پنج شنبه ۲۳ دی ۱۴۰۰ - الخميس 10 جماد ثاني 1443

(۱۳۹۰/۰۵/۲۱) خطبه های نماز جمعه شهرستان خوی – ۲۱ مرداد ۱۳۹۰

خطبه اول الف: تقوی در خطبه‌های معصومین (ع) (۱۷) : دومین خطبه امیرمؤمنان (ع) (۴): امام (ع) به دنبال توصیه های قبلی خطاب به نمازگزاران جمعه می‌فرماید: قَدْ غَابَ عَنْ قُلُوبِکُمْ ذِکْرُ الْآجَالِ یاد مرگ از دل های شما رفته وَ حَضَرَتْکمْ کَوَاذِبُ الآمَالِ و آرزوهای فریبنده جای آن را گرفته فَصَارَتِ الدُّنْیَا أَمْلَکَ بِکُمْ […]

خطبه اول

الف: تقوی در خطبه‌های معصومین (ع) (۱۷) :

دومین خطبه امیرمؤمنان (ع) (۴):

امام (ع) به دنبال توصیه های قبلی خطاب به نمازگزاران جمعه می‌فرماید:

قَدْ غَابَ عَنْ قُلُوبِکُمْ ذِکْرُ الْآجَالِ

یاد مرگ از دل های شما رفته

وَ حَضَرَتْکمْ کَوَاذِبُ الآمَالِ

و آرزوهای فریبنده جای آن را گرفته

فَصَارَتِ الدُّنْیَا أَمْلَکَ بِکُمْ مِنَ الْآخِرَهِ

و دنیا بیش از آخرت شما را تصاحب کرده

وَ الْعَاجِلَهُ أَذْهَبَ بِکُمْ مِنَ الْآجِلَهِ

زندگی زودرس دنیا شما را از یاد آخرت بیرون برده

وَ إِنَّمَا أَنْتُمْ إِخْوَانٌ عَلَى دِینِ اللَّهِ

و همانا شما برادران دینی یکدیگرید

مَا فَرَّقَ بَیْنَکُمْ إِلاَّ

و شما را از هم جدا نساخته مگر

خُبْثُ السَّرَائرِ

پلیدی درون

وَ سُوءُ الضَّمَائِرِ

و نیّت های زشت 

فَلا تَوَازَرُونَ

نه یکدیگر را یاری می‌دهید

وَ لا تَنَاصَحُونَ

و نه خیر خواه یکدیگرید

وَ لا تَبَاذَلُونَ

و نه چیزی به یکدیگر می‌بخشید

وَ لا تَوَادُّونَ (۱)

و نه با یکدیگر دوستی می کنید  

 

 

توضیحات :

امیرمؤمنان (ع) دراین بخش از خطبه خطاب به نمازگزاران جمعه دو ضعف اساسی آنان را مورد تذکر قرار می‌دهند

الف : فراموش کردن یاد مرگ : قَدْ غَابَ عَنْ قُلُوبِکُمْ ذِکْرُ الْآجَالِ  

ب : روی آوردن به آرزوهای کاذب : وَ حَضَرَتْکمْ کَوَاذِبُ الآمَالِ

 

امام (ع) در فرازهای بعدی خطبه، به عنوان نتیجه فراموش کردن مرگ و روی آوردن به آرزوهای کاذب را چنین بیان فرموده:

۱- حاکم شدن دنیا بر انسان ها « فَصَارَتِ الدُّنْیَا أَمْلَکَ بِکُمْ »

۲- بوجود آمدن دنیازدگی و فراموشی آخرت « وَ الْعَاجِلَهُ أَذْهَبَ بِکُمْ مِنَ الْآجِلَهِ »  

 

 

شما برادران دینی هستید:

امیرمؤمنان (ع) در بخش بعدی برادر دینی بودن مردم را یادآوری می‌فرماید که عامل اساسی در وحدت و هماهنگی جامعه است:

وَ إِنَّمَا أَنْتُمْ إِخْوَانٌ عَلَى دِینِ اللَّهِ  

 

 

بیان ریشه اختلافات:

آن بزرگوار ریشه اختلافات مسلمانان عصر خویش را در دو موضوع مهم و اساسی می داند:

الف: پلیدی باطن « خُبْثُ السَّرَائرِ »

ب : نیّت های زشت و ناروا « وَ سُوءُ الضَّمَائِرِ »

آثار زیانبار اختلاف :

امام (ع) آثار و نتایج زیانبار و تخریبی اختلاف را در چهار محور تبیین فرموده :

۱- کمک و یاری نکردن یکدیگر « فَلا تَوَازَرُونَ »  

۲- عدم خیرخواهی همدیگر « وَ لا تَنَاصَحُونَ »

۳- بخشش نکردن به یکدیگر   « وَ لا تَبَاذَلُونَ »

۴- عدم دوستی با یکدیگر « وَ لا تَوَادُّونَ »

 

 

ب : نقش رمضان در تحکیم وحدت :

در کنار اجتماعات و مراسم عبادی ظاهری که نوعاً مسلمانان در ماه رمضان مورد توجه قرار می دهند و نقش مهمی در وحدت و انسجام اقشار مختلف دارد همانند نمازهای جمعه و جماعت، مراسم سخنرانی، قرائت قرآن، جلسات تفسیر و احکام، مراسم اطعام و امثال اینها.

اگر خطبه ها، توصیه ها و دستور العمل های پیامبر اسلام (ص) و ائمه علیهم السلام را مورد بررسی قرار بدهیم خواهیم دید بخش مهمی از توصیه های آن بزرگواران در ماه رمضان در راستای تحکیم مبانی وحدت، کمک و یاری رساندن به یکدیگر، دستگیری از نیازمندان و صله ارحام می باشد.

به عنوان نمونه دو مورد را یادآوری می کنیم :

۱- امام علی بن موسی الرضا (ع) از پدران خود نقل می کند که امیر مؤمنان (ع) فرمود :

إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ (ص) خَطَبَنَا ذَاتَ یَوْمٍ فَقَالَ أَیُّهَا النَّاسُ إِنَّهُ قَدْ أَقْبَلَ إِلَیْکُمْ شَهْرُ اللَّهِ بِالْبَرَکَهِ وَ الرَّحْمَهِ

تا می رسد به این توصیه ها :

*       وَ تَصَدَّقُوا عَلَى فَقُرَائِکُمْ وَ مَسَاکِینِکُمْ و صدقه دهید بر فقیران و مسکینان خود

*       وَ وَقِّرُوا کِبَارَکُمْ   و تعظیم نمائید پیران خود را

*       وَ ارْحَمُوا صِغَارَکُمْ و رحم کنید کودکان خود را

*       وَ صِلُوا أَرْحَامَکُمْو نوازش کنید خویشان خود را

*       وَ تَحَّنَنوا علی اَیْتامِ الْناسِ (۲) مهربانی کنید با یتیمان مردم  

۲- امام زین العابدین (ع) در بخشی از دعای ۴۴ صحیفه سجادیه که هنگام فرا رسیدن ماه رمضان می خواند از درگاه خداوند لایزال چنین درخواست می کند:

وَ وَفِّقْنَا فِیهِ لِأَنْ نَصِلَ أَرْحامَنَا بِالْبِرِّ وَ الصِّلَهِ

ما را دراین ماه موفق بدارکه با نیکی وصله با بستگان ارتباط برقرار کنیم

وَ أَنْ نَتَعَاهَدَ جِیرَانَنَا بِالْإِفْضَالِ وَ الْعَطِیَّهِ

و با انعام و بخشش به همسایگانمان رسیدگی نمائیم

وَ أَنْ نُخَلِّصَ أَمْوَالَنَا مِنَ التَّبِعَاتِ

و اموال خویش را از مظالم و حقوق دیگران خالص گردانیم

وَ أَنْ نُطَهِّرَهَا بِإِخْرَاجِ الزَّکَوَاتِ

و با خارج ساختن زکات آن را پاکیزه سازیم

وَ أَنْ نُرَاجِعَ مَنْ هَاجَرَنَا

و به کسانی که از ما دوری گزیده اند رجوع کنیم

وَ أَنْ نُنْصِفَ مَنْ ظَلَمَنَا

و با کسیکه بر ما ظلم و ستم روا داشته از در عدل و انصاف درآئیم

وَ أَنْ نُسَالِمَ مَنْ عَادَانَا (۳)

و با کسی که با ما دشمنی کرده آشتی نمائیم.  


    خطبه دوم:

الف : مناسبت های هفته جاری

هفته جاری دارای مناسبت‌های مهم و متعددی است.

*      23 مرداد پایان جنگ ۳۳ روزه حزب الله لبنان با رژیم متجاوز اسرائیل در سال ۲۰۰۶ .م و روز مقاومت اسلامی

*       14 رمضان فرخنده میلاد امام حسن مجتبی (ع) در سال ۳ .ق و آغاز هفته اطعام نیازمندان و اکرام ایتام

*       26 مرداد آغاز بازگشت آزادگان دفاع مقدس به میهن اسلامی ۱۳۶۹ .ش (۴)

 

 

ب : آثار و برکات پیروزی مقاومت :

با تبریک سالگرد پیروزی حزب الله لبنان علیه رژیم صهیونیستی چند مورد از نتایج و ثمرات این پیروزی را که عائد جهان اسلام و منطقه گردید یادآوری می‌کنیم:

۱- شکست خوردن توطئه خائنانه خاورمیانه بزرگ

۲- اثبات شکست پذیری رژیم اشغالگر قدس در افکار عمومی

۳- تثبیت حقانیّت مواضع نظام جمهوری اسلامی در برابر اسرائیل

۴- پیروزی حزب الله ثابت کرد که عامل شکست، حاکمان کشورهای عربی در جنگ با اسرائیل غیر اسلامی بودن اهداف و ناسیونالیستی بودن شعارهای آنان بوده است.

۵- تجربه مجدد پیروزی حزب الله بر حزب شیطان در اوج تنهایی و مظلومیت

 

 

ج : سیاست از دیدگاه امام حسن مجتبی (ع) :

با تبریک سالروز ولادت با سعادت امام حسن مجتبی (ع) با توجه به محدودیت فرصت و گرمی هوا فقط به عنوان تبریک پاسخ آن بزرگوار را در برابر سؤالی که معنی سیاست چیست ترجمه می‌کنیم.

الإمامُ الحَسن (ع) سَأَلَهُ رَجُلٌ عنِ الْسِّیاسهِ

امام حسن «ع» کسى درباره سیاست از آن «امام» پرسید،

فَقالَ: الْسِّیاسهُ أنْ تَرْعى حُقوقَ اللَّه، وَ حُقوقَ الأَحْیاء، وَ حُقوقَ الأَموات.

در پاسخ فرمود:سیاست عبارت از آن است که حقوق خدا و حقوق زندگان و حقوق مردگان را مراعات کنى.

فأمّا حُقوقُ اللَّهِ فأداءُ ما طَلَبَ

امّا حقوق خدا، عمل کردن به هر چیزى است که به آن فرمان داده

*    وَ الاجْتِناب ُعَمّا نَهى

و دورى گزیدن است از آنچه نهى کرده است.

*    وَ أمّا حُقوقُ الأحیاءِ فَهیَ أَنْ تَقومَ بِواجِبِکَ

امّا حقوق زندگان، انجام دادن کارهاى واجبى است

نَحْوَ إِخْوانِکَ وَ لا تَتَأَخَّرَ عَنْ خِدْمَهِ اُمَّتِکَ،

که نسبت به برادرانت بر عهده دارى، و اینکه در خدمت کردن به مردم خود تأخیر روا مدارى

وَ أَنْ تُخْلِصَ لِوَلیِّ الأَمْرِ ما أَخْلَصَ لِأُمَّتِهِ،

و نسبت به ولىّ امر، تا وقتى که خالصانه به کار مردم مى‏رسد، اخلاص کامل داشته باشى،

*   وَ أَمّا حُقوقُ الأَمْواتِ فَهِیَ أَنْ تَذْکُرَ خَیْراتِهِمْ

و اما حقوق مردگان عبارت از این است که از کارهاى نیک ایشان یاد کنى

وَ تَتَغاضى عَنْ مَساوِئِهِمْ، فَإِنَّ لَهُمْ رَبَّاً یُحاسِبُهُمْ (۵)  

و از بدیهاى ایشان چشم بپوشى، که آنان را پروردگارى است که به حسابشان رسیدگى مى‏کند.

 

 

د : سخنرانی تاریخی رهبری :

سخنرانی عصر یکشنبه مقام معظم رهبری مدظله العالی در اجتماع مسئولان نظام جمهوری اسلامی در زمینه مسائل داخلی، منطقه ای و بین المللی از جمله سخنرانی‌های مهم و تاریخی معظم له می‌باشد که نیاز به تحلیل عمیق و گسترده دارد.

در این جلسه فهرستی از محورهای اصلی را مطرح می‌سازیم. بررسی و توضیحات مربوطه را به جلسات بعدی موکول می‌کنیم.

 

۱- ابزار لازم برای قضاوت واقع بینانه :

مقام معظم رهبری مدظله العالی با نقد دیدگاه های مطلق گرایانه مثبت و منفی، برای رسیدن به یک نگاه واقعی از وضعیت کشور موارد زیر را ضروری برشمردند:

الف : ملاحظه نقاط قوّت و نقاط ضعف کشور و پرهیز از مطلق نگری

ب : در نظر گرفتن شرایط فعلی حاکم بر منطقه و جهان

 

۲- ارزیابی قوت و ضعف کشور :

مقام معظم رهبری مدظله العالی در بخشی از سخنرانی خود محورهای مهمی را در هر دو بخش قوت و ضعف کشور را یادآوری فرمودند:

 

 

نقاط قوت :

۱- توانایی غلبه بر تهدیدهای پیچیده سیاسی، نظامی، امنیتی و اقتصادی

۲- وجود اعتماد میان مردم و نظام جمهوری اسلامی

۳- حضور ۸۰ درصدی مردم در انتخابات اخیر ریاست جمهوری

۴- پیشرفت کشور در شرایط تحریم

۵- ارتقای جایگاه و اعتبار بین المللی ایران

۶- ناامیدی دشمنان از منفعل کردن ایران

۷- ثبات، الهام بخشی و الگوسازی

۸- ضعیف شدن دشمنان ایران اسلامی

۹- وجود تجربه متراکم قانون گذاری و اجرایی کشور

 

 

نقاط ضعف :

۱- سرگرم شدن به منازعات و مشاجرات سیاسی

۲- روی آوردن به رفاه طلبی و زندگی اشرافی

۳- غفلت از روحیّه جهادی و ایثار

۴- غفلت از تهاجم فرهنگی دشمن

۵- غفلت از در کمین بودن دشمن

۶- غفلت از نفوذ دشمن در فضای رسانه‌ای کشور

۷- کم توجهی مسئولان نسبت به بیت المال

۸- رفتارهای قبیله‌ای در میدان سیاست و اقتصاد

۹- حل نشدن مسئله اشتغال ، تورم و فرهنگ

۱۰- ضرورت توجه جدّی به فرهنگ عمومی

۱۱- مطرح نشدن صحیح مبانی اعتقادی اسلام و انقلاب

۱۲- ضرورت گسترش فضایلی همچون : صبر، شکر، مروّت نسبت به دیگران، میل به خدمت، پرهیز از آزار و اذیت هم نوعان

 

 

۳- شرایط حاکم بر منطقه و جهان :

۱- در حال افزایش بودن نفرت از آمریکا در منطقه و جهان

۲- حاکم شدن بحران اقتصادی بر قدرت‌های بزرگ غرب

۳- از بین رفتن و یا متزلزل شدن دولت‌های وابسته به آمریکا در منطقه

۴- گیر کردن آمریکا و قدرت‌های غربی در باتلاق عراق و افغانستان

۵- تلاش کشورهای غربی برای تسلط به منابع نفتی لیبی و اشراف بر شمال آفریقا بویژه مصر و تونس

۶- یک حادثه پر معنی عجیب و عمیق بودن در قفس قرار گرفتن حسنی نامبارک و تنگ شدن عرصه بر رژیم صهیونیستی

۷- به نتیجه نرسیدن تلاش آمریکا و سایر قدرت های استکباری برای کنترل اوضاع کشورهای منطقه

۸- قابل محاسبه نبودن ابعاد گسترده بیداری اسلامی در منطقه. (۶)

خدایا به حرمت ماه رمضان و به قداست خون امیرمؤمنان (ع) که در این ماه به ناحق ریخته شد به همه مسئولان نظام، جریانهای سیاسی، مراکز علمی، فرهنگی، تبلیغی، حوزوی، دانشگاهی و رسانه های گروهی کشور توفیق درک صحیح و عمل به فرامین و نصایح رهبری عنایت بفرما.

 

 

هـ : قحطی در سومالی :

سومالی با ۱۰ میلیون نفر جمعیت که ۹۹ درصد آن مسلمان هستند در شرق آفریقا و غرب اقیانوس هند قرار دارد.

این کشور آفریقایی بالاترین میانگین های مرگ و میر کودکان در جهان را به خود اختصاص داده است.

۱۰ درصد کودکان موقع تولد و ۲۵ درصد قبل از رسیدن به سن ۵ سالگی می میرند. بیشترین شمار افراد آواره و بی خانمان در سطح جهان را دارد

بر تمامی مسلمانان از بابت عمل به دستور رسولخدا (ص) مَنْ سَمِعَ مُسْلِماً یُنادِی یا لَلْمُسْلِمینَ فَلَمْ یُجِبْهُ فَلَیسَ بِمُسْلِمٍ (۷)  

واجب است به فریاد مظلومیت مسلمانان سومالی برسد و با تمامی وجود فریاد بکشد که قحطی، گرسنگی، آوارگی، مرگ و میر و آلودگی به انواع مرض های واگیر در میان مردم آفریقا نتایج سالها ظلم و بی عدالتی و استعمارگری کشورهای غربی و اروپائی است.

چون یک روز با روی کار آوردن رژیم منحط و قرون وسطائی آپارتاید برمردم آفریقا ظلم کردند امروز نیز با به غارت بردن ذخایر و معادن این قاره به صورت مفت و مجانی و به بردگی کشاندن مردم آن بر آنان ظلم و ستم روا می دارند.

اگر بگوییم یکی از علل اساسی بحران اقتصادی که امروز دامن گیر غربیان و اروپائیان شده تاوان ظلم و ستم به مردم آفریقاست، اغراق نگفته ایم. (۸)

 

پی نوشت:

(۱)   تمام نهج البلاغه / سید صادق موسوی ج ۴ ص ۲۱۲

(۲)   فضائل الأشهر الثلاثه / صدوق ص ۷۷

(۳)   صحیفه سجادیه دعای ۴۴

(۴)   سایت شورای سیاستگذاری ائمه جمعه کشور

(۵)   سیرهُ الائمهُ الاثنی عشر ج ۱ ص ۵۲۵

(۶)   پایگاه اطلاع رسانی دفتر مقام معظم رهبری مدظله العالی

(۷)   بحار الأنوار / مجلسی ج ۷۱ ص ۳۳۹ ح ۱۲۰

(۸) برداشتی از سایت شورای سیاستگذاری ائمه جمعه کشور