی رَسُولِ اللهِ (ص) آیَهٌ مِنَ الْقُرْآنِ اِلاّ … عَلَّمَنِی تَأویلَها وَ تَفْسیِرَها وَ ناسِخَها وَ مَنْسُوخَها وَ مُحْکَمَها وَ مُتَشابِهَها وَ خاصَّها وَ عامَّها (۷)

آیه ای از قرآن بر رسولخدا(ص) نازل نشده است مگر آنکه تأویل ، تفسیر، ناسخ، منسوخ، محکم، متشابه ، عام و خاص آن را به من یاد داده است.

  •        خداوند در قرآن می فرماید:

وَ ما یَعْلَمُ تَأویلَهُ اِلاَّ اللهُ وَ الرّاسِخُونَ فِی الْعِلْم (۸)

تأویل آن را کسی جز خدا و راسخان در علم نمی دانند

  •        مرحوم کلینی از امام صادق (ع) نقل می کند فرمود:

نَحْنُ الرّاسِخُونَ فِی الْعِلْمِ وَ نَحْنُ نَعْلَمُ تَأویلَهُ (۹)  

یعنی ما (ائمه(ع)) راسخون در علم هستیم و ما تأویل (قرآن را) می دانیم

مرحوم کلینی در کتاب الحُجَّه اصول کافی چند باب را در زمینه علوم ائمه (ع) مطرح کرده و روایات متعددی را در ضمن باب ها مطرح کرده است. از قبیل:

۱- بابُ أَنَّ الاَئِمَّهَ (ع) یَعْلَمُونَ جَمیعَ الْعُلُومِ الَّتِی خَرَجَتْ اِلَی الْمَلائِکَهِ وَ الْاَنْبِیاءِ وَ الرُّسُلِ(ص)

« ائمه (ع) تمامی علومی که ملائکه، پیامبران و رسولان دارند می دانند»

در ضمن این باب ۴ روایت را مطرح کرده است

۲- بابٌ نادِرٌ فِیهِ ذِکْرُ الْغَیْبِ   « باب ذکری از علم غیب »

در این باب ۴ روایت را در زمینه دانستن علم غیب از ناحیه ائمه (ع) مطرح کرده است.

۳- بابُ أَنَّ الْاَئِمَّهَ اِذا شاؤُو أَنْ یَعْلَمُوا عُلِّمُوا  

« باب اینکه ائمه (ع) هرگاه بخواهند بدانند می دانند »

در این باب ۳ روایت مطرح شده است

۴- بابُ أَنَّ الْاَئِمَّهَ یَعْلَمُونَ مَتی یَمُوتُونَ وَ اَنَّهُمْ لا یَمُوتُونَ اِلاّ بِاخْتِیارٍ مِنْهُمْ

« ائمه (ع) به اختیار خود می میرند و زمان مرگشان را نیز می دانند. »

در این باب ۸ روایت مطرح شده است.

۵- بابُ أَنَّ الْأَئِمَّهَ یَعْلَمُونَ عِلْمَ ما کانَ وَ ما یَکُونُ وَ اَنَّه ما یَخْفی عَلَیْهِمْ شَیْئٌ (۱۰)

« ائمه (ع) چیزی که اتفاق افتاده و اتفاق می افتد، می دانند و چیزی از آنان پنهان نیست. »

در این باب ۶ روایت مطرح شده است.


خطبه دوم :

با توجه به تعدد مناسبتهای هفته جاری چند مورد را یادآوری و مورد بررسی قرار می دهیم:

الف : سالروز شهادت عمّار

امروز جمعه مصادف با ۹ صفر سالروز شهادت عمّار یاسر می باشد عمّار و پدرش یاسر و مادرش سمیه و برادرش عبدالله از نخستین افرادی بودند که در مکّه ایمان آوردند.(۱۱)

پدر و مادرش زیر شکنجه کفار قریش به شهادت رسیدند

عمّار ازصحابه نزدیک رسولخدا(ص) و ازیاران باوفای امیرمؤمنان(ع) بوداو از نخستین مهاجران به مدینه بود و در جنگ بدر و سایر جنگ های صدر اسلام و غزوه های رسولخدا (ص) شرکت جست. (۱۲)

عمّار پس از رحلت رسولخدا (ص) مُدام همراه امیرمؤمنان (ع) بود و از وصایت و خلافت آن بزرگوار دفاع می کرد و در این راه مصائب بیشماری را تحمل کرد.

و در جنگ جمل و صفین در کنار امیرمؤمنان (ع) بود و شهادت او در جنگ صفین معادلات جنگ را علیه معاویه تغییر داد

مواضع قاطع و سخنرانی های آتشین عمار بعد از خلیفه سوم در فراهم شدن زمینه های خلافت امیرمؤمنان (ع) نقش اساسی داشت. (۱۳)

مرحوم آیت الله خویی (ره) پس از توضیحات مفصّل در شرح حال عمّار و بیان فضایل او می نویسد:

اَقُولُ : اَلرِّوایاهُ فِی مَدْحِ عَمّار وَ جَلالَهِ شَأنِهِ کادَتْ اَنْ تَکُونَ مُتَواتِرَهً اِجْمالاً وَ هِی مَذْکُورَهٌ فِی اَبْوابٍ مُتَفَرِّقَهٍ (۱۴)  

عمّار قبل از شهادت وصیّت کرده بود که او را با لباس های خونینش دفن کنند تا در حضور پروردگارش حجتی علیه دشمنان ولایت باشد.

« اِدْفِنُونِی فِی ثِیابِی فَاِنِّی مُخاصِمٌ» (۱۵)

ابن سعد در طبقات می نویسد:

وَ قالَ عَلِیٌّ (ع) حِینَ قُتِلَ عَمّارُ … رَحِمَ اللهُ عَمّاراً یَوْمَ اَسْلَمَ وَ رَحِمَ اللهُ عَمّاراً یَوْمَ قُتِلَ وَ رَحِمَ اللهُ عَمّاراً یَوْمَ یُبْعَثُ حَیّاً وَ ما یُذْکَرُ مِنْ اَصْحابِ رَسُولِ اللهِ (ص) اَرْبَعَهٌ اِلاّ کانَ رابعاً وَ لا خَمْسَهٌ اِلاّ کانَ خامِساً … فَهَنیئاً لِعَمّار بِالْجَنَّهِ  (16)  

ابن اثیر می نویسد:

دَفَنَهُ عَلِیٌّ (ع) فِی ثِیابِهِ وَ لَمْ یَغْسِلْهُ (۱۷)  

 

 

ب : انتصاب مقام معظم رهبری مدظله به امامت جمعه تهران (۵۸٫ش)

امروز جمعه ۲۴ دیماه مصادف با سالروز انتصاب مقام معظم رهبری مدظله به امامت جمعه تهران است.

در حکمی که رهبر کبیر انقلاب قدس سره در این زمینه صادر کردند بر حُسن سابقه، و علم توأم با عمل آن بزرگوار تأکید فرمودند و از خداوند متعال درخواست نمودند که در ارشاد و هدایت مردم موفق باشند. (۱۸)

اگر بخواهیم به حُسن انتخاب رهبر کبیر انقلاب را در آن شرایط حساس انقلاب و نظام جمهوری اسلامی پی ببریم چند مطلب را باید مورد توجه قرار بدهیم:

الف: دیدگاه امام (ره) در مورد وظایف خطیب جمعه

امام (ره) در تحریر الوسیله وظایف خطیب جمعه را چنین بیان می فرماید:

یَنْبَغِی لِلْاِمامِ الْخَطیبِ

أَنْ یَذْکُرَ – فِی ضِمْنِ خُطْبَتِهِ – ما هُوَ مِنْ مَصالِحِ الْمُسْلِمینَ فِی دِینِهِمْ وَ دُنْیهاهُمْ ، وَ یُخْبِرَهُمْ بِما جَری فِی بِلادِ الْمُسْلِمینَ وَ غَیْرَها مِنَ الْاَحْوالِ الَّتِی لَهُمْ فِیها اَلْمَضَرَّهُ أَوِ الْمَنْفَعَهُ وَ ما یَحْتاجُ الْمُسْلِمُونَ إِلَیْهِ فِی الْمَعاشِ وَ الْمَعادِ وَ الْاُمُورِ السِّیاسِیَّهِ وَ الْاِقْتِصادِیَّهِ مِمّا هِیَ دَخیلَهٌ فِی اِسْتِقْلالِهِمْ وَ کِیانِهِمْ وَ کَیْفِیَّهِ مُعامَلَتِهِمْ مَعَ سائِرِ الْمِلَلِ وَ التَّحْذیرِ عَنْ تَدَخُّلِ الدُّوَلِ الظّالِمَهِ الْمُسْتَعْمِرَهِ فِی اُمُورِهِمْ سِیَّمَا السِّیاسِیَّه وَ الْاِقْتِصادِیَّه اَلْمُنْجَرُّ اِلی اِسْتِعْمارِهِمْ وَ اِسْتِثْمارِهِمْ. (۱۹)

براى امام که خطبه مى خواند سزاوار آن است که در ضمن خطبه اش ‍ مسائلى که مربوط به مصالح دینى و دنیائى مسلمین است و حوادث و احوال خوب و بد و مضر و نافعى که در بلاد مسلمین رخ داده و آن چه مسلمانان در معاش و معادشان به آن نیازمندند و مسائل سیاسى و اقتصادى که در استقلال وکیان مسلمین دخالت دارد را تذکر دهد و نیز اینکه با سایر ملل چگونه باید معامله و رفتار کنند گوشزد شنوندگان نموده آنان را از توطئه و دخالتهاى دول بیگانه و ستمکاران استعمارگر در امور سیاسى و اقتصادى مسلمین که سرانجام آن دخالتها استعمار و استثمار مسلمین است برحذر بدارد

لذا با توجه به این وظیفه سنگین در آن شرایط مقام معظم رهبری مدظله منحصر به فرد بودند:

 

ب : محتوای خطبه های مقام معظم رهبری مدظله:

می توان محتوای خطبه های تاریخی و سرنوشت ساز آن بزرگوار در نمازجمعه تهران را بویژه در دوران حساس ۸ سال دفاع مقدس در موارد ذیل فهرست کرد:

۱- تحلیل ابتکاری از تاریخ سیاسی اسلام در ادوار مختلف

۲- تبیین زندگی سیاسی اهل بیت(ع) و پیامبر بزرگوار اسلام (ص) با برداشت های ابتکاری

۳- تبیین مواضع سیاسی و بین المللی نظام جمهوری اسلامی در مسائل جهانی و منطقه ای

۴- افشاء چهره واقعی منافقین و سایر جریانهای سیاسی ملّی‌گرا و سکولار

۵- افشاء توطئه های استکبار جهانی علیه اسلام و مسلمانان

۶- تشریح شهامت ها و شجاعت های فرزندان ملت متعهد ایران در جبهه های جنگ

۷- تبیین مستند و مستدل معارف دینی در زمینه های مختلف اعتقادی، سیاسی، اخلاقی و اجتماعی

۸- دعوت به وحدت و انسجام پیروان مذاهب اسلامی در برابر جبهه استکبار جهانی

 

 

ج : توصیه های مقام معظم رهبری مدظله به ائمه جمعه

از جمله محورهایی که در ارتباط با نقش اساسی و محوری آن بزرگوار لازم است مورد بررسی قرار بگیرد توصیه های ایشان به ائمه جمعه کشور می باشد که در جلسات مختلف و در طول سالیان متمادی مطرح فرموده اند.

و این توصیه ها در موفقیّت ائمه محترم جمعه ، حفظ وحدت و انسجام جامعه، افشای توطئه های دشمنان و بالا بردن سطح معرفت ، بینش و بصیرت مردم نقش اساسی داشته که بعنوان نمونه مواردی را بصورت فهرست مورد اشاره قرار می دهیم:

۱- آگاهی از مسائل روز و واقعیت جامعه و هوشیاری و توجه به طراحی وتوطئه دشمن و رفیق بودن با جوانان و شنیدن سخنان آنان (۲۰)      

۲- تقویت امید به آینده در میان مردم بویژه جوانان یکی از نیازهای اصلی در بخش فرهنگ عمومی است که امامان جمعه در این زمینه می توانند تأثیر گذاری بالایی داشته باشند و همچنین یکی از کارهای ائمه جمعه گسترش اخلاق اسلامی در جامعه است. (۲۱)

۳- بیان حقایق ، تعمیق بصیرت مردم و تقویت ایمان و استقامت آنان از جمله وظایف ائمه جمعه می باشد.

نماز جمعه بعنوان رسانه ای فراگیر و پرنفوذ می تواند با برخورداری از ائمه جمعه عالم، عامل ، حکیم و آگاه به اقتضائات نقش مؤثری در تحقق این اهداف ایفا کند.(۲۲)

۴- شناخت مخاطب ، درک سوالات ، ابهامات و نیازهای ذهنی همه قشرهای مردم بویژه جوانان، نشست و برخواست با متن مردم، جامعیت و غنای محتوای خطبه ها، آگاه کردن مردم از تحولات و جریانهای سیاسی بین المللی و داخلی، بصیرت و پختگی از شروط توفیق ائمه جمعه در ادای وظیفه دشوار تبیین ، تبلیغ و بلاغ مبین می باشد. (۲۳)

۵- یکی از خطرهایی که انقلاب را تهدید می کند همین است که مردم دچار دودستگی شوند و جناح بندی ، صف آرایی و خط و خطوط بر آنها حاکم شود.

اگر امام جمعه به زبان بگوید من به جایی وابسته نیستم و جناحی را تقویت نمی کنم و حتّی این نکته را هم در نمازجمعه تأکید بکند اما در واقع این گونه نباشد مردم متوجه این دو موضع می شوند … امام جمعه با همه گرم و مهربان و صمیمی برخورد کند البته کار مشکلی است ولی باید تمرین و تلاش کنیم که انشاء ا… اینکار انجام بگیرد. (۲۴)

 

 

ج: تقدیر از سربازان گمنام :

باید از تلاش های شبانه روزی و افتخار آمیز وزارت اطلاعات با تمام وجود قدردانی و سپاسگزاری کرد که موفق شدند شبکه جاسوسی و تروریستی رژیم اشغالگر قدس در منطقه را شناسایی و نابود کنند.

این اقدام نشان می دهد تشکیلات امنیتی نظام جمهوری اسلامی قدرت رصد کردن و وارد ساختن ضربه بر فعالیّت های جاسوسی و تروریستی استکبار جهانی را دارد و هر وقت مصلحت بداند اقدامات لازم را انجام می دهد.

 

 

د : تسلیت سانحه هوایی:

در سانحه هوایی مسیر تهران – ارومیه جمعی از هم وطنان جان خود را از دست دادند.

من این مصیبت را به خانواده های داغدیده تسلیت می گویم و از درگاه خداوند اجر و صبر در خواست می کنم و برای عزیزان مرحومین علو درجه و غفران آرزو می کنم و از عموم مسئولانی که در مدیریت این حادثه متحمل زحمات طاقت فرسا شدند قدردانی و سپاسگزاری می کنم.

لازم به یادآوری است که اینجانب و جناب آقای فرماندار به نمایندگی از مردم خوی در تشییع جنازه ارومیه حضور پیدا کرده و به بازماندگان تسلیت گفتیم.

 

پی نوشت :

(۱)     تحف العقول / ابن شعبه حرانی ص ۸۸

(۲)     بحار الانوار / علامه مجلسی ج ۷۰ ص ۲۸۵

(۳)     شرح نهج البلاغه / ابن ابی الحدید ج ۲ ص ۳۰۶

(۴)     سوره اعراف آیه ۲۶

(۵)     غررالحکم / آمدی ۴۶۸۶

(۶)     تفسیر القمی/ علی بن ابراهیم ج ۱ ص ۲۲۶

(۷)     اصول کافی / کلینی ج ۱ ص ۶۴

(۸)     سوره آل عمران آیه ۷  

(۹)   اصول کافی / کلینی ج ۱ ص ۲۱۳

(۱۰) همان ج ۱ ص ۲۵۵-۲۶۳

(۱۱) اسدالغابه فی معرفه الصحابه / ابن اثیر ج ۳ ص ۴۲۲

(۱۲) اصحاب امام علی (ع) / نظام زاده   ج ۲ ص ۸۸۵

(۱۳) شرح نهج البلاغه / ابن ابی الحدید ج ۴ ص ۸

(۱۴) مجمع رجال الحدیث / آیت الله خویی (ره) ج ۱۳ ص ۲۸۹

(۱۵) رجال / کشی ص ۳۳     و     معجم رجال الحدیث ج ۱۳ ص ۲۸۷  

(۱۶) الطبقات الکبری / لابن سعد ج ۳ ص ۱۳۸

(۱۷) اسدالغابه فی معرفه الصحابه / ابن اثیر ج ۳ ص ۴۲۶

(۱۸) صحیفه امام (ره) ج ۱۲ ص ۱۱۶  

(۱۹) تحریر الوسیله / امام خمینی (ره) ج ۱ ص ۸۴

(۲۰) دیدار ائمه جمعه با رهبر معظم انقلاب ۶/۷/۱۳۸۹

(۲۱) همان مورخه ۲۲/۷/۱۳۸۷

(۲۲) همان مورخه ۱۷/۷/۱۳۸۲

(۲۳) همان مورخه ۱۵/۷/۱۳۸۱

(۲۴) همان مورخه ۱۲/۴/۱۳۶۸  

 

 

 

پر بازدیدترین ها

بیشتر