سه شنبه ۲۸ دی ۱۴۰۰ - الثلاثاء 15 جماد ثاني 1443

(۱۳۹۰/۰۲/۰۲) خطبه های نماز جمعه خوی – ۲ اردیبهشت ۱۳۹۰

خطبه اول الف : تقوی در خطبه های معصومین (۴) اوّلین خطبه امیرمؤمنان(ع) (۱): در بعضی از منابع نقل شده است که امیرمؤمنان (ع) در اوّلین جمعه بعد از بیعت مردم با او ، خطبه‌ای ایراد فرمود که در برخی منابع از او به عنوان خطبه بالغه یاد شده (۱) در منابعی دیگر عنوان (یَصِفُ […]

خطبه اول

الف : تقوی در خطبه های معصومین (۴)

اوّلین خطبه امیرمؤمنان(ع) (۱):

در بعضی از منابع نقل شده است که امیرمؤمنان (ع) در اوّلین جمعه بعد از بیعت مردم با او ، خطبه‌ای ایراد فرمود که در برخی منابع از او به عنوان خطبه بالغه یاد شده (۱)

در منابعی دیگر عنوان (یَصِفُ فِیهَا المُنافِقین) ثبت شده است. (۲)

البته لازم به یادآوری است که این خطبه در نهج‌البلاغه و سایر منابع حدیثی و تاریخی شیعه و اهل سنّت بصورت پراکنده ذکر شده است . یعنی هر کدام بخشی از آن را مطرح کرده‌اند ویا مثلاً در نهج البلاغه در ضمن خطبه های متعدد فراز‌هایی از این خطبه مطرح شده است.

خوشبختانه فاضل محقق سیّد صادق موسوی همه بخش‌های خطبه را یک‌جا نقل کرده و ما قسمت‌های مربوط به توصیه به تقوا و سایر موضوعات مربوطه را از همان منبع یعنی کتاب تمام نهج البلاغه نقل می‌کنیم.

 

أُوصِیکُمْ بِتَقْوَى اللَّهِ

شما را به رعایت تقوا توصیه می‌کنم

وَ أُحَذِّرُکُمْ أَهْلَ النِّفَاقِ

و از منافقان بر حذر می‌دارم

فَإِنَّهُمُ الضَّالُّونَ الْمُضِلُّونَ

زیرا آنان گمراه و گمراه کننده اند

وَ الزَّالُّونَ الْمُزِلُّونَ

و خطا کار و به خطا کاری تشویق کننده اند

یَتَلَوَّ نُونَ أَلْوَاناً

و به رنگ های گوناگون ظاهر می شوند    

وَ یَفْتَتِنُونَ افْتِنَاناً

و به قیافه‌های متعدد خود نمایی می‌کنند

وَ یَعْمِدُونَکُمْ بِکُلِّ عِمَادٍ

و از هر وسیله‌ای برای فریب شما استفاده می‌کنند

وَ یَرْصُدُونَکُمْ بِکُلِّ مِرْصَادٍ

و در کمین‌گاه به کمین شما نشسته اند

قُلُوبُهُمْ دَوِیَّهٌ وَ صِفَاحُهُمْ نَقِیَّهٌ

بد باطن و خوش ظاهرند

یَمْشُونَ الْخَفَاءَ وَ یَدِ بُّونَ الضَّرَاءَ

در پنهانی راه می روند و از بی راهه ها حرکت می کنند

وَصْفُهُمْ دَوَاءٌ وَ قَوْلُهُمْ شِفَاءٌ

وصف ‌شان دارو و سخن‌شان وعده شفا می‌دهد

وَ فِعْلُهُمُ الدَّاءُ (۳)

و کارشان دردی بی‌درمان است .  

 

 

ب : شرح زیارت جامعه (۲۰ ):

وَ سُلالَهَ النَّبِیِّینَ

و سلام برشما ای عصاره و چکیده پیامبران

وَ صَفْوَهَ الْمُرْسَلِینَ

و سلام بر شما ای گزیده فرستاده شدگان

وَ عِتْرَهَ خِیَرَهِ رَبِّ الْعَالَمِینَ

و سلام بر شما ای خاندان برگزیده پروردگار عالمیان

وَ رَحْمَهُ اللَّهِ وَ بَرَکَاتُهُ

و سلام بر شما و رحمت و برکات خدا بر شما باد

 

 

معنی واژه‌ها :

۱- سُلَالَهَ : آنچه از چیزی بیرون کشیده می‌شود در الصحاح می‌نویسد : السَلیلُ اَلوَلَدٌ (۴)

۲- النَّبِیِّینَ : جَمعُ النَّبِیِّ وَ هُوَ الَّذِی اَنبَاءَ عَنِ اللهِ (۵)  

او شخصی است که از خدا خبر می دهد.

۳- صَفْوَهَ : برگزیده ترین یَدُلُّ عَلی خُلُوصٍ مِنْ کُلِّ شَوبٍ (۶)

۴- عِتْرَهَ : فیّومی از ابن الاعرابی نقل می‌کند :

اَنَّ الْعِتْرَهَ وَلَدُ الرَّجُلِ وَ ذُرِیَّتُهُ و عَقِیبُهُ مِنْ صُلْبِهِ وَ لا تَعْرِفُ الْعَرَبُ مِنَ الْعِتْرَهِ غَیْرَ ذلِکَ (۷)

عترت فرزند مرد و ذریه و عقب او از صلب خود است و عرب معنای دیگری جز این برای کلمه عترت نمی ‌شناسد

السَّلامُ عَلی ائِمَّهِ الْهُدی سلام بر پیشوایان هدایت

  • وَ مَصابیحِ الدُّجی و چراغ های تاریکی

 

 

معنی واژه‌ها :

۱- ائِمَهُ : جمع امام است.   لغت شناسان می‌نویسند :

اَلإِمامُ الْمُؤْتَمُّ بِهِ إِنْساناً کَأنَ یُقْتَدى بِقَوْلِهِ أَوْ فِعلِهِ أَوْ کِتاباً أَوْ غَیرِ ذلِک، مُحِقّاً کانَ أَوْ مُبْطِلاً (۸)      

امام کسی است که به پیشوائی او در قول و فعل اقتدی می‌شود و یا کتابی و چیزی است ، چه بر حق باشد و چه بر باطل

 

۲- الد ُّجی : جمع دُجیَه است . ابن منظور در لسان العرب می‌نویسد :

اَلدُّجی سَوادُ اللَّیْلِ مَعَ غَیْمٍ، وأَنْ لا تَرى نَجْماً و لا قمَراً (۹)

یعنی دجی تاریکی شب همراه با ابر است که موجب می‌شود انسان ، ماه و ستاره‌ای را مشاهده نکند.    

اکنون سئوال این است که امامی که پرچم‌دار هدایت است و در جهان ظلمانی مصباح و چراغ راهنمای بشر است تکلیف و وظیفه پیروان و مأمومین چیست ؟

پاسخ این پرسش در روایات متعدد داده شده است.

 

۱- امام صادق (ع) فرمود :

لَیْسَ مِنْ شِیعَتِنَا مَنْ قَالَ بِلِسَانِهِ وَ خَالَفَنَا فِی أَعْمَالِنَا وَ آثَارِنَا (۱۰)

شیعه ما نیست آن کسی که به زبان از پیروی ما دم بزند امّا در عمل برخلاف کردار و آثار ما عمل کند.

 

۲- امام صادق ( ع ) در روایت دیگر می‌فرماید :  

لَوْ أَنَّ شِیعَتَنَا اسْتَقَامُوا لَصَافَحَتْهُمُ الْمَلَائِکَهُ وَ لَأَظَلَّهُمُ الْغَمَامُ وَ لَأَشْرَقُوا نَهَاراً وَ لَأَکَلُوا مِنْ فَوْقِهِمْ وَ مِنْ تَحْتِ أَرْجُلِهِمْ وَ لَمّا سَأَلُوا اللَّهَ شَیْئاً إِلَّا أَعْطَاهُم(۱۱)

اگر شیعیان ما استوار بودند ، فرشتگان ، با آنان دست می‌دادند و ابرها ، برسرشان سایه می‌انداختند و در روز هم می‌درخشیدند و از فراز سر و زیر پای خود ، روزی می‌خورند (برکت ، از آسمان و زمین بر آنان می‌بارید ) و هر چه از خدا می‌خواستید، به آنها می‌داد

 

۳- امام زین العابدین (ع) در ضمن دعای ۴۷ صحیفه سجادیه که مربوط به روز عرفه می‌باشد چنین می‌فرماید:

اللَّهُمَّ إِنَّکَ أَیَّدْتَ دِینَکَ فِی کُلِّ أَوَانٍ بِإِمَامٍ أَقَمْتَهُ عَلَماً لِعِبَادِکَ، وَ مَنَاراً فِی بِلادِکَ … وَ أَمَرْتَ بِامْتِثَالِ أَوَامِرِهِ، وَ الِانْتِهَاءِ عِنْدَ نَهْیِهِ، وَ أَلَّا یَتَقَدَّمَهُ مُتَقَدِّمٌ، وَ لَا یَتَأَخَّرَ عَنْهُ مُتَأَخِّر (۱۲)

بار خدایا ! تو در هر زمان ، از دین خود به وسیله پیشوایی پشتیبانی کردی که او را برای بندگانت، نشانه راه و چراغ فروزان در سرزمین‌هایت ، قرار دادی ….. و فرمان دادی که دستور هایش را به کار ببندند و در آنچه از آن نهی می‌کند ، باز ایستند و کسی بر او پیشی نگیرد و کسی از او ، وا پس نماند.


خطبه دوم:

الف: مناسبت های هفته :

هفته جاری دارای مناسبت‌های متعددی است. چند مورد مهم را به‌ترتیب یادآوری می‌ کنیم:

۱- سالگرد تأسیس سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (۵۸ . ش)

۲- سالگرد شهادت سپهبد ولی الله قَرنی رئیس ستاد مشترک ارتش (۵۸ . ش)

۳- سالروز اعلام انقلاب فرهنگی (۵۹ . ش)

۴- شکست حمله نظامی آمریکا به طبس در اثر طوفان شن (۵۹ . ش)

۵- سالگرد ارتحال فقیه عارف آیه ا… بهجت (ره) (۸۸ . ش) (۱۳)

 

 

ب : آثار و برکات وجودی سپاه پاسداران :

رهبر کبیر انقلاب اسلامی روز دوّم اردیبهشت ماه سال (۵۸ . ش) طی فرمانی به شورای انقلاب اسلامی تأسیس نهاد سپاه پاسداران انقلاب اسلامی را اعلام فرمود.

سپاه در آغاز تأسیس خود یک نیروی شهری به حساب می‌آمد. لکن ایفای نقش‌های اساسی و سرنوشت‌ساز سپاه در میدان‌های مختلف بویژه در جنگ تحمیلی موجب گردید حضرت امام (ره) روز ۲۶ شهریور سال ۶۴ .ش طی فرمانی به جناب آقای محسن رضائی فرمانده وقت سپاه تشکیل نیروی سه گانه زمینی ، هوایی و دریایی را ابلاغ فرمود. (۱۴)

با توجه به گستردگی خدمات سپاه به انقلاب اسلامی به بخشی از آنها به صورت فهرست اشاره می‌کنیم :

۱- ایفای نقش سرنوشت ساز در مقابله با جریان‌های خرابکار و برانداز در ابتدای پیروزی انقلاب

۲- به عهده گرفتن حفاظت از شخصیت‌های انقلاب بعد از ترور های سال‌های ۵۸ – ۶۲

۳- درخشش تاریخی در ۸ سال دفاع مقدس با راه‌اندازی ۸۲ عملیّات علیه دشمن متجاوز در کنار ارتش و بسیج و سایر نیروها

۴- ایفای نقش اساسی درسازندگی کشور پس از خاتمه جنگ تحمیلی

۵- راه اندازی و گسترش تشکیلات بسیج مردمی در سطح کشور

۶- اقدام به پژوهش وتحقیق جهت ابداع و ساخت تجهیزات و تسلیحات پیشرفته از آن‌جمله است.

  •             ساخت انواع موشکها با بُرد کوتاه و متوسط
  •             ساخت پرنده‌های بدون سرنشین
  •             طراحی و ساخت سکو های پرتاب موشک
  •             ساخت شناور‌های تهاجمی و تدافعی
  •             ساخت اسکله ها و بنادر دریایی مورد نیاز ناوگان دریایی

در کنار این فعالیّت‌ها می توان از

  •             سدسازی ، شناور سازی و اسکله سازی، بازسازی مناطق جنگی ، گاز رسانی ، آب رسانی ، مدرسه سازی و خانه سازی در مناطق محرومبعنوان نمونه‌ای از فعالیت‌های سپاه پاسداران نام برد.(۱۵)

 

 

ج : ایّام فاطمیّه :

هفته گذشته عرض کردم حضرت ولی عصر (عج) در یکی از توقیعات خود خطاب به شیعیان می‌فرماید:

وَ فِی اِبْنَهِ رَسُولِ اللهِ لِی اُسوَهٌ حَسَنَهٌ (۱۶)

دختر رسولخدا (ص) برای من الگو و اسوه زیبائی است.

سئوال این است که این کلام امامی است که از آدم تا خاتم وهمه نیکان، مصلحان ، مظلومان، محرومان و دلسوختگان جوامع بشری در طول تاریخ انتظار حکومت جهانی او را کشیده‌اند.

امام عصری که تمام کارهای ناتمام انبیاء ، اولیاء و اوصیای خدا را در حکومت جهانی خویش تکمیل خواهد کرد.

چنین شخصی می‌فرماید : حضرت فاطمه الگوی من است. این چه معنی دارد؟

درک این مطلب برای انسان های معمولی بسیار سخت و ناممکن است.

و لکن اجمالاً می‌فهمیم که زندگی کوتاه ۱۸ ساله ظاهری آن حضرتنیز برای ما قابل درک می باشد نیز به درستی تحلیل نشده است.

اخیراً یکی از شخصیت‌های حوزوی بنام انصاری زنجانی با مراجعه به متجاوز از سه هزار کتاب در مورد زندگی حضرت زهراء (س) ‌کتابی بنام الموسوعه الکبری عن الفاطمه الزهراء در ۲۵ مجلّد تدوین کرده است.

می‌توان گفت تمامی مطالب مطرح شده در این موسوعه مواد خام است .

لذا ضرورت دارد یک لجنه قوی علمی راه‌اندازی شود تا در ارتباط با ابعاد شخصیت حضرت زهراء (س) به تتبّع و تحقیق بپردازد و کتب مورد نیاز جامعه را در سطوح مختلف تدوین و ارائه دهد. از جمله در موارد زیر :

۱- بررسی زندگی آن حضرت از ولادت تا ازدواج

۲- سیره آن حضرت در زندگی مشترک با امیر مؤمنان (ع)

۳- جایگاه آن بزرگوار در پیشگاه رسولخدا (ص)

۴- سیره عملی او با پدر ، زنان و اصحاب رسولخدا (ص)

۵- سیره او در تربیت فرزندان و شوهرداری

۶- مواضع او در برابر دفاع از ولایت امیرمؤمنان (ع)

۷- سیره عملی او در دفاع از حقوق مغصوبه خویش

۸- تحلیل ابعاد خطبه فدکیّه در مسجد النبی (ص)

۹- تحلیل سخنرانی او به زنان مهاجر و انصار در مدینه

۱۰- بررسی ویژگی‌ها و خصوصیات اخلاقی او

۱۱- بررسی ابعاد معنوی و عبادت آن حضرت

۱۲- فاطمه (س) الگوی تمام عیار برای زن مسلمان

۱۳- تحلیل احادیث و روایات اهل بیت (ع) در فضائل آن حضرت و دهها موضوع دیگر(۱۷)

 

 

د : جهاد اقتصادی (۴) :

الزامات جهاد اقتصادی :

مقام معظم رهبری مدظله العالی در بخشی از سخنرانی مشهد مقدس در ارتباط با الزامات جهاد اقتصادی در سال ۹۰ فرمودند:

اگر بخواهیم این حرکت عظیم اقتصادی در کشور در سال ۹۰ انجام بگیرد یک الزاماتی هم دارد که بصورت فهرست مطرح می‌سازم :

۱- داشتن روحیه جهادی

۲- استحکام معنویت و روح ایمان و تدیّن در جامعه

۳- عدم ابتلاء ‌به مسائل حاشیه‌ای

۴- حفظ کردن اتحاد و انسجام

 

 

توضیح :

لازم است مقداری در ارتباط با ابعاد و نقش محوری الزامات چهارگانه توضیح داده ‌شود:

الف : روحیه جهادی :

امیر مؤمنان (ع) در وصف رسولخدا (ص) می‌فرماید : وَ لا عَرَضَ لَهُ أَمْرانِ اِلّا أَخَذَ بِاَشَدِّ هِما (۱۸)

هیچ گاه دو کار برایش پیش نمی‌آمد مگر آن که سخت ترین آن دو را انتخاب می‌کرد.

تجربه نشان می‌دهد در طول ۳۲ سال پس از پیروزی انقلاب اسلامی ملّت ایران در هرکاری که با روحیّه جهادی وارد شده و عمل کرده کاملاً موفق بوده . از قبیل:

۱- مدیریت ۸ سال دفاع مقدس

۲- خنثی سازی محاصره اقتصادی دشمنان

۳- سازندگی کشور بویژه از طریق جهاد سازندگی

۴- پشت سرگذاشتن بحران‌های متعدد داخلی و بین المللی

۵- به خودکفایی رسیدن در بخش مهمی از مایحتاج زندگی

۶- جهاد علمی و فناوری هسته‌ای و دهها موضوع دیگر

 

  

پی نوشت :

(۱)   تمام نهج البلاغه / سید صادق موسوی ج۴ خ ۲۹ ص ۱۴۱

(۲) مصادر نهج البلاغه / الحسینی الخطیب   ج۳   ص۶۷

(۳)   تمام نهج البلاغه / موسوی   ج ۴   ص ۱۴۲

(۴) الصحاح / جوهری ج۵   ص۱۷۳۱

(۵) لسان العرب / ابن منظور   ج ۱۵ ص ۳۰۲    

(۶) مقاییس اللغه / ابن فارس ج ۳ ماده (صفو)

(۷) المصباح المنیر / فیومی ماده (عتره)

(۸) مفردات الفاظ القرآن / راغب ماده (امم)

(۹) لسان العرب/ ابن منظور ماده (دجا)

(۱۰)مستطرفات السرائر / ابن ادریس ص ۶۳۹

(۱۱)   تحف العقول / ابن شعبه حرانی ص ۳۰۲

(۱۲) صحیفه سجادیه دعای ۴۷

(۱۳)   سایت شورای سیاستگذاری ائمه جمعه کشور

(۱۴) آیینه ایام / رحمتی ص ۴۹

(۱۵)   یادداشت‌های شخصی

(۱۶)   بحار الانوار / مجلسی ج ۵۳ ص ۱۸۰        

(۱۷)   یادداشت های شخصی

(۱۸) مکارم الاخلاق ج۱ / ۶۱ / ۵۵