شنبه ۱ آبان ۱۴۰۰ - السبت 17 ربيع أول 1443

(۱۳۹۰/۰۲/۳۰) خطبه های نماز جمعه شهرستان خوی – ۳۰ اردیبهشت ۱۳۹۰

خطبه اول الف : تقوی در خطبه های معصومین (۶) اولیّن خطبه امیرمؤمنان (ع) (۳) :   دو بخش از اولین خطبه امیر المؤمنین (ع) که پس از بیعت مردم در مدینه ایراد فرمودند مطرح گردید در ادامه همان خطبه می‌فرماید : اِتَّقُوا اللَّهَ فِی عِبَادِهِ وَ بِلَادِهِ تقوای الهی پیشه کنید در حق بندگان و […]

خطبه اول

الف : تقوی در خطبه های معصومین (۶)

اولیّن خطبه امیرمؤمنان (ع) (۳) :  

دو بخش از اولین خطبه امیر المؤمنین (ع) که پس از بیعت مردم در مدینه ایراد فرمودند مطرح گردید در ادامه همان خطبه می‌فرماید :

اِتَّقُوا اللَّهَ فِی عِبَادِهِ وَ بِلَادِهِ

تقوای الهی پیشه کنید در حق بندگان و شهرهای او

فَإِنَّکُمْ مَسْئُولُونَ

زیرا شما در پیشگاه خدا مورد پرسش قرار خواهید گرفت

حَتَّى عَنِ الْبِقَاعِ وَ الْبَهَائِمِ

حتی در مورد خانه‌ها و حیوانات

أَطِیعُوا اللَّهَ وَ لَا تَعْصُوهُ

خدا را اطاعت کنید و او را نافرمانی نکنید

وَ إِذَا رَأَیْتُمُ الْخَیْرَ فَخُذُوا بِهِ

اگر خیری دیدید برگزینید

وَ إِذَا رَأَیْتُمُ الشَّرَّ فَأَعْرِضُوا عَنْه ‏(۱)‌  

و اگر شر و بدی دیدید از آن دوری کنید

 

 

توضیح :

لازم می دانم مقداری در ارتباط با جمله « فَإِنَّکُمْ مَسْئُولُونَ حَتَّى عَنِ الْبِقَاعِ وَ الْبَهَائِمِ » توضیح بدهم .

۱- در مورد پرسش از تمامی اعمال انسان در روز قیامت آیات و روایات متعددی وارد شده است.

خداوند می‌فرماید : وَ قِفُوهُمْ إِنَّهُمْ مَسْؤُلُون‏ (۲)    

در آیه دیگر می‌فرماید : وَ لَتُسْئَلُنَّ عَمَّا کُنْتُمْ تَعْمَلُونَ (۳)

  

۲- در مورد سوال از بقاء مرحوم ملا حبیب الله هاشمی خوئی در منهاج البراعه می‌نویسد :

فَیُقالُ : لِمَ إِسْتَوْ طَنْتُمْ هَذِهِ وَ تَرَکْتُمْ هذِهِ وَ قَدْ وَرَدَ النَّهْیُ عَنِ الْاِقامَهِ فِی بِلادِ الشِّرْ کِ مَعَ اِمْکانُ الْخُرُوجِ مِنْها اِذا لَمْ یَتَمَکَّنْ مِنَ الْقِیامِ بِوَظائِفِ الْاِسْلامِ (۴)

 

۳- در ارتباط با پرسش از بهائم و حیوانات روایات متعددی وارد شده است و از ابعاد مختلف حقوق حیوانات نسبت به صاحبان آنها را مورد توجه قرار داده اند از آن جمله است :

۱- وجوب تأمین آب و غذای حیوانات (۵)  

۲- مدارا و ترحم نسبت به آنها (۶)  

۳- ممنوعیت شکار تفریحی آنها (۷)  

۴- ممنوع کردن زدن و آزار حیوانات (۸)

۵- ممنوعیت مثله کردن و سوزاندن آنها (۹)  

۶- ممنوعیت به جان هم انداختن آنها (۱۰)

۷- ناقص کردن حیوان موجب دیه است. (۱۱)

مرحوم شهید ثانی در کتاب فقهی مسالک الأفهام می‌نویسد :

لا یَجُوزُ تَکْلیفُ الدّابَّهِ بِما لا یُطیقُهُ مِنْ تَثْقیلِ الْحَمْلِ وَ اِدامَهِ السَّیْرِ وَیَجُوزُ غَصْبُ الْعَلَفِ لِاِبْقائِها اِذا لَمْ یُوجَدْ غَیْرُهُ وَ لَمْ یَبْذُلْهُ الْمالِکُ بِالْعِوَضِ (۱۲)

 

 

ب : شرح زیارت جامعه ( ۲۲):

وَ ذَوِی النُّهی و سلام بر صاحبان خرد

ذَوی به معنای صاحب و نُهی جمع نُهیِه به معنای عقل است که از زشتی نهی می‌کند .

وَ أُولیِ الْحِجی  و سلام بر صاحبان عقل

اُولو به معنای صاحب و مالک است که مفردی از ریشه خود ندارد

حِجی از ماده حَجَوَ ناقص واوی و به معنای عقل است.

 

فرق میان حجی و نهی :

بعضی از بزرگان می‌نویسند :

عقل آنگاه که در مقام امربه معروف است و انسان را به نیکی‌ها فرمان می‌دهد حِجی نامیده می‌شود.

و آنگاه که نهی از منکر می‌کند و از ناپسندی‌ها باز می‌دارد نُهی نامیده می‌شود. (۱۳)  

 

ائمه صاحبان خرد هستند :

عبارت مذکور از زیارت جامعه ائمه را صاحبان خرد معرفی می‌نماید و لازم به ذکر است که جمله دوم ( اُولِی الحِجی ) عطف تفسیر برای جمله اول ( ذَوِی النُّهی ) است.

با توجه به جایگاه و نقش اساسی عقل در سرنوشت انسان لازم است چند نکته را ولو بصورت اجمالی یادآوری کنم .

 

الف : معنی عقل :

شهید مطهری (ره) می‌نویسد :

عقل یعنی قدرت تجزیه و تحلیل و ربط دادن قضایا ، یعنی مقدمات را به دست آوردن و نتایج را پیش بینی کردن .

عقل از علم مایه می‌گیرد. عقل چراغی است که نفت آن علم است. (۱۴)      

 

ب : جایگاه عقل :

۱- از امام صادق (ع) نقل شده که فرمودند :

لَمّا خَلَقَ اللَّهُ العَقْلَ ….

قالَ : وَ عِزَّتیِ وَ جَلالی ما خَلَقْتُ خَلْقاً أَحْسَنَ مِنْکَ، إِیّاکَ آمُرُ وَ إِیّاکَ أَنْهی وَ إِیّاکَ اُثیبُ وَ إِیّاکَ اُعاقِبُ (۱۵)  

وقتی خدای سبحان عقل را آفرید …. به او فرمود : به عزت و جلالم سوگند که موجودی بهتر از تو نیافریدم . تو را امر و نهی خواهم کرد و ثواب و عقابم متوجه توست .

۲- از امیر مؤمنان (ع) نقل شده که فرمودند :

لَیْسَ الرُّؤْیَهُ مَعَ الْأَبْصَارِ ، دیدن واقعی با چشمان صورت نمی‌پذیرد

و قَدْ تَکْذِبُ الْعُیُونُ أَهْلَهَا چون بعضاً خلاف واقع را نشان می‌دهند .

وَ لَا یَغُشُّ الْعَقْلُ مَنِ اسْتَنْصَحَهُ(۱۶)    در صورتی که عقل کسی را که از آن پند بخواهد فریب نمی‌دهد .

ادامه دارد…


خطبه دوم :

الف : مناسبت‌های هفته :

هفته جاری دارای مناسبت‌های متعددی است :

۱- یکشنبه ۱ خرداد ماه :

* رحلت فقیه بزرگوار و استاد الفقهاء مرحوم شیخ مرتضی انصاری (۱۲۷۱ . ق )

* روز بزرگداشت ملاصدرا ( صدر المتألهین )

 

۲- سه شنبه ۳ خرداد ۲۰ جمادی الثانی

* فرخنده میلاد حضرت زهرا (س)

* روز زن و روز مادر

* روز ولادت رهبر کبیر انقلاب اسلامی

* روز فتح خرمشهر در عملیات بیت المقدس

* روز مقاومت و ایثار

 

 

ب : نقش و جایگاه علمی شیخ انصاری:

مرحوم شیخ انصاری در حوزه‌های علمیه با دو کتاب مهم و ماندگار اصولی و فقهی فرائد الاصول و مکاسب شناخته می‌شود . دو کتابی که متجاوز از دو قرن است به عنوان متون درسی سطح عالی حوزه‌های علمیه اقتدار علمی خود را حفظ کرده‌اند .

شیخ متجاوز از سیصد نفر مجتهد را تربیت کرد از آن جمله است :

* میرزا محمد حسن شیرازی رهبر نهضت تنباکو

* ملا محمد کاظم خراسانی صاحب کفایه الاصول و از رهبران نهضت مشروطه

* ملا حسین‌قلی همدانی عارف بزرگ و استاد العرفاء

* میرزا حبیب الله رشتی صاحب کتاب بدائع الافکار

از مرحوم شیخ انصاری متجاوز از ۳۴ مجلّد کتاب و رساله علمی در رشته‌های مختلف علوم از جمله فقه ، اصول و رجال به یادگار مانده است که تا کنون بیش از ۲۰۰ نفر از فقهاء و دانشمندان بر این کتابها شرح ، حاشیه و تعلیقه نوشته و محور مباحث استدلالی خویش قرار داده اند. (۱۷)  

 

 

ج : ملاصدرا و حکمت متعالیه :

حکمت متعالیه ملا صدرا با محور قرار دادن

اصاله الوجود در برابر اصاله الماهیه

و با تأکید بر حرکت جوهری در مقابل حرکت در مقولات عرضیه

و اثبات معاد جسمانی از طریق حکمت و فلسفه

و برهانی ساختن جسمانیه الحدوث و روحانیه البقاء نفس (۱۸)    

و اثبات رابطه تنگاتنگ میان فلسفه و دین ، عقل و وحی و اظهار این عبارت که

حاشا اَلشَّریعَهُ الالهِیَّهُ البَیْضاءُ اَنْ تَکُونَ اَحْکامُها مُصادِمَهً لِلْمَعارِفِ الْیَقینِیَّهِ الضَّرُورِیَّهِ وَ تَبَّاً لِلْفَلْسَفَهِ اَنْ تَکُونَ قَوانینُها غَیْرَ مُطابَقَهٍ لِلْکِتابِ وَ السُّنَّهِ (۱۹)    

زحمات و تلاش‌های فلاسفه بزرگ اسلامی امثال بوعلی سینا ، ابو ریحان بیرونی ، فارابی و شهاب الدین سهروردی را در اصلاح و تکمیل فلسفه و کشیدن خط بطلان بر فلسفه تجربی و حس گرایی غرب و اروپا به نهایت رساند. (۲۰ )

 

 

د : حضرت زهرا (س) اسوه زنان مسلمان :

حضرت زهرا (س) در ایمان و تعبد ، ولایت مداری ، دفاع از حق ، مبارزه با ظلم و بی عدالتی ، تربیت فرزند ، شوهرداری و مدیریت خانه اسوه برای عموم بشریت بویژه زنان مسلمان می‌باشد لذا می‌فرماید :

جَعَلَ الله …. طَاعَتَنَا نِظَاماً لِلْمِلَّهِ وَ إِمَامَتَنَا أَمَاناً لِلْفُرْقَهِ وَ الْجِهَادَ عِزّاً لِلْإِسْلَام (۲۱)

اگر تاریخ سیاسی اسلام و جوامع مسلمانان را از صدر اول مرور کنیم ، خواهیم دید زنان مسلمان در تمامی صحنه‌های سیاسی ، اجتماعی ، فرهنگی و اقتصادی دوشادوش مردان حرکت کرده‌اند .

و اکنون مشاهده می‌کنیم زنان مسلمان کشورهای بحرین ، مصر ، فلسطین ، تونس و لیبی در مبارزات ضد استعماری و ضد استبدادی در کنار مردان خود قرار گرفته اند و با پوشیدن کفن خود را در مقابل گلوله های دژخیمان حاکمان ستمگر قرار می‌دهند این درسی است که از زهرای اطهر (س) و فرزندان معصوم و شجاع او بویژه زینب کبری (س) فرا گرفته اند .

 

 

هـ : فتح خرمشهر :

رهبر کبیر انقلاب اسلامی می‌فرماید : فتح خرمشهر فتح خاک نیست، بلکه فتح ارزشهاست . (۲۲)   

برای اینکه نسل جدید انقلاب متوجه عمق کلام امام (ره) بشود که سوم خرداد و فتح خرمشهر چگونه فتح ارزش ها نام گرفت ضرورت دارد اشاراتی به فضای سیاسی سال ۶۱ داشته باشیم .

* پس از پیروزی انقلاب اسلامی و شکست خوردن پس مانده‌های رژیم پهلوی و گروه‌های الحادی و التقاطی ، استکبار جهانی ناجوانمردانه جنگ ظالمانه را به سرکردگی حزب بعث عراق بر انقلاب نوپای ملت ایران تحمیل کرد که بخش‌های مهمی از خاک کشور از جمله خرمشهر را به تصرّف خود در آورد.

* نوع کشورهای عربی از جمله عربستان ، مصر ، اردن ، کویت و امارات باتمامی وجود از متجاوز حمایت کردند و تا پایان جنگ حزب بعث را پشتیبانی کردند .

* شورای امنیت سازمان ملل و نوع مجامع به اصطلاح مدافع حقوق بشر از متجاوز حمایت کردند.

* برای کوبیدن انقلاب اسلامی ملت ایران، آمریکائیان هواپیماهای میگ ۲۱ و شوروی سابق توپولوف‌های خود را در اختیار رژیم صدام قرار دادند.

* در داخل کشور بنی صدر خائن به عنوان رئیس جمهور وقت نه تنها از انجام عملیات توسط سپاه و نیروهای مردمی جلوگیری می‌کرد بلکه در پیشروی نیروهای متجاوز نیز نقش ایفا می‌کرد.

* استکبار جهانی و پیروان منطقه‌ای او انقلاب اسلامی را در تحریم کامل قرار داده بودند حتی از وارد شدن سیم خاردار به کشور نیز جلوگیری می‌کردند به بهانه اینکه مصرف نظامی دارد.

در چنین شرایطی فرزندان رشید این ملت وفادار در اوج مظلومیت ، غربت و تنهایی در مقابل نیروهای تا دندان مسلح متجاوز قرار گرفته و باشعار مولای خود ابا عبدالله الحسین (ع) « هَیهات مَنا الذِّلَه » از ارزش‌های دینی و انقلابی خود دفاع کردند و در نهایت توانستند معادلات استکبار جهانی را به هم ریخته و پیروزی خون بر شمشیر را بار دیگر به اثبات برسانند. لذا رهبر کبیر انقلاب می فرماید: «فتح خرمشهر ، فتح ارزشهاست.» (۲۳)    

 

 

و : عربده کشی حکام خلیج فارس:

اخیراً در اخبار رسانه‌های منطقه ملاحظه فرمودید که جلسه ای با حضور وزرای خارجه شورای همکاری خلیج فارس یعنی عربستان ، امارات ، کویت ، عمان ، قطر و بحرین در ریاض تشکیل شد و به اصطلاح دخالت ایران در امور داخلی این کشورها محکوم گردید .

لازم به ذکر است که اساساً فلسفه تشکیل این شورا در سه دهه پیش جهت حمایت از صدام در جنگ تحمیلی بود که در طول این مدت مدام علیه ایران اسلامی موضع گیری کرده‌اند در حالی که حتی یک بار در مقابل زرادخانه‌های اتمی و بیش از ۴۰۰ کلاهک هسته‌ای اسرائیل که کل کشورهای اسلامی منطقه را تهدید می‌کند موضع گیری نکرده‌اند، بلکه بر سر میز مذاکره با رژیم اشغالگر قدس نیز نشسته‌اند.

و اکنون نیز عربستان و امارات با بی‌‌شرمی تمام بحرین را اشغال کرده‌اند ولی ایران را محکوم می‌نمایند .

لکن اینها ناچارند بپذیرند که دوران عیاشی و بدمستی آنان خاتمه یافته و در دریای خروشان قهر ملتهای خود غرق خواهند شد .

 

پی نوشت :

(۱)   تمام نهج البلاغه / سیدصادق موسوی   ج ۴ ص ۱۵۱

(۲)‌   سوره صافات آیه ۲۴

(۳)   سوره نحل آیه ۹۳

(۴)   منهاج البراعه / هاشمی خویی ج ۱۰   ص   81

(۵)   من لا یحضره الفقیه / شیخ صدوق ج ۲ ص ۱۸۷

(۶)   بحار الانوار / مجلسی ج ۶۱ ص ۲۱۳

(۷)   رسائل فقهی / علامه جعفری ص ۱۱۸

(۸)   وسائل الشیعه / حر عاملی   ج ۸ ص ۳۸۲

(۹)   نهج البلاغه   نامه ۴۷

(۱۰) اسلام و محیط زیست / ولایی ص ۱۵۸ – ۱۶۸

(۱۱) من لا یحضره الفقیه / شیخ صدوق ج ۴ ص ۱۷۲

(۱۲) مسالک الأفهام / شهید ثانی ج ۸ ص ۵۰۳

(۱۳) شرح زیارت جامعه / جوادی آملی ج ۲ ص ۲۰

(۱۴) ده گفتار / شهید مطری ص ۲۰۷

(۱۵) کتاب المحاسن / برقی ص ۱۹۲

(۱۶) بحار الانوار / مجلسی ج ۱ ص ۸۵

(۱۷) پایگاه اطلاع رسانی شیعه نیوز

(۱۸) تفسیر القرآن / ملا صدرا مقدمه ج ۱ ص ۳۴ – ۴۲

(۱۹) کتاب الاسفار / ملا صدرا   ج ۸ ص ۳۰۳

(۲۰) گلشن ابرار / جمعی از پژوهشگران ج ۱ ص ۲۱۳

(۲۱) الاحتجاج / طبرسی ج ۱ ص ۹۹

(۲۲) پایگاه اطلاع رسانی هدی

(۲۳) یادداشتهای شخصی

 

 

پر بازدیدترین ها

بیشتر