جمعه ۱ بهمن ۱۴۰۰ - الجمعة 18 جماد ثاني 1443

(۱۳۸۹/۱۱/۰۱) خطبه های نماز جمعه خوی – ۱بهمن ۱۳۸۹

خطبه اول  : الف : تقوی از دیدگاه روایات (۳۳) عَنْ اَبی جَعْفَرٍ (ع) قالَ: امام باقر (ع) فرمود: لَمّا کانَ یَوْمَ فَتْحِ مَکَّهَ در روز فتح شدن مکّه قامَ رَسُولُ اللهِ (ص) فِی النّاسِ خَطیباً رسولخدا (ص) در میان مردم برای خطبه ایستاد فَحَمِدَ اللهَ وَ أَثْنی عَلَیْهِ خدا را حمد و ثنا گفت […]

خطبه اول  :

الف : تقوی از دیدگاه روایات (۳۳)

عَنْ اَبی جَعْفَرٍ (ع) قالَ:

امام باقر (ع) فرمود:

لَمّا کانَ یَوْمَ فَتْحِ مَکَّهَ

در روز فتح شدن مکّه

قامَ رَسُولُ اللهِ (ص) فِی النّاسِ خَطیباً

رسولخدا (ص) در میان مردم برای خطبه ایستاد

فَحَمِدَ اللهَ وَ أَثْنی عَلَیْهِ

خدا را حمد و ثنا گفت

ثُمَّ قالَ اَیُّهَا النّاسُ

سپس فرمود: ای مردم !

لِیُبَلِّغِ الشّاهِدُ الْغائِبَ

حاضران به غائبان برسانند

اِنَّ اللهَ تَبارَ کَ وَ تَعالی

خداوند تبارک و تعالی

قَدْ أَذْهَبَ عَنْکُمْ بِالْإِسْلامِ

بوسیله دین اسلام از بین برده

نَخْوَهَ الْجاهِلِیَّهَ وَ التَّفاخُرَ

تکبر و تفاخر جاهلی

بِآبائِها وَ عَشائِرِها

به پدران و قبیله ها را

اَیُّهَا النّاس اِنَّکُمْ مِنْ آدَمَ

ای مردم همه شما از آدم هستید

وَ آدَمُ مِنْ طِینٍ

و آدم از خاک آفریده شده

اَلا وَ اِنَّ خَیْرَکُمْ عِنْدَ اللهِ

آگاه باشید بهترین شما در پیشگاه خدا

وَ اَکْرَمَکُمْ عَلَیْهِ الْیَوْمَ

و گرامی ترین تان در محضر او

أَتْقاکُمْ وَأَطْوَعَکُمْ لَهُ (۱)

با تقواترین و مطیع ترین شما است.

 

 

ب : شرح زیارت جامعه (۱۱)

وَ مُنْتَحَی الْحِلْمِ

و (سلام بر شما) ای نهایت بردباری

معنی حِلْم :

علمای علم لغت معانی متعددی برای واژه «حِلم» مطرح کرده اند.

۱- راغب اصفهانی می نویسد:

اَلْحِلْمُ ضَبْطُ النَّفْسِ وَ الطَّبْعِ عَنْ هَیَجانِ الْغَضَبِ (۲)

حلم یعنی کنترل کردن نفس و طبع انسانی از تحریک خشم

 

۲- ابی هلال عسکری می نویسد:

اَلْحِلْمُ هُوَ الْاِمْهالُ بِتَأخیرِ الْعِقابِ الْمُسْتَحَقْ (۳)  

حلم عبارت است از مهلت دادن و به تأخیر انداختن عقاب مستحق

 

۳- سید علیخان مدنی :

در ضمن معنی و توضیح این این فراز از دعای وداع ماه رمضان صحیفه سجّادیه

وَ تَلَقَّیْتَ مَنْ عَصاکَ بِالْحِلْمِ ( ای استقبلته به) (۴)

می نویسد:

وَ الْحِلْمُ هُوَ الْاِمْساکُ عَنِ الْمُبادَرَهِ اِلَی الْاِنْتِقامِ (۵)    

حلم عبارت است از خودداری کردن از اقدام به انتقام گیری

 

 

هدف از منتهی الحلم بودن ائمه (ع) چیست ؟

این جمله به دو صورت معنی می شود :

۱- آخرین و پایانی ترین درجه حلم و بردباری

یعنی ائمه (ع) در بالاترین رتبه و مقام حلم قرار دارند

 

۲- سرچشمه و سرمنشأ حلم و بُردباری

یعنی هر فردی ، هراندازه به ویژگی حلم خُو گرفته از ائمه (ع) دریافت کرده است. (۶)

 

 

نمونه ای از حلم ائمه (ع):

علی بن محمد مدائنی (مورخ معروف قرن دوم) از جُوَیرِیَّه نقل می کند گفت:

لَمّا ماتَ الْحَسَنُ (ع) أَخْرَجُوا جَنازَتَهُ فَحَمَلَ مَرْوانُ بْنُ الْحَکَمِ سَریرَهُ

آنگاه که امام حسن (ع) به شهادت رسید و جنازه شریف حضرتش را حرکت دادند مروان بن حکم (دشمن سرسخت آن حضرت) زیر تابوت آمد و آن را حمل کرد

فقالَ لَهُ الْحُسَیْنُ (ع): تَحْمِلُ الْیَوْمَ جَنازَتَهُ وَ کُنْتَ بِالْاَمْسِ تُجَرِّعُهُ الْغَیْظَ ؟

امام حسین (ع) فرمود: تو امروز جنازه او را تشییع می کنی و دیروز با جرعه های غیظ و غصه حضرتش را سیراب می کردی

قالَ مَرْوانُ : نَعَمْ کُنْتُ اَفْعَلُ ذلِکَ بِمَنْ یُوازِنُ حِلْمُهُ الْجِبالَ (۷)

مروان گفت : آری من جنازه کسی را تشییع می کنم که حلم و بردباری او همسنگ کوه ها بود.


خطبه دوم :                    

الف : مناسبتهای هفته:

۱- روز جمعه ۱ بهمن

« اعدام انقلابی حسنعلی منصور توسط شهید محمد بخارائی ۱۳۴۳٫ش»

 

۲- روز سه شنبه ۵ بهمن ۲۰ صفر

« اربعین حسینی و روز زیارتی مخصوص امام حسین (ع) »

 

۳- روز چهارشنبه ۶ بهمن

روز وقف و « آغاز هفته وقف »

 

 

 

الف : اربعین حسینی (ع):

۲۰ صفر روز اربعین شهادت امام حسین (ع) و شهدای کربلا می باشد. با تسلیت این مناسبت به عموم عزاداران اباعبدالله الحسین (ع)

مرحوم شیخ طوسی در دو کتاب تهذیب الاحکام و مصباح المتهجد خوداز امام حسن عسکری علیه السّلام روایت کرده فرمود:

عَلاماتُ الْمُؤْمِنِ خَمْسٌ : … وَ زِیارَهُ الْاَرْبَعینَ (۸)  

 

آیت الله مکارم شیرازی می نویسد:

انتخاب زیارت اربعین احتمالاً به خاطر آن است که زیارت شهدای کربلا از روز اربعین آغاز شد و در این روز در عصر ما آنچنان انبوهی از جمعیت عاشقان و دلدادگان امام حسین (ع) در کربلا جمع می شوند که در هیچ موقع از سال حتی عاشورا چنان جمعیت عظیمی دیده نمی شود. (۹)

 

 

فرازهایی از زیارت اربعین:

ابتدا لازم به یادآوری است که زیارت اربعین به دو صورت نقل شده است:

 

الف : زیارت جابربن عبدالله :

این زیارت را مرحوم سید بن طاووس از عطا همراه جابر در سفر زیارتی اربعین نقل می کند. که عطا گفت:

… فَلَمّا وَ صَلْنَا الْغاضَرِیَّهَ اِغْتَسَلَ فِی شَریعَتِها وَ لَبِسَ قَمیصاً … ثُمَّ مَشی حافِیاً (پابرهنه) حَتّی وَقَفَ عِنْدَ رَأسِ الْحُسَیْنِ (ع) وَ کَبَّرَ ثَلاثاً ثُمَّ خَرَّ مَغْشِیّاً عَلَیْهِ فَلَمّا اَفاقَ سَمِعْتُهُ یَقُوُلُ : اَلسَّلامُ عَلَیْکُمْ یا آلَ اللهِ … (۱۰)

 

 

ب : زیارت صفوان جمّال :

این زیارت را مرحوم شیخ طوسی در تهذیب الاحکام با سند خود از صفوان بن مهران جمال نقل می کند گفت :

قالَ لِی مَوْلایَ الصّادِقُ صَلَواتُ اللهَ عَلَیْهِ فِی زِیارَهِ الْاَرْبَعینَ تَزُوُرُ عِنْدَ اِرْتِفاعِ النَّهارِ وَ تَقُوُلُ : اَلسَّلامُ عَلی وَلِیِّ اللهِ وَ حَبیبهِ … (۱۱)

 

فرازهایی از زیارت دوم :

با توجه به اینکه در آستانه اربعین شهدای کربلا قرار داریم.

لازم دیدم فرازهایی از زیارت صفوان جمّال را در سه محور ترجمه کنم:

۱- گواهی بر جایگاه والای امام (ع) در محضر خداوند:

الف : خدایا گواهی می دهم تو امام حسین (ع) را بوسیله شهادت گرامی داشتی اکْرَمْتَهُ بِالشَّهادَهِ

ب : میراث های انبیاء را به او عنایت کردی  وَ اعْطَیْتَه‏ مَوارِیثَ الأَنْبِیاءِ        

ج : و او را حجّت بر بندگانت قرار دادی   وَ جَعَلْتَهُ حُجَّهً عَلى‏ خَلْقِک

 

در مقابل اباعبدالله الحسین (ع) نیز

د : بی دریغ جان خود را در راه تو داد تا بندگانت را از جهالت و سرگردانی گمراهی نجات دهد

وَ بَذَلَ مُهْجَتَهُ فِیکَ لِیَسْتَنْقِذَ عِبادَکَ مِنَ الْجَهالَهِ وَ حَیْرَهِ الضَّلالَهِ

 

۲- بیان انگیزه های پیروان آل ابی سفیان در به شهادت رساندن امام (ع):

الف : فریب خوردن در برابر ظواهر دنیا و فروختن آخرت به آن

وَ قَدْ تَوازَرَ عَلَیْهِ مَنْ غَرَّتْهُ الدُّ نْیا … وَ شَرى‏ آخِرَتَهُ بِالثَّمَنِ الاوْکَسِ «أی : الأنقص‏»

ب : پیروی کردن از عوامل اختلاف و نفاق در جامعه اسلامی

وَ أَطاعَ مِنْ عِبادِکَ اهْلَ الشِّقاقِ وَ النِّفاقِ

 

۳- اظهار عقیده زائر در زمینه امامت و ولایت امام (ع) و بیان سطح پیروی خود

الف : گواهی می دهم که تو از پایه های دین وَ اشْهَدُ انَّکَ مِنْ دَعائِمِ الدِّینِ

و ستون های محکم مسلمانان وَ أَرْکانِ الْمُسْلِمِینَ

و پناهگاه مؤمنان هستی وَ مَعْقِلِ الْمُؤْمِنِینَ.

 

ب : گواهی بر امامت امام و از صُلب او بودن سایر ائمه (ع)

وَ اشْهَدُ انَّکَ الإِمامُ … وَ اشْهَدُ أَنَّ الأَئِمَّهَ مِنْ وُلْدِکَ

 

ج : تبیین عقاید از سوی زائر

۱- گواهی بر ایمان داشتن به ائمه وَ اشْهَدُ انِّی بِکُمْ مُؤْمِنٌ

۲- عقیده به بازگشت آنان وَ بإِیابِکُمْ مُوقِنٌ

۳- و تسلیم دل بر دل آنان وَ قَلْبِی لِقَلْبِکُمْ سِلْمٌ

۴- و پیرو قرار دادن کار خود بر کار آنان وَ امْرِی لِأَمْرِکُمْ مُتَّبِعٌ  

۵- و آمادگی بر یاری ائمه(ع) وَ نُصْرَتِی لَکُمْ مُعَدَّهٌ، حَتّى‏ یَأْذَنَ اللَّهُ لَکُمْ (۱۲)

 

 

ب : هفته وقف :

وقف یکی از موضوعات مهم در فقه مذاهب مختلف اسلامی در طول تاریخ بوده و هست و این سنّت حسنه بر اساس دستورات اسلام از ابتدا در میان مسلمانان جریان داشته و بخش مهمی از مشکلات اقتصادی جوامع اسلامی از طریق درآمدهای موقوفات حل می شده و بسیاری از مظاهر تمدنی اسلام و مسلمین در سایه موقوفات بوجود آمده است

فقهای مذاهب مختلف اسلامی کتابها و رساله های متعددی در زمینه وقف تدوین کرده و ابعاد وقف را بصورت علمی مورد بررسی قرار داده اند.

نوع فقهای شیعه از شیخ مفید، شیخ طوسی، سلاّر دیلمی ، ابوالصلاح حلبی و ابن ادریس حلّی گرفته تا عصر علامه حلی ، محقق حلی ، شهیدین تا عصر حاضر، همه موضوع وقف را بصورت کتاب مستقل و یا در ضمن سایر کتب فقهی و رساله های عملیّه مورد بررسی قرار داده اند.

پرداختن به بُعد علمی و فقهی وقف نیاز به فرصت بیشتر دارد لذا در این وقت محدود ابتدا لازم می دانم از زحمات مدیران و کارکنان زحمتکش اوقاف قدردانی کنم و لازم به یادآوری است که در دوران مدیریت حضرت حجت الاسلام و المسلمین آقای محمدی شاهد تحولات خوبی در سازمان اوقاف هستیم امیدواریم همچنان استمرار داشته باشد.

چند مورد از مشکلات موجود مربوط به موقوفات را لازم به یادآوری می دانم:

۱- بخشی از موقوفات در نوع شهرستانها سالیان متمادی است که مورد تصرف عُدوانی قرار گرفته است؛ باید به حالت اولیه برگردند.

۲- پایین بودن اجاره بسیاری از موقوفات یکی از مشکلات اساسی وقف می باشد؛ لذا نیاز به تجدید نظر دارد.

۳- بخشی از موقوفات سند رسمی ندارند بدین جهت در معرض چپاول سودجویان جامعه قرار دارند.

۴- عدول از نیات واقف در برخی از موقوفات از جمله معضلات وقف می باشد.

۵- بعضی از اشخاص غیر مسئول نام بعضی از موقوفات را تغییر داده و موجب بدبینی مردم شده اند.

۶- درآمد امامتزاده ها و سایر بقاع متبرّکه نیاز به ساماندهی جدّی دارد.

۷- برخی از موقوفات در اختیار اشخاص و یا ادارات قرار دارد که از بابت آن اجاره پرداخت نمی کنند.

۸- تبلیغ برای وقف و حراست از موقوفات نیاز به تجدید نظر جدّی دارد.

 

 

ج : تحولات اخیر در چند کشور اسلامی:

در روزهای اخیر شاهد تحوّلات متعددی در برخی از کشورهای اسلامی بودیم. از قبیل:

  •        فرار رئیس جمهور تونس آقای «زین العابدین بن علی» در اثر قیام مردم
  •        برگزاری همه پرسی در کشور سودان جهت جداسازی جنوب آن کشور و تشکیل یک دولت مستقل
  •        سقوط دولت سعد حریری در لبنان در اثر استعفای وزرای ۸ مارس بعنوان اعتراض به همکاری رییس دولت با حکومت آمریکا با انجام سفر به آن کشور

مجموع این تحولات نشان می دهد که مسلمانان مدام در لبه تیز حملات استکبار قرار گرفته و باید با هوشاری تمام با موضوعات و تحولات موجود برخورد کنند.

چند مورد ازآثار و تبعات این قبیل تحولات را یادآوری می کنیم:

۱- بیداری روز افزون در کشورهای اسلامی بویژه در میان جوانان، آمریکا و حامیان او و رژیم اشغالگر قدس را هراسان ساخته است.

۲- استعمارگران بویژه آمریکا ، انگلیس و به تبع آن برخی از کشورهای دیگر برای تحکیم جایگاه خود در خاورمیانه می خواهند پایگاههای جدیدی بوجود بیاورند.

۳- با توجه به فشارهای بین المللی بر کشورهای اروپایی و رژیم اشغالگر قدس در اثر جنایات اسرائیل بویژه بعد از جنایاتی که در غزّه مرتکب شدند تلاش می کنند در داخل مسلمانان بویژه در کشور لبنان بحران آفرینی کنند.

 

 

د : سفر حضرت آیت الله نوری همدانی به استان:

به طوریکه از طریق رسانه ها استماع کردید عصر روز چهارشنبه فقیه بزرگوار حضرت آیت الله نوری همدانی وارد ارومیه مرکز استان آذربایجان غربی شدند و روز پنجشنبه ملاقاتی با روحانیان شیعه واهل سنت داشتند و با سایر اقشار نیز ملاقاتهایی خواهند داشت.

لازم به یادآوری است که حضرت آیت الله نوری از جمله فقهایی هستند که مدام حامی نظام جمهوری اسلامی و ولایت فقیه بوده و هستند .

صدور اعلامیه مشترک در معرفی مرجعیت حضرت امام خمینی (ره) ، سخنرانی پرشور ۱۹ دیماه ۵۶٫ش ، انجام سفرهای علمی به کشورهای اروپایی، پذیرش امامت جمعه همدان، انجام سخنرانی های متعدد انقلابی ، تدریس خارج فقه و اصول، تألیف کتب متعدد در موضوعات مختلف علمی و مواضع قاطع در حمایت از نظام و مقام معظم رهبری مدظله در فتنه سال ۸۸ از جمله خدمات و اقدامات انقلابی آن فقیه بزرگوار می باشد.

 

 

پی نوشت :

(۱)   بحار الانوار / علامه مجلسی ج ۲۱ ص ۱۳۸

(۲)   المفردات فی غریب القرآن / راغب اصفهانی ص ۱۲۹  

(۳)   معجم الفروق اللغویه / ابی هلال ص ۱۹۹  

(۴)   صحیفه سجادیه دعای ۴۵    

(۵)   ریاض السالکین / سید علیخان ج ۶ ص ۱۱۷

(۶)   با پیشوایان هدایتگر / حسینی میلانی ج ۱ ص ۱۳۵

(۷)   بحار الانوار / علامه مجلسی ج ۴۴ ص ۱۴۵

(۸)   تهذیب الاحکام / شیخ طوسی ج ۶ ص ۵۲ و مصباح المتهجد / شیخ طوسی ص ۷۸۷  

(۹)   کلیات مفاتیح الجنان / مکارم شیرازی ص ۳۹۲

(۱۰)   مصباح الزائر / سید بن طاووس ص ۱۵۱ به نقل از بحارالانوار   ج ۹۸   ص ۳۲۲  

(۱۱)   تهذیب الاحکام شیخ طوسی   ج ۶   ص ۱۱۳

(۱۲)   مفاتیح الجنان / شیخ عباس قمی ص ۱۰۰۷