دوشنبه ۲۶ مهر ۱۴۰۰ - الإثنين 12 ربيع أول 1443

(۱۳۹۰/۰۴/۲۴) خطبه های نماز جمعه شهرستان خوی – ۲۴ تیر ۱۳۹۰

خطبه اول الف: تقوی در خطبه‌های معصومین (ع) (۱۴) : دومین خطبه امیرمؤمنان (ع) (۱): ابتدا لازم به یادآوری است که این خطبه امام (ع) در یکی از روزهای جمعه ایراد شده است لکن در منابع شیعه به صورت پراکنده نقل شده است حجه الاسلام سید صادق موسوی تمامی بخش‌‌های خطبه را از منابع مختلف […]

خطبه اول

الف: تقوی در خطبه‌های معصومین (ع) (۱۴) :

دومین خطبه امیرمؤمنان (ع) (۱):

ابتدا لازم به یادآوری است که این خطبه امام (ع) در یکی از روزهای جمعه ایراد شده است

لکن در منابع شیعه به صورت پراکنده نقل شده است حجه الاسلام سید صادق موسوی تمامی بخش‌‌های خطبه را از منابع مختلف جمع‌آوری نموده و در کتاب ارزشمند تمام نهج‌البلاغه آورده است. (۱)

از جمله علمایی که بخش‌هایی از این خطبه را در کتب خویش آورده‌اند عبارتند از :

۱- مرحوم شیخ طوسی در کتاب مصباح المتهجد (۲)

۲- مرحوم شیخ صدوق در کتاب من لا یحضره الفقیه (۳)

۳- مرحوم سید رضی در خُطَب مختلف نهج البلاغه(۴)

۴- مرحوم علامه محمد باقر مجلسی در بحار الانوار (۵)

۵- مرحوم حرّ عاملی در وسایل الشیعه(۶)

آن بخش‌هایی از خطبه که مربوط به موضوع تقوی است به ترتیب طی جلساتی مطرح خواهیم کرد.

لازم به یادآوری است که منبع اصلی ما در این نقل‌ها تمام نهج البلاغه سیّد صادق موسوی است.

 

 

متن خطبه :

أُوصِیکُمْ عِبَادَ اللَّهِ بِتَقْوَى اللَّهِ جَلَّ وَ عَزَّ

ای بندگان خدا شما را به رعایت تقوای الهی سفارش می کنم

وَ اغْتِنَامِ مَا اسْتَطَعْتُمْ عَمَلاً بِهِ مِنْ طَاعَتِهِ

بهره‌گیری از فرصت‌ها برای اطاعت خداوند

فِی هَذِهِ الْأَیَّامِ الْخَالِیَهِ الْفانِیَهِ

در این روزهای فراغتی که از بین می‌رود

وَ اِعْدادِ الْعَمَلِ الصّالِح

و توصیه می‌کنم بر ذخیره‌سازی عمل صالح

لِجَلیْلِ ما یُشْفِی عَلَیْکُمْ بِهِ

برای بزرگی و عظمت چیزی که به درد شما می خورد

الْفُوتُ بَعْدَ الْمَوْتُ

بعد از مرگتان

 

 

ب : شرح زیارت جامعه (۳۰)

وَ حَفَظَهِ سِرِّ اللهِ   سلام بر شما ای حافظان و نگهبانان راز خدا

چند موضوع در ارتباط با این فراز از زیارت جامعه لازم به یادآوری است.

۱- معنی واژه ها :

*   حَفَظَه : جمع حافظ از ماده حِفْظ

صاحب تفسیر مجمع البیان می‌نویسد:

قالَ بَعْضُ الأفاضِلِ: اَلْحِفْظُ بِالْکَسْرِ فَالْسُّکونِ مَصْدَرُ قَوْلِکَ حَفِظْتُ الْشَیْ‌ءَ مِنْ بابِ عَلِمَ وَ هُوَ الْحِراسَهُ عَنِ الْإِنْدِراسِ (۷)

بعضی از فضلاء فرموده حفظ با کسره حرف حاء وسکون حرف فاء مصدر حَفِظَ از باب عَلِمَ است و معنی آن نگهداری چیزی از کهنه‌گی و نابودی است

*    سِرّ : فیّومی در المصباح المنیر می‌نویسد:

السِّرُ : ما یُکْتَمُ وَ هُوَ خِلافُ الْاِعلانِ وَ الْجَمْعُ اَلْاَسْرارُ (۸)

سِرّ به چیزی گفته می‌شود که کتمان گردد و در مقابل اعلان قرار دارد و جمع آن اسرار است.

 

۲- ائمه حافظ اسرار خدا هستند :

بزرگان شارحین زیارت جامعه، حافظ اسرار بودن ائمه (ع) را با استفاده از فرمایشات خود آن بزرگواران دو نوع معنی فرموده‌اند.

الف: دارا بودن بر قدرت درک و فهم اسرار بلند خداوند و تسلیم شدن در برابر آنها

ب: پرهیز از اشاعه و انتشار بی‌حساب اسرار الهی و دارا بودن بر قدرت برخورد مناسب با متقاضیان چون هر چیز ارزشمند مخصوصاً اگر مخفی باشد خواهان بسیار دارد لکن همه متقاضیان قدرت و توان تحمّل را ندارند. (۹)

*   لذا امام صادق (ع) می فرماید:

إِنَّ مِنْ حَدیثِنَا مَا لا یَحْتَمِلُهُ مَلَکٌ مُقَرَّبٌ وَ لَا نَبِیٌّ مُرْسَلٌ وَ لَا عَبْدٌ مُؤْمِنٌ- قُلْتُ فَمَنْ یَحْتَمِلُهُ ؟ قَالَ (ع) نَحْنُ نَحْتَمِلُهُ‏ (۱۰)

در میان احادیث ما چیزهایی است که نه ملک مقرّب تاب تحمل آن را دارد و نه نبی مرسل و نه عبد مؤمن راوی (ابوصامت) سوال کرد پس چه کسی آنها را تحمل می‌کند ؟ فرمود خودمان.

 

۳- اسرار مردم از مصادیق اسرار الله است :

اسرار بندگان خدا یکی از اسرار الهی است که ائمه (ع) از آن آگاهی دارند. آنها پنهان و پیدای اعمال مردم را در این نشئه به اذن خدا مشاهده می‌کنند تا در قیامت به آنها شهادت دهند. (۱۱)

*   از امام رضا (ع) نقل شده فرمود :

وَ اللَّهِ إِنَّ أَعْمَالَکُمْ لَتُعْرَضُ عَلَیَّ فِی کُلِّ یَوْمٍ وَ لَیْلَهٍ (۱۲)

به خدا قسم اعمال شما در هر شبانه روز به من عرضه می‌شود.

 

 

اهمیّت اسرار مردم :

۱- جایگاه و اهمیت اسرار مردم در حدّی است که خداوند برخی از اعمال زشت آنان را نه تنها بر مردم بلکه بر ملائکه مُوکَّلِ اعمال نیز می‌پوشاند. در دعای کمیل می‌فرماید:

وَ الْشاهِدَ لِما خَفِیَ عَنْهُم ( مَلائِکه ) وَ بِرَحْمَتِکَ اَخْفَیْتَهُ وَ بِفَضْلِکَ سَتَرْتَهُ (۱۳)

 

۲- امیرمؤمنان (ع) درباره علایم و نشانه‌های مؤمن می‌فرماید :

لا یَهْتِکُ سِرّاً وَ لا یَکْشِفُ سِرّاٌ (۱۴)

مؤمن پرده‌ای را نمی‌درد و رازی را آشکار نمی‌سازد .

 

۳- امام رضا (ع) فرمود :

لا یَکُونُ الْمُؤْمِنُ مُؤْمِناً حَتَّى تَکُونَ فِیهِ ثَلاثُ خِصَالٍ سُنَّهٌ مِنْ رَبِّهِ وَ سُنَّهٌ مِنْ نَبِیِّهِ (ص) وَ سُنَّهٌ مِنْ وَلِیِّهِ (ع) فَأَمَّا السُّنَّهُ مِنْ رَبِّهِ فَکِتْمَانُ السِّرِّ وَ أَمَّا السُّنَّهُ مِنْ نَبِیِّهِ (ص) فَمُدَاراهُ النَّاسِ وَ أَمَّا السُّنَّهُ مِنْ وَلِیِّهِ (ع) فَالصَّبْرُ فِی الْبَأْسَاءِ وَ الضَّرَّاء (۱۵)

مؤمن نیست جز اینکه سه خصلت در او باشد :

سنّتی از پروردگارش ، سنتی از پیامبر خدا و سنتی از ولی خدا ، سنت پروردگارش همان کتمان سر است. سنّت پیامبر او مدارا کردن با مردم است و سنّت ولی او صبر کردن در مشکلات و تنگناهاست.

 

۴- امام باقر (ع) فرمود :

یَجِبُ لِلْمُؤْمِنِ عَلَی الْمُؤْمِنِ أَنْ یَسْتُرَ عَلَیْهِ سَبْعَیْنَ کَبیرَهً (۱۶)

حق مؤمن بر برادر مؤمن این است که هفتاد گناه بزرگ او را بپوشاند.


 

 

   خطبه دوم

الف : مناسبت های هفته جاری

هفته جاری دارای مناسبت‌های مهم و متعددی است .

۱- روز دوشنبه ۲۵ تیر ماه :

روز بهزیستی و تأمین اجتماعی و آغاز هفته بهزیستی است این مناسبت را به عموم برادران و خواهران خدوم و زحمتکش در این مجموعه تبریک می‌گویم . همه از رسالت سنگین بهزیستی اطلاع دارند.

امیرمؤمنان (ع) می‌فرماید :

أَلا وَ اِنَّ مِنَ الْبَلَاءِ الْفَاقَهُ وَ أَشَدُّ مِنَ الْفَاقَهِ مَرَضُ الْبَدَنِ (۱۷)

آگاه باشید فقر یکی از بلاهات و بدتر از آن بیماری بدن است.

در مورد اهمیّت تندرستی همین مقدار بس است که مرحوم محدث نوری نقل می‌کند :

قیلَ لِلْنَبیّ (ص) : اِنْ اَنَا اَدْرَکْتُ لَیْلَهَ الْقَدْرِ فَما أَسْئَلُ رَبِّی؟ قالَ (ص) : اَلْعافِیَهَ (۱۸)

به رسولخدا (ص) گفته شد اگر شب قدر را درک نمودم از پروردگارم چه چیز درخواست نمایم فرمود عافیت را

از هموطنان انتظار است که یاری کردن بهزیستی را فراموش نکنند .

 

۲- روز یکشنبه ۲۶ تیر ماه مصادف با نیمه شعبان :

خجسته میلاد منجی عالم بشریّت حضرت مهدی

صاحب العصرو الزمان (عج) است و بدین مناسبت :

*   روز جهانی مستضعفان

   روز سربازان گمنام امام زمان (عج) است

هرسه مناسبت را به نمازگزاران و عموم مستضعفان و سربازان گمنام تبریک می‌گویم.

 

۳- روز دوشنبه ۲۷ تیر ماه :

روز پذیرش قطعنامه ۵۹۸ شورای امنیت سازمان ملل از سوی جمهوری اسلامی ایران است. ( ۱۳۶۷ .ش)

 

حضرت امام (ره) در بخشی از پیام خود در پذیرش قطعنامه می‌نویسند :

با توجه به نظر تمامی کارشناسان سیاسی و نظامی سطح بالای کشور که من به تعهد و دلسوزی و صداقت آنان اعتماد دارم با قبول قطعنامه و آتش بس موافقت نمودم و در مقطع کنونی آن را به مصلحت انقلاب می‌دانم . (۱۹)

 

 

ب : جهاد اقتصادی از دیدگاه آیات (۳)

از جمله آیاتی که انسان‌ها را به انجام کارهای عمرانی و فعالیت‌های اقتصادی تشویق می‌کند آیه ۶۱ از سوره هود است که می‌فرماید:

هُوَ أَنْشَأَکُمْ مِنَ الْأَرْضِ وَ اسْتَعْمَرَکُمْ فِیها (۲۰)

اوست خدا که شما را از زمین آفرید و آبادی آن را به شما واگذاشت

مرحوم علامه طباطبائی می‌نویسد :

فَالْعِمارَهُ تَحْوِیلُ الاَرْضِ اِلی حالٍ تَصْلَحُ بِها اَنْ یُنْتَفَعَ مِنْ فَوائِدَهَا الْمُتَرَقِّبَهِ مِنْها کَعِمارَهِ الدّارِ لِلسُّکْنی وَ الْمَسْجِدِ لِلْعِبادَهِ وَ الزَّرْعِ لِلْحَرْثِ (۲۱)

مرحوم شیخ محمد جواد مغنیه می‌نویسد:

اِسْتَعْمَلَ الْقُرْآنُ کَلِمَهَ الْاِسْتِعْمارِ فِی اِحْیاءِ الْاَرْضِ وَ تَعْمیرِها وَ هَذَا الْمَعْنی مِنْ اَحْسَنِ الْمَعانِی وَ اَکْمَلِها ، أَمَّا الْیَوْمُ فَاِنَّ هَذِهِ الْکَلِمَهَ تُسْتَعْمَلُ فِی الظُّلْمِ وَ الطُّغْیانِ وَ اسْتِعْبادِ الشُّعُوبِ الْمُسْتَضْعَفَهِ وَ هُوَ مِنْ اَقْبَحِ الْمَعانِی وَ اَسْوَئِها (۲۲)

خلاصه عمران و آبادانی زمین نیاز به تلاش و جهاد دارد تا انتظار خدا از بشر برآورده شود.

 

 

ج : شاخص‌های دینداری در عصر غیبت :

برای زندگی توأم با دین در عصر امام (عج) معیارها و شاخص‌هایی در روایات مطرح شده است چند مورد را به عنوان نمونه مطرح می‌سازیم.

۱- شناخت امام (عج) :

در روایات متعدد وارد شده است که از جمله وظایف مهم و سرنوشت ساز مسلمانان معرفت پیدا کردن بر امام زمان است نوع این روایات اطلاق دارد و اختصاص به عصر غیبت ندارد

*       از ابا عبدالله الحسین (ع) درباره شناخت خدا سئوال شد در پاسخ فرمود :

مَعْرِفَهُ أَهْلِ کُلِّ زَمَانٍ إِمَامَهُمُ الَّذِی یَجِبُ عَلَیْهِمْ طَاعَتُه (۲۳)

یعنی شناخت مردم هر زمان نسبت به امامی که اطاعتش بر آنان واجب است.

 

۲- انتظار فرج امام زمان (عج) :

بر اساس مفاد روایات متعدد از معصومین (ع) علمای بزرگوار انتظار فرج را شاخص بزرگ انسان دیندار در عصر غیبت شمرده‌اند

*      از امام زین العابدین (ع) نقل شده فرمود :

إِنَّ أَهْلَ زَمَانِ غَیْبَتِهِ ، الْقَائِلِینَ بِإِمَامَتِهِ وَ الْمُنْتَظِرِینَ لِظُهُورِهِ الدُّعَاهُ إِلَى اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ سِرّاً وَ جَهْراً (۲۴)

معتقدان به مهدی (عج) ، منتظران ظهور او در عصر غیبت … در پنهان و آشکار مردمان را به دین خدا فرا می‌خوانند.

 

۳- پای‌بندی به ارزشهای دینی :

در روایات متعدد دینداری پیروان اهل بیت (ع) در عصر غیبت مورد ستایش قرار گرفته است.

      امام صادق (ع) می‌فرماید :

قَالَ النَّبِیُّ (ص) لِعَلِیٍّ (ع ) یَا عَلِیُّ وَ اعْلَمْ أَنَّ أَعْظَمَ النَّاسِ یَقِیناً قَوْمٌ یَکُونُونَ فِی آخِرِ الزَّمَانِ لَمْ یَلْحَقُوا النَّبِیَّ وَ حُجِبَ عَنْهُمُ الْحُجَّهُ فَآمَنُوا بِسَوَادٍ فِی بَیَاض‏ (۲۵)

پیامبر (ص) به علی (ع) فرمود :

یا علی بزرگترین مردمان در ایمان و یقین کسانی هستند که در واپسین روزگار زندگی می‌کنند پیامبرشان را مشاهده نکرده و امامشان پنهان است پس به سبب خواندن خطی بر روی کاغذ ایمان می‌آورند.

 

۴- اعتقاد و پیروی از ولایت فقیه :

از مهمترین شاخص‌های دینداری در عصر غیبت اعتقاد پیدا کردن و پیروی نمودن از ولایت فقیه است. خود امام زمان (عج) در پاسخ نامه اسحاق بن یعقوب که پرسیده بود مردم در زمان غیبت در رویدادها به چه کسی مراجعه کنند؟ می‌فرمایند :

وَ أَمَّا الْحَوَادِثُ الْوَاقِعَهُ فَارْجِعُوا فِیهَا إِلَى رُوَاهِ حَدِیثِنَا (اَحادیْثِنا) فَإِنَّهُمْ حُجَّتِی عَلَیْکُمْ وَ أَنَا حُجَّهُ اللَّهِ عَلَیْهِمْ (۲۶)

در حوادث به راویان احادیث ما مراجعه کنید که آنان حجت من برشما هستند و من حجّت خدا بر آنان می‌باشم.

از جمله مسائلی که ولی امر مسلمین هفته گذشته در جمع عده‌ای از فعّالان حوزه مهدویّت مطرح فرمودند تبیین مفاهیم ارزشی در این زمینه بود که لازم است مورد توجّه جدّی عموم پیروان اهل بیت (ع) و سایر مسلمانان قرار بگیرد.

*        توصیه به انجام کارهای دقیق علمی و پژوهشی روی مسئله مهدویّت

*        اجتناب از کارهای غیر مستند، غیر علمی ، جاهلانه و تخیلی در موضوع مهدویّت

*        دروغ و تخیّلی معرفی کردن نوع ادعاهای تشرّف به محضر امام عصر (عج)

*       غلط و انحرافی معرفی کردن تطبیق علائم ظهور بر اشخاص

*       توصیه به توسّل از راه دور به ساحت مقدّس امام عصر (عج) (۲۷)   

 

 

پی نوشت:

(۱)   تمام نهج البلاغه / موسوی ج ۴ ص ۲۰۴

(۲)   مصباح المتهجد / شیخ طوسی ص ۳۸۰

(۳)   من لا یحضره الفقیه / شیخ صدوق ج ۱ ص ۲۷۵

(۴)   از جمله نهج البلاغه / سید رضی خ ۹۹

(۵)   بحار الانوار / علامه مجلسی ج ۱۸ ص ۲۳۷

(۶)   وسایل الشیعه/ حرعاملی ج ۱۹

(۷)   مجمع البحرین / طریحی ماده (حفظ)

(۸)   المصباح المنیر / فیومی ماده (سرّ )

(۹)   شرح زیارت جامعه / آیه الله جوادی ج ۲ ص ۱۷۲

(۱۰) بحار الانوار / مجلسی ج ۲ ص ۱۹۳

(۱۱) شرح زیارت جامعه / آیه الله جوادی   ج ۲ ص ۱۸۰

(۱۲) بحار الانوار / مجلسی ج ۲۳ ص ۳۴۷

(۱۳) مفاتیح الجنان / محدث قمی ص ۱۷۰

(۱۴) اصول کافی / کلینی ج ۲ ص ۲۲۸

(۱۵) تحف العقول / حرانی   ص۴۴۲

(۱۶) اصول کافی / کلینی ج۲ ص ۲۰۷  

(۱۷) نهج البلاغه کلمات قصار ۳۸۸

(۱۸) مستدرک الوسائل / محدث نوری ج ۷ ص ۴۵۸

(۱۹) صحیفه نور ج ۲۰ ص ۲۴۱ – ۲۳۸

(۲۰) سوره هود آیه ۶۱

(۲۱) تفسیر المیزان / علامه طباطبایی ج ۱۰ ص ۲۹۸  

(۲۲) تفسیر الکاشف / مغنیه ج ۴ ص ۲۴۴

(۲۳) بحار الانوار / مجلسی ج ۲۳ ص ۸۳

(۲۴) کمال الدین / صدوق ص ۳۲۰

(۲۵)   بحار الانوار / مجلسی ج ۵۲   ص ۱۲۵

(۲۶)   الاحتجاج / طبرسی ج ۲ ص ۴۷۰ چ بیروت

(۲۷)   پایگاه اطلاع رسانی دفتر مقام معظم رهبری مدظله العالی

 

 

پر بازدیدترین ها

بیشتر